د ملګرو ملتونو یوې ادارې له ایرانه غوښتنه وکړه د هغې اوکراینۍ الوتکې په اړه څېړنه ګړندۍ کړي، چې په جنورۍ میاشت په تېروتنې ویشتل شوې وه.

د مسافروړونکې الوتکې د نسکورېدو په پېښه کې یو سل او شپږاویا کسان وژل شوي وو.

د ملګرو ملتونو ملکي هوايي چلند د نړیوال سازمان شورا پرون له ایرانه وغوښتل د اوکراینۍ الوتکې د نسکورېدو د وژونکې پېښې په اړه څېړنې چټکې کړي.

د اوکراین نړیوال هوايي شرکت هغه الوتکه د جنورۍ پر اتمه د تهران له هوایي ډګره تر الوتنې لنډه شېبه وروسته وویشتل شوه.

د ایران چارواکو ورو- ورو تایید کړه، چې د دغه هېواد هوايي ځواک دغه الوتکه چې کییف ته روانه وه، سهواً ویشتلې ده.

د چین په شمال کې د ډبروسکرو په یوه کان کې د ګاز د چاودنې له امله لږ تر لږه ۹۰ تنه مړه شوي دي.

فرانس پریس خبري اژانس د چین د دولتي رسنیو پر اساس راپور ورکړی چې دا پېښه په تېرو ۱۷ کلونو کې د دغه هېواد په کانونو کې تر ټولو ستره غمیزه بلل شوې ده.

د چین دولتي خبري آژانس شینهوا ویلي چې دا پېښه د جمعې په ماښام، (د جوزا په لومړۍ نېټه) د شانشي ولایت د «لیوشېنیو» د ډبروسکرو په کان کې شوې ده.

د راپور له مخې، د چاودنې پر مهال ټولټال ۲۴۷ کارګر تر ځمکې لاندې په کان کې موجود وو.

شینهوا همداراز ویلي چې د ژغورنې ۳۴۵ کارکوونکي سیمې ته استول شوي وو او د هغو ۹ کسانو د موندلو هڅې یې کولې چې لا هم نادرکه ګڼل کېدل.

د جمعې د ورځې دا چاودنه له ۲۰۰۹ کال وروسته د چین په یوه کان کې تر ټولو مرګونې پېښه بلل شوې ده.

په ۲۰۰۹ کال کې د چین د شمال ختیځ هیلونګ‌جیانګ ولایت د یوه کان په چاودنه کې ۱۰۸ کسان وژل شوي وو.

د چین ولسمشر شي جینګ پینګ امر کړی چې د ټپیانو د درملنې لپاره دې ټولې ممکنې هڅې وکارول شي، او د دې پېښې په اړه یې د هر اړخیزو څېړنو غوښتنه هم کړې ده.

سي بي ایس نیوز راپور ورکړی چې امریکا پر ایران د بریدونو د نوې لړۍ لپاره چمتووالی نیسي.

دې امریکايي شبکې د شنبې په لومړیو ساعتونو کې د هغو سرچینو له قوله، چې نومونه یې نه دي اخیستل شوي، ویلي چې د نوو بریدونو لپاره تیاری او چمتووالی د جمعې په ورځ نیول شوی دی.

خو په راپور کې راغلي چې د امریکا په وخت د جمعې تر مازیګر پورې لا د ایران پر خاورې د احتمالي نوي برید په اړه وروستۍ پرېکړه نه وه شوې.

هم‌مهاله، د وال ستریټ ژورنال ورځپاڼې یوې خبریالې په خپل راپور کې لیکلي چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د جمعې د ورځې په وروستیو ساعتونو کې د ملي امنیت له سلاکارانو سره غونډه کړې، خو په دې ناسته کې کومه قطعي پرېکړه نه ده شوې.

د سپینې ماڼۍ د دې خبریالې په وینا، ټرمپ په غونډه کې موافقه کړې چې د ډیپلوماسۍ لپاره لا ډېر وخت ته اړتیا شته، خو په عین حال کې جګړې ته د بېرته ستنېدو احتمال لا هم یو انتخاب دی.

د ایران د ملکي هوايي چلند ادارې د جمعې په ورځ په یوه خبرپاڼه کې ویلي چې د ایران د لوېدیځې سیمې فضايي حریم په لنډمهاله توګه بند شوی دی.

دا خبرپاڼه په داسې حال کې خپره شوې چې له یوې خوا د ایران او امریکا ترمنځ د یوې ډیپلوماټیکې حللارې او احتمالي هوکړې لپاره هڅې روانې دي، او له بلې خوا داسې راپورونه هم خپاره شوي چې د امریکا پوځ یو ځل بیا پر ایران د احتمالي بریدونو لپاره چمتووالی نیسي.

د ملکي هوايي چلند ادارې د خبرپاڼې له مخې، د تهران د الوتنو د معلوماتي سیمې په لوېدیځه برخه کې د ټولو مسافرو وړونکو الوتنو جوازونه لغوه شوي دي.

اوس مهال یوازې اته هوايي ډګرونه، چې پکې مهرآباد، امام خمیني، اصفهان او یزد شامل دي، د فعالیت اجازه لري.

د پاکستان د پوځ مشر فیلډ مارشال عاصم منیر د جمعې په ورځ ایران ته ولاړ.

ایراني رسنیو د پنجشنبې په ورځ ویلي و چې ټاکل شوې وه منیر تهران ته سفر وکړي، خو دغه سفر ۲۴ ساعته ځنډېدلی و.

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو، چې د ناټو د بهرنیو چارو وزیرانو په غونډه کې د ګډون لپاره سویډن ته تللی، هم ویلي چې واشنګټن د پاکستان د پوځ له قوماندان سره په اړیکه کې دی او تمه کېږي چې هغه به ډېر ژر تهران ته ورسېږي.

ځینې رسنۍ وايي چې تهران ته د عاصم منیر سفر د مذاکراتو د «پرمختګ» نخښه ده. روبیو هم د امریکا او ایران ترمنځ په خبرو اترو کې د ځینو پرمختګونو خبر ورکړی، خو زیاته کړې یې ده چې لا هم وروستۍ هوکړه نه ده شوې.

د پولنډ بهرنیوچارو وزیر رادوسلاو سیکورسکي، وروسته لدې چې ولسمشرټرمپ وویل چې دغه هیواد ته ۵ زره نور سرتیري استوي ، سویډن کې ناټو دغونډې په درشل کې وویل چې په دغه هیواد کې دامریکايي پوځیانو شمیر به تقریبا د پخوا په څیر پاته وي.

سیکورسکي د جمعې په ورځ په سویدڼ کې دناټو دغړو هیوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو سره د امریکا د بهرنیوچارو وزیر مارکو روبیو له غونډې مخکې وویل چې د ټرمپ لدې اعلان چې " پولند کې دامریکايي ځواکونو دوراني حضور به ترډیره د پخوا په څیر وساتل شي." مننه کوي.

روبیو نن د سویډن په هېلسینګبورګ کې په دې غونډه کې چې د جولای په میاشت کې په انقره کې د ناټو د مشرانو له غونډې مخکې د لوړې کچې وروستۍ غونډو څخه یوه ګڼل کېږي،ګډون کوي.

دامریکا بهرنیو چارو وزارت وايي مارکو روبیو به پر متحدینو د دفاعي لګښتونو د زیاتولو لپاره فشار راوړي او د شمالي قطب سیمې پر امنیت به تمرکز وکړي.

خو دا غونډه په داسې وخت کې کېږي چې د ناټو د غړو ترمینځ ژورې اندېښنې لیدل کیږي. اروپايي چارواکي د پنټاګون له یولړ ناڅاپي اقداماتو وروسته غواړي پوه شي چې واشنګټن په اروپا کې خپل پوځي حضور تر کومه حده راکموي.

ولسمشر ټرمپ د روانې می میاشتې پیل کې اعلان کړی وو چې له جرمني څخه به ۵۰۰۰ امریکايي سرتېري وباسي. وروسته دامریکا دفاع وزرات پنتاګون تایید کړه چې پولنډ ته د شاوخوا ۴۰۰۰ سرتېرو د دوراني استولو پلان یې ځنډولی او دغه راز یې جرمني ته د توماهوک توغندیو د یوې قطعې د لېږلو پلان هم لغوه کړی دی.

د متحدوایالاتو بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو د ناټو غونډه کې ګډون لپاره سویډن ته ورسید.

دا غونډه په داسې حال کې دایریږي چې اروپا کې دامریکايي ځواکونو دشمیر دکمولو له اعلان وروسته متحدین غواړي د واشنګټن د بدلیدونکې تګلارې په اړه ډاډ ترلاسه کړي.

روبیو نن د سویډن په هېلسینګبورګ کې په دې غونډه کې چې د جولای په میاشت کې په انقره کې د ناټو د مشرانو له غونډې مخکې د لوړې کچې وروستۍ غونډو څخه یوه ګڼل کېږي،ګډون کوي.

دامریکا بهرنیو چارو وزارت وايي مارکو روبیو به پر متحدینو د دفاعي لګښتونو د زیاتولو لپاره فشار راوړي او د شمالي قطب سیمې پر امنیت به تمرکز وکړي.

خو دا غونډه په داسې وخت کې کېږي چې د ناټو د غړو ترمینځ ژورې اندېښنې لیدل کیږي. اروپايي چارواکي د پنټاګون له یولړ ناڅاپي اقداماتو وروسته غواړي پوه شي چې واشنګټن په اروپا کې خپل پوځي حضور تر کومه حده راکموي.

د روانې میاشتې په پیل کې، د امریکا ولسمشر دونالد ټرمپ اعلان وکړ چې له جرمني څخه به ۵۰۰۰ امریکايي سرتېري وباسي. وروسته دفاع وزارت پینټاګون هم تایید کړه چې پولنډ ته د شاوخوا ۴۰۰۰ سرتېرو د دوراني استولو پلان یې لغوه کړی او جرمني کې د ټوماهاک ځمکنيو کروز توغندیو د یوې قطعې د ځای پر ځای کولو پلان یې هم ځنډولی دی.

خو ولسمشر ټرمپ د ناټو دغونډې په درشل کې اعلان وکړ چې پولنډ ته ۵ زره نور سرتیري استوي او د پولند ولسمشر ددغه خبر هرکلی وکړ.

د متحدو ایالاتو ولسمشر د پنجشنبې په ورځ وویل چې واشنګټن په هرمز تنګي کې له بېړیو څخه د مالیې اخیستو ملاتړ نه کوي او د ایران د لوړې کچې غني شویو یورانیمو زېرمې به ترلاسه کړي.

دونالد ټرمپ په سپینه ماڼۍ کې خبریالانو ته د ایران د غني شویو یورانیمو د زېرمې په اړه وویل: «موږ به دا ترلاسه کړو. موږ ورته اړتیا نه لرو، موږ یې نه غواړو. ښايي وروسته له دې چې ترلاسه یې کړو، له منځه یې یوسو، خو موږ به اجازه ور نه کړو چې هغوی یې ولري.»

ایران د تېر کال له ۱۲ ورځني جګړې مخکې له ۴۰۰ کیلوګرامو څخه ډېر ۶۰ سلنه غني شوي یورانیم لرل، چې واشنګټن وایي دایران په اټومي تاسیساتو د امریکا له برید وروسته ترخاورو لاندې ښخ شوي دي. د اټومي انرژۍ نړیوالې ادارې هم د سپوږمکۍ د معلوماتو پر بنسټ ویلي چې ښايي دا زېرمې لا هم تر خاورو لاندې پاتې وي.

ولسمشر ټرمپ یو ځل بیا ټینګار وکړ چې واشنګټن به اجازه ورنکړي چې ایران اټومي وسله ولري. هغه وویل: «موږ یا دا یقیني کوو چې هغوی اټومي وسله ونه لري، یا به اړ شو چې ډېر سخت اقدام وکړو. او زه باور لرم چې کله دا موضوع زموږ د هېواد خلکو ته وړاندې شي، ټول به موافق وي چې ایران ته باید د اټومي وسلو د لرلو اجازه ور نه کړل شي.»

دا څرګندونې څو ساعته وروسته له هغه وشوې چې رویټرز د «دوو لوړپوړو ایراني سرچینو» له قوله، چې نه یې غوښتل نومونه یې څرګند شي، راپور ورکړ چې دایران مشر مجتبی خامنه ای امر کړی چې د ایران د غني شویو یورانیمو زېرمې دې له هېواده بهر ونه لېږدول شي.

د رویټرز د راپور له مخې، یوې ایراني سرچینې ویلي: «د اسلامي جمهوریت د رهبر امر او د نظام دننه اجماع دا ده چې د غني شویو یورانیمو زېرمې باید له هېواده ونه ایستل شي.»

سرچینو ویلي چې د ایران لوړپوړي چارواکي باور لري چې بهر ته د دې موادو لېږد به ایران د امریکا او اسرائیلو د احتمالي راتلونکو بریدونو پر وړاندې لا زیانمن کړي.

څو ساعته وروسته، ځینو رسنیو لکه فاکس نیوز او الجزیرې د دغه رپوټ داعتبار په هکله پوښتني وکړي. ایران تر اوسه په رسمي ډول د رویټرز د راپور په اړه څه نه دي ویلي.

د انرژۍ د نړیوالې ادارې مشر د پنجشنبې په ورځ خبرداری ورکړ که چیرې ایران کې د جکړې پایته رسولو لورته پرمختګ ونشي نو دنړۍ دنفتو بازارونه به د اوړي تر راتګ پورې «سرې سیمې» ته داخل شي.

فاتح بیرول لندن کې د چتم هاوس څیړنیز مرکز کې وویل: «که موږ د جګړې په وضعیت کې ښه والی ونه وینو، ښايي د جولای یا اګست په میاشتو کې د عرضې له پلوه سرې سیمې ته داخل شو.»

ایران د امریکا او اسرائیلو د هغو بریدونو په غبرګون کې چې د تېر کال د کب میاشتې په نهمه پیل شول، په عملي ډول د هرمز تنګي له لارې د نفتو د ټانکرو تګ راتګ درولی، او دې کار د نفتو او ګازو جریان ګډوډ کړی او بیې یې په شدیده توګه لوړې کړې دي.

بیرول وویل: «زېرمه شوې ذخیرې مخ په کمېدو دي.»

د انرژۍ نړیوالې ادارې د خپلو ۳۲ غړو هېوادونو له بېړنیو زېرمو څخه د ۴۲۶ میلیونه بېرلو نفتو د خوشې کولو ترتیبات ترسره کړې او اعلان یې کړی چې تر اوسه شاوخوا ۱۶۴ میلیونه بېرله نفت ایستل شوي دي.

هغه اوربند چې د وري میاشتې له ۱۸مې راهیسې نافذ شوی، جګړه یې درولې ده، خو ډیپلوماټیکو هڅوتراوسه د تلپاتې سولې کومه هوکړه نه ده رامنځته کړې.

د جرمني د فوټبال په ټیم کې افغان الاصله لوبغاړی ندیم امیري نړیوالو سیالیو کې لوبو ته بلل شوی دی.

د جرمني د ټیم روزونکي جولیان ناګلزمان د پنجشنبې په ورځ د خپل ټیم د غړو لیست اعلان کړ چې دندیم امیري نوم هم په کې شامل دی.

۲۹ کلن ندیم امیري چې د جرمني ټیم کې د لوبو ښه سابقه لري د ۲۰۲۴ کال راهیسې د ماینتس ټیم لپاره لوبې کوي.

د جرمني ملي ټیم په راتلونکي نړیوال جام کې په E ګروپ کې د کوراسائو، اکوادور او د عاج ساحل ټیمونو سره سیالي کوي.

اسرائیل د پنجشنبې په ورځ اعلان وکړ چې ټول هغه بهرني فعالان چې د مرستو سمندري کاروان سره غزې ته روان وو ډیپورټ کوي .

اسرائيلي ځواکونه د تېرې دوشنبې په ورځ هغو بېړیو ته ننوتل چې د قبرس له لارې د غزې ساحلي اوبو ته نږدې کېدې، او د نړۍ د بېلابېلو سیمو څخه تر ۴۳۰ ډېر فعالان یې ونیول.

دا لومړی ځل نه و چې اسرائیل غزې ته د مرستو وړونکو بېړیو فعالان نیسي، خو دا ځل هغه ویډیو چې د دې هېواد د کورني امنیت سختدریځي او ښي اړخي وزیر، ایتامار بن‌ګوېر خپره کړه، پراخ نړیوال غبرګونونه یې راوپارول او حتی د ځینو اسرائيلي سیاستوالو له لوري هم دا اقدام وغندل شو.

په دې ویډیو کې، ایتامار بن‌ګوېر چې د اسرائیل یو لوی بیرغ یې په لاس کې وي نیول شویو فعالانو ته چې لاسونه یې ترشا تړل شوي او تندي یې په ځمکه ایښي وي په طعنه وایي: «اسرائیلو ته ښه راغلاست».

د چهارشنبې په ورځ، بریتانیا، فرانسه، ایټالیا، کاناډا، اسټرالیا او حتی متحده ایالاتو د نیول شویو فعالانو سره چلند، او په ځانګړي ډول د ایتامار بن‌ګوېر کړنه، وغندله.