د اروپا د شورا رئیسې د روسیې پر هغه اقدام جدي اندېښنه وښوده چې د دغې شورا د سیاسي مطالعاتو د مکتبونو ټولنه‌یې د نامطلوبه سازمانونو په ډله کې شامله کړه.

د اروپا شورا د جنورۍ په ۱۴مه یوه لیک کې چې یوه کاپي یې د ازادې اروپا/ ازادي راډیو ته رارسېدلې، له مسکو نه غوښتنه وکړه چې د دغې پرېکړې د دلایلو په اړه وضاحت ورکړي.

لیک د اروپایي شورا د سکرتر جنرالې ماریجا پیچینووېچ (Marija Pejcinovic) له‌خوا لیکل شوی او نوموړې د مسکو دغه پرېکړه د نه‌منلو وړ یاده کړې ده.

د روسیې لویې څارنوالۍ تېره ډسمبر میاشت کې د اروپایي شورا د سیاسي مطالعاتو مکتبونه چې د فرانسې په ستراتسبورګ ښار کې موقعیت لري، نامطلوبه وبلل او له عدلیې وزارته‌یې وغوښتل چې هغه په تور لېست کې شامل کړي.

په روسیه کې د ۲۰۱۵ کال د یوه قانون له مخې، د دغه هېواد لویه څارنوالي کولای شي هر هغه بنسټ نامطلوبه اعلان کړي چې د دغه هېواد امنیت ته ګواښوونکی وبلل شي.

د بشري حقونو ملاتړو بنسټونو بیا روسیه تورنه کړې چې د دغه قانون له لارې غواړي د روسیې ضد غږونه چوپ کړي او د مدني فعالیتونو مخه ونیسي.

کرملېن اعلان کړی چې د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین به د سې‌شنبې په ورځ په مسکو کې د ایران له ولسمشر مسعود پزشکیان او د قطر له امیر شیخ تمیم بن حمد ال ثاني سره وګوري.

د روسیې د ولسمشر مرستیال یوري اوشاکوف د دوشنبې په ورځ «د عقرب په څلورمه» خبریالانو ته وویل چې پوتین به په مسکو کې د ګاز د صادروونکو هېوادونو د فورم د غړو هېوادونو د مشرانو له کوربه‌توب وروسته له دغو دوو مشرانو سره وګوري.

مسعود پزشکیان په تهران کې د ترکیې، سعودي عربستان او پاکستان د لوړپوړو چارواکو په ګډون په څلور اړخیزه غونډه کې تر ګډون وروسته، د دوشنبې په ماښام مسکو ته روان شو.

هغه تر دې سفر مخکې تأیید کړې وه چې د روسیې له ولسمشر سره به وګوري.

د ایران ولسمشر له مسکو سره اړیکې «مطلوبې» بللې او ویلي یې دي چې له پوتین سره به په لیدنه کې د «دوه اړخیزو اړیکو د پراختیا او د دواړو هېوادونو د ګډو ګټو د بېلابېلو موضوعاتو» په اړه خبرې وکړي.

د مصر پارلمان د دوشنبې په ورځ «د عقرب په څلورمه» ولسمشر عبدالفتاح السیسي ته اجازه ورکړه چې د حوثیانو د بریدونو په وړاندې د سعودي عربستان د پوځي ملاتړ لپاره اقدامات کولای شي.

د مصر د دولتي الاهرام ورځپاڼې د راپور له مخې، د دغه هېواد ولسي جرګې د «سعودي عربستان د شاهي نظام د ملاتړ لپاره د ولسمشر عبدالفتاح السیسي له‌خوا د اړینو اقداماتو ترسره کول» ومنل.

د مصر پارلمان چې ډېری غړي یې د السیسي ملاتړي دي، تر رأی‌ګیري مخکې تېره اوونۍ په دې اړه درې بې‌سارې غیر علني غونډې کړې وې او د رأی اچونې بهیر یې دوه ځله ځنډولی و.

ولسمشر السیسي تېره اوونۍ له پارلمان غوښتي و چې که سعودي عربستان غوښتنه وکړي، نو له دغه هېواد څخه د پوځي ملاتړ لپاره اجازه ورکړي.

تر اوسه څرګنده نه‌ده چې مصر به له سعودي عربستان سره د دفاع په برخه کې څه ډول ملاتړ وکړي.

د صربیا پخواني ولسمشر الکساندر ووچیچ په پارلماني ټاکنو کې د خپل ګوند ماتې ومنله.

نوموړي د یکشنبې په ماښام په یوه خبري غونډه کې وویل چې لومړنۍ پایلې ښيي چې د محصلانو په مشرۍ اعتراضي غورځنګ به د پارلمان له ۲۵۰ څوکیو څخه د ۱۳۵ او ۱۴۰ ترمنځ څوکۍ وګټي، خو د ده ګوند به ۱۰۵ څوکۍ ترلاسه کړي.

د محصلانو د غورځنګ مشرانو د قانون پر واکمنۍ د ولاړ حکومت د جوړولو ژمنه کړې ده. د اروپايي ټولنې مشرانو د ټاکنو د پایلو هرکلی کړی او دا یې له دې ټولنې سره د صربیا د نږدې کېدو فرصت بللی دی.

د ټاکنو وروستۍ پایلې لا نه دي اعلان شوې.

د ایران د ملي امنیت د عالي شورا مرستیال علي باقري تایید کړې چې د پاکستان، سعودي عربستان او ترکیې لوړپوړي چارواکي نن دوشنبه تهران ته سفر کوي.

باقري د ایران دولتي ټلوېزیون ته ویلي چې د دې سفر موخه د سیمه ‌ییزې همغږۍ په اړه ګډې خبرې دي.

ټاکل شوې چې د سعودي عربستان دفاع وزیر خالد بن سلمان، د پاکستان د پوځ لوی درستیز عاصم منیر او د ترکیې د استخباراتو مشر ابراهیم کالین د ایران د ملي امنیت د عالي شورا له منشي محسن رضایي سره وګوري.

دا سفر په داسې حال کې کېږي چې سعودي عربستان د ایران له ملاتړه د برخمنو حوثي یاغیانو د توغندیو او بې‌ پیلوټه الوتکو بریدونو سره مخ دی.

پاکستان، سعودي عربستان او ترکیه د مکې د ګډ دفاعي تړون غړي دي، چې له مخې یې پر یوه غړي برید پر ټولو غړو برید ګڼل کېږي. پاکستان تېره اوونۍ دا تړون تصویب کړ، خو د ترکیې پارلمان لا نه دی تصویب کړی.

د امریکا مرکزي قوماندانۍ، سېنټکام، وايي چې له اوړي راهیسې یې د ایران له بندیزونو سره سره د خلیج له هېوادونو سره د هرمز تنګي له لارې د څه باندې یو نیم میلیارډ بېرله خامو تېلو په صادرولو کې مرسته کړې ده.

سېنټکام د یکشنبې په ورځ په یوه بیان کې وویل چې په تېرو شپږو میاشتو کې له درې زرو زیاتې سوداګریزې بېړۍ د امریکايي ځواکونو په ملاتړ له دغه تنګي تېرې شوې دي.

د سېنټکام قوماندان براډ کوپر ویلي چې په هرمز تنګي کې د بېړیو د تګ راتګ اصلي لارې د ایران له سمندري ماینونو پاکې ساتل شوې دي.

ایران د فبرورۍ په ۲۸مه د امریکا او اسرائیل له بریدونو وروسته پر دغه مهم تنګي کنټرول ټینګ کړی و، خو واشنګټن ادعا کوي چې تهران اوس پر دې لارې بشپړ کنټرول له لاسه ورکړی دی.

د اسرائیل صدراعظم بنیامین نتنیاهو خبرداری ورکړی چې ایران او متحدې ډلې یې ښايي د سې شنبې ورځې د پارلماني ټاکنو د ګډوډولو لپاره بریدونه وکړي.

نتنیاهو د یکشنبې په ورځ په یوه ویډیويي پیغام کې وویل چې استخباراتي معلومات د داسې بریدونو احتمال ښيي.

هغه ایران ته خبرداری ورکړ چې د اسرائیل د ازمویلو هڅه دې نه کوي، کنه له سختو ځوابي بریدونو سره به مخ شي.

نتنیاهو، چې د امریکا په ملتیا یې د فبرورۍ په میاشت کې د ایران پر ضد جګړه پیل کړې، د ټاکنیز کمپاین پر مهال پر امنیتي موضوعاتو ډېر ټینګار کړی دی.

د قطر منځګړي په منځني ختیځ کې د کړکېچ د کمولو لپاره د امریکا متحدو ایالتونو په همغږۍ تهران ته تللي دي.

رویترز خبري آژانس د یکشنبې په ورځ، د لړم په دریمه د یوه باخبره چارواکي په حواله ویلي چې دا سفر د سیمه‌ ییزو ترینګلتیاوو د کمولو لپاره د ډیپلوماتیکو هڅو یوه برخه ده.

تر اوسه څرګنده نه ده چې قطري منځګړو له کومو ایراني چارواکو سره کتلي او د خبرو پایله څه وه.

دا سفر داسې مهال ترسره کېږي چې د ایران او امریکا ترمنځ د جګړې د پای ته رسولو او د هرمز تنګي د بېرته پرانیستلو پر سر اختلافونه لا هم پر خپل ځای دي.

ایران وړاندیز کړی چې د امریکا د سمندري محاصرې د لرې کېدو، د ایران د تېلو پر صادراتو د محدودیتونو د کمېدو، د کنګل شویو شتمنیو د خوشې کېدو او د جګړې د درولو په بدل کې به د هرمز تنګی بېرته پرانیزي.

خو واشنګټن غواړي چې د ایران اټومي پروګرام هم د خبرو له پیل څخه د مذاکراتو برخه وي.

د سعودي عربستان په پلازمېنه ریاض کې د ملک خالد نړیوال هوايي ډګر له دوو اوونیو تړل کېدو وروسته د یکشنبې په ورځ بېرته خپل فعالیتونه پیل کړل، خو د یمن حوثي یاغیانو پر دغه هېواد خپلو بریدونو ته دوام ورکړی دی.

د فرانسپرېس خبري اژانس د راپور له مخې، د ریاض له هوايي ډګره یو شمېر الوتنې ترسره شوې، خو ډېری نورې لا هم لغوه دي.

د هوايي ډګر د فعالیتونو له بیا پیلېدو سره سم، د یکشنبې په سهار په ریاض کې د چاودنو غږونه واورېدل شول او اوسېدونکو ته د احتمالي هوايي بریدونو خبرداری ورکړل شو.

د سعودي عربستان په مشرۍ پوځي ائتلاف ویلي چې د حوثیانو لږترلږه لس بالستیک توغندي یې شنډ کړي دي. د سعودي چارواکو په وینا، د توغندیو د ټوټو د لوېدو له امله د دغه هېواد په جنوب کې دوه کسان ټپیان شوي او یو شمېر ودانیو او موټرو ته زیان رسېدلی دی.

حوثیانو خبرداری ورکړی چې د ریاض نړیوال هوايي ډګر لا هم خوندي نه دی او د دوی پوځي هدف ګڼل کېږي.

د روانې میاشتې په پیل کې پر دغه هوايي ډګر د حوثیانو په یوه برید کې ۱۳ کسان وژل شوي او تر ۳۰۰ ډېر نور ټپیان شوي وو.

د ایران د پارلمان مشر محمدباقر قالیباف د یکشنبې په ورځ وویل چې د ژمي په موسم کې د ګازو د کمښت د مخنیوي لپاره په ټول هېواد کې ګډو هڅو ته اړتیا ده.

هغه زیاته کړه چې حکومت به هغو کسانو ته چې ګاز سپموي، د سپما له اندازې سره سم پیسې مستقیم د هغوی بانکي حسابونو ته ولېږي.

د ایران د ولسمشر لومړي مرستیال محمدرضا عارف تر دې مخکې ویلي وو چې له امریکا او اسرائیل سره د جګړې پر مهال د ګازو تاسیساتو ته د اوښتو زیانونو له امله ښايي په ژمي کې دغه هېواد هره ورځ له ۱۰۰ تر ۲۵۰ میلیونه متر مکعبه ګازو له کمښت سره مخ شي.

ایران، سره له دې چې د طبیعي ګازو له سترو تولیدوونکو هېوادونو څخه دی، له کلونو راهیسې د ژمي په موسم کې د ګازو له کمښت سره مخامخ دی. د روان کال جګړې دغه ستونزه نوره هم سخته کړې ده.

فرانس پریس خبري اژانس راپور ورکړی چې نن سهار د سعودي عربستان په پلازمینه ریاض کې د درې چاودنو غږونه اورېدل شوې دي.

له ریاضه د چاودنو راپورونه په داسې حال کې دي چې تمه وه نن د ریاض نړیوال هوايي ډګر له دوو اوونیو بندښت وروسته پرانستل شي.

فرانس پریس د الوتنو د څرک معلومولو سایټ په حواله لیکلي چې نن سهار له دې میدانه یوه نړیواله الوتنه شوې ده.

د ریاض نړیوال هوايي ډګر چې ملک خالد نړیوال هوايي ډګر یې هم بولي دوه اوونۍ وړاندې د حوثيانو د بریدونو له کبله د هر ډول پروازونو پرمخ تړل شوی و.

بل پلو، د حوثي یاغیانو پوځي ویاند یحیي سریع پرون شنبې اعلان کړی و چې دې ډلې په سعودي عربستان کې یو شمیر سیمې په نښه کړې دي.

سریع له خلکو غوښتي چې نن د ریاض نړیوال هوايي ډګر ته ورنه شي.

فرانس پریس خبري اژانس لیکلي چې د ریاض اوسیدونکو د هوايي بریدونو خبرداری ترلاسه کړی او له خلکو غوښتل شوي چې امن ځایونو ته پناه یوسي.

په عین حال د سعودي حکومت ویلي چې هغه دوه بالیستیک توغندي يې شنډ کړي چې پر ریاض توغول شوي وو.