په قرغزستان کې نن پارلماني ټاکنې ترسره کېږي او خلک رأی اچونې ته راوتلي دي.

د ټاکنیزو مبارزو پر مهال ادعا شوې چې د رایو د اخیستو لپاره پیسې ورکړل شوې دي.

د کمپاینونو پر مهال داسې اختلافونه هم راپورته شول چې روسیه د منځني اسیا پر خپل دې نږدې متحد هېواد څومره نفوذ لري.

د رایو مرکزونه په ځایي وخت سهار اته بجې پرانیستل شول او د ماښام تر ۸ بجو به پرانیستي وي.

دغه هېواد کې درې نیم میلیونه رأی ورکونکو ټاکنو کې د ګډون لپاره نوم لیکنه کړې ده.

د ۱۶ سیاسي ډلو کاندیدان د ۱۲۰ څوکیو د ګټلو لپاره د سیالۍ ډګر ته راوتلي دي.

د امریکا ولسمشر دونالډ ټرمپ د دوشنبې په ورځ وویل چې متحده ایالاتو له ایران سره ښې او ګټورې خبرې کړې دي او هغه پوځ ته امر کړی چې د ایران پر برېښنا کوټونو او د انرژۍ پر بنسټیزو تاسیساتو هر ډول پوځي بریدونه د پنځو ورځو لپاره وځنډوي.

د رویترز خبري آژانس د راپورله مخې ټرمپ دا پرېکړه وروسته له هغې کړې چې ایران ګواښ وکړ که متحده ایالات د ایران د برېښنا شبکه په نښه کړي، نو دوی به د اسراییل د برېښنا د تولید فابریکې او هغه تاسیسات چې د خلیج په سیمه کې امریکایي اډو ته برېښنا برابروي، هدف وګرځوي.

ټرمپ په خپله ټولنیزه رسنۍ تروټ سوشل کې په یوه بیان کې وویل چې متحده ایالاتو له ایران سره په تیرو دوو ورځو کې په منځني ختیځ کې د شخړو د پای ته رسولو لپاره "جدي او ګټورې خبرې" ترسره کړي دي. هغه ولیکل: "ما د جګړې وزارت ته لارښوونه کړې ده چې د ایران پر برېښنا کوټونو او د انرژۍ پر بنسټیزو تاسیساتو هر ډول پوځي بریدونه د پنځو ورځو لپاره وځنډوي چې دا کار د روانو غونډو او خبرو اترو د بریالیتوب لپاره کیږي. "

ټرمپ ویلي چې خبرې اترې به د اونۍ په اوږدو کې دوام وکړي. ولسمشرټرمپ د یکشنبې په ورځ ګواښ کړی و چې که ایراني چارواکي په ۴۸ ساعتونو کې د هرمزتنګی په بشپړډول پراننیزي، نو د ایران د انرژۍ تاسیسات به نښه کړي او هغه به له مینځه یوسي.

تهران د ولسمشرټرمپ د دغو وروستیو څرګندونو په اړه تراوسه غبرګون ندی ښودلی.

د متحده ایالاتو د بهرنیو چارو وزارت په منځني ختیځ کې د روانې جګړې له امله په نړۍ کې خپلو اتباعو ته یو تازه احتیاطي خبرداری صادر کړی دی.

دې وزارت په ټولنیزه شبکه ایکس کې په یوه پیغام کې له امریکايي اتباعو غوښتي چې "په ټوله نړۍ او په ځانګړي ډول په منځني ختیځ کې له لا زیات احتیاط څخه کارواخلي."

په پیغام کې راغلي: "د هوايي حریم موقتي تړل کېدل ښايي د سفرونو د ګډوډۍ لامل شي. د امریکا ډیپلوماتیک تأسیسات، ان له منځني ختیځ څخه بهر هم په نښه شوي دي."

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت همدارنګه خبرداری ورکړی چې د ایران ملاتړي ډلې ښايي په بهر کې د امریکا ګټې یا له متحده ایالاتو سره تړلي ځایونه او یا هم په ټوله نړۍ کې امریکايي اتباع په نښه کړي.

دې وزارت په خپله وېب‌ پاڼه کې همدارنګه ویلي چې د هغو امریکايي اتباعو د مرستې لپاره چې غواړي منځنی ختیځ پرېږدي او بېرته امریکا ته ولاړ شي، "یو تاریخي اقدام" کوي.

وزارت زیاته کړې چې د چارټر الوتنو اسانتیا برابروي او د امنیتي وضعیت له مخې به د لا ډېرو ظرفیتونو برابرولو ته دوام ورکړي.

د هرمز تنګي د پرانستلو لپاره د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ له خوا ایران ته د سخت ګواښ د ضرب ‌الاجل په نږدې کېدو سره، د اسراییل پوځ خپلو وګړو ته خبرداری ورکړی چې د ایران او حزب ‌الله پر وړاندې به جګړې څواونۍ نور هم دوام وکړي.

د پوځ ویاند، جنرال ایفي ډفرین، د یکشنبې په ورځ د مارچ په ۲۲مه وویل: "د اسراییل وګړو، موږ د ایران او حزب ‌الله پر وړاندې د جګړې نورې څو اونۍ هم مخې ته لرو." هغه زیاته کړه: "د هرې ورځې په تیریدو سره، موږ(تهران کې) ترهګر رژیم لا ډېر کمزوری کوو. موږ به اجازه ورنه کړو چې دا رژیم یا د هغه ملاتړي د اسراییل وګړي یا د اسراییل د دولت موجودیت وګواښي."

ډفرین همدارنګه وویل چې په لبنان کې د حزب ‌الله پر وړاندې ځمکنۍ عملیات به په راتلونکې اونۍ کې لا زیات شدت ومومي.

په همدې حال کې تهران ته د ولسمشرټرمپ ضرب الاجل په څو ساعتونو کې پای ته رسیږي. ټرمپ د مارچ په ۲۱مه د واشنګټن پر وخت د ماښام په ۷:۴۴ بجو په اعلان کړي ضرب الاجل کې له تهران څخه وغوښتل چې د ۴۸ ساعتونو په موده کې د هرمز تنګی “په بشپړه توګه پرانیزي”، که نه نو له سختو پایلو سره به مخ شي. ټرمپ ګواښ کړی چې که تهران په دې موده کې د هرمز تنګی په بشپړه توګه پراننیزي نو د امریکا متحده ایالات به د دوی بېلابېل برېښناکوټونه په نښه او له منځه یوسي. دا اقدام په منځني ختیځ کې د روانې جګړې په لړ کې چې له مخکې له کنټروله د وتلو له ګواښ سره مخامخ ده، د کړکېچ لوی زیاتوالی بلل کېږي.

ټاکل شوې چې د متحده ایالتونو د کډوالۍ ادارې کارکوونکي سره له دوشنبې د دغه هېواد په هوایي ډګرونو کې ځای په ځای شي.

فرانس پریس لیکلي، د دغه کار هدف د امنیتي پلټنو په برخو کې د اوسنۍ ګڼې ګوڼې کمول دي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د یکشنبې په ورځ د ټولنیزو شبکو په یوه پيغام کې دا اقدام اعلان کړ او لامل شو چې چارواکي په بیړه یوه طرحه چمتو کړي.

چارواکي وایي، په هوایي ډګرونو کې ګڼه ګوڼه وروسته له هغه زیاته شوې چې د غیر قانوني کډوالو د ایستلو موضوع راپورته شوه.

د کډوالو د اخراج دغه پروګرام د ولسمشر ډونالډ ټرمپ په لارښوونه پلی کیږي.

د ډونالډ ټرمپ سرحدي سلاکار ټام هومن سي.ان.ان خبري شبکې ته ویلي، د کډوالۍ ادارې او ګمرک کارکوونکي به له خپلو معمولي دندو څخه هوایي ډګرونو ته لېږدول کیږي.

نوموړي ویلي، دا کارکوونکي به هغه چارې نه ترسره کوي چې روزنه یې نه ده ورکړل شوې.

د متحده ایالتونو د خزانې وزیر سکات بسینت وایي، د دې لپاره چې د ایران جګړه ژر پای ته ورسوي، ممکن اړتیا وي چې اوس پر ایران بریدونه ګړندي شي.

بسېنټ د یکشنبې په ورځ له ان.بي.سي شکبې سره په خبرو کې دې پوښتنې ته په ځواب کې چې ایا ولسمشر ټرمپ غواړي جګړه کمه کړي وویل: " دا متضاد نه دي، کله نا کله باید د تاوتریخوالي د کموالي لپاره، تاوتریخوالی زیات کړی".

ټرمپ د یکشنبې په سهار ګواښ وکړ که تهران د هرموز تنګی په بشپړ ډول خلاص نه کړي، د ایران د انرژۍ تاسیسات به " یو مخ له منځه یوسي".

هرموز تنګی له څو اونیو راهیسې تړلی دی. د نړۍ یو پرپنځمه برخه سوداګریز تېل او ګاز له همدې لارې تېریږي.

له دې سره د نړۍ په کچه د تېلو بیه هم ډېره لوړه شوې ده.

د پاکستان کریکټ بورد ویلي چې د سوپر لیګ ( پي.ایس.ایل) لومړنۍ سیالۍ به په لاهور او کراچۍ کې له نندارچیانو پرته ترسره کیږي.

رویټرز اژانس د یکشنبې په ورځ د کریکټ بورد د مشر محسن نقوي په حواله ویلي چې دا پریکړه یې د تېلو او انرژۍ د سپما په خاطر کړې ده.

پر ایران د امریکا او اسراییلو له برید وروسته د تیلو بیه لوړه شوې.

ټاکل شوې د شلو اورونو دغه لیګ د راتلونکې پنجشنبې په ورځ پیل شي.

وړاندې راغلي چې لاهور کې د دغه لیګ د پرانستې مراسم هم لغوه شوي او لوبې د پلان شویو پنځو لوبغالو پر ځای یوازې دوو لوبغالو کې ترسره کیږي.

د قطر او ترکیې د چارواکو په وینا، د قطر په سمندري قلمرو کې د یوې هیلیکوپټرې د نسکوریدو له امله اووه کسان مړه شوي دي.

د قطر او ترکیې د دفاع وزارتونو ویلي چې هیلي کوپټر د تخنیکي ستونزې له امله غورځېدلې، او د قطر دفاع وزارت زیاتوي چې دا پېښه د «عادي وظیفې» پر مهال رامنځته شوې ده.

د دواړو هېوادونو د دفاع وزارتونو په وینا، له مړوشویو کسانو څخه څلور تنه د قطر د وسله‌والو ځواکونو غړي، یو تن د قطر-ترکیې د ګډو ځواکونو غړی، او دوه نورملکي ترکي تخنیکران وو.

د ترکیې دفاع وزارت ویلي: «د ترکیې جمهوریت او د قطر دولت ترمینځ د پوځي همکارۍ او همغږۍ فعالیتونه د موجودو تړونونو او پلانونو په چوکاټ کې پرته له ځنډه دوام لري.»

دا پیښه په داسې مهال رامینځ ته کیږي چې د ایران، اسرائیلو او امریکا ترمینځ روانې وسله والې شخړې د سیمې وضعیت کړکیچن کړی او دجګړې په جریان کې د ایران لخوا په غچ اخیستونکو بریدونو کې دفارس خلیج عربي هیوادونو کې ځینې اهداف په نښه شوي دي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ تهران ته ۴۸ ساعته وخت ورکړی چې د هرمز تنګی "په بشپړه توګه پرانیزي" کنه امریکا به د ایران د بریښنا تاسیسات "له منځه یوسي".

دا دامریکا،اسرائیلو او ایران ترمینځ په روانه جګړه کې د تشدید یوه څرګنده نښه ده، هغه وسله واله شخړه چې وار دمخه یې له کنټروله د وتلو ویره شته.

ټرمپ دغه ضرب الاجل پرون دامریکا په وخت د ماښام په ۷:۴۴ بجو په خپله ټولنیزه شبکه ټروث سوشیال کې صادر کړ.

هغه ولیکل : "که ایران د دې دقیق وخت څخه په ۴۸ ساعتونو کې پرته له ګواښه د هرمز تنګی په بشپړه توګه خلاص نه کړي، متحده ایالات به د دوی مختلف بریښنا کوټونه وولي او له منځه به یې یوسي،"

ټرمپ په مشخصه توګه ونه ویل چې کوم بریښنا کوټونه به په نښه شي خو یوه ورځ مخکې یې ویلي وو چې د پوځي عملیاتو د کمولو په اړه غور کوي.

د ولسمشر ټرمپ ددغه ګواښ په ځواب کې ایران هم یوځل بیا ګواښ وکړ چې په سیمه کې زیربناوې به په نښه کړي.

د سپاه پاسدارانو ویاند وویل که چیرې دایران د انرژي په تاسیساتو برید وشي نو په سیمه کې امریکا پورې مرتبط د انرژۍ ، تکنالوژۍ ، استخباراتو او د څښاک اوبو ټول تاسیسات به په نښه کړی.

د هرمز تنګی په نړۍ کې د تیلو او ګازو د لیږد د مهمولارو څخه دی چې د نړۍ دانرژۍ پنځمه برخه پرې تیریږي. دغه تنګی د کب په نهمه د جګړې د پیل راهیسې عملا تړل شوی او دکنټرول لپاره یې کړکیچ مخ په زیاتیدو دی.

اوسمهال فارس خلیج کې سلګونه تیل وړونکې بیړۍ بندې پاته دي او لدې امله د تیلو بیه په نړۍ کې ۵۰ سلنه او دګازو ۹۳ سلنه لوړه شوې ده.

د پاکستان یو شیعه دیني عالم چې د دغه هېواد د پوځ د مشر عاصم منیر د روژه ماتي په مېلمستیا کې یې ګډون کړی و، وایي چې دوی ته سپکاوی شوی دی.

دغه دیني عالم زیاتوي چې په دې مېلمستیا کې یې د اسراییل او امریکا پر وړاندې د ایران په ملاتړ دریځ څرګنداوه خو عاصم منیر په تونده لهجه ورسره خبرې کړي او دوی ته یې د خبرو او پوښتنو اجازه نه ده ورکړې.

د هغه په خبره، له مېلمستیا وروسته په خبري کنفرانس کې هم د اهل تشیع علماو خبرې تحریف شوې او یوازې هغه برخه یې خپره شوه چې د پاکستان د پوځ په ګټه وه. دغه دیني عالم زیاته کړې، "موږ په پاکستان کې د امریکا د کونسلګریو پر ضد په لاریونونو کې د ښکېلو ځوانانو د بخښلو غوښتنه وکړه خو عاصم منیر رد کړه."

تر شلو زیاتو هېوادونو اعلان کړی چې د بېړیو د خوندي تګ راتګ د تضمین لپاره به په هرمز تنګي کې ګډه همکاري وکړي.

دوی د دې مهمې سمندري لارې د بندولو لپاره د ایران اقدام غندلی دی.

په ګډه اعلامیه کې، چې د شنبې په ورځ (د وري/حمل لومړۍ) د ۲۲ هېوادونو له لوري خپره شوې، ویل شوي چې دوی چمتو دي د هرمز تنګي له لارې د کښتیو د خوندي تګ راتګ لپاره په مناسبو هڅو کې برخه واخلي.

په اعلامیه کې د خلیج په سیمه کې پر ملکي سوداګریزو کښتیو د ایران وروستي بریدونه او همداراز پر غیرنظامي بنسټونو لکه د تېلو او ګاز پر تاسیساتو بریدونه په کلکه غندل شوي دي. دغو هېوادونو د ایران له خوا د هرمز تنګي د «عملي بندېدو» په اړه هم اندېښنه ښوولې ده.

د راپورونو له مخې، په دې اعلامیه کې متحده عربي امارات، بحرین، بریتانیا، فرانسه، جاپان، حرمني، ایټالیا، هالند، کاناډا، جنوبي کوریا، نیوزیلنډ، ډنمارک، لاتویا، لیتوانیا، سلوانیا، استونیا، ناروې، سویډن، فنلنډ، چک جمهوریت، رومانیا او استرالیا شامل دي.

دغو هېوادونو له ایران څخه غوښتنه کړې چې ژر تر ژره پر کښتیو بریدونه، د ماینونو ایښودل او د دې مهمې سمندري لارې د بندولو هڅې ودروي.