د امریکا د پوځ لوی درستیز جنرال مارک میلي له طالبانو غوښتي چې د تاوتریخوالي کچه ټيټه کړي او په افغانستان کې په چټکۍ سره د سیاسي حل پر لور وخوځيږي. دا خبره د امریکا پوځ د پنجشنبې په ورځ د ډسمبر په ۱۷مه نېټه وکړه.

د راپور له مخې جنرال مارک میلي د سې شنبې په ورځ په قطر کې له طالبانو سره د افغانستان د سولې په اړه ولیدل او د چارشنبې په ورځ له ولسمشر محمد اشرف غني سره د خبرو لپاره کابل ته لاړ.

د رویټرز خبري اژانس د یوه امریکايي چارواکي له قوله راپور ورکړی چې جنرال میلي په جون میاشت کې هم له طالبانو سره لیدلي وو خو د هغې غونډې په اړه علني اعلان نه وو شوی.

تر دې مخکې د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مایک پومپیو او یو شمېر نورو لوړپوړو چارواکو هم له طالبانو سره لیدلي.

د میلي او طالبانو د وروستۍ غونډې په اړه د امریکا د پوځ په اعلامیه کې راغلي:

لوی درستیز په چټکۍ سره د تاوتریخوالي پر کمښت خبرې وکړې او وې ویل چې په افغانستان کې د سیاسي حل پر لور باید پرمختګ چټک شي چې دا اقدام به د سیمېز ثبات په ګټه تمام شي او د امریکا ملي ګټې به خوندي کړي.

سیمې ته د سفر پر مهال مارک میلي له ولسمشر محمد اشرف غني سره هم ولیدل.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي چې د جنورۍ میاشتې په نیمايي کې به په افغانستان کې د امریکايي سرتیرو شمېر له 4500 څخه 2500 ته کم کړي.

په همدې حال کې په قطر کې د افغان دولت او طالبانو مذاکرچي پلاویو د جنورۍ میاشتې تر پنځمې په خبرو کې وقفه اعلان کړې او تر هغه وروسته به د اجنډا پر سر خبرو ته دوام ورکړي.

دا په داسي حال کې ده چې په افغانستان کې په تاوتریخوالي کې کمښت نه تر سترګو کیږي او د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مایک پومپیو تېره میاشت وویل چې په افغانستان کې په ځانګړې توګه د طالبانو د حملو له کبله د تاوتریخوالي کچه د نه منلو وړ زیاته ده.

افغان حکومت تل پر اوربند ټینګار کړی خو طالبانو ویلي چې اوربند به د خبرو د اجنډا د برخې په توګه یوه موضوع وي.

سپینه ماڼۍ د یکشنبې په شپه د رزمي لوبو د معتبره سازمان یو اف سي د ځانګړو لوبو کوربه ده.

د یو اف سي دا لوبې د امریکا د خپلواکۍ د ۲۵۰ کلیزې په درشل کې ترسره کېږي.

د دغو لوبو د ترسراوي بل مهم مناسبت د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ اتیایمه کلیزه ده.

ډونالډ ټرمپ د جون په ۱۴مه اتیا کلن شو.

د سپینې ماڼۍ په کوربه توب د یو اف سي په دې ځانګړو لوبو کې ۱۴ لوبغاړي ګډون لري.

د شپې دوه وروستۍ لوبې د اتلولۍ د کمربندونو په سر دي.

په نیمه مرکزي لوبه کې د درانه وزن د اتلولۍ لپاره برازیلی الیکس پریرا له فرانسوي سیریل ګېن سره مخ دی.

مرکزي لوبه کې به د نړۍ د لایټ وېټ یا سپک وزن بې ماتې اتل ګرجستانی/هسپانوی ایلیا توپوریا له امریکايي جسټېن ګیجي سره مخ شي.

د دغو لوبو لپاره د سپینې ماڼۍ په جنوبي چمن کې یو موقتي ځای جوړ شوی دی.

د دغو لوبو ټول لګښت شاوخوا ۶۰ میلیونه ډالره ښودل شوی چې یو.اف.سي سازمان یې ورکوي.
کابل کې به د لوبو د پیل په وخت دوشنبه د جون ۱۵مه سهار شاوخوا څلور نیمې بجې وي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وایي، ټاکل شوې په منځني ختیځ کې د جګړې د پای ته رسولو لپاره هوکړه د یکشنبې په ورځ لاسلیک شي.

ټرمپ د شنبې په ورځ پرخپله ټولنیزه شبکه تروټ سوشال ولیکل: " دغه هوکړه ټاکل شوی چې سبا لاسلیک شي، او د هغې له لاسلیک سمدستي وروسته به د هرمز تنګی د ټولو لپاره پرانیستی وي."

خو د ایران د دولتي رسنیو د راپورونو له مخې د ټرمپ دا څرګندونې د ایران د بهرنیو چارو وزارت له دریځ سره په ټکر کې دي چې د ورځې په پیل کې یې ویلي وو، احتمالي هوکړه به د یکشنبې په ورځ لاسلیک نه شي.

تردې مخکې پاکستان چې د ایران او امریکا ترمنځ خبرو کې یې منځګړیتوب کړی، د ورځې په پیل کې وویل چې هوکړه به د یکشنبې په ورځ لاسلیک شي.

ټرمپ په خپل بیان کې همدارنګه وویل چې متحده ایالات به د ایران غني شوي یورانیم ترلاسه کړي او له منځه به یې یوسي.

په پنجشیرکې د طالبانو چارواکي په دې ولایت کې د څو نویو قیمتي ډبرو له کانونو د استخراج د چارو د پیلیدو خبرورکوي.

د طالبانو ترکنټرول لاندې باخترخبري آژآنس د راپورله مځې د پنجشېر د والي ویاند سیف ‌الدین لټون ویلي، چې د عنابې ولسوالۍ د شوفې په سیمه کې د ګرین ګارنټ لس معدني ساحې د انجینرۍ او تخنیکي ټیمونو له لوري تثبیت شوې او د استخراج چارې یې پیل شوې دي. د هغه په خبره تر دې وړاندې د دې ولسوالۍ په بېلابېلو سیمو کې د بېروج ډبرو د استخراج چارې هم پیل شوې وې، چې دا مهال په پنځو فعالو ساحو کې روانې دي.
پنجشېر د افغانستان له هغو ولایتونو څخه دی چې د زمردو په ګډون د بېلابېلو قیمتي ډبرو بډایه کانونه لري خود کارپوهانو په وینا د استخراج چارې یې ترډیره غیرمعیاري دي.

د طالبانو د حکومت د کډوالو او بیرته راستنیدونکو چارو وزارت وایي، روانه اونۍ د پاکستان له زندانونو له اونیم سوه زیات افغان بندیان خوشې شوي.

دې وزارت د شنبې په ورځ پر خپله ایکسپاڼه لیکلي چې ۲۳۰ تنه د تورخم او ۵۳۳ تنه د سپین بولدک له لارو هیواد ته راستانه شوي دي. ویل شوي دغه کسان چې کورنۍ هم پکې دي، په هغه هیواد کې د هستوګنې په سندونو کې د ستونزو له امله نیول شوي او مختلفې مودې یې په بند کې تېرې کړې وې. د بیان له مخې دوی د مرستو له ترلاسه کولو وروسته خپلو سمیو ته ولېږدول شول.

که څه هم نده څرګنده چې په اوس وخت کې څومره افغان کډوال د پاکستان په زندانونو کې ساتل کیږي، خو د هغوی د خوشې کیدو له بهیرسره د پاکستاني چارواکو له خوا د نورو افغان کډوالو د نیولو او بندیانولو بهیرهم دوام لري.

د ایران د دولتي رسنیو د راپور له مخې د ایران د پخواني مشر آیت ‌الله علي خامنه ‌يي د جنازې مراسم به د جولای په ۴ مه په تهران کې پیل او د جولای په ۹مه د هغه په پلرني ټاټوبي، مشهد کې خاورو ته په سپارلو سره پای ته ورسیږي.

خامنه ‌يي د فبرورۍ په ۲۸مه د ایران پر ضد د اسرائیل او امریکا د هوايي بریدونو په لومړۍ ورځ ووژل شو. ۸۶ کلن خامنه یې د ۳۶ کلونو لپاره د اسلامي جمهوریت د مشرپه توګه دنده ترسره کړې.

د رویترز د راپورله مخې د هغه د جنازې په ترتیباتو کې د جولای په ۷مه د تهران په جنوب کې په قم ښار کې هم ځانګړي مراسم په پام کې نیول شوي دي.

نوموړی د تهران په مرکزي برخه کې د هغه د هستوګنې او دفتر پرودانۍ په هوايي برید کې ووژل شو. د هغه ۵۶ کلن زوی، مجتبی خامنه‌ يي چې په همدې برید کې یې خپله مېرمن هم له لاسه ورکړه او پخپله هم ټپي شوی و، د خپل پلار ځای ناستی شو.

د پاکستان صدراعظم شهبازشریف وایي چې د ایران او امریکا ترمنځ هوکړه لاسلیک ته نژدې شوې.

هغه د شنبې په ورځ پرخپله ایکسپاڼه ولیکل: "موږ تر بل هر وخت د سولې یوې هوکړې ته ډېر نږدې شوي یو." شریف چې هېواد یې د سولې په خبرو اترو کې مهم رول لوبولی زیاته کړه: "تمه کېږي چې وروستۍ هوکړه به په راتلونکو ۲۴ ساعتونو کې نهايي شي. له هغې سمدستي وروسته پاکستان د سولې د هوکړې د برېښنايي لاسلیک لپاره چمتووالی نیسي او وروسته به راتلونکې اوونۍ په تخنیکي کچه خبرې اترې دوام وکړي."

خو ایران د شنبې په ورځ وویل چې احمتال شته چې راتلونکو ورځو کې له متحده ایالاتو سره د سولې د موافقې چوکاټ لاسلیک کړي، خو د منځګړي پاکستان هغه وړاندیز یې رد کړ چې ګواکې دغه هوکړه به په راتلونکو ۲۴ ساعتونو کې لاسلیک شي.

د امریکا ولسمشرډونالډ ټرمپ چې د ایراني رسنیو له خوا د احمتالي هوکړې د ځینو جزیاتو په اړه خپاره شوي معلومات ناسم بللي او ویلي و چې هغه د دواړو لورو د اصلي تفاهم استازیتوب نه کوي، تراوسه د پاکستان د صدراعظم د دغو څرګندونو په اړه تبصره نده کړې.

د امریکا د پوځ مرکزي قوماندانۍ (سنتکام) ویلي چې په تېرو څو ساعتونو کې یې د هرمز تنګي پر لور روانې څو ایراني بریدګرې بې‌پیلوټه الوتکې (ډرونونه) په نخښه او نسکورې کړې دي.

سنتکام په اېکسپاڼه کې په یوه خبرپاڼه کې ویلي چې دغو بې پېلوټه الوتکو د سوداګریزو بېړیو تګ راتګ له خطر سره مخ کړی و.

تر دې وړاندې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ هم ایران ته خبرداری ورکړی و چې د هرمز تنګي له لارې د تېرېدو په حال کې بېړیو پر لور د بریدګرو ډرونونو له لېږلو ډډه وکړي.

ټرمپ تهران ته په خطاب کې ویلي وو: «ښه ده چې ژر تر ژره خپل وضعیت سم کړئ!».

امریکا د ناقانونه کډوالو د ایستلو د پالیسۍ په لړ کې د ایران، افغانستان او یو شمېر نورو هېوادونو اتباع د مرکزي افریقا جمهوریت ته لېږلي دي.

د راپورونو له مخې، د امریکا د کډوالۍ او ګمرک ادارې (ICE) یوه چارټر الوتکه د پنجشنبې په شپه له لوېزیانا ایالت څخه والوته او په غانا کې له لنډې دمې وروسته د جمعې په شپه د مرکزي افریقا جمهوریت پلازمېنې بانګي ته ورسېده.

د الوتکې د مسافرو کره شمېر نه دی اعلان شوی، خو لږ تر لږه دوه ایراني مېرمنې هم پکې شاملې وې، چې د امریکا د کډوالۍ محکمې له خوا یې د موقتي استوګنې اجازه او د نه ایستلو حکم ترلاسه کړی و.

د بشري حقونو وکیلانو ویلي چې له دغو مېرمنو څخه یوه مسیحي مذهب ته اوښتې او بله سیاسي او ټولنیزه فعاله ده. د هغوی وکیلان وایي که ایران ته بېرته ولېږدول شي، د شکنجې یا حتی اعدام له خطر سره مخامخ کېدای شي.

د دغو کسانو د ایستلو په اړه پوښتنې او اندېښنې هغه مهال زیاتې شوې چې د امریکا حکومت ایران «ترهګر رژیم» بولي او ورسره په سخت کړکېچ کې دی.

مرکزي افریقا جمهوریت له جدي اقتصادي او امنیتي ستونزو سره لاس و ګرېوان دی، او هغه کسان چې هلته لېږدول شوي، د خپلې نامعلومې راتلونکي په اړه سختې اندېښنې لري.

له دې سره په یو وخت د امریکا د تابعیت او کډوالۍ خدماتو ادارې (USCIS) اعلان کړی چې د هغو کډوالو د غوښتنلیکونو د کار جریان یې بېرته پیل کړی چې د یوې پخوانۍ تګلارې له مخې د افغانستان او ایران په ګډون د ۳۹ هېوادونو د وګړو لپاره ځنډول شوی و.

رویټرز خبري اژانس په یوه ځانګړي راپور کې، چې د شنبې په ورځ (د غبرګولي ۲۳مه) له ایران سره د امریکا او اسراییل د ۱۲ ورځنۍ جګړې د پیل د کالیزې په مناسبت خپور شو، ویلي چې متحده عربي امارات د ایران د میلیاردونو ډالرو کنګل شویو شتمنیو له خوشې کولو سره موافقه کړې ده.

د راپور له مخې، دا اقدام د ایران له لوري د جګړې په ترڅ کې پر متحده عربي اماراتو له درنو بریدونو وروسته د یوه تاکتیکي بدلون په توګه ارزول کېږي.

رویټرز د څلورو سرچینو له قوله ویلي چې دوو سیمه‌ییزو سرچینو د ۱۰ میلیارد ډالرو د خوشې کېدو خبر ورکړی، چې درې میلیارد یې ایران ته لېږدول شوي دي. دوو نورو سرچینو بیا د دې موافقې ارزښت ۲۰ میلیارد ډالره ښودلی او ویلي یې دي چې دا اقدام د ایران له خوا پر اماراتو د بریدونو د درولو په بدل کې شوی دی.

خو د متحده عربي اماراتو د بهرنیو چارو وزارت د شنبې په لومړیو ساعتونو کې په یوه خبرپاڼه کې دا راپورونه په بشپړه توګه رد کړل او ویې ویل چې ایران ته د پیسو د لېږد، په ځانګړي ډول د درې میلیارد ډالرو د انتقال ادعاوې، بې‌بنسټه دي.

د افغانستان د کرکټ ملي لوبډله، چې له هند سره د درو پنځوس اوره سیالیو لپاره په دغه هیواد کې ده، نن د هند له ملي لوبډلې سره په درمسالا کې د مسابقې میدان ته ووځي.

همداراز الف یا ابدالیان لوبډله، چې د سریلانکا په کوربه توب په دغه هیواد کې په درې اړخیزه لوبلړۍ کې برخه لري، نن د کوربه هیواد سریلانکا له الف لوبډلې سره مخامخ ده.

د دې سیالۍ، چې اوس روانه ده، پچه سریلانکا وګټله او غوره یې وبلله چې لومړی توپ وهنه یا بیټنګ افغانستان وکړي.

تر دې وړاندې د افغانستان ابدالیان لوبډلې خپله لومړۍ لوبه د ۴ منډو په توپیر له هند څخه ګټلې ده.

هند بیا خپله لومړۍ سیااي له سریلانکا څخه ګتلې ده.

د افغانستان او هند ملي لوبډلې به پر نننۍ لوبه سربېره د چهارشنبې په ورځ (د جون ۱۷) د لکهنو په لوبغالي کې په دوهمه سیالۍ کې سره مخامخ شي او د دوی وروستۍ یو ورځنۍ مسابقه به د جون په شلمه په چینای کې وي.

تر دې وړاندې دواړو ټیمونو یوه ټیستلوبه وکړه چې د هند تجربه کار ټیم په لوړ توپیر وګټله.

افغانستان د ټیست سیالیو په نسبت په یو ورځڼیو کې ښه تجربه لري.