زلمي خلیلزاد او لوړپوړو ترکي چارواکو په افغانستان کې روان تاوتریخوالی د اندېښنې وړ بللی او په دایمي ختمولو یې ټينګار کړی.

دا خبره په انقره کې د امریکا سفارت په یوه اعلامیه کې کړې ده.

د اعلامیې له مخې ترکیې ته د افغانستان د سولې لپاره د امریکا د خاص استازي زلمي خلیلزاد درې ورځنی سفر د جمعې په ورځ پای ته ورسېد.

ښاغلي خلیلزاد ترکیې ته په سفر کې د بهرنیو چارو له وزیر مولود چاووش اوغلو، د ولسمشر ځانګړي سلاکار ابراهیم کالین او یو شمېر نورو لوړ پوړو چارواکو سره د افغانستان د سولې او ثبات په تړاو خبرې کړي دي.

په انقره کې د امریکا د سفارت اعلامیه زیاتوي: ښاغلي خلیلزاد او ترکي چارواکو په دې هم بحث وکړ چې ترکیه څنګه له نړیوالې ټولنې سره په همغږۍ په افغانستان کې دواړه خواوې د سیاسي جوړجاړي له لارې د جګړې د ختمولو د پروسې چټکتیا ته هڅولی شی.

د افغانستان لپاره د ملګروملتونو د کډوالو لوی کمیشنیري د سویس د ۲،۴ میلیون ډالرو د مرستو هرکلی کوي او وایي چې د دې هیواد په دې سخاوتمندانه مرستو به وکولای شي چې په افغانستان کې د بشري اړتیاوو د پوره کولو چارې مخ ته یوسي. دې ادارې نن دوشنبې په خپله ایکسپاڼه کې لیکلي چې په دې مرستو سره به دغه راز وکولای شي چې په ټولنو کې د راستنېدونکو کسانو د ادغام او زیانګالو ټولنو دوامداره ملاتړوکړي.

د ملګروملتونو د کډوالو لوی کمیشنیري ویلي چې په افغانستان کې د زیانګالو د لاسنیوي لپاره کافي بودیجه نه لري او تراوسه د هغې بودیجې چې دې کمیشنیرۍ په روان کال کې د دې هیواد لپاره غوښتنه کړې، یوازې ۲۵ سلنه یې تامین شوې ده.

په داسې حال کې چې متحده ایالاتو او ایران د پرله ‌پسې نهمې شپې لپاره پر یو بل بریدونو ته دوام ورکړ، د برېنټ اومه تیلو د یوه بیرل بیه له ۹۰ ډالرو واوښته. د امریکا د اومه تېلو بیه هم څه باندې ۲ سلنه لوړه اود هر بېرل بیه یې څه باندې ۸۴ ډالرو ورسیده.

هغه راپورونه چې وایي چې د هرمز تنګي له لارې د تېرېدونکو بېړیو شمېر کم شوی هم په نړۍ کې د تېلو د بیو د لوړېدو لاملونه ګڼل کیږي.

د جولای په ۲۰مه، د اسیا په بازارونو کې د امریکا ډالر هم د ډېرو مهمو نړیوالو اسعارو پر وړاندې یوڅه پیاوړی شو.

امریکایي ډالر د جاپاني ین پر وړاندې ۱ سلنه لوړ شو چې دا په تېرو ۱۱ ورځو کې تر ټولو لوړه کچه ده. د جیوپولیټیکي کړکچ د زیاتېدو له امله اکثره پانګه ‌وال خوندي شتمنیو ته مخه کوي.

په ټوله کې د اسیا د ونډو بازارونو هم نن دوشنبې خپله کاري اوونۍ د ارزښتونو په کمېدو سره پیل کړه.

د امریکا د جیولوژۍ سروې اداره د دوشنبې سهاروختي د افغانستان په شمال کې د یوې زلزلې خبر ورکوي.

دې ادارې ویلي چې د دغې زلزلې چې قدرت یې د ریښترپه کچه ۴،۵ درجې ثبت شوی، د بدخشان ولایت د جرم ولسوالی په ۹۷ کیلومترۍ کې ۱۰۵ کیلومتره ترځمکې لاندې وو. د دې ادارې په وینا د دغې زلزلې ټکانونه ښایي په جرم او شاوخوا سیمو کې احساس شوي وي.

شاوخوا درې میاشتې مخکې هم په سیمه کې دوه پرله پسې زلزلې شوې وې چې د یوې شدت یې د ریښترپه کچه ۵،۳ او د بلې ۴،۵ وو. د دغو زلزلومرکز د بخشان د جرم ولسوالي د جنوب په اووه ویشت کیلومترۍ کې و.

په افغانستان کې په ځانګړي ډول د هندوکش په غرونو کې ډیرې زلزلې کیږي.

د امریکا پوځ په ایران کې د بریدونو د یوې بلې لړۍ د ترسره کیدو او په عراق کې د یوه امریکایي سرتیري د وژل کیدو خبر ورکوي.

د امریکا د پوځ مرکزي قومندانۍ، سینټکام وویل چې په عراق کې د ایران د یوې بې ‌پیلوټه الوتکې په برید کې یو امریکایي سرتېری ووژل شوچې په دې سره د ایران او امریکا ترمنځ د لنډمهالې هوکړې راهیسې په تازه بریدونو کې د وژل شویو امریکایي سرتیرو شمیردریو ته ورسید. دغه راز د څلورم امریکایي سرتیري چې په اردن کې د دوو وژل شویو امریکایي سرتیرو ترڅنګ یې د بې درکه کیدو راپورورکړل شوی و، هم د مړینې احتمال زیات شوی دی. سنټکام د جولای په ۱۹مه په خبرپاڼه کې وویل چې په عراق کې امریکايي سرتیری هغه مهال ووژل شول چې د ایران د یوې راپرځېدلې بې ‌پیلوټه الوتکې ناچاودې مهماتو ته یې په کنټرول شوې بڼه چاودنه ورکوله. د پوځ په خبره په دې پيښه کې یو بل سرتیری برسیرن ټپي شوی چې اوس تردرملنې لاندې دی. سینټکام دغه راز وویل چې پرایران یې د نهمې پرله پسې شپې بریدونه پای ته رسولي دي. پوځ ویلي چې د ایران پر ځینو پوځي ځایونو دغه بریدونه د دې لپاره ترسره شول چې په هرمزتنګي کې په تیریدونکو سوداګریزو کشتیو د ایران د بریدونو وړتیا نوره هم کمزورې کړي.

په عین حال کې سپاه پاسدران انقلاب ځواکونو ویلي چې په کویټ، بحرین او سوریه کې یې د امریکا پراډو بریدونه کړي دي.

هسپانیا د دې جام په پایلوبه کې چې تیره شپه د امریکا د نیوجرسي په لوبغالي کې ترسره شوه، ارجنټاین ته یوـ صفر ماتې ورکړه.

دواړو ټیمونو د لوبې په عادي وخت، نوي دقیقو کې کوم ګول ونه واهه خو د اضافي وخت په ۱۰۶ دقیقه کې د هسپانیا لپاره یوازنی ګول فیران توریز وواهه او د خپلې لوبډلې لپاره یې د دې جام اتلولي خپله کړه. هسپانیا تردې مخکې په ۲۰۱۰ کال کې د فوټبال نړیوال جام ګټلی و.

د ایران قضایه قوې د اصفهان د «میدان علیخاني» له قضیې سره په تړاو د یوه افغان او یوه ایراني د اعدام خبر ورکړ.

د ازادې اروپا فردا راډیو د راپور په اساس میزان اژانس چې د ایران قضایه قوې پورې تړلې ده خبر ورکړی چې د عرفان اسفندیاري او افغان تبعه ګل محمد محمدي اعدام د یکشنبې په سهار د اصفهان په دستګرد زندان کې اجرا شو.

تېره اوونۍ په ایران کې د نیول شویو کسانو د وضعیت د تعقیب کمېټې خبرداری ورکړی و چې د اصفهان د «میدان علیخاني» له قضیې سره د تړلیو ۱۲ کسانو لپاره د اعدام حکمونه د ایران د سترې محکمې له خوا تایید شوي.

د راپورونو له مخې په دې ۱۲ کسانو کې د افغانستان څو اتباع هم شامل دی.

د اصفهان علیخاني میدان قضیه د ۱۴۰۴ کال د جدي/سلواغې ۱۸مې پېښه ده چې د ایران د بسیج ځواکونو څلور غړي په یوه برید کې ووژل شول.

له پېښې سره په تړاو لږ تر لږه ۵۹ کسان نیول شوي.

ایران په دې وروستیو کې د نورو ایرانیانو تر څنګ ګڼ افغانان هم اعدام کړي.

د ایران د بشري حقونو سازمان هه‌نګو په اصفهان کې د افغان تبعه ګل محمد محمدي د اعدام خبر تایید کړی.
د دغه سازمان د یوه راپور په اساس ایران تېره جون میاشت لږ تر لږه ۱۰۹ کسان اعدام کړي. په دې ډله کې پنځه افغان اتباع هم شامل دي.

په نیمروز کې طالب چارواکي وایي چې د ۱۴ لادرکو افغانانو د لټون عملیات روان دي.

مخکې د ۱۹ کسانو د ورکېدو خبر ورکړل شوی و چې له ډلې یې د نیمروز د امنیه قومندانۍ د ویاند ګل محمد قدرت په خبره د پنځو تنو مړي پيدا شول.

د قدرت په ټکو،"دغو ځوانانو په دښتو کې لار ورکه کړې وه چې د تندې او لوږې له کبله مړه شوي دي".

دا کسان ظاهراً ایران ته د تلو په نیت د نیمروز په دښتو کې ورک شوي.

د لادرکو کسانو د لټون د عملیاتو اړوند خپرو شویو ویډیوګانو کې ښکاري چې پوځي هیليکوپټر او موټر د نیمروز په دښتو کې ګرځي.

د راپورونو له مخې ایراني چارواکو ویلي چې امریکا د یکشنبې په سهار په خوزستان کې د دارخوین د اټومي تاسیساتو په یوه سایټ چې تر کار لاندې وو مرمۍ توغولي دي.

د ایران اټومي انرژۍ ادارې د امریکا دا حمله غندلې او د نړیوالو قوانینو سرغړونه یې بللې.

د اټومي انرژۍ نړیوال اژانس ویلي چې د ایران دا تاسیسات د بیارغونې په لومړنیو مراحلو کې و او د پخواني تفتیش له مخې لا پکې اټومي مواد نه و ځای شوي.

واشنګتن سمدستي د دغو تورونو په اړه څه نه دي ویلي.

دارخوین یوه ملکي اټومي زیربنا ده چې ایران په ۲۰۲۲ کال کې پیل کړې.

د ایران د نورو مشهورو اټومي بټیو نطنز او فردو په خلاف چې له بډایه شویو یورانیمو سره تړلې دارخوین به چې کله بشپړه شي د بریښنا د تولید په نیت به کار ترې اخیستل کېږي.

په یوه ورځ کې څه باندې ۴زره افغان کډوال له پاکستانه هېواد ته ستانه شوي.

د طالبانو د حکومت مرستیال ویاند حمدالله فطرت وايي،"یوازې د جمعې په ورځ نژدې ۸۰۰کورنۍ افغانې کورنۍ چې ۴۲۳۵کسان کیږي افغانستان ته ستنې شوي دي".

هغه پر خپلې ایکس پاڼې لیکلي، ډیر شمیر دغه کورنۍ د تورخم له لارې راغلي.

د فطرت په ټکو،"له ایرانه هم نژدې ۲۰۰ افغان کډوال افغانستان ته اخراج شوي دي".

پاکستان د روانې جولای میاشتې له لسمې راهیسې یو ځل بیا د افغان کډوالو د جبري اخراج لړۍ پیل کړه.

په وروستیو کې کلونو کې په میلیونو افغان کډوال له پاکستان او ایرانه بیرته افغانستان ته اخراج شوي دي.

د نیمروز ولایت په دښتو کې د هغو پنځو ځوانانو جسدونه موندل شوي چې غوښتل يې په قاچاق لارو ایران ته لاړ شي.

د دې ولایت د امنيې قومندانۍ ویاند ګل محمد قدرت نن یکشنبې سیمه ییز رسنیو ته ویلي، "د هغو نهو ځوانانو له ډلې چې غوښتل يې په قاچاقي لارو ایران ته لاړ شي د پنځو تنو جسدونه موندل شوي او څلور نور نادرکه دي".

د قدرت په ټکو، جسدونه په دښتو کې موندل شوي.

قدرت وړاندې وویل،"دغو ځوانانو په دښتو کې لار ورکه کړې وه چې د تندې او لوږې له کبله مړه شوي دي".

یو شمیر سیمه ییزو رسنیو د دغه ځوانانو شمیر ۱۹کسان ښودلی دي.

دا معلومه نه ده چې دغه ځوانانو کله سفر پیل کړی و، خو په ټولنیزو کې د هغې هلیکوپترې ویډيوګاني چې ظاهرا په کې د دغو ځوانانو په لټه کې ده د شنبې ورځې راهیسې لاس په لاس کیږي.

له کلونو راهیسې افغان ځوانان د کار په لټه ایران ته په قاچاقي لارو سفر کوي.

له دې مخکې هم په ځلونو په دې لار په سلهاوو افغان ځوانانو ژوند بایللی دی.