په بلخ کې په تېرو څلو میاشتو کې د قرنطین د بندیزونو په پلي کېدو سره سلګونه سوداګرې ښځې له جدي مالي او اقتصادي ستونزو سره مخ شوې او سوداګریز فعالیت یې په ټپه ودرېد.

اوس له څه کم یوې میاشتې راهیسې د بندیزونو د بشپړ لرې کېدو سره سم، ګن شمېر سوداګرو ښځو خپل فعالیت له سره پیل کړی، خو دا مېرمنې له ډېرو مالي ستونزو سره لاس او ګرېوان دي.

د شمال د سوداګرۍ او صنایعو خونې مسئولان وايي چې د قرنطین د بندیزونو له بشپړ ختمېدو سره سره بیا هم په بلخ ولایت کې د ښځو سوداګریز فعالیت فلج شوی دی.

د یادې ادارې اجرائیه مدیر، نصیر احمد قاسمي ازادی راډیو ته ووېل چې په تېرو څلورو میاشتو کې په بلخ کې د کرونا ویروس د خپرېدو له امله د ښځینه سوداګرو فعالیت په بشپړ ډول بند و.

د قاسمي په خبره چې له یوې میاشتې راهیسې د کرونا له امله وضع شوي بندیزونه لرې شوي خو د سوداګرو ښځو پر فعالیت یې منفي اغېزه کړی دی.

هغه وویل چې په بلخ کې پنځوس سلنه ښځو چې پخوا یې د لاسي صنایعو او جامو د تولید په برخه کې کار کوه، اوس د خپل فعالیت د بیا پیلولو وړتیا نه لري.

هغه زیاته کړه: "د قرنطین شرایطو ډېر سوداګریز فعالیتونه بند کړل، دغو بندیزونو سوداګرې ښځې هم زیانمنې کړلې او پنځوس سلنه فعالیت یې کم شوی."

د یادولو ده چې د قرنطین د بندیزونو له امله نه یواځې په بلخ کې بلکې په سمنګان، سرپل او فاریاب ولایتونو کې سوداګرې ښځې له ډېر شمېر مالي ستونزو سره مخ شوي او فعالیتونه یې بند دي.

په بغلان ولایت کې طالب چارواکي وايي چې په روان لمریز کال کې په دغه ولایت کې په ترافیکي پېښو کې ۱۱۵ تنه مړه شوي دي.

په بغلان کې د طالبانو د ترافیکو مدیر قاري نذیرالله عابدي پرون (شنبې) دولتي خبري اژانس باختر ته ویلي چې د سږ کال له حمل میاشتې له پیله تر اوسه په دغه ولایت کې د ترافیکي پېښو له امله ۱۱۵ کسان مړه شوي او ۶۸۴ نور، چې ښځې او ماشومان هم پکې شامل دي، ټپیان شوي دي.

نوموړي د موټرچلوونکو بې‌احتیاطي، د سړکونو خرابوالی او تنګوالی، او د ترافیکي قوانینو نه مراعتول د دغو پېښو عوامل بللي دي.

د بدخشان ولایت په ارګو ولسوالۍ کې د ترافیکي پېښې له امله د یوې کورنۍ پنځه غړي مړه شوي دي.

د دې ولایت ځایي مسوولانو پرون (شنبې) رسنیو ته وویل چې دا پېښه د جمعې په ورځ (د جدي ۱۹ مه) له سړکه د یوه موټر د اوښتو له کبله د ارګو ولسوالۍ طرق کلي ته څېرمه شوې ده.

په بدخشان کې د طالبانو د پولیسو ویاند احسان‌الله کامګار ویلي چې ټول قربانیان د یوې کورنۍ غړي وو.

د جرمني د کورنیو چارو وزارت تایید کړې چې ۳۲ افغانان، چې د جرمني د منلو رسمي ژمنه ورسره شوې وه، له پاکستان څخه جرمني ته لېږدول شوي دي.

د دویچه‌وېلې د پروني (شنبې) د راپور له مخې، د جرمني د کورنیو چارو وزارت یوه ویاند ویلي چې دغه کسان په الوتکه کې برلین ښار ته رسېدلي دي.

د هغه په وینا، په وروستیو اوونیو کې هغه افغانان، چې د منلو ژمنه ورسره شوې وه، په څو جلا الوتنو کې جرمني ته بېول شوي دي.

د راپور پر بنسټ، دغو افغانانو څو میاشتې او په ځینو مواردو کې ان کلونه په پاکستان کې د ویزې د صادرېدو او جرمني ته د انتقال لپاره انتظار ایستلی دی.

ټاکل شوې وه چې د دوی د انتقال بهیر د ۲۰۲۵ میلادي کال تر پایه بشپړ شي.

د جرمني حکومت د ۲۰۲۵ میلادي کال د مې په میاشت کې د زیانګالو افغان وګړو د منلو پروګرام درولی و.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د ترکیې د پولیسو هغه راپور رد کړ چې پکې ویل شوي افغانستان لا هم د هیروئینو لویه سرچینه ده.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت ویاند عبدالـمتین قانع پرون (شنبې) کورنیو رسنیو ته وویل، د اسلامي امارت د مشر د فرمان پر بنسټ د دې وزارت ځواکونو د نشه‌یي توکو پر ضد جدي او پراخ عملیات پیل کړي دي.

نوموړي ټینګار وکړ، هغه کسان چې ادعا کوي افغانستان لا هم د نشه‌یي توکو نړیواله سرچینه ده، د افغانستان له اوسنیو واقعیتونو خبر نه دي.

عبدالمتین قانع همداراز ویلي چې په افغانستان کې د نشه‌یي توکو تولید ۹۵ سلنه کم شوی دی.

د ترکیې رسنیو د خپل هیواد د پولیسو له قوله راپور ورکړی چې افغانستان لا هم د هیروئینو اصلي سرچینه ده.

په خیبرپښتونخوا کې د جمعیت علمای اسلام یو مشر مولانا سلطان محمد، چې د جمعې په ورځ په بمي برید کې ټپی شوی و، پرون ساه پرې کړه.

د جنوبي وزیرستان د پولیسو چارواکو وویل چې د مولانافضل الرحمن په مشرۍ د جمعیت علمای اسلام ګوند ځايي مشر مولانا سلطان محمد د واڼې په کاڼه چینه کلي کې له جومات څخه د راوتلو په مهال په بمي چاودنه کې ټپي شو خو د ژورو ټپونو له کبله یې پرون په روغتون کې سا ورکړه.

د نوي میلادي کال په لومړیو ساعتونو کې په افغانستان کې یوې میرمنې درې ګوني ماشومان وزیږول.

ایمرجنسي روغتون د جمعې په ورځ( د جنوري په ۹ مه) اعلان وکړ چې دا درې ګوني د دوی په روغتون کې زیږیدلي، خو په دې اړه یې نور جزییات نه دې ورکړي. نن د ۲۰۲۶ میلادي کال لسمه ده.

په افغانستان کې د طالبانو له بیاواکمنۍ راوروسته چې نړیوالې مرستې کمې شوي او یوشمیر روغتیایي کارکوونکي له هیواده وتلي دي د زیږیدو پرمهال د میندو او ماشومانو د مړینې کچه لوړه شوې ده.

د ملګرو ملتو د راپور له مخې په افغانستان کې په هرو دوو ساعتونو کې یوه میرمن د روغتیایي ستونزو له امله خپل ژوند له لاسه ورکوي.

په لوګر کې اووه ویشت نوې لرغونې سیمې کشف شوې دي.

د طالبانو اطلاعات او فرهنګ وزارت نن په ایکسپاڼه کې لیکلي دي چې دغه سیمې د باختري-یوناني او اسلامي دورو مربوط دي.

د بیان له مخې دا اووه ویشت لرغونې سیمې د لوګر د مرکز پل علم ترڅنګ په څرخ، بره کي برک، خروار او ازره ولسوالیو کې موندل شوي او د لرغونو سیمو په ملي ډیټابیس کې ثبت شوې دي.

په هند کې د افغانستان د سفارت لپاره د طالبانو ګمارلی شارژدافیر نوي ډیلي ته رسیدلی دی.

هندۍ رسنۍ ( د هندو) راپور ورکړ چې د جمعې په ورځ مفتي نور احمد نور نوي ډیلي ته ورسید چې د افغانستان په سفارت کې د شارژد افیر چارې مخته یوسي.

د هندي رسنیو په وینا هند د اکتوبر په میاشت کې هغه وخت د دې دیپلومات له منلو سره موافقه کړې وه چې د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر هند ته تللی و. د هغه سفر پرمهال ښاغلی نور هم له امیرخان متقي سره مل و.

طالبانو د دوه زره درویشتم کال په اپریل کې هم په نوي ډیلي کې د سفارت لپاره شارژدافیر معرفي کړی و چې هغه وخت یې د سفارت د کارکوونکو له لورې مخه ونیول شوه چې سفارت ته داخل شي.

د بخښني نړیوال سازمان په پاکستان کې په غیرقانوني ډول د افغان کډوالو پر نیولو، د هغوی پر ځورولو او په زوره افغانستان ته د هغوی پر استولو اعتراض کړی دی.

د بخښني نړیوال سازمان د پاکستان صدراعظم شهباز شریف ته د جمعې په ورځ په استولي لیک کې دا هم لیکلي دي چې د افغان کډوالو شړل ودروي.

په لیک کې دا ټینګار هم شوی دی چې پاکستاني چارواکي باید ډاډ ورکړي چې د افغان کډوالو حقونو ته درناوی کیږي او له کمپونو او استوګنځایونو په زوره نه ایستل کیږي.

د ملګرو ملتو د کډوالو د چارو د ادارې د راپور له مخې په دوه زره پنځه ویشتم کال کې له پاکستانه نهه لکه دیرش زره افغانان افغانستان ته اخراج شوې دي.

قزاقستان وایي چې په تیر یوه کال کې یې له افغانستان سره تجارت درې شپيته سلنه زیات شوی دی.

قزاقي رسنیو د دغه هیواد د چارواکو په وینا د جمعې په ورځ خبر ورکړ چې دا فیصدي د دوه زره پنځه ویشتم کال په وروستیو کې ثبت شوې ده.

د راپور له مخې د دوه زره پنځه ویشتم کال د سپتمبر او ډسمبر په میاشتو کې افغانستان ته د قزاقستان صادرات یو اویا په سلو کې د وړم کال همدې مودې په پرتله زیات شوې دي.

قزاقستان تر ډیره افغانستان ته غله دانې صادروي او په اکتوبر میاشت کې له پاکستان سره د لارو له بندیدو وروسته افغان سوداګرو تر ډیره قزاقستان او د منځنۍ اسیا نورو هیوادو ته مخه کړې ده.