استرالیا په افغانستان کې د خپل هېواد د ځانګړو ځواکونو له‌خوا د جنګي جرایمو د ادعاوو پر څېړلو یو ځانګړی څارنوال ګماري.

د استرالیا صدراعظم سکاټ موریسن په افغانستان کې د استرالیا د ځانګړو سرتېرو د چلند په اړه د راپور تر خپرېدو مخکې خبرداری ورکړ چې د «جدي او احتمالاً جنايي ناوړه چلند» د ادعاوو اټکل کوي.

د استرالیا د دفاعي ځواکونو سرپلټونکي په ۲۰۱۶م کال کې د استرالیايي ځواکونو له‌خوا په غیر قانوني ډول د وژنو د ادعاوو او د وسله‌والو شخړو پر مهال له قانونه د نورو سرغړونو د احتمال په اړه څلور کلنه ارزونه پیل کړه.

د استرالیا د ځانګړو ځواکونو له‌خوا د غیر قانوني وژنو او د دوی د نورو سرغړونو په اړه دغه ادعاوې د ۲۰۰۵ او ۲۰۱۶م کلونو ترمنځ مودې په اړه دي.

دا څېړنه په داسې حال کې کېږي چې د استرالیا رسنیو او افشاګرو د ملکي افغانانو او بې‌وسلې بندیانو د وژنو ادعاوې کړې دي.

په دوی کې دا ادعا هم شامله ده چې استرالیايي ځواکونو په څرخي الوتکه کې د ځای پیدا کېدو لپاره یو بندي او په یوه چاپه کې یو تن شپږ کلن ماشوم وژلی دی.

د استرالیا نږدې ۴۰ زره سرتېرو په افغانستان کې پوځي مأموریت ترسره کړی دی.

د ملګروملتونو ۵۶غړو هېوادونو له طالبانو غوښتي چې پر ښځو لګول شوي بندیزونه لیرې کړي.

دغو هېوادونو د جمعې په ورځ د (اګسټ۱۴مه) په یو ګډ بیان کې ویلي،" افغانستان د نړۍ یوازینی هېواد دی چې واکمنو طالبانو په کې نجونې له زده کړو راګرځولي او د ښځو خلاف يې ځپونکې قوانین وضعه کړې دي".

په بیان کې تاکید شوی چې طالبان دې د ټولو افغانانو اساسي او بشري حقونه تامین کړي.

وړاندې په بیان کې راغلي،" پر ښځو او نجونو بندیزونه افغانستان ته پر بدو اقتصادي پایلو سربیره په سیمه کې د ترهګرۍ د پراخیدو خطر هم رامنځته کولی شي".

د طالبانو د حکومت د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي وايي،"دا غوره خبره نه ده چې ناکاره انتخابونه په ځلونو په افغانستان کې تجربه شي".

هغه نن شنبه په کابل کې د طالبانو د بیا واکمنیدو د پنځمې کلیزې په مناسبت غونډې ته وویل،" نړیوال دې بار بار ناکاره انتخابونه په افغانستان کې نه تجربه کوي".

د افغانستان کورنیو رسنیو د متقي په حواله لیکلي،" افغانان هیڅ کله اشغال او تحمیل شوې نظريي نه مني".

مقتي له نړیوالو غوښتي چې د دوی له حکومت سره تعامل وکړي.

د افغانستان لپاره د بریټانیا ځانګړی استازی ریچارډ لېنډسي وايي،"افغانستان هغه مهال خپل بشپړ ظرفیت ته رسیدلی شي چې ښځې او نجونې په کې له عامه ژونده محرومې نه وي".

هغه پرون جمعه پر خپله ایکس پاڼه لیکي،" په تیرو پنځو کلونو کې د طالبانو د بندیزونو خلاف افغانو ښځو مقامت کړی، خو دغه مقاومت باید د اساسي بشري حقونو بدیل ونه ګرځي".

نن شنبه د اګسټ پنځلسمه پر افغانستان د طالبانو د بیا واکمنیدو پنځه کاله پوره شول.

طالبانو په تیرو پنځو کلونو کې د نجونو پر زده کړو بندیز لګولی او ښځې يې له کاره راګرځولی دي.

د ملګرو ملتونو د ښځو څانګه وايي چې طالبانو په تیرو پنځو کلونو کې د ښځو خلاف له سلو ډير فرمانونه صادر کړي دي.

د ملګرو ملتونو کارپوهانو له طالبانو سره د اړیکو او تعامل د عادي کېدو په اړه خبرداری ورکړی.

دې کارپوهانو د پنجشنبې په ورځ د (اګسټ ۱۳مه) په یو راپور کې ویلي، "له طالبانو سره د تعامل او راکړې ورکړې لړۍ په داسې حال کې د عادي کېدو په لور روانه ده چې په میلیونو نجونې او ښځې له زده‌کړو او کاره راګرځول شوې دي".

د ملګرو ملتونو کارپوهانو له دولتونو غوښتي چې د افغان ښځو او نجونو لپاره د عدالت غوښتنې په برخه کې مؤثر اقدامات وکړي او د جنسیت پر بنسټ له ښځو سره د طالبانو چلند د جنسیتي اپارتاید په توګه وپېژني.

له دې مخکې یو شمېر دولتونو او نړیوالو سازمانونو په ځلونو غوښتنه کړې چې په افغانستان کې له ښځو د طالبانو چلند د جنسیتي اپارتاید په توګه وپېژندل شي.

په بریټانیا کې یو افغان پناه غوښتونکي هغه تورونه رد کړل چې ګواکې له یوې کم عمره نجلۍ يې ناوړه جنسي استفاده کړې ده.

دغه ۲۰ کلن افغان چې بلال شینواری نومېږي د پنجشنبې په ورځ د (اګسټ ۱۴مه) د سکاټلنډ په نورویچ محکمه کې حاضر شوی و.

د نورفوک د پولیسو په خبره، "له ماشومانو د ډله‌ییزې ناوړه استفادې" په تور د بلال په ګډون اته نور افغان پناه غوښتونکي نیول شوي وو چې ټول‌يې تنکي ځوانان دي.

دغه تورن کسان د ۲۰۲۳ او ۲۰۲۶ کلونو ترمنځ د شویو جنسي استفادې په تور نیول شوي وو.

د پولیسو په وینا، تورن کسان ټول په قاچاقي توګه بریټانیا ته داخل شوي دي.

دا افغان پناه غوښتونکي وروسته له هغه ونیول شول چې دوه تنکي ځوانو نجونو د ناوړه جنسي استفادې قضیه له پولیسو سره ثبت کړه.

یو شمېر ښځو پر افغاستان د طالبانو د بېرته واکمنېدو د پنځم کال په مناسبت په ټولنیزو رسنیو کې اعتراضونه پیل کړي.

د دې ښځو په خبره، "د اګسټ ۱۵مه د افغانستان په تاریخ کې یوه تیاره ورځ ده چې میلیونه نجونې او ښځې يې بې‌برخلیکه کړې".

دغو ښځو ویلي، "افغانان دې د طالبانو له‌خوا پر ښځو د ځپونکو قوانیو خلاف غږ پورته کړي".

دوی په ټولنیزو رسنیو کې د طالبانو خلاف د اعتراضونو د پیل هدف نړیوالې ټولنې ته د ښځو د غږ رسول یاد کړي.

د اګسټ ۱۵مه هغه ورځ ده چې طالبان له تېر جمهوریت سره له ۲۰ کلنې جګړې وروسته د ۲۰۲۱ کال په همدې نېټه بېرته واک ته راستانه شول.

طالبانو په تېرو پنځو کلونو کې نجونې او ښځې له زده‌کړو او کار منعه کړې او د ښځو پر ژوند د محدودیتونو لپاره‌یې تر ۱۰۰ ډېر فرمانونه صادر کړي دي.

د افغانستان د کرکټ ملي لوبډله د شنبې په ورځ د (اګسټ ۱۵مه) له ایرلنډ سره لوبه لري.

لوبه د افغانستان په وخت د ماسپښین په ۳ بجو او ۱۵ دقیقو پیلېږي.

دا لوبه د افغانستان او ایرلنډ د کرکټ ملي لوبډلو ترمنځ د یو ورځنیو ۵۰ اوریزو لوبو د لړۍ وروستۍ سیالۍ ده.

لوبه د ایرلنډ په سټورمونټ لوبغالي کې ترسره کېږي.

د روانې لوبلړۍ لومړۍ لوبه د باران له کبله لغوه شوه، خو پاتې درې نورې لوبې افغانستان په لوی توپیر وګټلې.

تمه ده د افغانستان د کرکټ ملي لوبډله د سپټمبر په میاشت کې د هند پر وړاندې د درېیو ۲۰ اوریزو سیالیو کوربه‌توب وکړي.

د خبریالانو دساتنې کمیټه،(CPJ)، افغانستان کې د طالبانو د واکمنۍ د پنځمې کالیزې په مناسبت د رسنیو او په ځانګړې توګه د ښځینه خبریالانو د ځپنې د پای ته رسولو غوښتنه کوي.

په نیویارک کې دغه کمیټه له طالبانو دا هم غواړي چې هغه پراخ محدودیتونه دې لرې کړي چې خپلواکو معلوماتو ته د لاسرسي مخه یې نیولې او د تبلیغاتي فضا د پراخېدو زمینه یې برابره کړې ده.

طالبانو دخبریالانو د ساتنې د کمیټې اعلامیې ته غبرګون نه دی ښودلی خو مخکې یې ویلي چې د اسلامي شریعت او ملي ګټو په چوکاټ کې د رسنیو او د خبریالانو د فعالیت ملاتړ ته ژمن دي.

تاجیکستان د بدخشان په سرحدي سیمو کې د نښتو په ترځ کې ددغه هیواد په هوايي حریم د تیري ، د پولې پورې غاړه کورونو ته دزیان اوښتو او دیوه ولسي وګړي د وژل کیدو له امله کابل ته احتجاج لیک سپارلی دی.

د تاجیکستان د بهرنیو چارو وزارت اعلامیه وايی د تاجیکستان پولو ته نږدې وسله والو نښتو ددغه هیواد امنیت ګواښلی او نړیوال قوانین مات کړي دي.

دوشنبه افغانستان کې د طالبانو له حکومت غوښتي چې د پولو درناوی وکړي او د تیریو مخه ونیسي.

په عین حال کې ،د اسیا – پلاس رسنۍ د جمعې په ورځ رپوټ ورکړ چې په ډزو کې په یوه سرحدي کلي کې یوه امیندواره ښځه لګیدلې او مړه شوې ده.

رپوټونه وايي د بدخشان نسی ولسوالۍ کې د طالب ځواکونو او ددوی دیو ناراضي قوماندان جمعه خان فاتح د پلویانو ترمینځ نښتې درې ورځې مخکې پیل شوي دي چې په ترځ کې یې د پنجشنبې په ورځ د طالبانو یوه هیلي کوپټر هم نسکوره شوې ده.

افغانستان کې د طالبانو د حکومت دفاع وزارت تایید کړه چې یوه هیلي کوپټر یې بدخشان کې نسکوره شوې ده.

ددفاع وزارت څو ساعته مخکې په خپله ایکسپاڼه ولیکل چې دغه الوتکه د ناستې په مهال دیوې تخنیکي تیروتنې له امله نسکوره شوې خو پیښه کې چاته زیان نه دی رسیدلی.

تر دې مخکې سرچینو د ازادي راډیو تاجیکستاني څانګې ته ویلي وو چې هیلي کوپټر په نسی ولسوالۍ کې د طالبانو د ناراضي قوماندان جمعه خان فاتح د پلویانو د ډزو په نتیجه کې نسکوره شوې ده.

سرچینو داهم ویلي وو چې هیلي کوپټر د ټپیانو د انتقال په حال کې وه چې په یوه کور را پریوتله او په پیښه کې د هیلي کوپټر د اوه کسه سپرلیو سربیره په ځمکه هم یو ماشوم مړه شوی او څلور کسه نور ټپيان شوي دي.

د جمعه خان فاتح او طالب ځواکونو ترمینځ نښتې درې ورځې مخکې پیل شوي دي.

په یو بل خبر کې پرون د فیض اباد لپاره د طالبانو د حکومت ښاروال حبیب الرحمن منصور په یوه چاودنه کې چې مسئولیت یې د «افغانستان د ملي مقاومت جبهې» په نامه د طالبانو یوې مخالفې ډلې په غاړه واخیست ووژل شو .