د افغانستان سولې ته د سیمه‌ییزې او نړیوالې اجماع د خپلولو په هدف د ملي مصالحې عالي شورا مشر عبدالله عبدالله نوې ډېلي ته ورسېد.

ښاغلی عبدالله به په دې څلور ورځني سفر کې د هندوستان له عالي رتبه چارواکو سره د افغانستان پر سوله خبرې وکړي.

په نوې ډېلي کې د افغانستان سفارت شارژدافیر طاهر قادري ازادي راډیو ته وویل: "څرنګه چې هند د افغانستان د خلکو او دولت له اصلي شریکانو او ملاتړو دی، ډاکتر عبدالله په دې سفر کې د هغو مذاکرو په اړه چې په قطر کې روانې دي او د سیمه‌ییزې اجماع د پیاوړتیا په اړه له هندي لوري سره خبرې کوي."

ښاغلی عبدالله به په هندوستان کې د دې هېواد له صدراعظم نرېندرا مودي او ځینو نورو لوړپوړو چارواکو سره وویني.

ښاغلی عبدالله تېره اوونۍ په درې ورځني سفر پاکستان ته هم تللی و او هلته‌یې له پاکستاني چارواکو سره کتنې د افغانستان د سولې په ګټه بللې وې.

یو شمېر افغان پناه غوښتونکي او د بشري حقونو فعالان د جمعې په ورځ د جرمني په برلین ښار کې د کډوالو او مهاجرت د فدرالي ادارې مخې ته راټول شول چې د افغان کډوالو د نه ایستلو غوښتنه وکړي.

لاریونوالو په خپلو شعارونو کې له جرمني او نورو اروپايي هیوادونو غوښتل چې د کډوالو په ستنولو کې د طالبانو له حکومت سره همکاری ونه کړي. دوی ټینګار وکړ چې افغانستان اوس هم ناامن دی او بشري حقونه باید د کډوالۍ د سیاستونو قرباني نه شي.

دا اعتراض وروسته له هغه ترسره شو چې د اروپايي اتحادیې چارواکو تایید کړه چې د یو شمېر افغان کډوالو د بېرته ستنولو په اړه د خبرو لپاره یې د طالبانو استازو ته بلنه ورکړې چې بروکسل ته ورشي.

همداراز د جرمني «زد ډي اېف» ټلوېزیون راپور ورکړ، د طالبانو استازو د بن ښار د مهاجرت په دفترونو کې د هغو افغانانو په پېژندلو کې برخه اخیستې چې پر ایستلو یې غور کېږي.

د امریکا متحدوایالتونو د جمعې په ورځ یو ځل بیا د پاول اووربي، په نوم د امریکايي لیکوال په اړه د معلوماتو غوښتنه وکړه چې تر دوولسو کلونو ډېر وخت کېږي په افغانستان کې ورک شوی دی. امریکايي چارواکو ویلي چې د هغه د موندلو او بېرته راوستلو هڅې لا هم روانې دي.

د امریکا د ولسمشر د یرغمل د چارو د ځانګړي استازي دفتر په خپره کړې خبرپاڼه کې ویلي چې د اووربي کورنۍ له ۲۰۱۴ کال راهیسې، کله چې هغه په خوست ولایت کې ورک شو، له «بې‌ځوابه پوښتنو» سره ژوند کوي.

په بیان کې راغلي: «موږ لا هم په بهر کې د امریکایانو د بېرته راوستلو د هڅو ملاتړ کوو او ډاډ ترلاسه کوو چې هیڅ امریکايي هېر نه شي.»

د امریکا د فدرالي تحقیقاتي ادارې د خبرتیا له مخې، اووربي وروستی ځل د ۲۰۱۴ کال د مې میاشتې په منځویو کې په خوست ښار کې لیدل شوی و، هغه مهال چې د یوه کتاب لپاره یې څېړنې کولې. نوموړی د ورکېدو پر وخت ۷۱ کلن و.

د فدرالي پلټنو اداره وایي چې اووربي یو خپلواک لیکوال و، اصلاً د ایلینوی ایالت اوسېدونکی و او په انګلیسي، پښتو او جرمني ژبو یې خبرې کولې.

دې ادارې همداراز ویلي چې اووربي د غوږ د داخلي کانال له ناروغۍ کړېده او درملنې او دوا ته اړتیا لري.

د امریکا دوو وزارتونو د اوربي د موندلو او بېرته ستنولو لپاره ۶ ملیون ډالره جایزه اعلان کړې ده.

د افغانستان د فوټبال له شل کلنو څخه کم عمره ملي لوبډلې د تاجکستان له سیالې لوبډلې څخه دوه د صفر په وړاندې ماته وخوړه.

دا لوبه د جمعې په ورځ ( د مې ۱۵ مه)د منځنۍ اسیا د «کافا ۲۰۲۶» سیالیو په لړ کې تر سره شوه.

افغان لوبډلې تر دې وړاندې په دې سیالیو کې خپلې دوې لوبې پر ازبکستان او ترکمنستان بایللې دي.

د افغانستان وروستۍ لوبه به د یکشنبې په ورځ (د ثور میاشتې په ۲۷مه) د قرغیزستان پر وړاندې وي.

په دغو سیالیو کې چې په تاجکستان کې روانې دي د کوربه هیواد ترڅنګ د افغانستان، ترکمنستان، ازبکستان او قرغیزستان له شل کلنو څخه کم عمره ملي لوبډلو برخه اخیستې ده چې پایلوبه به یې د مې په اوولسمه وي.

د بریتانیا شهزاده هري او د هغه میرمن میګان د افغانستان د جګړې په اړه له نیټ فلیکس سره یو فلم ډکوي.

د دې فلم نوم دی، د تېښتې لاره نه شته او خلک محاصره دي. دا فلم د ادم جاوټ په نوم د یوه کس د رښتوني خاطرو پر بنسټ جوړیږي.

په دې فلم کې د بریتانیا د یوه پوځي واحد کیسه رااخیستل شوې ده چې په ۲۰۰۶ کال کې په هلمند کې دیره و او طالبانو سخت بریدونه پرې کول.

د ټیلیګراف ورځپاڼې د راپور له مخې د فلم له دې موضوع سره شهزاده هري اشنا دی، ځکه چې هغه له بریتانوي پوځیانو سره یوه موده په هلمند کې د جګړې په لومړۍ کرښه کې تیره کړې ده. دی په دوه زره اووم کال کې هلمند ته واستول شو او بیا وروسته د اپاچي هیلکوپتر د پيلوټ په توګه افغانستان ته ولاړ. شهزاده هري د بریتانیا په پوځ کې له لس کلن خدمت وروسته په دوه زره پنځلسم کال کې له اردو بیل شو.

د قطر دبهرنیو چارو وزارت مرستیال محمد بن عبدالعزیز بن صالح الخلیفی د افغانستان لپاره د چین ځانګړي استازي یو شیائویونگ، سره په دوحه کې لیدلي او په افغانستان کې یې د امنیت او ثبات د ټینګښت په لارو چارو خبرې وکړې.

دقطري رسنیو د رپوټ په اساس ، ددغو خبرو په ترځ کې چې د پنجشنبې په ورځ ترسره شوې افغانستان کې وروستي تحولات وڅيړل شول او په دغه هیواد کې د امنیت او ثبات د ټینګښت په لارو چارو خبرې وشوې.

خبر زیاتوي چې قطري چارواکي ټینګار کړی چې دوحه له سوله ایزو لارو دلانجو دحل او سیمه او نړۍ کې د سولې او ثبات د تقویت لپاره د هلوځلو بشپړ ملاتړ کوي.

د یادونې وړ ده چې دنورو هیوادونو ترڅنګ قطر او چین هم د افغانستان او پاکستان ترمینځ دروان کړکیچ د حل لپاره هلې ځلې کړي چې په وروستیو دا ډول هلوځلو کې د چین ارومچي ښار د پاکستان او طالبانو دخبرو کوربه وو.

د چین ځانګړي استازي قطر ته له سفر دوه ورځې مخکې افغانستان کې د طالبانو حکومت بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي سره ولیدل او د ارومچي د خبرو د بهیر پر دوام او اغېزمنتیا ټینګار وکړ.

افغانستان کې د طالبانو د حکومت د مهاجرینو او راستنیدونکو د چارو وزارت د پنجشنبې په ورځ وویل چې لدې جملې ۴۸۱ تنه د تورخم او ۸۰ تنه د سپین بولدک له لارې افغانستان ته ستانه شوي دي.

خبر زیاتوي چې په دوی کې داسې کورنۍ او افراد شامل وو چې د اقامت په سندونو کې د ستونزو له امله نیول شوي وو.

د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمشنرۍ «یو این ایچ سي ار» او د کډوالۍ نړیوال سازمان « آي او ايم» څو ورځې مخکې په خپل ګډ راپور کې وویل چې په تېره یوه اونۍ کې د پاکستان په بیلابیلو سیمو کې د پولیسو له لوري ۲۲۸۷ افغان وګړي نیول شوی او بندیان شوي دي.

ملګري ملتونه وايي له ۲۰۲۳ کال راهیسې له دوه میلیونه ډېر افغانان له پاکستانه ایستل شوي او نږدې دوه میلیونه نور لا هم په دې هیواد کې میشت دي.

د روسیې یو لوړپوړی امنیتي چارواکی وايي چې مسکو افغانستان کې د ⁠طالبانو⁠ حکومت سره «بشپړ شراکت» رامنځته کوي او د سیمې نور هېوادونه هم هڅوي چې له کابل سره خپلې اړیکې پراخې کړي.

رویترز خبري اژانس رپوټ ورکوي چې انټرفکس خبري اژانس د روسیې دامنیت شورا منشي سرګي شویګو له قوله خپره کړې چې له کابل سره همکاري د سیمې د امنیت او پرمختګ لپاره مهمه ده.

شویګو د پنجشنبې په ورځ بیشکیک کې د ⁠شانګهای د همکارۍ سازمان⁠ (SCO) د غړو هېوادونو د امنیتي چارواکو غونډې ته ویلي چې مسکو له ⁠طالبانو⁠ سره «عملیاتي او واقعبینانه خبرې اترې» پر مخ وړي، چې په کې امنیت، سوداګري، کلتور او بشري مرستې شاملې دي.

شویګو زیاته کړه چې د شانګهای همکارۍ سازمان باید له افغانستان سره خپله د اړیکو ډله بېرته فعاله کړي.

هغه داهم وویل چې د بېلابېلو اټکلونو له مخې، په افغانستان کې له شلو څخه د زیاتو ډلو شاوخوا ۱۸ زره تر ۲۳ زره پورې جنګیالي فعالیت کوي.

روسیه د نړۍ په سطحه یواځنی هیواد دی چې تېر کال یې افغانستان کې دطالبانو حکومت په رسمیت وپېژاند.

د شانګهای د همکارۍ سازمان کې چې لس غړي هیوادونه لري د روسیې ترڅنګ چین، هند، ایران، پاکستان اود پخواني شوروي اتحاد یو شمیرهېوادونه شامل دي.

افغانستان کې د اروپايي اتحادیې استازولۍ یوځل بیا په نجونو او ښځوباندې د لګول شویو محدودیتونو دلیرې کیدو پراړتیا ټینګار کوي.

د اروپايي اتحادیې استازولۍ د ملګرو ملتونو د پراختیايي پروګرام وروستي رپوټ ته په اشاره وايي چې اروپايي اتحادیې افغانانو ته خپل ملاتړ او اولویتونه وړاندې کړي دي.

د ملګرو ملتونو پراختیايي پروګرام خپل وروستي رپوټ کې ویلي چې افغانان له جدي ننګونو لکه ناداري ، خوراکي نا امني ، داقلیمي بدلون اغیزو ، او په نجونو او ښځو باندې محدودیتونو سره مخ دي.

طالبانو د ۲۰۲۱ کال اګست میاشت کې واک ته له ستنیدو وروسته له شپږم ټولګي پورته نجونو او ښځو په زده کړو او تحصیلاتو بندیز لګولی دی.

د ماشومانو لپاره د ملګرو ملتونو وجهي صندوق (یونسیف) د اپرېل په ۲۸ مه خبرداری ورکړ، چې د نجونو پر زده کړو روان بندیز کولای شي تر ۲۰۳۰ کال پورې د څه دپاسه شل زره ښځینه ښوونکو او پنځو زرو روغتیایي کارکوونکو کمښت رامینځ ته کړي.

د ملګروملتونو یو چارواکی وایي، که د افغانستان او پاکستان ترمنځ شخړې او د ایران جګړې بیې او د ټرانسپورت لګښتونه نه وای لوړ کړي، نو ملګرو ملتونو کولی شوای چې په افغانستان کې یو میلیون نور هغه ماشومان چې د خوارځواکۍ له خطر سره مخ دي، تغذیه کړي. د ملګروملتونو د خوړو پروګرام، ډبیلو ایف پي اجرایوي مرستیال کارل سکاو فرانسپرس خبري آژانس ته وویل چې افغانستان اوس د خوړو له یوه بحران سره مخ دی او زیاته یې کړه، "تېر کال دغه بحران ډیرژور و چې هېڅکله مو نه و لیدلی. سږ کال تر هغه لا بدتر دی."

د خوړو د نړیوال پروګرام د اټکل له مخې په افغانستان کې سږ کال پنځه میلیونه ښځې او ماشومان د شدیدې خوارځواکۍ له ګواښ سره مخ دي.

دې پروګرام ویلي چې په دې هیواد کې اړو خلکو ته د مرستو رسولو لپاره یې تراوسه کافي بودیجه نده ترلاسه کړې.

د طالبانو د حکومت یوې باوري سرچینې په کونړکې په یوه کورکې د چاودنې پخلۍ وکړ خو وایي چاودنه د پخوانیو چاودیدونکو موادو د چاودلو له امله رامنځ ته شوې ده. دې سرچینې چې نه یې غوښتل هویت یې په ډاګه شي ازادي راډیو ته یوازې دومره وویل چې چاودنې مرګ ژوبله اړولې خو په دې اړه یې نورجزییات ورنکړل. د کونړد عامې روغتیا ریاست یوې سرچینې هم ازادي راډیوته تایید کړه چې چاودنه د پیچ درې په کنډه ګل کلي کې رامینځته شوې او د پیښې له ځایه مړي ټپیان د کونړروغتون ته لیږدول شوي. دې سرچینې د مړو او ټپیانو دقیق شمیرونه ښود خو ویې ویل چې وروسته به په دې اړه نور جزییات له ازادي راډیو سره شریک کړي. په کونړکې د چادونې خبره داسې مهال کیږي چې د یوشمیررسنیو د راپورونو له مخې پاکستان په کونړاو غزني ولایتونو کې تازه بریدونه کړي خو د طالبانو سرچینې هغه رد کړل.