د امریکا متحده ایالاتو دفاع وزارت (پنټاګون) وایي، په افغانستان کې د القاعده سیمه‌ییزې شبکې له طالبانو سره خپل اړیکې ساتلې دي.

د هغې موافقې له مخې چې د فبرورۍ په ۲۹مه، د قطر په پلازمېنه دوحه کې طالبانو له امریکایانو سره وکړه، طالبانو دا منلې وه چې دوی له القاعده سره اړیکې قطع کوي.

خو د امریکا دفاع وزارت پرون په هغه راپور کې چې د کانګرس لپاره‌یې چمتو کړی دی، وویل چې د سولې تر موافقې راوروسته هم طالبانو د القاعده شبکې له دې ډلې سره چې د هند د نیمې وچې لپاره کار کوي، اړیکې ساتلې دي.

ملګرو ملتونو هم تېره میاشت په یوه راپور کې ویلي و چې طالبان لاهم له القاعده سره نږدې اړیکې لري، طالبانو د ملګرو ملتونو راپور رد کړ، خو د امریکا دفاع وزارت د راپور په اړه‌یې تر اوسه څه نه‌دي ویلي.

د تیرو څلرویشت ساعتونو په ترڅ کې په ننګرهار، کندهار، رزګان، هرات او هلمند کې د سیلونو له امله اووه تنو خپل ژوند له لاسه ورکړی دی. له دې سره د تیرې یوې اونۍ په ترڅ کې په افغانستان کې د ورښتونو له کبله د تلفاتو شمیر تر پنځوسو واوښت.

د هرات چارواکو بیا د جمعې په ورځ د یوه سرویس د چپه کیدو خبر ورکړ چې له هراته د فراه او نیمروز په لور روان و . په دې بس کې اته پنځوس تنه سپاره وو، چې اووه ویشت یې ټپيان شوې دي. د راپور له مخې د لس تنو ټپيانو روغتیایي وضعیت نازک دی.

د هوا پيژندنې د ادارو د اټکل له مخې د شنبې په ورځ هم د افغانستان په ډیرو ولایتونو کې د ورښتونو وړاندوینه شوې ده.

د ناروې د کډوالو شورا د هغو افغانانو لپاره د بیړنیو مرستو غوښتنه کړې ده چې د ډیورنډ کرښې ته څیرمه یې د پاکستاني ځواکونو د بریدونو له امله خپل کورونه پرې ایښې دي.

د افغانستان لپاره د ناروې د کډوالو د شورا مشر جاکوپو کاریدي د جمعې په ورځ وویل چې د دې جګړې له کبله په زرګونو کورنۍ مجبوره شوې دي چې نورو سیمو ته کډه وکړي او دا کورنۍ په ډیر بد حال کې ژوند کوي چې د ژوند له لومړنیو اسانتیاوو بې برخې شوې دي.

د پاکستان او افغانستان ترمنځ د پروسږکال اکتوبر میاشتې راهیسې اړیکي کړکیچن شوي او لارې بندې شوې دي، خو له څه باندې یوې میاشتې راهیسې دا جګړې سخته شوې دي او تر اوسه په سلګونو کسانو د دې جګړو له امله خپل ژوند له لاسه ورکړی دی.

ټاکل شوې ده چې د روسیې، ترکمنستان او افغانستان تر منځ د یوه ترانسپورتي دهلیز د پرانیستو تړون لاسلیک شي.

روسي رسنیو خبر ورکړ چې د دغه مسیر طرحه په ایران کې د جګړو له امله د بدیلي لارې پر بنسټ وړاندې شوه او تایید شوه.

د روسیې د تجارتي مرکز رییس رستم حبیبولین د جمعې په ورځ وویل چې له دې لارې به د روسیې او افغانستان ترمنځ د مالونو لیږد رالیږد اسانه شي او اروپایي او اسیایي شرکتونه هم کولی شي چې له دې لارې استفاده وکړي.

د راپورونو له مخې د دې تجارتي دهلیز تړون به د « کازان فورم» د غونډې ترڅنګ لاسلیک شي.

ټاکل شوې ده چې د تاتارستان په پلازمینه کازان کې راتلونکې میاشت د سیمې پر اقتصادي-سیاسي-کلتوري موضوعاتو بحث وشي. په دوه زره پنځه ویشتم کال کې د « کازان فورم» په غونډه کې د شپږ نوي هیوادونو استازیو برخه اخیستې وه.

د راپورونو له مخې د چین په اورمچي کې نن هم د طالبانو د حکومت او پاکستاني استازو خبرې دوام لري.

دواړو خواوو که څه هم په رسمي ډول په دې اړه څه نه دي ویلي، خو د چین د بهرنیو چارو وزارت ویاندې ماو نینګ نن ویلي، پاکستان او افغانستان باید خپلې ستونزې ژر تر ژره د خبرو له لارې حل کړي.

ځینو سرچینو ازادي راډیو ته ویلي چې چین له دواړو لورو د اوربند غوښتنه لري او ترې غواړي چې سوداګریزې لارې هم، چې له میاشتو راهیسې بندې دي، خلاصې کړي.

له دې خبرو سره همهاله د طالبانو حکومت ادعا کوي چې تېرو دوو ورځو کې د پاکستاني لوري په بریدونو کې ۲ ملکیان وژل شوي او ۲۵ نور ټپيان شوي دي.

پاکستاني اړخ د دغو بریدونو په اړه څه نه دي ویلي او ازادي راډیو هم دغه ډول ادعاوې په خپلواک ډول نه شي تاییدولی.

له پیښو سره د مبارزې په برخه کې د طالبانو د حکومت اداره وایي، نن او تېره شپه د هېواد په یوشمېر سیمو کې ورښتونو او سیلابونو خلکو ته زیان اړولی دی.

زابل، هلمند، پکتیا، خوست، لغمان، میدان وردګ هغه ولایتونه یاد شوي چې خلک یې ډېر زیانمن شوي.

سالنګونو او د زابل په یوشمېر سیمو کې بیا واوره ورېدلې ده.

که څه هم د جمعې تر غرمې د مرګ ژوبلې تازه شمېرې خپرې نه شوې، خو چارواکي وایي، د حمل میاشتې په دویمه اونۍ کې ۵۱ کسان طبیعي پیښو کې مړه شوي دي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ پر خپله ټولنیزه پاڼه " تروت سوشیل " یو ځل بیا ایران ګواښلی دی.

ټرمپ په دغه پوست کې خبرداری ورکړی چې " له پلونو وروسته د ایران د برښناکوټونو وار دی."

هغه وړاندې لیکلي " زمونږ پوځ چې د نړۍ لوی او پياوړی پوځ دی، تراوسه په ایران کې د هغه څه ویجاړول نه دي پېل کړي چې هلته پاته دي."

ټرمپ له څو ورځو راهیسې ټینګار کوي چې د ایران د یوه ډله مشرانو له وژلو وروسته هلته اوس " نوی رژیم" حاکم دی چې په ټکو یې دغه رژیم " تر پخواني هغه معقول او منطقي " دی.

د ایران د پلونو او برښناکوټونو په تړاو د ټرمپ تازه ګواښونه داسې مهال څرګندیږي چې څه باندې سلو حقوق پوهانو چې تر ډیره د امریکا په مشهورو پوهنتونونو کې په دندو بوخت دي، خبرداری ورکړی چې دا ډول ګامونه او د ټرمپ او پیت هګست خبرداري ، کیدای شي " جنګي جنایت" وګڼل شي.

د خیبر پښتونخوا په بنو کې پولیس وایي چې یوه ځانمرګي برید پنځه ملکیان وژلي او ۴ نور یې ټپيان کړي دي.

د بنو د پولیسو یوه چارواکي محمد سجاد خان نن جمعه ( د حمل ۱۴مه) فرانس پریس ته ویلي، پیښه تېره شپه شوې چې په ټکو یې قربانیان یې ۳ ښځې او ۲ ماشومان دي.

سجاد خان وايي، بریدګر غوښتل له چاودیدونکو توکو ډک موټر د پولیسو له یوې پوستې سره وجنګوي، خو هدف ته له رسیدو مخکې د یوه هستوګنیز کور له دیوال سره ولګېد.

د بنو مرستیال کمشنر اکرام الله هم فرانس پریس ته د پنځو ملکیانو وژل کېدل تایید کړي دي.

که څه هم د برید مسولیت لا کومې ډلې نه دی اخیستی، خو په بنو او شاوخوا سیمو کې تحریک طالبان پاکستان فعالیت کوي چې وخت نا وخت پر امنیتي هدفونو بریدنه کوي.

د طالبانو د حکومت مرستیال ویاند حمدالله فطرت وایي، د پنجشنبې په ورځ د کونړ په سرکاڼو ولسوالۍ کې د پاکستان په توپچي بریدونو کې لس تنه ټپیان شوي دي.

هغه د پنجشنبې په ورځ په خپله ایکس پاڼه کې د دې خبرترڅنګ دغه راز ویلي چې د چهارشنبې له ورځې راهیسې په کونړ، پکتیکا او خوست کې دوه ملکي وګړي وژل شوي او ۲۵ تنه نورټپیان شوي چې د ده په خبره اکثره یې ماشومان دي.

پاکستاني چارواکو تر اوسه د طالبانو د حکومت د دې ادعا په اړه څه نه دي ویلي.

ښاغلي فطرت د افغانستان د کورنیو رسنیو د هغو راپورونو په اړه څه نه دي ویلي چې د طالبانو او پاکستاني ځواکونو ترمنځ یې د پنجشنبې په ماښام د نښتو خبرورکړی دی.

د طلوع نیوز په ګډون یوشمیررسنیو د ځینو سرچینو له قوله راپور ورکړی چې د دواړو لورو ځواکونو ډیورنډ کرښې ته څیرمه د پکتیا ولایت په ډنډ پټان ولسوالۍ او د خوست ولایت په غلام خان سیمه کې له یوبل سره نښتې کړې دي.

دا په داسې حال کې ده چې د طالبانو او پاکستان پلاوو د پنجشنبې په ورځ د چین په اورمچي ښار کې د تاوتریخوالي د کمولو په هدف خبرې اترې وکړې.

د طالبانو د حکومت د ټرانسپورټ او هوایي چلند وزارت د هواپیژندې اداره نن جمعه او سبا شنبې د افغانستان په ډیرو ولایتونو کې د سختو بارانونو، تالندې بریښنا، تیزو بادونو او سیلابونو د پیښیدو اټکل کوي. دې وزارت پرون پنجشنبې پرخپل ایکس پاڼه کې لیکلي چې په نورستان، پکتیکا، پکتیا، خوست، غزني، میدان وردګ، بامیان، سرپل، جوزجان، بلخ، بغلان، تخار، کندوز، سمنګان، پروان، پنجشیر، کاپیسا، کابل، لوګر، ننګرهار، کونړ، لغمان، بدخشان، فراه، هلمند، فاریاب، غور، ډایکنډي، ارزګان، کندهار او زابل ولایتونو کې د سالنګونو په ګډون د باران کچه په بیلابیلو سیمو کې له لسو څخه تراویا ملي مترو پورې اټکل کيږي. همدارنګه په مرکزي او ختیځو ولایتونو کې د سالنګونو په ګډون د تیزو بادونو د پیښیدو اټکل کیږي چې سرعت به یې په بیلابیلو سیمو کې له پنځوسو څخه تر۸۵ کیلومترو پورې وي.

د هواپیژندنې ادارې د بیان له مخې د سالنګونو په ګډون په لوړو او یخو سیمو کې د درنې واورې د اوریدو اټکل کیږي. دې ادارې هیوادوالوته سپارښتنه کړې چې د ورښتونو په مهال له هغو سیمو څخه چې د سیلابونو له خطر سره مخ وي، په جدي توګه ځان لیرې وساتي. په افغانستان کې د وروستیو ورښتونو او سیلونو له امله د طالبانود حکومت له پیښو سره د مبارزې ادارې په وینا د وري له ۶ تر۱۳ پورې ۵۱ کسانو خپل ژوند له لاسه ورکړي او په لسګونو ټپیان شوي دي.

د افغانستان د بشري حقونو لپاره د ملګروملتونو ځانګړی راپور ورکونکی ریچارډ بینیټ وایي، په افغانستان کې د ماین پاکۍ د هڅو دوامداره مالي ملاتړ د ماشومانو ژوند ژغوري. بینیټ د پنجشنبې په ورځ د وري په ۱۳ مه پرخپله ایکس پاڼه کې د ماینونو د پوهاوي او عمل نړیوالې ورځې په مناسبت لیکلي، د اپریل د څلورمې په درشل کې دا یو څرګند حقیقت دی: "دوامداره مالي ملاتړ د ماشومانو ژوند ژغوري. له دې پرته، د چاودېدونکو توکو اغېزې به پرافغان ملکي وګړو، په ځانګړي ډول ماشومانو دوام ومومي. پانګونه اختیاري نه ده؛ دا ژوند ژغوري."

د ملګروملتونو د بشري حقونو څانګې د پنجشبنې په ورځ په خپله ویبپاڼه کې لیکلي چې په ۲۰۲۵ کال کې د ماین چاودنو له امله ۴۷۱ کسانو خپل ژوند له لاسه ورکړی چې ۶۷ سلنه یې ماشومان و. په ماشومانو کې هم اکثریت یې هلکان و.

د ماینونو د پوهاوي او پروړاندې یې د اقدام نړیواله ورځ، چې هر کال د اپرېل په ۴مه لمانځل کېږي، د ځمکنيو ماینونو او د جګړې له پاتې شويو چاودېدونکو توکو د خطرونو په اړه پوهاوی لوړوي. دا ورځ په ۲۰۰۵ کال کې د ملګرو ملتونو د عمومي اسمبلې له خوا اعلان شوه او هدف یې د ککړو سیمو پاکول، د قربانیانو لاسنیوی او د امن ټینګښت ته وده ورکول دي.