فرانسې په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د ځانګړي استازي په توګه د ژان ارنو د ټاکنې په خاطر د دې سازمان د سرمنشي د پرېکړې هرکلی وکړ.

د فرانسې د بهرنیو چارو وزارت پرون په یوه بیان کې وویل چې ارنو ته په نوې دنده کې د بري هیله لري، خو په افغانستان کې د تاوتریخوالي د کچې پر زیاتوالي اندېښنه لري.

دغه وزارت ویلي چې تاوتریخوالی په افغانستان کې د بشردوستانه هڅو د لارې خنډ کېږي.

فرانسې همداراز ویلي چې ښاغلي ارنو ته ډاډ ورکوي چې په افغانستان کې د سولې او ثبات د ټینګښت لپاره له ده سره په مأموریت کې بشپړه همکاري کوي.

د ملګروملتونو جګپوړي چارواکي وایي، په افغانستان کې د خصوصي سکټور له ملاتړڅخه هدف دادی چې ستونزو ته اوږد مهاله حل لارې وموندل شي. د کډوالو لپاره د ملګروملتونو عالي کمیشنر برهم صالح د دوشنبې په ورځ په مزارشریف کې د ملګروملتونو له ملاتړڅخه د برخمنو خصوصي سکټور له پروژو څخه د کتنې په مهال فرانسپرس خبري آژانس ته وویل، دا مهمه ده چې موږ دلته حضورولرو څو د مېشتېدو، ټولنیز ادغام، بقا، او له بقا ورهاخوا د معیشت او دوامدارو حل‌لارو په برخه کې مرسته وکړو.

د ملګرو ملتونو د پرمختیايي پروګرام (UNDP) مشر الکساندر ډي کرو چې له هغه سره ملګری و، دې آژانس ته وویل چې د دواړو ادارو له خوا له سوداګریزو شرکتونو سره همکاري کولای شي د اوږدمهاله حل‌لارو د موندلو لپاره د پیل یوه ښه زمینه برابره کړي.

هغه وویل: "هغه تګلاره چې موږ دلته غوره کړې، په حقیقت کې دا ده چې سمدستي د اوږدمهاله لیدلوري پر بنسټ عمل وکړو او یوازې په لنډمهالو او بیړنیو اړتیاوو بسنه ونه کړو."

د ملګرملتونو دغه جګپوړي چارواکي له بیړنیو بشري مرستو ورهاخوا د افغانستان د ځان بساینې په هدف له خصوصي سکتورڅخه د ملاتړخبره داسې مهال کوي چې د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزیر نورالدین عزیزي په کابل کې د صنعت او کانونو اوونۍ د پنځم نړیوال نندارتون پای غونډې مراسمو کې ویلي چې افغانستان په اوس وخت کې په ګڼو سکټورونو کې ځان بسیانې ته رسیدلی دی. د هغه په خبره وروستیو پنځو کلونو کې په افغانستان کې د تولیدي توکو شمیر له ۵۰۰ څخه دوه زره بیلابیله ډولو ته لوړشوی. خو د دغو پرمختګونو سره سره افغانستان لا هم د نړۍ د هغو هیوادونو په کتار کې دی چې له سختو بشري ناورینونو سره مخامخ دي.

د افغانستان لپاره د ملګروملتونو د بشري مرستو د همغږۍ اداره، اوچا په افغانستان کې د ترټولو زیانګالو خلکو د لاسنیوي لپاره د ژوند ژغورنې د یوه پروګرام د پیلیدو خبر ورکوي. اوچا د سې شنبې په ورځ په خپله ایکسپاڼه کې لیکلي چې د دغه پروګرام د تمویل لپاره د افغانستان د بشري مرستو صندوق له لوري ۳۵ ملیونه ډالره بیلې شوې چې د خپلو شریکانو، غیردولتي موسسو له لارې به د ژوند ژغورنې بیړنیو اړتیاووته د رسیدګي پرچارو لګیږي. د اوچا په خبره دا پیسې د بېړنیو مرستو د همغږي کوونکي، "په یو وخت کې یوژوند" د نوښت یوه برخه ده او هدف یې دادی چې تر ټولو زیانګالو خلکو ته د بشري اصولو پر بنسټ، حساب ورکوونکې او اغېزمنه مرسته ورسوي.

په افغانستان کې د ترټولو زیانګالو خلکو د لاسنیوي لپاره دغه پروګرام داسې مهال پیلیږي چې د ملګرو ملتونو د پراختیايي پروګرام یوان ډي پي مشر افغانستان ته دسفر په ترڅ کې وویل چې له هرو څلورو افغانانو درې تنه چې ټولټال نژدې ۲۹ ملیونه کیږي، د خپلو لومړنیو اړتیاوو د برابرولو وس نه لري.

د افغانستان د خبریالانو مرکز د پیګرد خبري آژانس د مسول مدیر احمد نیازي د خوشې کیدو خبرورکوي. دې مرکز د سې شنبې په ورځ په یوه خپاره کړي بیان کې ویلي چې یوې باخبره سرچینې ورته ویلي چې نوموړی د سې شنبې د ورځې په سهار د طالبانو د استخباراتو د ۴۰ ریاست له زندانه خوشې شو. د بیان له مخې هغه شاوخوا دوه میاشتې له طالبانو سره بندي و خو په خبره یې پیګرد خبري آژانس لاهم د طالبانو له خوا تړلی دی. دې مرکزد ښاغلي نيازي د خوشې کېدو د هرکلي ترڅنګ ويلي چې د ۶۳ ورځو لپاره نيول او له ازادۍ محرومول یې د بشري او مسلکي حقونو ښکاره نقض و اوهغه يې غندلي دي.

د افغانستان د خبريالانو مرکز د معلوماتو له مخې، د طالبانو د استخباراتو ځواکونو د غويي په ۱۳مه په کابل کې د پیګرد پردفتر چاپه ووهله، له خبريالانو سره يې سخت او تاوتريخجن چلند وکړ، د اژانس وسايل يې ضبط کړل او له ځان سره يې يوړل.

تر اوسه پورې د نيازي پر ضد د لګېدلو تورونو جزئيات او د هغه د خوشې کېدو څرنګوالی نه دی روښانه شوی او د طالبانو چارواکو هم په دې اړه څه نه دي ويلي.

د افغانستان د خبريالانو مرکز همدارنګه د طالبانو له استخباراتو غوښتي چې نور بنديان خبريالان او د رسنيو کارکوونکي هم خوشې کړي.

په افغانستان کې د طالبانو له بيا واکمنېدو وروسته، د رسنيو او خبريالانو پر وړاندې د نورو محدوديتونو او فشارونو تر څنګ، وخت ناوخت د خبريالانو او د رسنيو د کارکوونکو نيول کیدو اندیښنې راپورته کړي دي.

د طالبانو د حکومت د کرنې او اوبو لګولو وزیر عطاالله عمري د یوه پلاوي په مشرۍ نن سه شنبې هند ته تللی دی.

د هند د بهرنیو چارو د وزارت ویاند رندیر جیستوال دغه خبر ورکړی او ویلي دي" نوی ډیلي د افغانستان او هند ترمنځ د روغونکو خبرو اترو لپاره بې صبرانه په تمه دی".

د کرنې او اوبو لګولو وزارت د دغه سفر موخه د دواړو خواوو ترمنځ د کرنې، مالدارۍ او اوبو لګولو په برخه کې د همکاریو پراختیا یاده کړې ده.

د افغانستان د کرکټ د ملي ټیم پخوانی ستوری لوبغاړی شاپورځدراڼ ومړ.

د کرکټ بورډ مطبوعاتو څانګې ازادي راډیو ته تایید کړه چې شاپور ځدراڼ تر اوږدې ناروغۍ وروسته په هند کې تېره شپه ساه ورکړې.

شاپورځدراڼ په هند کې تر درملنې لاندې و خو په دې وروستیو کې یې د وضعیت د خرابېدو راپورونه خپاره شوي و.

شاپورځدراڼ شاوخوا ۳۹ کلن وو.

ده د افغانستان لپاره ۴۴ یو ورځنۍ او ۳۷ شل اووریزې نړیوالې لوبې کړې وې چې په دواړو فارمټونو کې یې شاوخوا ۸۰ ویکټې اخیستې وې.

په دې سربېره یې په کورنیو او نورو تجارتي لوبو کې هم برخه اخیستې ده.

د افغانستان د کندهار ولایت سپین بولدک ولسوالۍ کې د موټرو د پرزو پخوانی ګرم بازار اوس سوړ شوی او کاروبار تقریبا په ټپه دریدلی دی.

د کندهار د سوداګرۍ او پانګونې خونې مرستیال مشر، عبدالباقي بینا فرانسې خبري اژانس ته ویلي:

"کله چې له پاکستان سره پوله وتړل شوه، موږ د بندر عباس له لارې هم صادرات کول، که څه هم له ډېرو ستونزو سره مخ وو... خو بیا هم یوه لاره موجوده وه."

د جاپان او نورو هېوادونو د موټرو پرزې چې پخوا به د پاکستان له لوري په ځمکنۍ لار سپین بولدک ته رسېدې، وروسته د متحده عربي امارات له لارې راوړل کېدې. دا لاره اوږده او لګښتي وه، خو لږ تر لږه یې سوداګري روانه ساتلې وه.

خو وروسته د فبرورۍ په میاشت کې په منځني ختیځ کې جګړه پیل شوه، او د بینا په وینا، "دې جګړې افغانستان ته ډېرې سختې ستونزې پیدا کړې."

د دې جګړې له امله د هرمز تنګي له لارې نړیواله سوداګري په پراخه کچه ټکنۍ شوه.

د موټرو پرزې چې پخوا به سپین بولدک ته رسېدې، هلته به ترې نوي موټرونه جوړیدل یا به د هېواد بېلابېلو سیمو ته د موټرو د ترمیم لپاره لېږدول کېدې.

د شپږیزې لیګ د چهارشنبې په سیالیو کې بند امیر د سپین غر او آمو د مس عینک په وړاندې لوبې کوي.

د لیګ د دوشنبې په لوبو کې بست ساتونکو مس عینک او امو بند امیر ته ماته ورکړه.

د دوشنبې په لومړۍ سیالۍ کې، پیل کې بست ساتونکو بیټنګ وکړ او د خپلو دریو لوبغاړو په سوځیدو سره یې په شلو اورونو کې ۱۹۱ منډې وکړې.

په ځواب کې یې مس عینک په داسې حال کې چې شلم اور کې یې خپل ټول لوبغاړي له لاسه ورکړل یواځې ۱۷۳ منډې وکړي.

د دوشنبې د دوهمې سیالۍ پیل کې امو بیتنګ وکړ او د ۸ لوبغاړو په سوځیدو سره یې سیالې لوبډلې ته ۱۷۰ رنز هدف ورکړ.

په مقابل کې یې بند امیر د ۹ لوبغاړو په سوځیدو سره یواځې ۱۳۸ منډې وکړې.

د شپږیزې سږنی لیګ چې د تیرې اونۍ د چهارشنبې په ورځ خوست کې پیل شوی او ۱۴ ورځې دوام کوي په کې ۵ لوبډلې سره سیالي کوي.

نړیوال بانک وايي په داسې حال کې چې افغانستان او دسیمې نور هیوادونه له اقلیمي بدلون ، جګړو او د اوبو له کمښت اغیزمن شوي دي، د کرنې او خوړو په سیستمونو کې بدلون کولای شي وضعیت بهتر، کاري فرصتونه رامینځ ته، او د اقتصاد په ځواکمنتیا کې مرسته وکړي.

نړیوال بانک دا خبره په خپل نوي راپور کې کړې چې د " خوراکي امنیت جوړولو او د کاري فرصتونو رامینځ کولو" ترعنوان لاندې یې دمنځني ختیځ ، شمالي افریقا او افغانستان او پاکستان سیمې په هکله خپور کړی دی.

نړیوال بانک وايي د یادې سیمې هیوادونو کې اوسمهال په هرو شپږو کسانو کې یوتن خوړو ته ډاډمن لاسرسی،او ۴۲ سلنه خلک د سالمو او مغذي خوړو د برابرولو وس نه لري.

رپوټ کې اټکل شوی دی چې تر ۲۰۵۰ کال پورې به د خوړو تقاضا ۶۷ سلنه زیاته شي، خو داسې حللارې شته چې سیمه وکولای شي په لږو سرچینو لا زیات او غوره کیفیت لرونکي خواړه تولید کړي.

رپوټ زیاتوي چې د کرنې او خوړو سیستمونه یوازې په کروندو پورې محدود نه دي، بلکې د خوړو پروسس، لېږد، زېرمه کول، لوژستیک، سوداګري، پرچون پلور او د خوړو خدماتو ته هم شاملیږي چې تولیدوونکي له مصرفوونکو سره نښلوي.

نړیوال بانک وايي د کرنې او خوړو سکټور واردمخه ۶۳ میلیونه دندې برابرې کړي چې د سیمې تقریبا له هر درې کارکوونکو څخه یو پکې شامل دی اودغه سکټور د خلکو د معیشت، اقتصادي ودې او ثبات یو اساسي بنسټ ګڼل کېږي.

د طالبانو د حکومت د ازموینې ملي ادارې د ۱۴۰۵ کال د کانکور پایلې نن دوشنبه اعلان کړې.

دا پرله پسې څلورم کال دی چې نجونې په کانکور ازموینه کې له ګډون کولو محرومې شوې دي.

د دغې ادارې د اعلان له مخې، سږ کال د راشد په نوم د پروان ولایت یوه اوسیدونکي تر ټولو لوړې نمرې اخیستي.

هغه په ۳۶۰ نمرو د کابل طبي پوهنتون ته بریالی شوی دی.

په سږني کانکور کې د ۱۲ ټولګيو او دیني مدرسو شاوخوا ۱۱۷ زره فارغانو ګډون درلود.

ټاکل شوې چې د سې شنبې په ورځ د کندهاراو هلمند ولایتونو په یوشمیرسیمو کې د پولیو ضد واکسین کمپاین پیل شي.

له پولیو پاک افغانستان بنسټ نن دوشنبې په خپله ایکسپاڼه کې لیکلي چې له پنځو کلونو کم عمره ماشومانو ته د پولیو د واکسین دغه کمپاین به د کندهارپه مرکز( کندهارښار)، د هلمند په مرکز(لښکرګاه ښار) او د دې ولایت په نهرسراج، موسی کلا، واشیر، نادعلي او مارجه ولسوالیو کې ترسره شي. دې بنسټ له ټولو کورنیو غوښتي چې خپل ماشومان واکسین کړي څو هیواد د پولیو ناروغۍ له شره خلاص شي.

د روغتیا د نړیوال سازمان په وینا د روان ۲۰۲۶ کال راهیسې په افغانستان کې د پولیو د مثبتو پیښو شمیر ۶ ته رسیدلی دی.

ګوزڼ یا پولیو یوه ساري ناروغي ده چې درملنه نه لري او یوازې واکسین یې مخه نیولی شي.