د پاکستان یوې اسلامي ډلې نن سې شنبه (د لړم ۲۷مه) اسلام اباد ته د تګ یوه لاره وروسته تر دې پرانېسته چې حکومت ژمنه ورسره وکړه چې د فرانسې سفیر به له پاکستانه وباسي.

وروسته تر دې چې د اکتوبر په وروستیو کې د فرانسې ولسمشر ایمانوئل مکرون د اسلام د پیغمبر د کارتون په شمول د کارتونونو د خپرېدو د حق دفاع وکړه په یو شمېر اسلامي هېوادو کې د فرانسې پر ضد مظاهرې وشوې.

د تحریک لبیک پاکستان په زرګونونو ملاتړیو د نوومبر په ۱۵مه اسلام اباد ته د تګ یوه لاره د اعتراض په ډول بنده کړه او له پولیسو سره یې شخړې وکړې.

یوه افراطي ملا چې د دې اعتراضونو مشري کوي له حکومته غوښتې دي چې د فرانسې سفیر وباسي او د فرانسې پر مالونو بندیز ولګوي.

د پاکستان د کورنیو او دیني چارو وزیرانو تېره شپه د دې ډلې له مشرانو سره خبرې وکړې او ژمنه یې ورکړه چې پارلمان به د فرانسې د سفیر د ایستلو موضوع وڅیړي.

حکومت په ورته وخت کې د فرانسې د مالونو د بندیز ژمنه ورکړه، خو دا معلومه نه ده چې دا به له فرانسې څخه د وارداتو په ګډون وي.

د فرانسې حکومت له طالبانو سره د افغان کډوالو د بیرته ستنولو په تړاو خبرې پیل کړي.

فرانس پریس خبري اژانس پرون چهارشنبې د یوې دېپلماټیکي سرچېنې په حواله راپور ورکړی چې پاریس غواړي غیرقانوني او عامه نظم ته ګواښ پېښوونکي افغان کډوال بیرته افغانستان ته اخراج کړي.
وړاندې د سرچېنې په حواله راغلي چې دغه "تخنیکي خبرې" د طالبانو د حکومت د رسمیت پیژندلو په مانا نه دي او موخه يې یوازې د کډوالو د اخراج په پروسه کې اسانتیا راوستل دي.

اوونۍ وړاندې د بلجیم حکومت د افغان کډوال د اخراج په اړه د طالبانو له حکومت سره د خبرو اترو د پیل خبر ورکړی و.

بل پلو، جرمني بیا په وروستیو کې لسګونه افغان کډوال بیرته افغانستان ته ډېپورټ کړي دي او د همدې بهیر د اسانچارۍ لپاره یې برلین او بن کې د طالبانو قونسلي ماموران منلي دي.

د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ دفتر یا «اوچا» وايي، د روان کال په تېرو اتو میاشتو کې په افغانستان کې د ماینونو او ناچاوده مهماتو د پېښو ۷۸ سلنه قربانیان ماشومان و.

اوچا د چهارشنبې په ورځ د کندهار ولایت په یوه سیمه کې د ناچاوده توغندي د شنډولو د بهیر وېډیو خپره کړې او ویلي یې دي چې د جګړو پاتې چاودېدونکي توکي لا هم د افغانانو لپاره ورځنی ګواښ دی.

د دغه دفتر په وینا، د دې ستونزې د مخنیوي لپاره ۱۴،۵ میلیونه ډالرو ته اړتیا ده، خو تر اوسه یوازې ۴،۳ میلیونه ډالر برابر شوي دي.

د ماشومانو د ژغورنې نړیوال سازمان یا «سېف د چلډرن» په وینا، د ۲۰۲۵ کال له جنورۍ څخه د ۲۰۲۶ کال تر جنورۍ پورې په افغانستان کې لږ تر لږه ۳۳۸ ماشومان د ماینونو او ناچاوده مهماتو د چاودنو له امله وژل شوي یا معلول شوي دي.

د ملګرو ملتونو سرمنشي انتونیو ګوترېش د پاکستان له ولسمشر اصف علي زرداري سره په لیدنه کې له دغه هېواد څخه د افغان کډوالو د داوطلبانه، خوندي او باعزته ستنېدو غوښتنه کړې ده.

ګوترېش د سې‌شنبې په ورځ د دوه ورځني سفر لپاره د پاکستان پلازمېنې اسلام‌اباد ته ورسېد او له زرداري سره‌یې په لیدنه کې وویل چې ملګري ملتونه له پاکستان سره د کډوالو د حقونو د خوندي کولو او د هغوی د خپلې خوښې ستنېدا لپاره د زمینې د برابرولو په برخه کې همکارۍ ته ژمن دي.

د ملګرو ملتونو د ۲۰۲۵ کال د معلوماتو له مخې، پاکستان هغه مهال د نږدې درې میلیونه افغان کډوالو کوربه و.

پاکستان په ۲۰۲۳ کال کې د بې‌اسناده افغان کډوالو د ایستلو بهیر پیل کړ.

د کډوالۍ نړیوال سازمان یا «ای او اېم» د شمېرو له مخې، تر اوسه شاوخوا ۲،۷ میلیونه افغانان له پاکستانه افغانستان ته ستانه شوي چې په دې شمېر کې جبري او داوطلبانه ستنېدونکي دواړه شامل دي.

د طالبانو د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ وزیر مولوي عطاالله عمري د چهارشنبې په ورځ د ازبکستان د کرنې وزارت په رسمي بلنه د دغه هېواد پلازمېنې تاشکند ته ولاړ.

د طالبانو د کرنې وزارت وايي، عمري او ورسره پلاوی به د وچې له‌خوا محاصره هېوادونو د خوړو خوندیتوب او دوامدارې پراختیا د هدفونو په اړه په نړیوال تخنیکي فورم کې ګډون وکړي.

ټاکل شوې چې نوموړی د دغه فورم په څنډه کې د ازبکستان له چارواکو او د ګډون کوونکو هېوادونو له استازو سره د کرنې، اوبو لګولو، مالدارۍ، سوداګرۍ او پانګونې په برخو کې د همکاریو پر پراختیا خبرې وکړي.

په وروستیو میاشتو کې د طالبانو او ازبکستاني چارواکو ترمنځ د لیدنو کتنو او سفرونو لړۍ زیاته شوې ده.

د ازبکستان د احصائیې ملي کمېټې هم په دې وروستیو کې ویلي چې افغانستان له روسیې او چین وروسته د ازبکستان درېیم لوی صادراتي بازار ګرځېدلی دی.

فرانسوي ساینس‌پوه هانري کاګان او جاپاني ساینس‌پوه کنسو سوای په ګډه د ۲۰۲۶ کال د کیمیا د نوبل جایزه وګټله.

د نوبل کمېټې د چهارشنبې په ورځ اعلان وکړ چې دواړو ساینس‌پوهانو ته دا جایزه د نامتقارن عضوي ترکیب په برخه کې د غیر خطي اغېزو او ځان‌کټالیز د کشف له امله ورکړل شوې ده.

د دوی څېړنو د مالیکولونو د هندسې په اړه د پوهې په پراختیا او د درملو په جوړولو کې مهم رول لوبولی دی.

د نوبل دا جایزه به چې ۱۲ میلیونه سویډني کرونه، یا شاوخوا ۱،۲ میلیون ډالره کېږي، د دواړو ترمنځ ووېشل شي.

دوی به د ډسمبر په ۱۰مه په ستاکهولم کې د نوبل مډالونه ترلاسه کړي.

د نوبل د سولې له جایزې پرته چې په اسلو کې ورکول کېږي، نورې ټولې د سویډن په ستاکهولم کې ورکول کېږي.

په بدخشان کې د طالبانو د امنیې قوماندانۍ د ویاند دفتر په یوه خبرپاڼه کې ویلي، چې نن چهارشنبې سهار د میزان ۱۵ د فیض‌آباد د نوي ښار په هنګر سیمه کې په یوې ګلدانۍ کې ځای پر ځای شوي چاودېدونکي توکي وچاودېدل.

د خبرپاڼې له مخې، په دې چاودنه کې دوه ملکي کسان، چې په یوه کرولا موټر کې سپاره وو، سطحي ټپیان شوي دي.

طالب چارواکي وايي، د دې پېښې په تړاو څلور مشکوک کسان نیول شوي او پلټنې روانې دي.

بلخوا، د طالبانو یوې مخالفې د "افغانستان د ازادۍ جبهې" ډلې پر اېکسپاڼه ادعا کړې چې د بدخشان په مرکز کې یې د طالبانو پر یوه موټر هدفي برید کړی او د یوه سرګروپ په ګډون یې څلور طالبان وژلي دي. دغه ادعا په خپلواکه توګه نه ده تایید شوې.

د ملګرو ملتونو د سیاسي او سولې جوړونې د چارو مرستیالې روزمري ډيکارلو افغانستان ته خپل سفر پای ته ورساوه. هغې په دې سفر کې له طالب چارواکو، د مدني ټولنې له استازو، ښځینه فعالانو او د ملګرو ملتونو له افغان ښځینه کارکوونکو سره وکتل.

ملګرو ملتونو په یوه بیان کې چې د سې شنبې په ورځ یې په خپله ویبپاڼه کې خپورکړی ویلي، ډيکارلو له طالب چارواکو سره په خبرو کې د ښځو او نجونو د وضعیت په اړه د ملګرو ملتونو د غړو هېوادونو اندېښنې مطرح کړې، په ځانګړي ډول یې د نجونو د زده کړو پر مسئلې ټینګار وکړ.

هغې وویل، د ښځو او نجونو د حقونو په برخه کې پرمختګ د افغانستان له پرمختګ سره مرسته کولی شي. ډيکارلو همداراز د ملګرو ملتونو پر افغان ښځینه کارکوونکو لګېدلي محدودیتونه هم له طالب چارواکو سره مطرح کړل.

د بیان له مخې ډيکارلو د دوحې د بهیر د دوام لپاره د ملګرو ملتونو پر ژمنې هم ټینګار وکړ او ویې ویل، د نشه ‌يي موادو پر ضد د مبارزې او خصوصي سکټور په اړه د دوحې د بهیر په دوو کاري ډلو کې پرمختګ شوی دی. هغې ټینګار وکړ چې دا خبرې باید د افغانستان د خلکو لپاره په عملي پایلو بدلې شي.

د ملګرو ملتونو دې جګپوړې چارواکې د افغانستان اقتصادي او ټولنیزې ستونزې، د اقلیم بدلون او طبیعي پېښې هم یادې کړې او ویې ویل، ملګري ملتونه له ګاونډیو هېوادونو افغانستان ته د ستنېدونکو افغانانو مرستې ته چمتو دي.

ډيکارلو د خپل سفر پر مهال د مدني ټولنې له استازو او ښځینه فعالانو سره هم وکتل او په افغان ټولنه کې یې د هغوی پر مهم رول ټینګار وکړ.

اسرائیل د چهارشنبې په ورځ، د تلې په ۱۵مه، د حماس د اکتوبر د اوومې د برید دریمه کلیزه د یاد غونډو په جوړولو سره ونمانځله.

د قربانیانو کورنیو په چوپتیا کې د وژل شویو کسانو یاد ته درناوی وکړ، او ځینو نورو د خپلو عزیزانو د خوښې موسیقۍ په غږولو سره د هغوی یاد تازه کړ.

حماس چې د امریکا متحده ایالات او اروپايي ټولنه یې د یوې ترهګرې ډلې په توګه پیژني، د ۲۰۲۳ کال د اکتوبر په ۷ پراسراییل برید وکړچې په نتیجه کې یې په اسراییل کې تر ۱۲۰۰ ډېر کسان ووژل شول او شاوخوا ۲۵۱ کسان غزې ته یرغمل یووړل شول. له دغه برید وروسته اسرائیل پر غزې پراخ پوځي عملیات پیل کړل. په غزه کې د روغتیايي چارواکو د شمېرو له مخې، د اسرائیل په بریدونو کې تر ۷۰ زرو ډېر کسان وژل شوي دي. ملګرو ملتونو دا شمېرې په خپلواکه توګه نه دي تایید کړې.

د فرانس پرېس خبري اژانس د راپور له مخې، په اسراییل کې د دغه برید د دریمې کلیزې د یاد له مراسمو سره په یوه وخت، اسراییل پرغزې تازه بریدونه کړي دي. په غزه کې چارواکي وايي، د شپې په دغو بریدونو کې لږ تر لږه دوه کسان وژل شوي دي.

د راپورله مخې د اکتوبر د اوومې د برید د قربانیانو درېیمه کلیزه داسې مهال نمانځل کېږي چې اسرائیل پارلماني ټاکنو ته نږدې شوی او په تېرو درېیو کلونو کې د صدراعظم بنیامین نتانیاهو کړنې د انتخاباتي سیالیو له مهمو موضوعاتو څخه دي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو ویلي، واشنګټن غواړي په ارکتیک یا شمالي قطبي سیمه کې د امنیت د پیاوړتیا لپاره خپلې هڅې زیاتې کړي. هغه خبرداری ورکړی چې د امریکا سیالان او مخالفان لا له وړاندې په دې ستراتیژیکه سیمه کې خپل فعالیتونه پراخوي.

روبیو د ناټو درېیو متحدو هېوادونو ته د سفر په لومړي پړاو کې، د آیسلنډ د بهرنیو چارو له وزیرې تورګردور کاترین ګونارسدوتیر سره په ګډه خبري غونډه کې وویل، آیسلنډ د خپل مهم جغرافیایي موقعیت له امله د شمالي امریکا او اروپا په دفاع او امنیت کې مهم ځای لري.

روبیو دا سفر داسې مهال پیل کړی چې د شمالي قطب په سیمه کې د روسیې پوځي او پټ فعالیتونو او هلته د چین مخ پر زیاتېدونکې لېوالتیا د لوېدیځو هېوادونو اندېښنې زیاتې کړې دي.

روبیو وویل: "آیسلنډ زموږ د ګډې سیمې د امنیت او دفاع په تړاو د ډېرو مهمو مسئلو په مرکز کې دی."

هغه زیاته کړه: " ګواښونه مخ په زیاتېدو دي، له همدې امله په ټوله کې ارکتیک او په ځانګړي ډول آیسلنډ ته پاملرنه خورا مهمه ده."

د امریکا مرستیال ولسمشر جي ډي ونس وايي، د ایران حکومت باید د جګړې د پای ته رسېدو لپاره د یورانیمو د غني کولو وړتیا د پام وړ راکمه کړي. هغه ټینګاروکړچې امریکا له ایران سره په خبرو کې یوازې په ژمنو بسنه نه کوي، بلکې له تهران څخه د عملي اقداماتو غوښتنه کوي.

ونس له رویټرز خبري اژانس سره په مرکه کې، چې د چهارشنبې په سهار د تلې پر ۱۵مه خپره شوه، وویل چې امریکا د ایران له ولسمشر مسعود پزشکیان او د بهرنیو چارو له وزیر عباس عراقچي سره په تماس او خبرو کې ده. خو د هغه په وینا، واشنګټن ته لا روښانه نه ده چې دغه دوه ایراني چارواکي د ایران د واک په اوسني جوړښت کې تر کومې کچې د پرېکړو واک لري.

د ونس دا څرګندونې په داسې حال کې کېږي چې تهران او واشنګټن په وروستیو اوونیو کې د جګړې د پای ته رسولو او د هرمز تنګي د بشپړ پرانیستلو لپاره یو بل ته وړاندیزونه کړي دي. خو دواړه لوري لا هم د خبرو د چوکاټ او د ایران د اټومي پروګرام پر سر ژور اختلافونه لري.