په هلمند کې د ځوان فکر په نوم مدني ټولنې نن سې شنبه (د لېندۍ ۴مه) د ازادي راډیو د خبریال الیاس داعي او د پخواني ژورنالېست یما سیاوش د قاتلانو د ژر تر ژره نیولو غوښتنه وکړه.

د دې ټولنې مشر نور علي نوري ازادي راډیو ته وویل: "ځوانان، قومي مشران او خبریالان زموږ په ټولنه کې راغونډ شوي وو، له دولته مو وغوښتل چې د خبریالانو ژوند ته جدي پاملرنه وکړي او له طالبانو مو وغوښتل چې خبریال خپل هدف ونه ګرځوي."

په هلمند کې د ازادي رادیو خبریال الیاس داعي له نننه دولس ورځې مخکې په لښکرګاه کې هغه وخت ووژل شو چې د ده پر موټر مقناطیسي ماین وچاودید، څو ورځې مخکې تر دې په کابل کې د طلوع ټلوېزیون پخوانی خبریال یما سیاوش د ورته چاودنې قرباني شو.

په تهران کې د ایات الله علي خامنه اي د جنازې مراسم پیل شول.

د ایران د پخواني مذهبي مشر ایات الله علي خامنه اي د جنازې مراسم نن شنبه سهار شپږ بجې پیل شوي چې تر پنجشنبې ورځې به دوام وکړي.

خامنه اي او د کورنۍ نور څلور غړي يې د امریکا او اسراییلو په بریدونو کې څلور میاشتې وړاندې ووژل شول.

د خامنه اي او د کورنۍ د غړو مړي يې د تهران په مصلی کې د خلکو وروستي درناوي ته اېښودل شوي چې پنځه ورځې وروسته به په خپله پلرنۍ هدیره مشهد کې خاورو ته وسپارل شي.

فرانس پریس خبري اژانس لیکي،" مراسمو ته شدید امنیتي تدابیر نیول شوي، ټولې لارې تړلي دي او تمه ده هوايي حریم هم وتړل شي".

د خامنه اي د جنازې په مراسمو کې تراوسه په زرهاوو کسانو ګډون کړی دی.

د طالبانو د حکومت د بهرنیو چارو وزیر، د پاکستان صدراعظم شهباز شریف، د روسیې پخوانی ولسمشر دیمیتری میدویدیف او د افغانستان د ړنګ شوي جمهوریت یو شمیر چارواکو په دغه مراسمو کې ګډون کړی دی.

تراوسه معلومه نه ده چې د ایات الله خامنه اي ځایناستی مجتبی خامنه اي به په دې مراسم کې ګډون وکړي او که نه.

د افغانستان د کرېکټ وتلی ستوری راشد خان کابل ته ستون شو.

راشد خان د جمعې په ورځ کابل ته ورسید او تمه ده په شپږیزه لیګ کې د سپين‌غر زمریان لوبډلې لپاره ولوبېږي.

سپين‌غر زمریان له بست ساتونکي لوبډلې سره لوبه لري.

راشد خان شاوخوا دوه کاله وروسته کابل ته ستنېږي.

د راشد خان په ګډون د ملي لوبډلې ګڼ نور لوبغاړي له نړیوالو سیالیو وروسته اوس په کورني کرېکټ لوبو کې د ګډون لپاره په افغانستان کې دي.

د شپږیزې سږني لیګ پنځمه لوبه د مېس عینک اتلان او د بند امیر ښاماران لوبډلو ترمنځ وشوه چې د بند امیر ښارمارانو د اتو ویکټو په توپیر له مېس عینک اتلانو ماتې وخوړه.

د اسراییلو پوځ وايي، د لبنان په جنوب کې يې د حزب الله څو مرکزونه په نښه کړې دي.

دغه پوځ د جمعې په ورځ د جولای په دریمه په یو بیان کې وویل،" د حزب الله شاوخوا لس تاسیسات او د وسلو بار لارې يې ویشتي دي".

امریکا متحده ایالاتونه حرب الله ډله یو ترهګریز سازمان بولي، خو اروپايي ټولنه د دغې ډلې پوځ څانګه د ترهګرو ډلو په لیست کې شامله کړې ده.

اسراییلو او لبنان تیره اونۍ د امریکا په ملاتړ یوه هوکړه لاسلیک کړه، څو د دواړو هېوادونو ترمنځ سولې ته لار هواره کړي او د ایران له ملاتړه برخمنه حزب الله ډله بې وسلې کړي.

تمه ده راتلونکې اوونۍ د ترکیې په پلازمینه انقره کې د ناټو سازمان په سرمشریزه کې د ایران د اټومي پروګرام او هرمز تنګي په اړه خبرې وشي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ هم په دغه غونډه کې ګډون کوي.

په هغه بیان کې چې ناټو سازمان د جمعې په ورځ د جولای په دریمه خپور کړی د ولسمشر ټرمپ په حواله راغلي،" ایران باید اټومي وسلو ته لاسرسی ونه مومي او پر ایران دې فشار راوړل شي څو په هرمز تنګي کې د کښتو ازاد تګ راتګ ته اجازه ورکړي".

په ناټو سازمان کې د امریکا دایمي استازي مېټیو ویټیکر د تیرې چهارشنبې په ورځ ویلي و،" د تهران او واشنګټن ترمنځ له تړون وروسته له ناټو غړو هېوادونو سره د امریکا کړکیچ کم شوی او غړي هېوادونه به د انقري په غونډه کې د پخوا پرتله سره متحد وي".

ایران او امریکا تیره میاشت د ۶۰ ورځو په موخه یوه هوکړه لاسلیک کړه چې له مخې يې په هرمز تنګي کې د کښتو تګ راتګ ته په موقته توګه اجازه ورکړل شوي ده.

افغان او ایراني سوداګرو په کابل کې د سوداګرۍ درې ټرونونه لاسلیک کړي.

دغه خبره په کابل د ایران سفارت د جمعې په ورځ پر خپلې ایکس پاڼې لیکې وه.

وړاندې راغلي،" په کابل کې د ایران سفارت په بلنه له ۲۰۰ ډیرو افغان او ایراني سوداګرو، اقتصادي فعالانو، صنعتکارانو او پانګوالو په یوه غونډه کې برخه اخیستې وه".

د سفارت په ټکو، په غونډه د دواړو لوړو ترمنځ د اقتصادي او سوداګریزو اړیکو د پراختیا په موخه درې هوکړه لیکونه لاسلیک شول.

د افغان او ایراني سوداګرو ترمنځ د دې هوکړه لیکونو لاسلیک په داسې حال کې دی چې له میاشتو راهیسې د تورخم دروازه د هر ډول تګ راتګ پر مخ تړلې ده.

د کابل- جلال اباد په لویه لاره ترافیکي پیښه کې لږترلږه ۴ کسه مړه او ۸ تنه نورټپیان شوي او لس کسه نور لادرکه دي.

له پاکستان څخه د ستنو شویو کډوالو موټر سیند ته لویدلی دی.

د لغمان امنیه قومانداني وايي موټر کې ۲۲ کسه ستانه شوي کډوال سپاره وو او تیره شپه د سرخکانو ولسوالۍ مربوطاتو کې سیند ته لویدلی دی.

چارواکي زیاتوي چې د لادرکه شویو کسانو د میندلواو ژغورنې لپاره عملیات روان دي.

د پیښې علت سملاسي نه دی معلوم شوی. خو افغانستان کې اکثر ترافیکي پیښې د لارو د خرابوالي ، د موتر چلوونکو بې احتیاطي او د ترافیکي قوانینو نه رعایت کولو څخه رامینځ ته کیږي.

د اروپايي اتحادیې د بشري مرستو څانګه (ECHO)افغانستان کې دمیندو وضعیت بحراني او د اندیښنې وړ بولي.

دغه اداره خبرداری ورکوي چې د نجونو او ښځو په طبي زدکړو بندیز او روغتیايي خدماتو ته د ښځو دلاسرسي محدودیت وضعیت نورهم خراب کړی او د زیږون په مهال د میندو او ماشومانو ژوند له خطر سره مخ کوي.

تردې مخکې د ملګرو ملتونو دبشري مرستو د همغږۍ دفتر (اوچا) هم ویلي چې افغانستان د هغو هیوادونو څخه دی چې د میندو د مړینې کچه په کې لوړه ده او په هرو ۱۰۰ زرو ولادتونو کې ۶۰۰ میندې خپل ژوند له لاسه ورکوي.

واک ته د طالبانو له ستنیدو وروسته افغانستان کې له شپږم ټولګي پورته د نجونو او ښځو په زده کړو او تحصیلاتو بندیز لګول شوی دی.

د کورنیو او بهرنیو فشارونو سره سره د طالبانو د حکومت په دغې پالیسۍ کې د بدلون نښې نه ترسترګو کیږي.

دشپږیزې ليګ په نننۍ لوبه کې مس عینک بند امیر ته ماته ورکړه.

مس عینک په دې شل اوریزه سیالۍ کې پیاوړې لوبه وکړه او مقابل ټیم ته یې په اتو ویکټو ماته ور کړ.

په دې لوبه کې د مس عینک لپاره خالد تڼیوال ۵۳ او رحمان الله ګربز ۵۲ منډې وکړې.

پرونیو لوبو کې آمو نهنګانو د بُست ساتونکو، او سپین‌غر پړانګانو بند امیر ته ماتې ورکړه.

د شپږیزې لیګ په سیالیو کې چې د چهارشنبې په ورځ خوست کې پیل شوي او ۱۴ ورځې دوام کوي پنځه ټیمونه برخه لري.

د ایران حکومت د پخواني مشر علی خامنه ای د جنازې لپاره خاص مراسم پیل کړي دي.

ایت الله خامنه ای، د کورنۍ یو شمیر غړي او ملګري یې څه دپاسه څلور میاشتې مخکې په ایران باندې دامریکا او اسرائیل د ګډ برید پیل کې ووژل شول.

ایراني رسنیو د جمعې په ورځ رپوټ ورکړ چې دخامنه ای جسد دتهران مصلا ته انتقال شوی دی.

دغه رپوټونه وايي بهرني پلاوي ټاکل شوې د ایران پخواني مشرته د درناوي مراسم پرځای کړي.

افغانستان کې د طالبانو د حکومت د ریاست الوزرا مرستیال ملا عبدالغنی برادر او بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقی هم ددغو مراسمو لپاره تهران ته تللي دي.

د ایران د حکومت چارواکو د خامنه ای د جنازې او خاورو ته سپارلو لپاره دیوې اونۍ پروګرام برابر کړی دی او هیله لري چې په «ملیونونو» کسان په کې برخه واخلي.

خو د خامنه ای د څه دپاسه دیرش کلنې واکمنۍ په دوران کې ګڼ شمیر ایرانیان د ځپنې ، ګواښ ، ویرې، او سیاسی- اجتماعي اختناق سره مخامخ وو.

حتی تردې چې د کب په نهمه یې د مرګ له اعلان وروسته ځینو ایرانیانو خوښې څرګنده کړه چې دا موضوع وروسته د یوشمیر ایرانیانو د نیول کیدو اودهغوی په حق کې د درنو سزاګانو د صادریدو سبب شوه او ځینې حتی د اعدام له خطر سره هم مخامخ شول.

ناټو کې د امریکا دایمي استازی وايي چې له ایران سره د جګړې په تړاو د واشنګټن او ځینو متحدانو ترمنځ اختلافات اوس پای ته رسېدلي دي.

متیو ویتاکر ویلي، هغه کړکېچونه چې د ایران پر ضد د پوځي عملیاتو له امله رامنځته شوي وو، اوس له منځه تللي او د ناټو غړي انقره کې د مشرانو د راتلونکې غونډې په درشل کې ډېر همغږي شوي دي.

ویتاکر خبریالانو ته وویل، ولسمشر ډونالډ ټرمپ له دې امله ناخوښ و چې د ناټو ځینو غړو هېوادونو امریکا ته اجازه ورنه کړه چې د ایران پر ضد په عملیاتو کې د دوی اډو یا هوايي حریم څخه استفاده وشي او وروسته یې پر دې بریدونو نیوکې هم وکړې.

د راپورونو له مخې، د ایران وروستۍ جګړه او د اوکراین د جګړې اړوند مسایل د ناټو د راتلونکې سرمشریزې له مهمو موضوعاتو څخه دي.

ټاکل شوې چې دا غونډه د دفاعي بودجې پر زیاتوالي، د پوځي صنایعو د ظرفیت پر پراختیا او په منځني ختیځ کې د ناټو پر رول متمرکزه وي.