د امریکا د پوځ لوی درستیز جنرال مارک میلي له طالبانو غوښتي چې د تاوتریخوالي کچه ټيټه کړي او په افغانستان کې په چټکۍ سره د سیاسي حل پر لور وخوځيږي. دا خبره د امریکا پوځ د پنجشنبې په ورځ د ډسمبر په ۱۷مه نېټه وکړه.

د راپور له مخې جنرال مارک میلي د سې شنبې په ورځ په قطر کې له طالبانو سره د افغانستان د سولې په اړه ولیدل او د چارشنبې په ورځ له ولسمشر محمد اشرف غني سره د خبرو لپاره کابل ته لاړ.

د رویټرز خبري اژانس د یوه امریکايي چارواکي له قوله راپور ورکړی چې جنرال میلي په جون میاشت کې هم له طالبانو سره لیدلي وو خو د هغې غونډې په اړه علني اعلان نه وو شوی.

تر دې مخکې د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مایک پومپیو او یو شمېر نورو لوړپوړو چارواکو هم له طالبانو سره لیدلي.

د میلي او طالبانو د وروستۍ غونډې په اړه د امریکا د پوځ په اعلامیه کې راغلي:

لوی درستیز په چټکۍ سره د تاوتریخوالي پر کمښت خبرې وکړې او وې ویل چې په افغانستان کې د سیاسي حل پر لور باید پرمختګ چټک شي چې دا اقدام به د سیمېز ثبات په ګټه تمام شي او د امریکا ملي ګټې به خوندي کړي.

سیمې ته د سفر پر مهال مارک میلي له ولسمشر محمد اشرف غني سره هم ولیدل.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي چې د جنورۍ میاشتې په نیمايي کې به په افغانستان کې د امریکايي سرتیرو شمېر له 4500 څخه 2500 ته کم کړي.

په همدې حال کې په قطر کې د افغان دولت او طالبانو مذاکرچي پلاویو د جنورۍ میاشتې تر پنځمې په خبرو کې وقفه اعلان کړې او تر هغه وروسته به د اجنډا پر سر خبرو ته دوام ورکړي.

دا په داسي حال کې ده چې په افغانستان کې په تاوتریخوالي کې کمښت نه تر سترګو کیږي او د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مایک پومپیو تېره میاشت وویل چې په افغانستان کې په ځانګړې توګه د طالبانو د حملو له کبله د تاوتریخوالي کچه د نه منلو وړ زیاته ده.

افغان حکومت تل پر اوربند ټینګار کړی خو طالبانو ویلي چې اوربند به د خبرو د اجنډا د برخې په توګه یوه موضوع وي.

د پاکستان پوځ ادعا کوي چې د تحریک طالبان پاکستان (ټي ټي پي) هغه ۱۵غړي يې وژلي چې هڅه يې کوله د افغانستان له خاورې پاکستان ته واوړي.

د پاکستان پوځ نن پنجشنبې (د سپټمبر۳مه) په هغه اعلامیه کې چې پر خپلې فیسبوک پاڼه يې خپره کړې ویلي چې دغو کسانو د تیرې سه شنبې په ورځ غوښتل شمالي وزیرستان ته ځانونه ورسوي.

د اعلامیه په ټکو، د دغو وسله والو او پوځ ترمنځ نښتې ۳۶دقیقې دوام وکړ او د ټي ټي پي ټول ۱۵غړي په کې ووژل شول.

د اعلامیې په اساس، د پاکستان پوځ د عملیاتو په جریان کې یو شمیر وسلې او مهمات ترلاسه کړي دي.

پاکستان یوځل بیا له افغانستان سره پر پوله د امنیت پر ټنګښت ټینګار کړی او پر افغانستان له واکمنو طالبانو يې غوښتي چې پرنیږي افغان خاوره د پاکستان پرضد وکارول شي.

تراوسه د طالبانو حکومت د پاکستان د نوي ادعا په اړه څه نه دي ويلي، خو له دې وړاندې يې د پاکستان ورته ادعاوې په ځلونو رد کړې دي.

د یوه بریټانوي غرختونکي جسد په پاکستان کې وموندل شو.

بي بي سي انګلیسي پرون چهارشنبې د پاکستاني چارواکو په حواله راپور ورکړی چې د الکساندر هریس جسد په خیبرپښتونخوا کې موندل شوی دی.

هریس چې د انګلستان د برمنګهم ښار اصلی اوسیدنکی دی، د تیرې شنبې په ورځ هغه مهال ورک شو چې غوښتل يې د خیبرپښتونخوا "موسي کا مصلی" غره ته پورته شي.

په سیمه کې یو چارواکي خالد اقبال ویلي، " د لټون په عملیاتو کې تر ۳۰ ډیر کسان ښکیل وو او د هریس جسد په ځنګل کې موندل شوی".

د اقبال په ټکو،" احتمال لري چې غره ته د ختو پرمهال د هریس پښه ښوییدلي وي او لویدلی وی".

هریس په اسلام اباد کې د ادم سمیټ په نوم یو نړیوال مشورتي شرکت سره کار کاوه.

هریس د ایرلنډ تابعیت هم درلود.

د اوکراین ولسمشر ولودمیر زلنسکي په کیف کې د دوو امنیتي ادارو ترمنځ وسله واله نښته د شرم وړ بللې ده.

پرون چهارشنبې د اوکراین په پلازمینه کیف کې د دې هېواد د امنیتي ځواکونو ادارې (اس‌بي‌یو) او استخباراتي ادارې کارکوونکو ترمنځ وسله واله نښته رامنځته شوه.

عیني شاهدانو ویلي چې په سیمه کې يې څو ټپي کسان لیدلي دي.

تراوسه د نښتې لامل معلوم نه دی.

د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زلنسکي دا نښته د "شرم وړ" کار بللی دی.

د هغه په ټکو، اوکرایني سرتیري یوازې پر "روسي یرغلګرو" ډزې کولی شي.

چارواکو ویلي، د نښتې په اړه څیړنې روانې دي.

د ملګرو ملتونو د کډوالو لویه کمیشنري وايي، په نژدې دریو کلونو کې شپږمیلیونه افغان کډوال بیرته افغانستان ته راستانه شوي چې دا په معاصر تاریخ کې د کډوالو بې سارې راستنیدنه ده.

دې کمیشنري پرون چهارشنبې پر خپلې فیسبوک پاڼې لیکي،" د کډوالو راستنیدل باید په خپله خوښه، خوندي او با عزته وي".

د ملګرو ملتونو دې ادارې له نړیوالو غوښتي چې افغانستان او افغان کډوال هیر نه کړي.

بل پلو، د طالبانو د حکومت د کډوالو او راستنیدونکو چارو وزارت وايي، په روانه اونۍ کې نژدې څلور سوه افغان کډوال د پاکستان له زندانانو ازاد او بیرته افغانستان ته راستانه شوي دي.
پاکستان او ایران په تیرو دریو کلونو کې پر افغان کډوالو فشارونه زیات کړي او له هغو هېوادونو یې راباسي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وايي، هر کله چې وغواړي پر ایران برید کولای شي.

ټرمپ پرون چهارشنبې په سپینه ماڼې کې خبریالانو ته وویل،" د ایران خلاف به پوځي عملیات ډیر دوام ونه کړي، خو هرکله چې وغواړو بیا پر ایران برید کولی شو".

د هغه په ټکو،"د ایران حکومت ورځ تر بلې کمروزی کیږي".

ولسمشر ټرمپ وړاندې وویل،" د ایران ټول پوځي او دفاعي تجهیزات مو له منځه یوړل".

د امریکا پوځ د تیرې سه شنبې په ورځ د ایران پر یو شمیر جنوبي ولایتونو هوايي بریدونه وکړل.

ایراني چارواکو ویلي و چې په دغو بریدونو کې په لسګونه ملکیانو ته مرګ‌ژوبله اوښتې ده.
خو د امریکا پوځ بیا پر ملکیانو هر ډول بریدونه رد کړي دي.

وروسته له دې چې ایراني رسنیو راپور ورکړ چې د سې ‌شنبې په ماښام د ایران په جنوب کې د یوه واده‌ په مراسمو بریدونو کې لږ تر لږه څلور کسان وژل شوي، د امریکا پوځ پر ملکي وګړو د برید ادعا رد کړه.

د امریکا د پوځ د مرکزي قوماندانۍ (سنټکام) ویاند ټیم هاوکینز، د ازادي راډیو ایراني څانګې، راډیو فردا ته ویلي: "موږ له هغو راپورونو خبر یو چې سرچینه‌یې ایراني دولتي رسنۍ دي. د پاسدارانو برعکس، د امریکا پوځ هېڅکله ملکي وګړي نه په نښه کوي."

د ایران د دولتي رسنیو د راپورونو له مخې، د هرمزګان ولایت د سیریک ولسوالۍ په بندر کوهستک کې د د یوه واده پر مراسمو د امریکا برید کې د یو ماشوم په شمول څلور کسان، وژل شوي او ۶۸ نور ټپیان شوي دي.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت هم په یوه اعلامیه کې د سې شنبې په ورځ د دغه هېواد په جنوبي سیمو د امریکا بریدونه غندلي دي.

د امریکا ولسمشر ډونالد ټرمپ د سې شنبې په ورځ ویلي و چې په اردن کې پر امریکايي ځواکونو د ایران د راکټي برید په غبرګون کې به پر ایران سخت بریدونه وکړي.

ټاکل شوې چې د ملګرو ملتونو امنیت شورا په روانه سپټمبر میاشت کې د افغانستان په اړه غونډه وکړي.

د امنیت شورا د راپور له مخې، په دې درې میاشتنۍ غونډه کې به د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د سرمنشي ځانګړې استازې او په دغه هېواد کې د د ملګرو ملتونو د مرستندوی مأموریت (یوناما) مشره رباب فاطمه، د افغانستان د سیاسي، امنیتي، بشري حقونو او بشري وضعیت په اړه خپل راپور وړاندې کړي.

د دې غونډې دقیقه نېټه لا نه‌ده ټاکل شوې.

په راپور کې ویل شوي چې پر ښځو او نجونو لګېدلي محدودیتونه، د طالبانو د حکومت او پاکستان ترمنځ ترینګلتیا، د ملکي وګړو وضعیت او ترهګریز ګواښونه به له هغو مهمو موضوعاتو څخه وي چې د ملګرو ملتونو د امنیت شورا غړي به‌یې په دې غونډه کې وڅېړي.

دا لومړی ځل دی چې رباب فاطمه به په افغانستان کې د یوناما د مشرې په توګه د دغه هېواد په اړه خپلې موندنې او ارزونې د ملګرو ملتونو د امنیت شورا ته وړاندې کړي.

نوموړې د روان میلادي کال د جولای میاشتې په لومړیو کې د روزا اوتونبایوا پر ځای د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د ځانګړې استازې او په دغه هېواد کې د یوناما د مشرې په توګه وټاکل شوه.

د پاکستان د خیبرپښتونخوا ایالتي حکومت یو پلان تصویب کړی چې له مخې یې ښځینه محصلینو او کارکوونکو ښځو ته برقي موټرسایکلونه وړیا ورکول کېږي.

پېښور ښار د پلان د لومړي پړاو د پلي کېدو لپاره ټاکل شوی دی.

د پاکستاني رسنیو د راپورونو له مخې، دا طرحه د چهارشنبې په ورځ «د وږې ۱۱مه» د خیبر پښتونخوا د اعلی وزیر سهیل افریدي په مشرۍ په یوه غونډه کې تصویب شوه.

ویل شوي چې په لومړي پړاو کې به په پېښور ښار کې نجونو او ښځو ته برقي موټرسایکلونه ورکړل شي، څو ښوونیزو او تحصیلي مرکزونو او کاري ځایونو ته‌یې ورځنی تګ راتګ اسانه شي.

چارواکو ویلي چې په راتلونکو پړاوونو کې به دا پلان د خیبر پښتونخوا نورو ولسوالیو ته هم وغځول شي.

د دروند وزن غېږنیونې افغان لوبغاړي محمد نادر صوفي زاده په قرغیزستان کې د قبایلو د غېږنیونې په سیالیو کې د ژېړو میډال وګاټه.

صوفي زاده د دوشنبې په ورځ د کُشتۍ د ترکمن کورش په څانګه کې د ایټالیا، ګورجستان او ارمنستان سیالانو ته ماته ورکړه خو نیمه پایلوبه یې پر خپل قرغیز سیال وبایلله.

په قرغیزستان کې په دې سیالیو کې، چې د اګست له ۳۱ مې پیل شوي او د سپټمبر تر اوومې دوام کوي، د افغانستان ۲۵ لوبغاړي ګډون لري.

د هند او افغانستان د سوداګرۍ ګډې کاري ډلې د دوه اړخیزې سوداګرۍ او اقتصادي همکاریو د پیاوړتیا لپاره پر یو شمېر نوو ګامونو هوکړه کړې ده.

د هندي رسنیو د راپور له مخې، د هند د سوداګرۍ وزارت نن (چهارشنبې) وویل، د دواړو خواوو د سوداګرۍ ګډې کاري ډلې په خپله مجازي یا انلاین غونډه کې د سوداګرۍ د اسانتیا، ګمرکي همکاریو او د مالوماتو د شریکولو د پیاوړتیا په اړه خبرې کړې دي.

دوی د افغان سوداګرو لپاره د ویزو پر اسانتیا، بانکي او مالي همکاریو، د درملو او کرنیزو محصولاتو پر سوداګرۍ، انرژۍ، پانګونې، بار وړلو او بندري چارو هم خبرې وکړې.

دواړو خواوو هوکړه کړې چې د ګمرکي همکاریو، سوداګریزو لارو او د درملو او کرنې په برخو کې همغږي زیاته کړي او د پانګونې او سوداګریزو اړیکو د پراختیا لپاره خپلې خبرې روانې وساتي.