نړۍ
د فلسطین لوړپوړی ډیپلومات 'صائب عریقات' ومړ
د فلسطین لوړپوړی ډیپلومات او د ازادۍ ادارې عمومي منشي صائب عریقات د کرونا ویروس له کبله په ۶۵ کلنۍ کې مړ شو.
د فلسطین ولسمشر محمود عباس د سې شنبې په ورځ (د نومبر په لسمه) وویل چې د عریقات مړینه د فلسطین او دې هېواد د خلکو لپاره لویه ضایعه ده.
عباس په فلسطین کې درې ورځې ماتم اعلان کړ.
عریقات په ۲۰۱۷م کال کې د سږو عملیات کړي وو او په دې وروستیو کې په کرونا ویروس اخته شو او تېره میاشت په ویسټ جروزیلم روغتون کې بستر شو.
د ده مړی له لویديځې تړانکې رام الله ته انتقال شو او د فلسطین د جمهوري ریاست په ودانۍ کې یې فاتحه واخیستل شوه.
عریقات کلونه مبارزه وکړه چې د فلسطین او اسراییل شخړې ته حل لاره وایستل شي او دوه جلا دولتونه رامنځته شي.
د اروپايي ټولنې د بهرنۍ پالیسۍ رییس جوزیپ بورېل د عریقات مړینه د منځني ختیځ د سولې هڅو ته یوه لویه ضربه بللې ده.
د ورځې تازه خبرونه دلته ولولئ
د «وژونکو روباټونو» د کنټرول پر سر د ملګرو ملتونو خبرې بې له لازم الاجرا هوکړې پای ته ورسېدې
د ملګرو ملتونو په کوربهتوب په جینیوا کې د خپلواکو وسلو، چې د «وژونکو روباټونو» په نوم هم یادېږي، د کنټرول په اړه خبرې په دې هوکړه پای ته ورسېدې چې د ۲۰۲۸ کال تر پایه به نوي مقررات جوړېږي او خبرې به دوام کوي.
د امریکا، روسیې او اسراییل مخالفت د داسې یوې هوکړې مخه ونیوله چې د راتلونکو مقرراتو د عملي کېدو لپاره الزامي چوکاټ رامنځته کړي.
دا وسلې د دې وړتیا لري چې د انسان له لږې لاسوهنې یا مستقیمې څارنې پرته، هدفونه وپېژني او پرې برید وکړي. شاوخوا ۱۰۰ هېوادونو د دغو وسلو د کنټرول لپاره د الزامي قوانینو غوښتنه کړې وه.
د اوکراین، سوډان او منځني ختیځ په جګړو کې د خپلواکو وسلو د کارونې زیاتېدو د ملکي وګړو د خوندیتوب په اړه اندېښنې ډېرې کړې دي. د بشري حقونو ډلو خبرداری ورکړی چې د لازم الاجرا قوانینو په جوړولو کې ځنډ د ملکي وګړو ژوند له خطر سره مخ کوي.
د ملګرو ملتونو په عمومي غونډه کې تېره میاشت ۱۶۳ هېوادونو د خپلواکو وسلو په اړه د قانون جوړولو لپاره د خبرو اترو د اړتیا په تړاو پرېکړهلیک ته مثبته رایه ورکړې وه. امریکا، روسیې، بیلاروس، اسراییل او شمالي کوریا ورسره مخالفت کړی و.
یونسیف: سږ کال په اوکراین کې تر ۱۱۰۰ ډېرو ماشومانو ته مرګ ژوبله اوښتې
د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ ادارې (یونیسف) د جمعې په ورځ، د نومبر په ۲۰مه، اعلان وکړ چې د ۲۰۲۶ کال په لومړیو لسو میاشتو کې د اوکراین په جګړه کې لږ تر لږه ۱۱۴۴ ماشومان وژل شوي یا ټپیان شوي دي.
دا په تېرو څه باندې درېیو کلونو کې د ماشومانو د مرګژوبلې تر ټولو لوړه شمېره ده.
د یونیسف د شمېرو له مخې، د روان کال د جنورۍ له لومړۍ نېټې د اکتوبر تر پایه په اوکراین کې لږ تر لږه ۱۱۴ ماشومان وژل شوي او ۱۰۳۰ نور ټپیان شوي دي. په دې توګه، هره ورځ په منځني ډول له درېیو ډېر ماشومان د بریدونو قرباني شوي دي.
د یونیسف ویاندې، لوییز واټریج، چې له کییف څخه یې په جینیوا کې له خبریالانو سره خبرې کولې، وویل چې د روان کال په لومړیو لسو میاشتو کې د وژل شویو ماشومانو شمېر د ۲۰۲۵ کال په ټول وخت کې د وژل شویو ماشومانو پرتله څه باندې ۲۰ سلنه لوړ دی. د هغې په وینا، د ټپیانو شمېر هم نژدې ۶۰ سلنه زیات شوی دی.
دا شمېرې یوازې هغه پېښې رانغاړي چې په اوکراین کې د ملګرو ملتونو د څارنې ډلې تایید کړې دي؛ خو د ماشومانو د مرګژوبلې اصلي شمېر ښايي تر دې لوړ وي.
د یونیسف په وینا، یوازې د اکتوبر په میاشت کې د اوکراین په بېلابېلو سیمو کې لږ تر لږه ۱۴۶ ماشومان وژل شوي یا ټپیان شوي دي. دا شمېر د تېر کال د همدې میاشتې پرتله ۱۵۰ سلنه زیاتوالی ښيي.
پوتین د امریکا او چین له ولسمشرانو سره له غونډې وروسته تاجکستان ته ورسېد
د روسيې ولسمشر ولادیمیر پوتین چین کې د امریکا او چین له ولسمشرانو سره له درې اړخیزې غونډې وروسته د جمعې په شپه د تاجکستان پلازمېنه دوشنبې ته ورسېده او ولسمشر امام علي رحمانیې په هوايي ډګر کې هرکلی وکړ.
د انترفاکس د خبري اژانس د راپور په اساس، پوتین د پنجشنبې په ورځ وویل چې د تاجکستان ولسمشر امام علي رحمان سره د افغانستان په اړه د مسکو او دوشنبې د همکاریو په هکله خبرې کوي.
د روسیې ولسشمر ویلادیمیر پوتین دا هم ویلي چې د تاجکستان ولسمشر ته د کابل څخه د روسیې د مرستیال صدراعظم الیکسي اورچوک د وروستۍ لیدنې د نتایجو په هکله هم معلومات ورکوي.
الیکسي اورچوک د یوه روسي پلاوي په مشرۍ د لړم په ۲۱مه کابل ته ورسېده او افغانستان کې د طالبانو حکومت وویل چې د سفر په ترځ کې د افغانستان او د روسیې د خصوصي سکټورونو ترمنځ د ۱۰۳ میلیونه ډالرو په ارزښت ۱۵ هوکړهلیکونه لاسلیک شول.
د افغانانو د «ټيپياېس» تازه لایحې د کانګرس د ۱۴۴ غړو ملاتړ ترلاسه کړ
امریکا کې د افغان کډوالو د ملاتړ سازمان (افغانایوک) په خپل وېبسایټ لیکلي دي چې تر اوسه د استازو د جرګې ۱۴۴ غړو د افغان کډوالو د مؤقتي خونديتوب وضعیت (ټيپياېس) د احیا د لایحې ملاتړ کړی دی.
د «افغانستان ټيپياېس اکت ۲۰۲۶» په نوم د قانون دا لایحه چې ورباندې د رأی اخیستنې لپاره په غوښتنلیک باندې د کانګرس د دواړو ګوندونو غړو استازو لاسلیکونه کړي، امریکا څخه د افغان کډوالو د ایستلو د مخنیوي په هدف مطرح شوی دی.
په کانګرس کې د قانون په دې لایحه رأیګیری د ۲۱۸ غړو لاسلیک ته اړتیا لري.
دا لایحه وروسته له هغې مطرح شوه چې راپورونو وویل د امریکا حکومت پلان درلوده چې لږ تر لږه ۱۵۰ افغانان د پاکستان له لارې افغانستان ته ډيپورت کړي، خو وروسته دا پلان وځنډېد.
امریکا کې د افغان کډوالو لپاره د «ټيپياېس» پخوانی منل شوی امتیاز د ۲۰۲۵ کال د جولای په ۱۴مه لغوه شو.
د عربستان په مشرۍ پوځي ائتلاف پر جازان ولایت د بالستیک توغندیو برید شنډ کړ
د سعودي عربستان په مشرۍ پوځي ائتلاف د جمعې په ورځ وویل چې دافع هوا ځواکونو یې د هغو دوه بالستیک توغندیو مخه ونیوله او له منځهیې یوړل چې د یمن د حوثیانو لهخوا د سعودي عربستان په جنوب کې د جازان ولایت په لور توغول شوي و.
ائتلاف زیاتوي چې د توغندیو ټوټې د الشقیق په سیمه راپرېوتې او مسئول کسان د وضعیت په وړاندې غبرګون لپاره لاس په کار شوي، خو د مرګژوبلې په هکلهیې څه ونهویل.
د یمن حوثیانو چې د ایران له ملاتړه برخهمن دی مخکې ګواښ کړی و چې په دې سیمه کې د انرژي تأسیسات په نښه کوي، خو دا نهده څرګنده شوې چې دغو تأسیساتو ته زیان اوښتی کنه.
ائتلاف مخکې ویلي و چې د حوثیانو د امکاناتو د له منځه وړنې لپارهیې د سره سمندرګي په غاړه د حدیده په بندر برید کړی دی.
د ریاض تر ټولو لوړه اسمانڅوکې ودانۍ د حوثیانو په راکټي برید کې زیانمنه شوې
د سعودي عربستان د عامه پانګونې صندوق د دفتر په ګډون د ریاض تر ټولو پر لوړه اسمانڅوکې د پنجشنبې په ورځ، د نومبر په ۱۹مه، د یمن د حوثیانو له لوري راکټي برید شوی او د ودانۍ ځینې برخې او شاوخوا ودانۍ زیانمنې شوې دي.
د سعودي عربستان د ملکي دفاع ادارې ویلي، دې برید د ریاض په مالي مرکز کې د یوې لوړې ودانۍ څو پوړونو ته زیان اړولی، خو د مرګژوبلې یا ټپي کېدو راپور نه دی ورکړل شوی.
که څه هم سعودي چارواکو د ودانۍ نوم نه دی اعلان کړی، خو د دغه هېواد د رسمي خبري اژانس له لوري په خپره کړې ویډیو کې د عامه پانګونې صندوق ودانۍ ښکاري چې په «پيآیاېف» نوم پېژندل کېږي.
د رویټرز خبري اژانس د راپور له مخې، د چاودنې زور د ودانۍ د اوو یا اتو پوړونو ښیښې ماتې کړې بهرنۍ برخې یې زیانمنې کړې دي.
حوثیانو ویلي چې د پنجشنبې په ورځ یې دوه ځله د ریاض مالي مرکز په نښه کړی؛ یو ځل سهار او بل ځل ماښام.
دې ډلې همداراز د ریاض د ملک خالد پر نړیوال هوايي ډګر، د سعودي عربستان په جنوب کې د خمیس مشیط پر هوايي اډې او د جبیل ښار پر «صدف» پتروشیمي شرکت د بریدونو ادعا هم کړې ده. سعودي چارواکو تر اوسه دغه ادعاوې نه دي تایید کړې.
د سعودي عربستان د بهرنیو چارو وزارت د دغو بریدونو په غبرګون کې ویلي، دا هېواد د خپلې ځمکنۍ بشپړتیا، د وګړو او ملي شتمنیو د ساتنې لپاره د «ټولو لازمو اقداماتو» د ترسره کولو حق ځان ته خوندي بولي.
پاکستان کې د ګازو لېږدوونکي موټر سره د یوه بس ټکر ۱۰ کسان وژلي
د پاکستان پولیسو د پنجشنبې په ورځ وویل، د بلوچستان په ایالت کې د مایع ګازو لېږدوونکي موټر سره د یوه مسافر وړونکي بس د ټکر له امله، د درېیو ماشومانو په ګډون ۱۰ کسان مړه شوي دي.
دا پېښه د چهارشنبې په ورځ «د لړم په ۲۷مه» د اورمارې ښارګوټي ته نږدې شوې ده.
بس چې له تربت څخه کراچۍ ته روان و، تر ټکر وروستهیې اور واخیست.
د فرانسې خبري اژانس د ځايي پولیسو له قوله راپور ورکړ چې د بس اته سپرلۍ او د بار وړونکي موټر دوه سپرلۍ مړه شوي دي.
لومړنۍ څېړنې ښيي چې بار وړونکی موټر د سړک پر خلاف لوري روان و.
د پېښې ۲۷ ټپیان د درملنې لپاره روغتون ته لېږدول شوي دي.
د ډنمارک پارلمان له امریکا او ګرینلنډ سره امنیتي تړون تصویب کړ
د ډنمارک پارلمان د پنجشنبې په ورځ «د لړم په ۲۸مه» له امریکا او ګرینلنډ سره امنیتي تړون په اجماع تصویب کړ.
په دې رأیاچونه کې ټولو ۱۰۹ حاضرو استازو د تړون په ګټه رأیه ورکړه.
د ګرینلنډ پارلمان هم د نومبر په لومړیو کې دغه تړون په ۱۶ موافقو او ۷ ممتنع رأیو تصویب کړی و.
دا تړون چې د سپټمبر په ۲۲مه په نیویارک کې لاسلیک شوی، امریکا ته اجازه ورکوي چې په ګرینلنډ کې دوه نوې پوځي اډې جوړې او خپل پوځي فعالیتونه پراخ کړي.
دغه تړون په دې ټاپو کې د ناټو د غړو هېوادونو پرته د نورو هېوادونو پر پوځي حضور او په حساسو برخو کې پر بهرنۍ پانګونې هم محدودیتونه لګوي.
ګرینلنډ د ډنمارک تر حاکمیت لاندې یوه خودمختاره سیمه ده.
په تړون کې د ډنمارک حاکمیت او د ګرینلنډ د خلکو د خپل برخلیک د ټاکلو حق په رسمیت پېژندل شوی دی.
تړون دا هم څرګندوي چې که ګرینلنډ خپلواکي ترلاسه کړي، امنیتي ترتیبات بهیې پر خپل ځای پاتې کېږي او د دغه ټاپو خپلواک حکومت به د تړون له مخې ټاکل شوي مکلفیتونه مني.
ولسمشر ټرمپ: له ایران سره د اسلام اباد هوکړه د (وخت ضایع کول) و
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وايي چې د متحده ایالتونو او ایران ترمنځ د اسلام اباد هوکړه د (وخت ضایع) وه او نشو کولی چې په ایراني چارواکو باور وکړو.
هغه پرون چهارشنبې د چین په شنجن ښار کې د فاکس نیوز خبریال سره په مرکه کې ایراني چارواکي تورن کړي چې په ځلونو له خپل دریځه په شا شوي او کړې ژمني یې نه دي عملي کړي.
خو د هغه په ټکو، د اسلام اباد هوکړې امریکا ته دا چانس په لاس ورکړ چې ایراني چارواکي ښه وپیژني او باور پرې ونه کړي.
واشنګټن او تهران د پاکستان په منځګړیتوب د روان کال په اپریل میاشت کې د جګړې د پایته رسولو لپاره هوکړه وکړه چې د اسلام اباد د هوکړې په نوم یادیږي.
ولسمشر ټرمپ د چین په شنجن ښار کې د چین له ولسمشر شي جین پینګ او د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین سره درې اړخیزه غونډه کې ګډون کړی دی.
د ایران او امریکا ترمنځ جګړه او د هرمز په تنګي کې د کښتو ازاد تګ راتګ د دې غونډه د بحث مهمه موضوع ده.
پر عليالسالم پوځي اډه د ایران بریدونو ته د کوېټ غبرګون
د کوېټ د بهرنیو چارو وزارت پر دغه هېواد د ایران بریدونه غندلي او هغهیې «جنایتکارانه» بللي دي.
د راپورونو له مخې، ایراني ځواکونو د سې شنبې په ورځ د امریکا له لوري د قشم ټاپو د توغندیو د توغولو پر یوه مرکز تر برید څو ساعته وروسته، د کوېټ د عليالسالم پوځي اډه په نښه کړې ده.
ایران ویلي، په دغه برید کې یې د امریکا د پاتریوټ د دفاعي توغندیو سیستم او د بېپیلوټه الوتکو د توغولو مرکزونه ویشتي دي، خو د اوښتو احتمالي زیانونو په اړه لا معلومات نهدي خپاره شوي.
د کوېټ د بهرنیو چارو وزارت دا برید د جګړې خطرناکه پراختیا بللې ده.
بحرین او کوېټ هم ویلي چې د ایران هوايي بریدونهیې شنډ کړي دي.
د عربي ټولنې سرمنشي نبیل فهمي هم پر کوېټ او بحرین د ایران بریدونه او په هرمز تنګي کې د متحده عربي اماراتو د ادنوک شرکت پر یوې بېړۍ برید غندلی دی.