په اندونیزیا کې دوو ځانمرګو بریدګرو شاوخوا ۲۰ تنه عبادت کوونکي په یوه لویه کلیسا کې ټپیان کړي دي.

د اندونیزیا د پولیسو مشر جنرال لیستیو سیګیت پراباوو ویلي چې بریدګر ښايي د اسلامي دولت ډلې د ملاتړي ګروپ جماعة انشاروت توحيد غړي وو.

پېښه یکشنبه د اندونیزیا په ماکاسار ښار کې هغه وخت شوې چې یوه ډله مسیحیان د سپېڅلې اوونۍ یا پاک اختر د پیل په پار سره غونډ شوي وو.

سیمه‌ییزو چارواکو ویلي بریدګر کله چې د ساتونکو له ممناعت سره مخ شول له کلیسا دباندې یې برید ترسره کړ.

په ټپيیانو کې د کلیسا ساتونکي هم شامل دي.

پولیسو ویلي له بریدګرو یوه ښځه وه.

د اسلامي دولت ډلې ملاتړی ګروپ جماعة انشاروت توحيد ۲۰۱۸ کال هم په اندونیزیا کې د یوې خونړۍ حملې عامل بلل کېږي چې ګڼو خلکو ته په‌کې مرګ‌ژوبله اوښتې وه.

قطر د ایران او امریکا ترمنځ په سویس کې د مذاکراتو د پیل خبر ورکړ.

قطر، چې د ایران او امریکا ترمنځ له منځګړو هېوادونو څخه شمېرل کېږي، نن اعلان وکړ چې د واشنګټن او تهران د استازو ترمنځ په منځني ختیځ د جګړې د دایمي پای ته رسولو په هدف په سویس کې خبرې اترې پیل شوې دي.

د قطر د بهرنیو چارو وزارت په یوه خبرپاڼه کې ویلي چې د لوړې کچې کمېټې لومړۍ غونډه د امریکا متحده ایالاتو، د ایران اسلامي جمهوریت او دوو منځګړو هېوادونو، یعنې د قطر او پاکستان د استازو په ګډون پیل شوې ده.

قطر همداراز هیله څرګنده کړې چې د دغو غونډو په نتیجه کې " یو هر اړخیز او دوامداره تړون ترلاسه شي، داسې تړون چې د تفاهم ‌لیک ټول مطرح شوي موضوعات پکې شامل وي."

تېره اوونۍ امریکا او ایران یو تفاهم ‌لیک لاسلیک کړ چې له مخې یې اوربند وغځول شو او دواړو لورو هوکړه وکړه چې د ۶۰ ورځو لپاره د نورو موضوعاتو په اړه، لکه د ایران د اټومي پروګرام او د بډایه شویو یورانیمو د زېرمو د برخلیک په اړه خبرې اترې وکړي او وروستۍ هوکړې ته ورسېږي.

خو د ایران د پلاوي ویاند اسماعیل بقایي تر دې وړاندې ویلي وو چې د یکشنبې د ورځې د مذاکراتو اصلي اجنډا به په لبنان کې په روانې جګړې متمرکزه وي.

د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زیلنسکي ګاونډي هېواد بلاروس ته چې د روسیې نږدې متحد بلل کېږي خبرداری ورکړی چې هغه سیګنالي تجهیزات دې لرې کړي چې د ده په خبره روسیه یې د اوکراین پر هدفونو د برید لپاره کاروي، که نه نو کییف به پخپله اقدام وکړي.

زیلنسکي د جمعې په ورځ په کیف کې په یوه خبري کنفرانس کې وویل: "د دې خبرې معنی څه ده، هغه (د بلاروس واکمن الکساندر لوکاشینکو) نه غواړي په جګړه کې ښکېل وي؟ نو دا تجهیزات دې لرې کړي، یا دې بند کړي. زما په اند یوه اوونۍ ورته کافي ده."

زیلینسکي زیاته کړه: "که دا کار ونه کړي، موږ به یې وکړو." خو هغه د دې خبرې نور جزیات ورنه کړل.

زیلنسکي ویلي چې دا سیګنال لېږدونکي سټېشنونه د بلاروس په دوو سرحدي سیمو کې دي او د روسي ځواکونو له خوا د اوکراین د بریدونو پر مهال د هدف ټاکلو او مسیرښودلو لپاره کارول کېږي، په ځانګړي ډول د ملکي کسانو پر ضد بریدونو کې.

مینسک د اوکراین د ولسمشرد دغه خبرداري په اړه تراوسه غبرګون ندی ښودلی.

د امریکا د پوځ مرکزي قوماندانۍ سینټکام وایي چې د هرمز تنګی پرانیستی او د کشتیو خوندي تګ راتګ له دې سمندري لارې نه دی درېدلی. تردې مخکې د ایران د خاتم الانبیا مرکزي قرارګاه د شنبې په ورځ په یوه اعلامیه کې ویلي و چې د اسرائیل له خوا د لبنان په جنوب کې د بریدونو د دوام په غبرګون کې، د هرمز تنګی به یو ځل بیا د کشتیود تګ راتګ پرمخ وتړل شي.

د دې اعلامیې له مخې، چې د ایران د اسلامي جمهوریت دولتي خبري اژانس (صدا و سیما) د شنبې ورځې له غرمې وروسته، خپره کړې، ویل شوي چې دغه پرېکړه د جګړې د پای ته رسېدو د تفاهم ‌لیک د لومړۍ مادې په پلي کولو کې د امریکا د "ښکاره ژمنې ماتونې او بد ژمنۍ" او همدارنګه د لبنان په جنوب کې د اسرائیل له خوا د اوربند د "پرله‌ پسې سرغړونو" په غبرګون کې شوې ده.

یوې ډیپلوماتیکې سرچینې سي بي اس ته ویلي چې په سویس کې د ایران او امریکا ترمنځ په پیلیدونکو خبرو کې د اسراییل او حزب الله ترمنځ د شخړو د موضوع په اړه به هم د دواړو لورو پلاوي یوه بیړنۍ غونډه وکړي. د دې سرچینې په خبره د اسراییل، لبنان او حزب الله استازي به په دې غونډه کې حضورونه لري خو هغه د دې خبرې ښکارندويي کوي چې د دغې جګړې د پرمخ وړلو په اړه د واشنګټن دریځ بدل شوی دی.

ټاکل شوې چې د ایران او امریکا ترمنځ خبرې نن یکشنبې په سویس کې پیل شي.

د امریکا مرستیال ولسمشرجي ډي ونس چې په دې خبرو کې به د امریکایي پلاوي مشري کوي، نن یکشنبې سویس ته ورسید. نوموړی به د امریکایي مرکچي پلاوي له نورو غړیو، سټیو ویټکاف او جرد کوشنیرسره چې له مخکې په سویس کې دي، یوځای شي.

د ایران د پارلمان د ریس محمد باقرقالیباف په مشرۍ لوړپوړی پلاوی بیګا ناوخته د سویس زوریخ ښار ته رسیدلی. په دې پلاوي کې د بهرنیو چارو وزیرعباس عراقچي، د بهرنیو چارو وزارت ویاند اسماعیل بقایي او همدارنګه د بانکدارۍ او تیلو لوړپوړي چارواکي شامل دي. د ازادي راډیو د خبر د مرکزي څانګې د راپورله مخې دا ښيي چې د بندیزونو لرې کول او اقتصادي بیا رغونه لا هم د تهران د محاسبو او پرېکړو مهم محورونه دي.

تمه ده د امریکا د ولسمشر مرستیال سویس ته سفر وکړي

د ازادي راډیو د خبر مرکزي څانګه لیکي چې جي ډي ونیس د یکشنبې په ورځ زوریخ ته ځي.

ونیس د شنبې په ورځ فاکس نیوز ته ویلي و چې هغه به په دوه ورځني سفر سویس ته لاړ شي.

د شنبې په ورځ د ایران د مذاکراتي ټیم مشر محمد باقر قالیباف او د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي زوریخ ته رسیدلي وو.

د راپورونو له مخې، د امریکا د مذاکراتي ټیم بل غړی سټیو ویتکاف او د ولسمشر زوم هم په زوریخ کې دي.

تمه ده د امریکا او ایران ترمنځ د سولې مذاکرات دا ځل په سویس کې ترسره شي.

د خیبرپښتونخوا په بنو کې د یوې زورورې چاودنې له امله لږ تر لږه اووه کسان وژل شوي دي.

د جرمني د خبري اژانس د راپور له مخې، چارواکو ویلي چې دا کسان نن سهار وختي د هغې چاودنې په نتیجه کې ووژل شول چې د سپرلیو شخصي موټر یې په لاس د جوړ شوي بم په وسیله په نښه شو.

یوه ځايي پولیس چارواکي ویلي: «لږ تر لږه اووه کسان وژل شوي او درې نور سخت ټپیان دي.»

هغه زیاته کړه چې امنیتي ځواکونو سیمه کلابنده کړې او د پېښې په اړه یې پلټنې پیل کړې دي.

د پاکستان صدراعظم شهباز شریف دا برید غندلی او د ترهګرۍ پر ضد د خپلې ادارې د مبارزې ژمنه یې بیا تازه کړې ده.

تر اوسه کومې ډلې د دې برید مسوولیت نه دی منلی.

د بریتانیا ګارډین ورځپاڼې د جمعې په ورځ د تېل‌وړونکو بېړیو د مالکانو د نړیوالې ټولنې (Intertanko)انټرټانکو د یوه چارواکي له قوله راپور ورکړی چې د هرمر تنګي منځنۍ برخه لا هم د شاوخوا ۸۰ سمندري ماینونو له امله بنده ده او بېړۍ مجبوره دي چې د دې اوبلارې شمالي او جنوبي مسیرونه وکاروي.

دغه ستراتیژیک تنګی د امریکا او اسرائیل له خوا د ایران پر ضد د جګړې له پیل لږ وروسته د سپاه پاسداران له لوري تړل شوی و. امریکا، د اوربند له ټینګېدو وروسته، د ایران د بندرونو سمندري محاصره عملي کړه، خو د دواړو هېوادونو ترمنځ د تفاهم‌لیک له لاسلیک وروسته د امریکا پوځ اعلان وکړ چې دا محاصره یې پای ته رسولې ده.

د ایران د ملي امنیت عالي شورا د پنجشنبې په ورځ په یوه بیان کې د هرمز تنګي په اوبو کې د سمندري ماینونو شتون تایید کړی او ویلي یې دي چې د «ځانګړو شرایطو او ځینو امنیتي خطرونو» له امله بېړۍ باید په هغو لارو او وختونو کې تګ راتګ وکړي چې ایران یې ورته ټاکي، څو په تدریجي ډول د تګ راتګ امکانات پراخ شي.

په خبرپاڼه کې راغلي چې د نورو موضوعاتو، «لکه د ماینونو پاکول»، په اړه به د ایران او امریکا د تفاهم‌لیک د پنځم بند له مخې اقدامات وشي.

ګارډین ورځپاڼې د انټرټانکو د ريیس فیل بلچر له قوله لیکلي چې که اوربند دوام هم ومومي، له جګړې مخکې عادي حالت ته د هرمز تنګي د بېرته راتګ لپاره د دغو ماینونو او نورو خنډونو له امله نسبتاً ډېر وخت ته اړتیا ده.

د ولسمشر ډونالډ ټرمپ ځانګړی استازی سټېف ویټکاف او د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي سویس ته روان شوي دي.

دوی په داسي حال کې د سویس په لور خوځېدلي چې په لبنان کې د اسرائیل او حزب الله ترمنځ اوربند د ایران او امریکا د خبرواترو د بیا پیل کېدو هیلې زیاتې کړې دي.

اسرائیل او حزب‌الله د جمعې په ورځ له څو ورځنیو سختو نښتو وروسته د اوربند هوکړې ته ورسېدل.

د رویټرز خبري اژانس د راپور له مخې، دا نښتې تر دې وړاندې سویس ته د امریکا د مرستیال ولسمشر جې ډي ونس د سفر د لغوه کېدو سبب شوې وې او د مذاکراتو د راتلونکي په اړه یې شکونه زېږولي وو.

د اکسیوس د راپور له مخې، ویتکاف سویس ته تللی څو هلته له جرډ کوشنر سره یوځای شي، چې دا مهال په سویس کې دی. همداراز ټاکل شوې چې عباس عراقچي نن (د شنبې په ورځ) سویس ته سفر وکړي.

اکسیوس لیکلي چې دا پرمختګونه ښيي دواړه لوري د تخنیکي خبرو اترو د پیل لپاره چمتووالی نیسي، څو یوې دوامدارې هوکړې ته ورسېږي.

رویټرز راپور ورکړی چې سپینې ماڼۍ د ویتکاف د سفر په اړه پوښتنو ته ځواب نه دی ویلی. یوه لوړپوړي امریکايي چارواکي دې خبري اژانس ته ویلي چې د لبنان اوربند د امریکا او قطر په منځګړیتوب او د ایران په همکارۍ ټینګ شوی دی.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د جمعې په ورځ په خپله خواله رسنۍ «ټروت سوشل» کې په یوه پیغام کې ولیکل چې ایران له کمزوري دریځه له امریکا سره خبرو ته حاضر شو او د مذاکراتو په بهیر کې به هېڅ ډول مالي مرسته ترلاسه نه کړي.

ټرمپ لیکلي: «موږ له مجبورۍ او ناچارۍ خبرو ته نه یو ورغلي؛ دا ایران و چې داسې یې وکړل. هغوی نور ختم شوي دي.»

هغه همداراز د ایران او امریکا د تفاهم‌لیک د ۶۰ ورځني پړاو په اړه ویلي چې امریکا به د دې هوکړې د پلي کېدو بهیر تر پایه تعقیب کړي.

د امریکا ولسمشر زیاته کړې: «هېڅ پیسې به هغوی ته ورنه کړل شي؛ آن لس سنټه هم.»

ټرمپ په بل پیغام کې ادعا کړې چې جګړې ایران سخت کمزوری کړی او خپلې پخوانۍ څرګندونې یې تکرار کړې چې ګواکې د ایران هوايي ځواک، سمندري ځواک، هوايي دفاعي سیستمونه او اغېزمنه راداري شبکه له منځه تللې ده.

سویس وايي په دغه هیواد کې دتهران او واشنګټن ترمینځ ټاکل شوې نننۍ خبرې لغو شوې.

وروسته لدې چې سپینې ماڼۍ سویس ته د مرستیال ولسشمر جې ډي ونس د سفر دلغو کیدو خبر ورکړ ددغه هیواد بهرنیو چارو وزارت تایید کړه چې دامریکا او ایران ترمینځ خبرې چې ټاکل شوې وه د جمعې په ورځ وشي لغو شوې.

دایران او امریکا ترمینځ د ټاکل شویو خبرو له لغو کیدو یوه ورځ مخکې ددواړو هیوادونو ترمینځ هوکړه چې په یوه ماده کې یې د اټومي خبرو لپاره ۶۰ ورځې وخت په نظر کې نیول شوی لاسلیک او رسمي شوه.

ټاکل شوې وه دغه ۶۰ ورځې سر د جمعې له ورځې سملاسي پیل شي.

خو د ایران سپاه پاسداران ځواکونو ته نږدې تسنیم رسنۍ د پنجشنبه په ورځ رپوټ ورکړ چې ایراني مرکچیان له نویو خبرو مخکې دیته اړتیا لري چې د امریکا له لورې د موقتې هوکړې د پلي کیدو نښې وګوري او تراوسه جینیوا ته دایراني مرکچې پلاوي سفر تایید شوی نه دی.