د سوریې لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي استازي ګایر پېډېرسين د سوریې د کړکېچ د سیاسي حل د بیا پیل لپاره د نوي نړیوال فارمټ غوښتنه کړې.

دا غوښتنه داسې مهال کېږي چې د سوریې د کورنۍ جګړې لسم کال پوره شوی.

ښاغلي پېډ ېرسېن پرون د مارچ په ۱۵مه د ملګرو ملتونو د امنیت شورا یوې انلاین غونډې ته د وینا پر مهال وویل چې په نوېو هڅو کې باید متحد ایالات، اروپايي ټولنه، ایران، ترکیه او عربي هېوادونه ګډون ولري.

هغه زیاته کړه چې د سوریې د لس کلنې جګړې د پای ته رسولو لپاره نړیواله ډيپلوماسي ډېره مهمه ده.

پېدېرسېن وویل، دا ډېره مهمه ده چې یو نوی فارمټ یا جوړښت رامنځته شي څو هغه هېوادونه چې د سوریې په کړکېچ کې نفوذ لري، یوځای سره راټول شي.

اوس مهال روسیه، ایران، ترکیه او متحد ایالات په سوریه کې پوځي حضور لري او تمه ده چې په نوېو هڅو کې به هم دوی ګډون ولري.

د سوریې لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي استازي وویل چې په نوي فارمټ کې باید د امنیت شورا درېیو نورو غړو، بریتانیا، فرانسې او چین ته هم ونډه ورکړل شي.

د ایران قضایه قوې یوه ښځینه سیاسي بندي ارغوان فلاحي په اعدام محکوم کړې.

د ازادي راډیو د فردا څانګې د راپور په اساس نوموړې د بغاوت او د ایران د رژیم د یوې مخالفې ډلې، مجاهدین خلق سازمان سره د همکارۍ په تور په اعدام محکوم شوې.

د هغې د اعدام حکم د ایران سترې محکمې هم تایید کړی.

ارغوان فلاحي د ۱۴۰۳ کال د دلوې په شپږمه په تهران کې نیول شوې وه.

هغه وخت په ایران کې د ښځو د حقونو لپاره د "زن،زندګي، ازادي" ترشعار لاندې د اعتراضونو پر مهال زرګونه مظاهره چیان نیول شوي.

د ملګرو ملتونو د راپور په اساس ایران کې سږ کال تر دې دمه لږ تر لږه ۵۶ کسان د ملي امنیت جرایمو او ۲۷ نور د اعتراضونو له کبله اعدام شوي دي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د دوشنبې په ورځ، د وږي په ۲مه، سوریه د «ترهګرۍ ملاتړو هېوادونو» له نوملړه وایسته.

د «ترهګرۍ ملاتړو هیوادونو» په نوملړ کې د هیوادونو شمولیت هغوی د امریکا د بهرنیو مرستو له ترلاسه کولو، له متحده ایالاتو څخه د دفاعي تجهیزاتو له پېرلو او همداراز د ځینو مالي راکړو ورکړو څخه محروموي.

د امریکا د خزانې وزیر سکاټ بسنت په دې اړه په یوه اعلامیه کې وویل: «د نن ورځې اقدام به په سوریه کې د پانګونې فرصتونه زیات کړي، څو سیاسي او اقتصادي ثبات ته وده ورکړل شي.»

په اعلامیه کې ټینګار شوی چې دا پرېکړه د ډونالډ ټرمپ د هغې ژمنې د عملي کولو په موخه شوې چې پر دمشق د بندیزونو د فشار د کمولو لپاره یې کړې وه.

د امریکا د خزانې وزارت په عین حال کې ویلي چې د دغو محدودیتونو لرې کول په دې معنا نه دي چې دغه وزارت به د نړیوال ترهګرۍ پر وړاندې په مبارزه کې خپله تګلاره بدله کړي او یا به په سوریه کې د «ناوړه کړنو» د عاملینو د حساب ورکونې په اړه د امریکا ژمنتیا کمه شي.

د سوریې د مرکزي بانک رئیس هم د واشنګټن د دې پرېکړې هرکلی کړی او هغه یې «تاریخي اقدام» بللی دی.

په یمن کې حوثي یاغیان چې د تهران له ملاتړه برخه‌من دي ادعا کوي چې د ینبع په بندر کې یې د سعودي عربستان په یوې بېړۍ د بالیستیک توغندي برید کړی دی.

د حوثیانو ویاند یحیی سریع دا خبره د دوشنبې په ورځ په خپلو ټلوېزیوني څرګندونو کې وکړه.

د سعودي عربستان د بېړۍ چلولو ملي شرکت تأیید کړې چې په سره سمندر کې یې په یوې بېړۍ برید شوی دی.

د شرکت اعلامیې وویل د "امزان" په نوم د دوی په یوې تېل وړونکې بېړۍ چې د مصر د عین‌السخنه له بندره ینبع ته روانه وه برید شوی دی.

راپورونه وايي په برید کې ماڼوګرو ته زیان نه‌دی رسېدلی.

ینبع په سره سمندر کې د سعودي عربستان له مهمو نفتي تأسیساتو څخه ګڼل کېږي چې د ورځې په ملیونو بېرل نفت ورڅخه نړیوالو بازارونو ته صادرېږي.

یاد بندر د امریکا او ایران له جګړې وروسته او له کله چې د هرمز تنګي تړل شوی د سعودي عربستان د تېلو د صادراتو په مهم مرکز بدل شوی دی.

د نړیوال کرکټ ۲۱ پخوانیو لوبډلمشرانو چې د هند سنیل ګواسکر او کپل دیو هم په کې شامل دي، د پاکستان حکومت ته یوه استولي لیک کې غوښتنه کړې چې د پخواني صدراعظم عمران خان روغتیا ته پاملرنه وکړي. ۷۲ کلن عمران خان چې له ۲۰۲۳ کال راهیسې په زندان کې دی، د پاکستان د سترې محکمې د پریکړې له مخې تیره اونۍ په اسلام آباد کې د شفا انټرنیشنل روغتون ته د درملنې لپاره لیږدول شوی و چې د جمعې په ورځ بیرته زندان ته ولیږدول شو.

د کرکټ دغو پخوانیو لوبډلمشرانو په دغه لیک کې چې د یکشنبې په ورځ یې استولی، درې غوښتنې مطرح کړي.

لومړی، د سترې محکمې له خوا ټاکل شوي طبي پلاوي ته دې اجازه ورکړل شي چې "د عمران خان د روغتیا بشپړه او خپلواکه ارزونه" وکړي، په ځانګړي ډول د هغه د ښۍ سترګې د لید د له لاسه ورکولو په اړه د راپورونو ارزونه.

دویم، د محکمې د پریکړې له مخې د عمران خان کورنۍ ته اجازه ورکړل شي چې له کوم خنډ او ځنډ پرته په اونۍ کې یې لیدو ته ورشي. او وروستۍ غوښتنه یې هم داده چې د طبي ارزونې وروسته د اړتیا وړ درملنه یې باید " له ځنډ پرته " ترسره شي.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت وایي چې د عمان د بهرنیو چارو وزیربه د هرمزتنګي په اړه د خبرو لپاره د سې شنبې په ورځ تهران ته سفروکړي.

د دې وزارت ویاند اسماعیل بقايي نن دوشنبې په تهران کې په یوه خبري غونډه کې وویل چې د بهرنیو چارو له وزیرعباس عراقچي سره په کتنه کې به دواړه لوري د هرمز تنګي د مدیریت په اړه خپلو خبرو ته دوام ورکړي. بقایي همدارنګه وویل چې د پاکستان د پوځ لوی درستیزفیلډ مارشال عاصم منیر به هم نن تهران ته سفروکړي. عاصم منیر د پاکستان د صدراعظم شهباز شریف ترڅنګ، د ایران او امریکا ترمنځ د شخړو د پای ته رسولو لپاره خبرو کې د منځګړیتوب مهم رول لوبولی چې په نتیجه کې یې د اسلام‌ آباد هوکړې ته زمینه برابره کړه. د بقایي په خبره عاصم منیر د یوه پلاوي په مشرۍ په یو ورځني سفر تهران ته سفرکوي. دا سفرونه په داسې حال کې ترسره کېږي چې ټاکل شوې امریکا نن دوشنبې پرایران نوي سخت بندیزونه اعلان کړي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ خبرداری ورکړی چې هر هغه هېواد به چې "ایران ته د ژغورنې هر ډول مرسته" برابره کړي، له اقتصادي پایلو سره مخ شي.

په داسې حال کې چې د روسیې په وړاندې جګړه کې د اوکراین د نړیوال ملاتړد پیاوړتیا او اضافي دفاعي سیسټمونو د ترلاسه کولو لپاره د دې هیواد د ولسمشر ولودیمیر زیلینسکي هڅې دوام لري، کییف به نن دوشنبې د اګست په ۲۴ د "ارادې لرونکو هېوادونو ائتلاف" په نوم د یوې ډلې د غونډې کوربه وي. د دې ایتیلاف ګډونوال به په دې غونډه کې پر روسیې چې په دې وروستیو کې یې خونړي بریدونه زیات کړي دي، د فشار راوړلو او د دغه هېواد د یرغل د درولو لارې چارې وڅېړي.

دغه سرمشریزه، چې ځینې مشران به یې په کییف کې په حضوري توګه او نور به د ویډیو کنفرانس له لارې ګډون وکړي، په هغه ورځ ترسره کېږي چې اوکراین له شوروي اتحاد څخه د خپلې خپلواکۍ ۳۵مه کلیزه لمانځي. دا غونډه یوه ورځ وروسته له هغې جوړېږي چې د بالتیک او نورډیک هېوادونو یوې ډلې د اوکراین د ملاتړ په موخه د دغه هېواد په پلازمېنه کییف کې غونډه وکړه.

د " ارادې لرونکو هېوادونو ائتلاف"، چې مشري یې لندن او پاریس کوي، د شاوخوا ۳۴ هېوادونو یوه غیررسمي ډله ده چې له اوکراین څخه ملاتړ کوي. د دې ائتلاف د غونډې د ګډونوالو په نوملړ کې د امریکا د کوم استازي نوم نه دی شامل.

د غونډې له جوړېدو مخکې زیلینسکي د اوکراین د دفاع لپاره د اروپايي تمویل د خوندي کولو پر بیړنۍ اړتیا ټینګار وکړ، په ځانګړې توګه د روسیې د بالستیک توغندیو چې ډیره مرګ ژوبله رامنځته کوو، پر وړاندې د دفاع لپاره. هغه له اروپايي پارلمان څخه وغوښتل چې د هغو قوانینو د تصویب لپاره لازم اقدامات وکړي چې د دغو مالي مرستو د ترلاسه کولو زمینه برابروي.

د اوکراین ولسمشر ولودیمیر زیلېنسکي په هېواد کې د جګړې پر مهال د ټاکنو د ترسره کولو غوښتنې رد کړې، هغه یې "سونامي" وبللې او زیاته یې کړه، په داسې حال کې چې روسیې پراوکراین خونړي بریدونه زیات کړي، هغه به اوکراین وویشي.

زیلېنسکي دغه څرګندونې د شنبې په ورځ په کییف کې خبریالانو ته د اوکراین د پخواني دفاع وزیر میخایلو فیدوروف د هغې غوښتنې په غبرګون کې وکړې چې ویلي یې وو، اوکراین باید له روانې جګړې سره سره د انتخاباتو د ترسره کولو یوه لاره پیدا کړي.

زیلېنسکي وویل، تګلاره یې دا ده چې هېواد د جګړې تر پایه ورسوي او یو خپلواک او ملي حاکمیت لرونکی دولت وساتي.

زیلنسکي دغه څرګندونې داسې مهال کوي چې نوموړی د اوکراین د خپلواکۍ د ورځې په درشل کې د یکشنبې په ورځ د شمالي اروپا او بالتیک هیوادونو د مشرانو کوربه وو.

د ایران د بهرنیو چارو وزیرعباس عراقچي د یکشنبې په ورځ د امریکا د نویو احتمالي بندیزونو ګواښ د ناچارۍ نښه وبلله او ویې ویل چې نوي احتمالي اقدامات به د تهران په ماتولو بریالي نه شي.

ټاکل شوې چې د امریکا د خزانې وزیر سکاټ بسنت چې پرایران یې د سختو بندیزونو د لګولو ګواښ کړی، د دوشنبې په ورځ په یوه خبري کنفرانس کې پرتهران احتمالي بندیزونه اعلان کړي.

عراقچي په ټیلیګرام کې په خپره شوې ویډیو کې، هغه څه ته په اشارې سره چې ده "تکراري سناریوګانې" وبللې، وویل: "دا چې هغوی (امریکايي مشرانو) له پوځي عملیاتو څخه ... د هماغو پخوانیو پلانونو مطرح کولو ته مخه کړې، ښيي چې هغوی له سختې ناچارۍ سره مخ دي."

هغه وویل، واشنګټن باید له ایران سره په درناوي خبرې وکړي، څو "د عدالت او عزت پر بنسټ حل‌لاره" وموندل شي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ خبرداری ورکړی چې هر هغه هېواد به چې "ایران ته د ژغورنې هر ډول مرسته" برابره کړي، له اقتصادي پایلو سره مخ شي.

د امریکا د خزانې وزیر هم له چین څخه چې د ایران د صادراتي تېلو څه باندې ۸۰ سلنه پیري، غوښتي چې له واشنګټن سره همکاري وکړي.

د یونان چارواکي وایی چې په تیرو درې ورځو کې یې کریټ ټاپو ته نژدې له ۱۵۰ څخه د زیاتو کډوالو د ژغورنې چارې همغږي کړې دي.

د یونان د رسنیو د راپورونو له مخې یوازې د جمعې په ورځ په دوو عملیاتو کې ۱۳۱ کډوال ژغورل شوي دي. په دغو عملیاتو کې د اروپايي ټولنې د سرحدي کنټرول ادارې (فرونټکس) اړوندو بېړیو برخه اخیستې وه.

دغه راز د شنبې په ورځ دې ټاپوته نژدې یوې تیل وړونکې کښتۍ ته لارښوونه وشوه چې له یوې کوچنۍ کښتۍ څخه ۳۳ کډوال وژغوري.

د یونان د کډوالۍ وزارت ویلي، ټاکل شوې وه چې دغه کډوال د لېسبوس او ساموس په ټاپوګانو کې جوړو شویو مرکزونو ته ولېږدول شي او له هغه ځایه ښايي د یونان خاورې ته دننه نورو مرکزونو ته انتقال شي.

کریټ او هغه ته نږدې بل کوچینی ټاپو ګاودوس پرهغې سمندري لاره پراته دي چې کډوال له لیبیا څخه اروپا ته د رسېدو لپاره په کښتیو کې ځانونه ور رسوي یا یې له خوا تیریږي.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت تایید کړه چې د پاکستان د پوځ مشر تهران ته سفر کوي.

د دې وزارت ویاند اسماعیل بقايي نن یکشنبه وویل،" عاصم منیر به سبا دوشنبې د یوه پلاوي په مشري تهران ته سفر وکړي".

د بقايي په ټکو،" د سفر موخه د دواړو هېوادونو ترمنځ د اړیکو د پیاوړتیا او په سیمه کې د سولې او امنیت په اړه خبرې اترې دي".

پاکستان په وروستیو کې د ایران او امریکا ترمنځ د سولې د مذاکراتو په منځګړي هېواد بدل شوی دی.