د اندونیزیا پولیس وايي، یو مشکوک کس یې وژلی چې د اسلامي دولت ډلې یا داعش نظریات یې لرل.

د پولیسو په خبره دغه مشکوک کس پرون چهارشنبه (د وري ۱۱مه) د پلازمېنې جاکارتا د پولیس په ملي مرکز کې د ډزو په تبادله کې ووژل شو.

د پولیسو مشر لیستیون سیګیت پرابوو وايي، دغه ۲۵ کلن حمله کوونکي، تر دې پېښې مخکې په خپله ټولنیزه شبکه کې د داعش د بیرغ عکس خپور کړی و.

په دې پېښه کې د نورې احتمالي مرګ ژوبلې جزئیات ښايي وروسته خپاره شي.

پولیسو له وړاندې په اندونیزیا کې چې د نړۍ په سطحه د مسلمانانو لوی اکثریت په کې دی، د ترورېزم ضد خبرداری خپور کړی دی.

دا تحول په داسې حال کې راځي چې تېره دوشنبه دوو ځانمرګو حمله کوونکي د اندونیزیا په شمال ختیځ کې پر یوه کلیسا حمله وکړه.

پولیس وايي، دغه واده کړې جوړې چې د دې حملې د کولو شک ورباندې کېږي له جماعت انصارو دوله ډلې سره اړیکې درلودې، دا هغه افراطي مذهبي ډله ده چې له داعش سره ارتباط لري.

ټرمپ: که د ایران له لوري کوم مثبت اقدام ونه شي، ښايي «د ازادۍ پروژه» بیا پيل کړي

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د جمعې په ورځ وویل چې ښايي تر شپې پورې د ایران له لوري د امریکا وړاندیزونو ته ځواب ترلاسه کړي.

تر دې مخکې د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو هم ویلي و چې واشنګټن تمه لري ایران به د جمعې په ورځ د جګړې د پای ته رسولو لپاره د امریکا وړاندیز ته خپل ځواب وسپاري.

روبیو ویلي و: «وګورو چې په دې ځواب کې څه شامل دي. زموږ هیله دا ده چې داسې څه وي چې موږ یوې جدي مذاکراتي پروسې ته داخل کړي.»

خو د شنبې تر غرمې پورې لا هم د امریکا د وړاندیز او د جګړې د پای ته رسولو په اړه د ایران د رسمي ځواب خبر نه و خپور شوی.

ټرمپ د جمعې په ورځ ویلي و: «داسي ښکاري چې نن شپه به یو لیک ترلاسه کړم، وګورو چې څه پېښېږي.»

د امریکا ولسمشر، چې د سپینې ماڼۍ په انګړ کې یې له خبریالانو سره خبرې کولې، ګواښ وکړ چې که د ایران له لوري کوم مثبت پرمختګ ونه شي، امریکا ښايي یو ځل بیا «د ازادۍ پروژه» عملي کړي.

سي‌اېن‌اېن تلویزیوني چاینل د امریکا د استخباراتي ارزونې پر بنسټ، راپور ورکړی چې مجتبی خامنه‌يي د اسراییل په برید کې سخت ټپي شوی، خو لا هم د جګړې د ستراتیژۍ په ټاکلو کې له جګپوړو چارواکو سره همکاري کوي.

د سي‌اېن‌اېن دا راپور، چې د شنبې په ورځ د غويي په ۱۹مه خپور شوی، د هغو امریکايي چارواکو له معلوماتو جوړ شوی چې د ایران د نوي مشرتابه په اړه د امریکا د استخباراتي ادارو له ارزونو خبر دي.

د دې استخباراتي ارزونې له مخې، که څه هم تر اوسه لا روښانه نه ده چې په اوسني حکومت کې وروستۍ پرېکړه د چا له‌خوا کېږي، خو مجتبی خامنه‌يي له امریکا سره د جګړې د پای ته رسولو د خبرو اترو په مدیریت کې «احتمالاً رول لري او مرسته ورسره کوي.»

د قطر د بهرنیو چارو وزارت د جمعې په ماښام تایید کړه چې د دغه هېواد صدراعظم او د بهرنیو چارو وزیر، شیخ محمد بن عبدالرحمن بن جاسم آل ثاني، په واشنګټن کې د امریکا د ولسمشر له مرستیال جي. ډي. ونس سره لیدلي دي.

تر دې مخکې رویټرز او فرانس پرس خبري اژانسونو، د خبرو سرچینو په قول، راپور ورکړی و چې د دوی خبرې د ایران او امریکا ترمنځ د جګړې د پای ته رسولو د خبرو اترو پر محور راڅرخېده.

د قطر د بهرنیو چارو وزارت په یوه خبرپاڼه کې ویلي چې جي. ډي. ونس او قطري چارواکي «د سیمې وروستي پرمختګونه او د پاکستان د منځګړیتوب هڅې وارزولې، څو د تاوتریخوالي د کمېدو او د سیمې د امنیت او ثبات د پیاوړتیا سبب شي.»

دا په داسې حال کې ده چې ایران وايي لا هم د امریکا د وړاندیز شوې هوکړې طرحه ارزوي او تر اوسه یې رسمي ځواب نه دی ورکړی.

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو مخکې ویلي و چې تمه ده تهران خپل ځواب د جمعې په ورځ واشنګټن ته وسپاري.

د امریکا پوځ وایي، د ایران د تیلو پر دوو بیړیو یې د جمعې په ورځ ډزې وکړې او د هغوی مخه یې ونیوله چې د امریکا له سمندري محاصرې تیرې شي.

د امریکا د مرکزي قوماندې( سنتکام) په وینا دوه کښتۍ یې چې د ایران بیرغ پرې رپیده، خو بار پکې نه و، وویشتلې او ایران ته یې د هغوی د داخلیدو مخه ونیوله.

امریکا د ایران د سمندري محاصرې له پیله د جمعې تر ورځې د څه باندې اویا ایراني کښتیو د مخنیوي خبر ورکوي.

امریکایي ځواکونه د اپریل له دیارلسمې راپه دې خوا د هند په سمندر کې هغه بیړۍ دروي چې د ایران بندرونو ته ننوځي یا ترې وځي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وايي، درې امریکايي پوځي کښتۍ له هرمز تنګي د تېرېدو پر مهال د ایراني توغندیو هدف ګرځېدلې دي.

ډونالډ ټرمپ په خپله ټولنیزه پاڼه Truth Social کې لیکلي چې "زموږ پر کښتیو راکټونه فیر شوي خو تر ډزو لاندې او په بریالیتوب له هرمز تنګي تېرې شوې دي"
هغه ویلي چې ایراني توغندي او ډرونونه د دوی له خوا شنډ شول.
ټرمپ خبرداری هم ورکړی چې که ایران ژر هوکړه لاسلیک نه کړي تر پخوا به لا په سختۍ تر برید لاندې راشي.

د امریکا د پوځ مرکزي قومندانۍ سنټکام هم د جمعې په ورځ خبر ورکړی چې دوی د ایران دننه پوځي اهداف ویشتي دي.

د بشري حقونو څار سازمان د ملګرو ملتونو له غړو غوښتي چې په ایران کې د اعدامونو مخه ونیسي.

د دغه سازمان یوې څېړونکې بهار صبا په یوه بیان کې ویلي چې تېر یو نیم میاشت لږ تر لږه ۲۸ تنه په ایران کې د سیاسي تورونو په خاطر اعدام شوي دي.

د بشري حقونو د څار سازمان په خبره دا کسان ټول د هغو محاکمو له خوا په اعدام محکوم شوي چې پکې د "د تورنو خلکو بنسټیز حقونه تر پښو لاندې شوي او له ټولو یې په زور اعتراف اخیستل شوی.

د ملګرو ملتونو سازمان هم خبر ورکړی چې د جګړې له پیله ایران لږ تر لږه ۲۱ کسان اعدام او ۴۰۰۰ تنه نیولي دي.

د امریکا د خزانې او د بهرنیو چارو وزارتونو د پنجشنبې په ورځ اعلان وکړ چې واشنګټن د ایران د حکومت د ملاتړ په تور د عراق د نفتو مرستیال وزیر او څوکسه شیعه ملېشو باندې بندیزونه لګولي دي.

د امریکا د خزانې وزارت، علي معارج البهادلي تورن کړ چې ګواکې له خپل مقام څخه یې د ایران او ددغه هیوادو له ملاتړه برخمنوملیشو په ګټه د خرڅلاو لپاره د تیلو په لیږد کې ناوړه استفاده کړې.

دغه وزارت همدارنګه ویلي چې د ایران پلوه ملېشو «کتائب سید الشهداء» او «عصائب اهل الحق» درې لوړپوړو مشرانو باندې یې هم بندیزونه لګولي دي.

د بندیزونو په اساس ،په امریکا کې د دغو کسانو هر ډول شتمني کنګل کیږي او امریکایان ورسره هیڅ ډول معامله نشي کولی.

امریکا،اسراییلو سره په ایران له ګډ برید راهیسې پر تهران اقتصادي فشارونه او بندیزونه پراخ کړي دي.

د امریکا د متحدو ایالاتو د ۲۰۲۶ کال د ترهګرۍ ضد ستراتیژۍ کې، چې د چهارشنبې په ورځ (د غویي په ۱۶مه) د سپینې ماڼۍ له خوا خپره شوې، د طالبانو تر واک لاندې افغانستان د امریکا لپاره مستقیم ګواښ نه دی بلل شوی.

په دې ۱۶ مخیز راپور کې د ولسمشر دونالد ټرمپ له قوله راغلي چې واک ته د هغه تر ستنېدو یوازې ۴۳ ورځې وروسته، د ۲۰۲۱ کال د اګست میاشت کې د کابل په هوایي ډګر د برید عامل نیول شوی؛ هغه برید چې پکې ۱۳ امریکايي سرتېري او لسګونه افغانان وژل شوي وو. د راپور په وینا، دا کار د ټرمپ ادارې د ترهګرۍ ضد مبارزې ژمنتیا ښيي.

په دې ستراتیژۍ کې په ځانګړي ډول په افغانستان کې د ترهګرو فعالیتونو پر ضد د مبارزې یا د واشنګټن او طالبانو د حکومت ترمنځ د اړیکو په اړه څه نه دي ویل شوي.

خو د القاعده او د داعش خراسان څانګې په څېر ډلو حضور ته په آسیا کې اشاره شوې او د دغو ډلو د پېژندنې او له منځه وړلو پر اړتیا ټینګار شوی دی.

دا په داسې حال کې ده چې د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د بندیزونو د څار ډلې په هغه راپور کې چې د ۲۰۲۵ کال په جنوري کې خپور شوی و، ویل شوي چې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې د داعش خراسان او القاعده په ګډون د ترهګرو ډلو حضور او فعالیت لا هم جدي اندېښنه ده.

تر دې مخکې، د پنټاګون د پخوانۍ مرستیالې ویاندې سابرینا سینګ د ۲۰۲۴ کال په اکتوبر کې ویلي وو چې واشنګټن په سیمه او افغانستان کې د القاعده ګواښونه جدي ګڼي.

ایران وایي، د امریکا پر وروستي وړاندیز چې د سرچینو په وینا ښايي جګړه پای ته ورسوي، خو څو مهم مسایل پرانیستي پریږدي، غور روان دی. په همدې حال کې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وایي چې یوې هوکړې ته رسېدل "ډېر ممکن" دي، خو خبرداری یې هم ورکړ چې که تهران دا هوکړه رد کړي، جګړه به بیرته پیل شي.

د ایران دولتي خبري اژانس ایسنا د بهرنیو چارو وزارت د ویاند اسماعیل بقایي له قوله ویلي چې تهران د امریکا وړاندیز ترلاسه کړی او پر جزیاتو یې غور روان دی خو هغه د دې یادونه هم وکړه چې په وړاندیز کې ځینې موارد شته چې د اسلامي جمهوریت د مشرانو لپاره د منلو وړ نه دي.

د بقایي په خبره د جګړې د پای ته رسولو لپاره د امریکا وړاندیز لا هم "تر ارزونې لاندې" دی او تهران به د خپلې وروستۍ پرېکړې له بشپړولو وروسته، خپل ځواب منځګړي پاکستان ته ورکړي، هغه هیود ته چې د ولسمشرټرمپ په وینا په منځګړیتوب یې خبرې اترې ښې مخ ته ځي.

د ایران او امریکا ترمنځ د جګړې د پای ته رسولو لپاره یوې حل لارې ته د رسیدو پرسر د خبرو اترو په دوام، د امریکا ولسمشرډونالډ ټرمپ یوې موافقې ته رسېدل "ډېر محتمل" بللي او تهران لا هم وایي چې د امریکا د وړاندیز ارزونه کوي.

ولسمشر ټرمپ، د چهارشنبې په ماښام وویل چې په تېرو ۲۴ ساعتونو کې له "ډېرو ښو خبرو اترو" وروسته، له ایران سره د جګړې د پای ته رسولو لپاره یوې موافقې ته د رسیدو " احتمال زیات" دی.

دا په همدې ورځ له ایران سره د خبرو اترو د بهیر په اړه د امریکا د ولسمشر څویم دریځ و چې دې یې څرګندوي. هغه تردې څو ساعته مخکې په سپینه ماڼۍ کې په خپلې وینا کې ویلي وو: "موږ له هغو کسانوسره (په ایران کې) مخ یو چې ډېر غواړي یوې موافقې ته ورسېږي."

په همدې حال کې، د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند هم په همدې ورځ وویل چې تهران لا هم د امریکا پر وړاندیز غورکوي.

اکسیوس وېب ‌پاڼې او رویټرز خبري اژانس د چهارشنبې په ورځ په جلا توګه د باخبره سرچینو له قوله راپور ورکړ چې واشنګټن او تهران د جګړې د پای ته رسولو لپاره یوه "یو مخیز تفاهم‌ لیک" ته نږدې شوي دي.