د افغانستان او پاکستان د سوداګرۍ ګډې خونې د پاکستان له هغه اقدامه هرکلی کړی چې د انګور اډې، خرلاچي او غلام خان بندرونو له لارې یې د ټرانزیت اجازه ورکړې ده.

په کابل کې د افغانستان-پاکستان د سوداګرۍ د ګډې خونې مشر خان جان الکوزي یکشنبه ازادي راډیو ته وویل: "اوس چې صادق خان کومې خبرې کړي چې دوی به ټرانزيتي مالونو ته هم اجازه ورکړي په دغو لارو باندې نو دا به زموږ لپاره خصوصاً د تورخم لپاره ښه بدیل وي ځکه تورخم کې ځای کم دی. غرونه دي، نو اوسنی کار به ډېر سهولت راولي."

د افغانستان لپاره د پاکستان د صدراعظم خاص استازي محمد صادق وړمه ورځ په خپل ټویټر خبر ورکړ چې په تورخم د ګڼې ګوڼې د کمولو لپاره ټرانزيت غلام خان، خرلاچي او انګور اډې ته اړول شوی.

اخوا په پاکستان کې د سوداګرۍ د ګډې خونې مشر ضیا سرحدي وایي د پاکستان په نوي اقدام سره به زرګونه هغه موټر افغانستان ته د تګ اجازه پیدا کړي چې له ډېر وخت د کرونا ویروس د محدودیت په خاطر ایسار ولاړ وو.

د ننګرهار ولایت په څو سیمو کې د راتلونکې شنبې په ورځ د پولیوضد واکسین کمپاین پیلیږي.

له پولیو پاک افغانستان بنسټ د پنجشنبې په ورځ پرخپله ایکسپاڼه کې لیکلي چې له پنځوکلونو کم عمره ماشومانو ته د پولیو د واکسین دغه کمپاین به د جوزا په ۲۳ په جلال آباد او دریو ولسوالیو، بټي کوټ، بهسود او سرخرود کې پیل شي. په دې اړه چې دغه کمپاین به څومره دوام وکړي، نورجزیات ندي ورکړل شوي خو یوازې دومره ویل شوي چې دا د پولیو یا ګوزڼ واکسین ګډ کمپاین دی چې پکې جزوي زرقي واکسین او د څاڅکو واکسین شامل دي.

د روغتیا نړیوال سازمان د جوزا په اومه په خپل وروستي راپورکې د هلمند ولایت په موسی کلا ولسوالۍ کې د پولیو د یوې نوې پیښې د ثبتیدو خبر ورکړی و او ویلي وو چې د روان ۲۰۲۶ کال له پیل راهیسې تر اوسه پورې په افغانستان کې د پولیو د څلورو مثبتو پېښو راپور ورکړل شوی دی. ننګرهار هم یوله هغو ولایتونو دی چې وروستیو کلونو کې د پولیو ډیرې مثبتې پیښې پکې ثبت شوي دي.

پولیویوه ساري ناروغي ده چې یوازې واکسین یې مخه نیولی شي.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت په کابل کې د پاکستان سفارت شارژدافیر احضار کړ او د افغانستان د هوايي حریم د نقض او د ولسي وګړو پر کورونو د بمبارۍ په تړاو یې خپل "شديد او قاطع اعتراض" ورته وړاندي کړ.

په هغه اعلامیه کې چې د دې وزارت مرستیال ویاند حافظ ضیا احمد د چهارشنبې د ورځې ناوخته پرخپله ایکسپاڼه کې خپره کړې ویل شوي چې دوی "دغه تېری او بشري جنایت د نړیوالو اصولو او قوانینو ښکاره نقض بولي، په کلکو ټکو یې غندي او یو ځل بیا ټینګار کوي چې د خپلې خاورې دفاع او د ولس امنیت تأمینول خپل شرعي مسئولیت ګڼي."

د طالبانو حکومت ویلي چې د خوست، پکتیکا او کنړ ولايتونو په ځينو سيمو کې د پاکستان د چهارشنبې د شپې په بمباریو کې د ولسي وګړو کورونه په نښه شوي او په نتیجه کې یې د یولسو ماشومانو په ګډون دیارلس کسان وژل شوي او ۱۴ تنه نورولسي وګړي ټپیان شوي دي.

خو پاکستاني چارواکو ادعا کړې چې د افغانستان په خاوره کې یې د یولړ عملیاتو په ترڅ کې ۲۶ ترهګروژلي دي.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت همدارنګه یادونه کړې چې "د دغو تکراري پاروونکو اقداماتو او جنایتونو د ټولو پايلو مسئولیت به د پاکستان پوځ پر غاړه وي."

پاکستان له اوږدې مودې راهیسې پر افغانستان تور لګوي چې د پاکستان ضد وسله‌ والو ډلو ته پناه ورکوي، خو د طالبانو حکومت دا ادعاوې ردوي.

تازه تاوتریخوالی د فبرورۍ له خونړیو سرحدي نښتو وروسته د دواړو هېوادونو ترمنځ لومړنی لوی پوځي کړکېچ بلل کېږي. دواړو لورو د تېر کال په اکتوبر کې له څو اوونیو جګړو وروسته پر اوربند هوکړه کړې وه.

د ایران سپاه پاسداران ادعا کړې چې د ۱۲ بالستیک توغندیو په وسیله یې په کویت کې په الازرق هوايي اډه کې امریکايي پوځي الوتکې وبشتي دي.

سپاه په خپله خبرپاڼه کې ویلي چې په دې اډه کې یې د امریکا مهم پوځي تاسیسات او د عملیاتو د کنټرول مرکزونه هم په نخښه کړي دي.

په بیان کې دا ادعا هم شوې چې په اردن کې د امریکا د قوماندې یو مرکز هم په نخښه شوی دی.

تر دې وړاندې کویت اعلان کړی و چې د ایران د بریدونو او د هوايي دفاعي سیسټمونو د فعالېدو له امله یې خپل هوايي حریم په موقتي ډول تړلی او الوتنې یې نورو مسیرونو ته اړولې دي.

د کویت پوځ له خلکو غوښتي چې امنیتي لارښوونې مراعات کړي او معلومات یوازې له رسمي او باوري سرچینو ترلاسه کړي.

په ورته وخت کې، د بحرین د پاچا رسنیز سلاکار ویلي چې د بحرین هوايي دفاعي ځواکونو یو شمېر ایراني توغندي او الوتونکي توکي شنډ او له منځه وړي دي.

د امریکا د وسله‌والو ځواکونو مرکزي قوماندانۍ اعلان کړی چې د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ په امر یې په ایران کې د «دفاعي بریدونو» نوې لړۍ بشپړه کړې ده.

سنټکام په یوه بیان کې ویلي چې امریکايي ځواکونو د ایران د وسله‌والو ځواکونو پر څارنیزو تاسیساتو، مخابراتي سیسټمونو او د هوايي دفاع پر مرکزونو بریدونه کړي دي.

د بیان له مخې، د امریکا سمندري ځواک، هوايي ځواک او سمندري پلي ځواکونو د لوړ دقت لرونکې وسلې پر هغو هدفونو کارولي چې د امریکايي ځواکونو او د سیمې له اوبو څخه د تېرېدونکو نړیوالو سوداګریزو بېړیو لپاره ګواښ بلل کېدل.

سنټکام ټینګار کړی چې دا بریدونه د ایران د «پرله‌پسې او بې‌دلیله دښمنانه اقداماتو» په ځواب کې ترسره شوي او امریکايي ځواکونه لا هم بشپړ چمتووالی، هوښیارتیا او پوځي وړتیا لري.

سره له دې چې سیمه د ایران د جګړې او امنیتي ستونزو له امله له کړکېچ سره مخامخ ده، سعودي عربستان، د «ریاض ایر» په نوم خپل دوهم ملي هوايي شرکت په رسمي ډول پرانیست.

د راپورونو له مخې، دې هوايي شرکت د چهارشنبې په ورځ، د غبرګولي په ۲۰مه، له څه باندې یو کال ځنډ وروسته خپل فعالیت پیل کړ.

د شرکت د پیل په لومړۍ ورځ، یوه بوینګ ۷۸۷ ډریملاینر الوتکه د سپین او ارغواني رنګ په ځانګړې بڼه له ریاض څخه لندن ته والوتله. دا الوتنه د سعودي عربستان د هغو ستراتیژیکو پروژو برخه ګڼل کېږي چې موخه یې د تېلو پر عوایدو د اقتصاد د تکیې کمول دي.

«ریاض ایر» د سعودي عربستان دوهم دولتي هوايي شرکت دی چې د سعودیه هوايي شرکت تر څنګ به فعالیت کوي. تمه ده چې دغه شرکت ریاض د نړیوال هوايي ترانزیټ پر مهم مرکز بدل کړي او د دوبۍ له نړیوال هوايي شرکت سره سیالي وکړي.

د دې شرکت پیل په اصل کې د ۲۰۲۵ کال لپاره پلان شوی و، خو د بوینګ شرکت له‌خوا د الوتکو د سپارلو د ځنډ له امله ټکنی شو. بوینګ په وروستیو کلونو کې د تولید او خوندیتوب له یو شمېر ستونزو سره مخامخ و.

د امریکا ولسمشر، ډونالډ ټرمپ ویلي چې د ده په امر له تېرې میاشتې راهیسې له هرمز تنګي څخه څه باندې ۱۰۰ میلیون بېرله تېل او تر ۲۰۰ زیاتې سوداګریزې بېړۍ تېرې شوې دي.

ټرمپ د چهارشنبې په ماښام په «ټروت سوشل» کې لیکلي چې د مې میاشتې په لړ کې یې امریکايي ځواکونو ته یو «پټ ماموریت» سپارلی و، څو په هرمز تنګي کې د تېلو ټانکرونو او نورو سوداګریزو بېړیو ساتنه وکړي.

هغه زیاته کړې: «نن په خوښۍ اعلانوم چې د دې اقدام په پایله کې له هرمز تنګي څخه تر ۱۰۰ میلیونو ډېر بېرله تېل نړیوالو بازارونو ته رسېدلي او له ۲۰۰ څخه زیاتې سوداګریزې بېړۍ په بشپړ امنیت له دې لارې تېرې شوې دي.»

ټرمپ ادعا کړې چې دا عملیات ځکه بریالي شول چې «د هرمز تنګي کنټرول د امریکا په لاس کې دی، نه د ایران.»

نوموړي د ایران د پوځي ځواکونو د «ماتې» او د دغه هېواد د اقتصاد د زیانمنېدو یادونه هم کړې او ویلي یې دي: «د ایران کار پای ته رسېدلی دی.»

د امریکا د دفاع وزیر، پیټ هګسیت ویلي چې د امریکا ځواکونه به نن شپه په منځني ختیځ کې پراخ پوځي عملیات ترسره کړي او د ایران مهم تاسیسات به په نخښه کړي.

هګسیت ویلي، دغه بریدونه به «قوي او دقیق» وي او د امریکا پوځي ګټې به پیاوړې کړي، همدارنګه به د واشنګټن ډیپلوماتیک دریځ هم ښه کړي.

هغه زیاته کړې چې د امریکا د مرکزي قوماندانۍ (سینټکام) ځواکونه به «نن شپه ډېر بوخت وي».

د امریکا د دفاع وزیر، ویلي چې د ایران «اکثر توغندي خپلو ټاکل شوو هدفونو ته نه رسېږي».

هګسیت همداراز د هغې اپاچي څرخکې د پیلوټانو د وضعیت په اړه ډاډ څرګند کړی چې هرمز تنګي ته نژدې په یوه پېښه کې ویشتل شوې او نسکوره شوې وه. د هغه په وینا، دواړه پیلوټان روغ دي او د اندېښنې وړ حالت نه لري.

نوموړي دا څرګندونې په داسې حال کې کړي چې د امریکا او ایران ترمنځ ترینګلتیا زیاته شوې او واشنګټن د ایران پر ضد د پوځي اقداماتو خبرداری ورکړی دی.

ټایم مجلې د افغانستان د ښځینه فوټبال ملي لوبډلې پخوانۍ لوبډلمشره خالده پوپل د ۲۰۲۶ کال د نړۍ د ۱۰۰ اغېزناکو ورزشي شخصیتونو په نوملړ کې شامله کړې ده.

مجلې ویلي، خالده پوپل یې د دې لپاره په دې نوملړ کې راوستې چې هغې د ښځو د ورزش د ودې او د افغان ښځینه ورزشکارانو د حقونو د ملاتړ لپاره هلې ځلې کړي دي.

پوپل په ۲۰۰۷ کال کې د افغانستان د ښځینه فوټبال د لومړۍ ملي لوبډلې له بنسټګرو څخه وه او د لوبغاړې په توګه یې د فعالیت ترڅنګ د نجونو د سپورټ او فوټبال د پراختیا لپاره هم هڅې کړې دي.

هغې د طالبانو له واک ته رسېدو وروسته له ډنمارک څخه خپلو فعالیتونو ته دوام ورکړ او د افغان وومن یونایټډ په نوم د افغان ښځینه فوټبالرانو د یوې لوبډلې په جوړولو او تنظیم کې یې مهم رول ولوباوه.

د افغانستان پخواني ولسمشر حامد کرزي د خوست، پکتیکا او کونړ ولایتونو پر ځینو سیمو د پاکستان هوايي بریدونه غندلي او ویلي یې دي چې پاکستان د «ناسمو سیاستونو او دښمنانه کړنو» له امله په سیمه کې له ستونزو سره مخامخ دی.

کرزي د چهارشنبې په ورځ په اېکسپاڼه کې په خپور کړي بیان کې د قربانیانو له کورنیو سره خواخوږي څرګنده کړې او ویلي یې دي چې پاکستان باید پوه شي چې د دغو سیاستونو دوام به یې هدفونو ته ونه رسوي.

هغه زیاته کړې: «د پاکستان په ګټه ده چې د افغانستان پر ضد د جګړې او ورانکارۍ له تګلارې لاس واخلي او د ښه ګاونډیتوب او متمدنو اړیکو لاره خپله کړي.»

تر دې وړاندې د طالبانو ویاند ذبیح‌الله مجاهد ویلي و چې د پاکستان په هوايي بریدونو کې لږ تر لږه ۱۳ کسان وژل شوي، چې د هغه په وینا ۱۱ ماشومان، یوه ښځه او یو سپین‌ږیری پکې شامل دي. نوموړي ادعا کړې چې ۱۴ نور کسان هم، چې ښځې او ماشومان پکې شامل دي، ټپیان شوي دي.

مجاهد ویلي چې بریدونه پر ملکي کورونو شوي او هغه یې «جنایت» بللی دی.

له بلې خوا پاکستاني چارواکو بې له دې چې پر افغانستان د بمبارۍ په اړه څه ووايي، ادعا کړې چې امنیتي ځواکونو یې د افغانستان په پوله کې د ځوابي عملیاتو په ترڅ کې ۲۶ ترهګر وژلي دي.

اتحاد هوايي شرکت (Etihad Airways) اعلان کړی چې د ۲۰۲۶ کال د جولای له ۱۵مې نېټې څخه به د ابوظبۍ او کابل ترمنځ خپلې الوتنې دوه برابره کړي او هرې خوا ته به دوهمه ورځنۍ الوتنه هم ورزیاته کړي.

اتحاد هوايي شرکت د ۲۰۲۶ کال په مارچ کې کابل ته په اوونۍ کې څلور الوتنې پیل کړې وې.

هوايي شرکت ویلي چې د دې لارې لپاره د مسافرو تقاضا له پیله تر تمې ډېره لوړه وه. د دې لوړې غوښتنې لامل نه یوازې د افغانستان او متحده عربي اماراتو ترمنځ مستقیم سفرونه دي، بلکې هغه مسافر هم دي چې د ابوظبۍ له لارې اروپا او نورو هیوادونو ته سفر کوي.