نامعلومو وسله‌والو د شبیر احمد قیومي په نوم د کندهار یو مخکېنی څارنوال په ډزو سره وژلی دی.

د کندهار ولایت مطبوعاتي دفتر ازادي راډیو ته وویل چې پر شبیر احمد قیومي باندې دوه موټرسایکل سپرو وسله‌والو د ښار په نهمه حوزه کې ماسپښين مهال برید کړی او هغه‌یې وژلی دی.

قیومي څو کاله مخکې د کندهار د استېناف څارنوال، مدافع وکیل او یو ځل ولسي جرګې ته کاندید هم و.

د هغه د وژل کېدو مسؤلیت تر اوسه چا نه‌دی منلی.

د «فوټسال د ۲۰۲۶ کال د ملتونو جام» په سیالیو کې د افغانستان او جاپان د ملي لوبډلو ترمنځ لوبه د صفر پر وړاندې صفر مساوي پای ته ورسېده.

د دغو سیالیو په لړ کې افغانستان د جمعې په سهار وختي خپله لومړۍ لوبه له جاپان سره ترسره کړه چې دواړو لوبډلو ونه‌شوی کولای ګول ووهي.

افغانستان د فوټسال د ملتونو جام په دې شپږ اړخیزو سیالیو کې په «بي» ګروپ کې له جاپان او پیرو سره یوځای دی.

برازیل، اندونیزیا او کېپ ورډ هم د دغو سیالیو نور ګډونوال دي.

دا سیالۍ د اکټوبر په ۱۴مه پیل شوې او د همدې میاشتې تر ۱۸مې نېټې پورې به دوام وکړي.

د امریکا د عدلیې وزارت ویلي چې د ۴۰ کسانو د امریکايي تابعیت د لغوه کولو لپاره یې قضیې ثبت کړې دي چې دوه افغانان هم پکې شامل دي.

د دغه وزارت د خبرپاڼې له مخې، چې د تلې په ۲۱مه خپره شوې، پر دغو کسانو تور دی چې د جرمونو په کولو، د تابعیت اخیستو په بهیر کې د ناسمو معلوماتو په ورکولو او د مهمو معلوماتو په پټولو سره یې د امریکا تابعیت ترلاسه کړی دی.

په دې نوملړ کې ۵۵ کلن واریس جان صافی او ۵۷ کلن اسد جان رامین هم شامل دي.

د نیویارک د محکمې د اسنادو له مخې، پر صافي تور دی چې په ۱۹۹۵ کال کې د طارق محمود په نوم د پاکستان له جعلي پاسپورټ څخه په استفادې امریکا ته ننوتی و. د هویت له افشا کېدو وروسته یې، د چارواکو په وینا، د بېلابېلو هویتونو په جوړولو او واده کولو سره د استوګنې اجازه او وروسته تابعیت ترلاسه کړی دی.

په یوه بله قضیه کې، چې په پنسلوانیا کې ثبت شوې، پر اسد جان رامین تور دی چې نژدې ۳۰ کاله مخکې یې د یوه بل افغان وګړي له هویت څخه په استفادې د کډوالۍ امتیازات ترلاسه کړي او وروسته یې امریکايي تابعیت اخیستی دی.

د امریکا د عدلیې وزارت ویلي چې د دغو کسانو قضیې به محکمې ته ولېږل شي. په نوملړ کې د مکسیکو، پاکستان، ایران، هند، فلیپین، بریتانیا، وینزویلا او کیوبا وګړي هم شامل دي.

نن په نړۍ کې په داسي حال کې د اکتوبر د شپاړسمې، د خوړو د نړیوالې ورځې یادونه کېږي چې د خوړو نړیوال پروګرام وايي، په راروان ژمي کې به په افغانستان کې ۱۹.۲ میلیونه کسان له سختې لوږې سره مخامخ شي

د ملګرو ملتونو د خوړو او کرنې سازمان (FAO) او د خوړو نړیوال پروګرام (WFP) خبرداری ورکړی چې د راروان ژمي په ترڅ کې به د افغانستان کابو ۴۰ سلنه وګړي له سختې لوږې او د خوړو له کمښت سره مخامخ شي او په ۲۰۲۷ کال کې به د خوارځواکۍ پېښې هم په څرګند ډول زیاتې شي.

له دې سره هم مهاله د ملګروملتو د بشري مرستو ادارو اعلان کړی چې په ۲۰۲۷ کې به تر څلور میلیونه ډېر افغانان په شدیده خوارځواکۍ اخته شي.

د اکتوبر ۱۶ د خوړو نړیواله ورځ په ۱۹۴۵ م کال د ملګروملتو د خوړو او کرنې د ادارې یا فاو له لوري په دې هدف نومول شوې چې خلکو ته د ګټورو او صحي خوړو په اړه معلومات ورسول شي او د هغو انسانانو وضعیت منعکس شي چې کافي خواړه نه ورسېږي.

د ملګروملتو د دوو ادارو د وروستیو شمېرو له مخې، د خوړو د خوندیتوب د وضعیت د ارزونې نړیوالې کټګورۍ (IPC) اټکل کړی چې د ۲۰۲۶ کال له نوومبر څخه د ۲۰۲۷ کال تر اپرېل پورې به شاوخوا ۱۹.۲ میلیونه افغانان د خوړو له سخت کمښت سره مخ وي. دا د افغانستان د ټول نفوس ۳۸ سلنه جوړوي.

د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت وايي، په روانه اوونۍ کې له پاکستاني زندانونو ۸۹ افغان کډوال خوشې شوي او د تورخم له لارې افغانستان ته راستانه شوي دي.

دغه وزارت د پنجشنبې په ورځ په یوه خبرپاڼه کې ویلي، چې یاد کسان په پاکستان کې د بند د بېلابېلو مودو له تېرولو وروسته خوشې شوي او خپل هېواد ته راستانه شوي دي.

دې وزارت نن پر خپله ایکسپاڼه لیکلي، راستنېدونکي د ننګرهار ولایت د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو ریاست د لېږد په څانګه کې ثبت شوي او د بشري مرستو له ترلاسه کولو وروسته خپلو سیمو ته لېږدول شوي دي.

اکثره راستانه شوي کډوال په هیواد کې د سرپناه او کار له نشتوالي شکایت کوي او دا په داسي حال کې ده چې ژمی هم راروان دی.

ملګري ملتونه اټکل کوي چې نږدې ۴۰ سلنه افغانان به د خوړو له ناامنۍ سره مخ شي.

د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ دفتر (اوچا) پرون په یوه اعلامیه کې خبرداری ورکړی چې ښايي په راتلونکي ژمي کې له څه باندې ۱۹ میلیونو زیات افغانان د خوړو له شدیدې ناامنۍ سره مخامخ شي.

د ملګرو ملتونو د خوړو او کرنې ادارې او د خوړو نړیوال پروګرام اټکل کړی چې تر راروان ۲۰۲۷ کاله به د شدیدې خوارځواکۍ پېښې څلورو میلیونو ته ورسېږي.

بل پلو، د ملګرو ملتونو د ماشومانو وجهي صندوق (یونیسف) او د ملګرو ملتونو دوو نورو ادارو پرون په یو راپور کې ویلي چې په افغانستان کې روان بشري ناورین لاهم د نړۍ له سترو بشري ناورینونو څخه دی.

د افغانستان دننه ګڼ خلک کافي خوړو ته د نه‌لاسرسي له کبله شکایت کوي.

ملګرو ملتونو د ژمي له رارسېدو مخکې د بشري مرستو غوښتنه کړې ده.

د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو عالي کمېشنري او د کډوالۍ نړیوال سازمان وايي، د ۲۰۲۶ کال د جنورۍ له لومړۍ د اکټوبر تر ۱۰مې نېټې په پاکستان کې له ۸۶ زرو ډېر افغان کډوال نیول شوي دي.

دې سازمان پرون پنجشنبه د «اکټوبر ۱۵مه» په یو راپور کې ویلي چې یوازې د اکټوبر له ۴مې تر ۱۰مې نېټې ۹۷۵ افغان کډوال نیول شوي او ۹۶۱ تنه نور له پاکستانه ایستل شوي دي.

د پاکستان حکومت د روان کال په جولای میاشت کې د افغان کډوالو د ایستلو تازه لړۍ پیل کړې ده.

د کابل ـ کندهار پر لویه لار د ترافیکي پېښې له امله پنځه کسه مړه او ۱۶ نور ټپیان شوي دي.

د چارواکو په وینا پیښه نن سهار د کندهار د دامان ولسوالۍ په مربوطاتو کې دیوه مسافر وړونکي بس اویوې بار وړونکې لارۍ د ټکر له امله رامنځته شوې ده.

چارواکي وايي ټپیان روغتون ته لیږدول شوي دي.

د پېښې اصلي لامل تراوسه نه دی څرګند خو افغانستان کې اکثر ترافیکي پیښې د سړکونو د خرابوالي ، د موټر چلونکو له بې احتیاطي او د ترافیکي مقرراتو له نه مراعت کولو څخه رامینځ ته کیږي.

د خبریالانو د ساتنې کمیټه (CPJ) وايي په افغانستان کې د بي بي سي د ایف ایم خپرونو ځنډول، مستقلو معلوماتو ته د افغانانو لاسرسی محدودوي.

په اعلامیه کې د افغانستان او پاکستان لپاره د یادې کمیټې استازي ولي الله رحماني ددغې پریکړې د لغوه کیدلو او په خپلواکو رسنیو د محدودیت دلیرې کیدو غوښتنه کړې.

د طالبانو حکومت د سه شنبې په ورځ په افغانستان کې د بی بی سي د اف ام خپرونو ځنډول تایید کړل او لامل یې "پرله پسې سرغړونې" وبللې.

بي بي سي ویلي چې د ستونزې د حل لپاره له واکمنو چارواکو سره خبرې کوي.

بي بي سي په برتانیه کې یو رسنیز سازمان دی چې د خبرونو ترڅنګ ، مستندې ، تعلیمي او تفریحي خپرونې هم لري او خپل مطالب د راډیو ، ټلویزیون او ډیجیټال پلتفورمونو له لارې د پښتو او دري په شمول په بیلابیلو ژبو خپروي.

د افغانستان لپاره د اروپایي ټولنې ځانګړي استازي توماس فریلیسن طالب چارواکو سره د لیدو کتو پر مهال پر نجونو او ښځو د محدودیتونو په اړه ژوره اندیښنه ښودلې او ویلې دي چې همدا مسله ددواړو خواوو ترمینځ د اړیکو د عادي کیدلو په وړاندې لوی خنډ دی.

فریلیسن چې په دې دنده له ټاکل کېدو وروسته د لومړي ځل لپاره کابل ته تللی و، له طالب چارواکو، هلته میشتو ډيپلوماتانو او فعالانو سره د لیدو کتو لړۍ پای ته رسولې ده.

د اروپايي ټولنې اعلامیه چې نن پنجشنبه خپره شوې وايی چې توماس فریلیسن د افغان ښځو د مدني ټولنې له استازو سره یوه غونډه کې د محدودیتونو د اغیز او پر وړاندې یې د ښځو د مقاومت په اړه لومړی لاس معلومات ترلاسه کړي دي.

ویل شوي چې نوموړمي پر بشري مسلو سربیره د افغانستان او سیمې پر امنیتي وضعیت هم خبرې کړي دي.

طالبانو واک ته له رسېدو ورسته په تیرو ۵ کلونو کې ترشپږم ټولګي پورته د نجونو او ښځو په زده کړو او تحصیلاتو بندیز او ددوی په تګ راتګ او کار هم محدودیتونه لګولي دي.

د خیبرپښتونخوا په پیښور کې د یوه ښوونځي د چت د یوې برخې د پریوتو پیښه کې لږ تر لږه ۲۱ تنه مړه شوي دي.

په سیمه کې د ازادي راډیو خبریال د ژغورنې کمیټې د چارواکو په حواله وایي چې پیښه نن پنجشنه سهار په دیر کالوني کې شوې.

د پیښې مړي او ټپيان چې تر ډیره زده کوونکي دي، د لېډي ریډینګ روغتون ته وړل شوي دي.

تراوسه د پیښې لامل روښانه نه دی، خو په خیبرپښتونخوا او شاوخوا نورو سیمو کې له تېرو څو ورځو راهیسې شدید ورښتونه دوام لري.