په لیبیا کې د ملي وفاق حکومت چې ملګري ملتونه‌یې په رسمیت پېژني، د پوځي مداخلې په اړه د مصر خبرداری غندلی او هغه‌یې د جګړې اعلان بللی دی.

د لیبیا حکومت پرون په یوه خبرپاڼه کې وویل، دا یو خصمانه عمل، ښکاره لاسوهنه او د لیبیا په وړاندې د جګړې اعلان دی.

د مصر او لیبیا ترمنځ دغه لفظي شخړه داسې مهال کېږي چې ټاکل شوې وه د عرب لیګ د بهرنیو چارو وزیران له لیرې واټنه د لیبیا په اړه یوه غونډه وکړي، خو د لیبیا د ملي وفاق حکومت غونډه کې له ګډونه ډډه وکړه.

د مصر ولسمشر عبدالفتاح ال‌سیسي د شنبې په ورځ ګواښ وکړ، که د ملي وفاق حکومت ملاتړي ځواکونه ستراتېژیک ښار سیرت ته نږدې شي، د قاهرې د مستقیمې مداخلې لامل به شي.

دغه ښار د طرابلس ختیځ ته په ۴۵۰ کیلو متره واټن کې پروت دی.

د لیبیا حکومت پرون وویل، د لیبیا په کورنیو چارو کې لاسوهنه د دغه هېواد پر ملي حاکمیت برید دی او د مصر د ولسمشر خبرې دوی ته د منلو نه‌دي.

د تېلو د زېرمو له کبله پیاوړې لیبیا په ۲۰۱۱ کال کې د معمر القذافي د رژیم له ړنګېدو راوروسته په کورنۍ جګړه کې ښکېله ده.

له ۲۰۱۵ کال راهیسې دغه هېواد د ملي وفاق حکومت او خلیفه حفتر ترمنځ چې یو با نفوسه کس ګڼل کېږي، د جګړې ډګر ګرځېدلی.

په داسې حال کې چې په ایران کې پرانټرنېټ لګول شوی بندیز ترډیره بریده پرخپل حال پاتې دی، د دې هیواد په وروستیو اعتراضونو کې د مړو شویو کسانو د شمیرد زیاتوالي راپورونه ورکړل شوي.

ډیجیټالي څارونکې ادارې نېټ بلاکس (NetBlocks) پرون یکشنبې د جنورۍ په ۲۵مه وویل چې په ایران کې پر انټرنېټ بندیز له ۴۰۰ ساعتونو اوښتی او زیاته یې کړه چې د انټرنیټ د لنډمهاله نښلونې زیاتوالي، ښايي په پراخه پیمانه د انټرنیټ د بیرته فعاله کیدو په اړه یوه غلطه انګېرنه رامنځته کړې وي. د دغې ادارې په وینا د بندیز ماتولو وسایلو لکه VPN محدودې آنلاین اړیکې ممکنې کړې دي.

په عین حال کې د بشري حقونو ډلې وایي چې پرانټرنیټ دغه بندیز د اعتراض کوونکو د تنظیم او همغږۍ وړتیا کمزورې کړې او د معلوماتو جریان یې محدود کړی، چې له امله یې په خپلواکه توګه په اعتراضونو کې د مرګ ژوبلو تاییدول ستونزمن شوي دي.

په امریکا کې مېشت د بشري حقونو سازمان HRANAوایي، تر اوسه یې د مړو تایید شوی شمېر ۵۴۵۹ کسانو ته رسېدلی او د ۱۷۰۳۱ نورو کسانو د مړینې پېښې لا هم تر څېړنې لاندې دي.

خو د ټایم (Time) مجلې له خوا په خپاره شوي راپور کې ویل شوي چې په ایران کې په اعتراضونو کې د مړو شمېر ښايي له ۳۰ زرو څخه زیات وي او دا خبره دوو لوړپوړو ایراني روغتیايي چارواکو دې مجلې ته کړې ده.

په دغه راپورکې چې د جنورۍ په ۲۵مه خپور شوی، ویل شوي چې ډېری مړینې د جنورۍ په ۸ مه او ۹مه شوي، هغه مهال چې په ایران کې د حکومت له لوري د سراسري اعتراضونو سخته ځپنه اوج ته رسېدلې وه. د ازادي راډیو د خبر د مرکزي څانګې د راپور له مخې د سخت سانسور او د انټرنیټ د اوږمهاله پریکیدو له امله په ترسره شویو اعتراضونو کې د مړینې شمېرې په خپلواکه توګه نه شي تایید کېدای.

د ټایم مجلې له خوا د مړینو خپرې شوې شمیرې د ایران د ملي امنیت د عالي شورا له خوا اعلان شویو رسمي شمیرو سره چې د ۳۱۱۷ کسانو مړینې یې تایید کړي، په ښکاره په تضاد کې دي، خو هغه هغو شمیرو ته ډیرې نژدې دي چې نړیوالو یې اټکل کړی دی.

ټرمپ تېره اونۍ له فاکس نیوز سره په مرکه کې وویل د افغانستان په جګړه کې له امریکا پرته د نورو هېوادونو ځواکونه د جګړې له لومړۍ کرښې شا ته وو.

وروسته له دې چې د برتانیا صدراعظم او نورو چارواکو دا څرګندونې وغندلې ښاغلي ټرمپ پرون شنبې په افغانستان کې د برتانیا رول وستایه. هغه د برتانیا د پوځي ماموریت په برخه کې خپل دریځ بدل کړ او ویې ویل چې د برتانیا ستر او ډېر زړور سرتېري به تل د امریکا ترڅنګ وي.

ښاغلي ټرمپ وویل په افغانستان کې د برتانیا ۴۵۷ سرتېري ووژل شول او ډېر نور یې سخت ټپیان شول. خو په داسې حال کې چې ټرمپ دا څرګندونې کولې، د برتانیا د حکومت یوه ویاند وویل صدراعظم کایر سټارمر د دې موضوع په اړه د امریکا له ولسمشر سره په ټلفوني خبرو کې بحث وکړ.

له بلې خوا د اسټرالیا، ایټالیا، ډنمارک او پولنډ صدراعظمانو، د جرمني د دفاع وزیر او د ناټو د نورو غړو او متحدو هېوادونو چارواکو هم د افغانستان په جګړه کې د دوی د ونډې په اړه د ټرمپ پر څرګندونو سخت انتقادونه کړي دي.

مېرمن مزاري او مېړه یې هادي علي چټه چې هغه هم مدافع وکیل دی د پاکستان د پوځ له سرسختو منتقدانو څخه دي.

د محکمې د اسنادو له مخې دوی ته د آنلاین یا سایبر ټروریزم او په عمدي ډول د ناسمو معلوماتو د خپرولو په ګډون د دریو تورونو له کبله سزا اورول شوې.

محکمې پرون په یوه بیان کې وویل چې مېرمن مزاري پر خپله ایکس پاڼه خورا توهینوونکي مطالب خپرول. په بیان کې راغلي دي چې نوموړې او مېړه یې باید د لسو کلونو لپاره په بند کې پاتې شي.

محکمه دا حکم یوه ورځ وروسته له هغه ورکوي چې پولیسو دا مېړه او ښځه په داسې حال کې چې د خپلې قضیې په اړه د محکمې غونډې ته د اسلام آباد خوا ته روان وو، ونیول.

مېرمن مزاري د هغو افغان کډوالو چې د پاکستان د حکومت د اقداماتو په ترڅ کې ځپل کېږي او د هغو کسانو وکالت کاوه چې په پاکستان کې په کفر ویلو تورنېدل.

ناټو پر اوکرایین د روسیې د بریدونو د مخنیوي په موخه د مصنوعي ځیرکتیا په مرسته یو دفاعي سیمه رامنځته راکوي.

د فرانس پریس خبري اژانس د راپور له مخې، د ناټو سازمان د لوی درستیز مرستیال توماس لووین پرون شنبېد (جنوري۲۴مه) ویلي،"دغه سیمه به د روسیې او اوکریین ترمنځ د حایل په توګه په منصوعي ځیرکتیا سمبال وي او که چیرته دښمن برید وکړي، منصوعي ځیرکتیا به د انسان له مداخلي پرته ځواب ورکوي"

د هغه په ټکو، په دې سیمه کې به هوايي مدافع او د توغندو ضد سیستمونه نصب شي.

روسیې د ۲۰۲۲کال په فبرورۍ کې پر اوکرایین برید کړی چې دا جګړه لا هم دوام لري.

د اوکرایین لودیز متحدینو په تیرو کلونو کې د اوکرایین د ملاتړ په موخه دې هېواد ته ډير جنګي ممهات ورکړي، خو دا لومړی ځل دی چې د ناټو په مرسته په منصوعي ځیرکتیا سمباله داسې یوه سیمه رامنځته کیږي.

د کرکټ نړیواله شورا پریکړه کړې چې د ۲۰۲۶کال په شل اووریز نړیوال جام کې د بنګله دیش په ځای د سکاټلنډ لوبډله ولوبوي.

دغه پریکړه د شنبې په ورځ د (جنوري۲۴مه) وروسته له هغې اعلان شوه چې بنګله دیش د امنیتي اندېښنو له کبله په هند کې له لوبیدو انکار کړې و.

د کرکټ نړیواله شورا وايي، "په هند کې د بنګله دیش لوبډله يې ته هیڅ ډول ښکاره امنیتي اندېښنه موجوده نه ده".

بنګله دیش د همدې روانې میاشتې په څلورمه غوښتنه کړې وه چې د امنیتي اندېښنو له کبله نه غواړي په هند کې لوبې وکړي.

د هند او بنګله دیش ترمنځ د کرکټ په ډګر کې دغه ناندرۍ وروسته له هغه راپورته شوې چې د هند کرکټ بورډ په ای پي ایل سیالیو کې بنګله دیشي لوبغاړی مستفیض الرحمن لیرې کړ.

د هندي رسنیو د راپورونو له مخې، الرحمن په بنګله دیش کې له هندوانو سره د توپیري چلند له کبله له لوبډلې لیرې شوي و.

د کرکټ شل اووریز نړیوال جام په راروانه فبروري میاشت کې پیلیږي چې د بنګله دیش لوبې په کلکته او ممبېۍ کې پلان شوي وې.

د پاکستان په شمال لویدیځ کې په ډیره اسماعیل خان کې د چاودنې له امله ۷ تنه وژل شوي او ۲۵ نور ټپيان شوې دي.

د ډیره اسماعیل خان د پولیسو یوه مشر محمد عدنان د ازادي راډيو مشال څانګې ته وویل چې دا ځان مرګی برید و چې د جمعې په ورځ د واده د مراسمو پرمهال وشو او پکې د امن کمیټې د مشر وحیدالله جګري په شمول اووه تنه ووژل شول.

د پېښې شاهدان وایي چې د چاودنې له امله یوه کوټه نړیدلې ده چې لاهم د ژغورنې عملیات روان دي او ښایي تلفات زیات شي.

د دې پېښې مسوولیت تر اوسه چا نه دی منلی.

د آزادۍ راډیو د ایران د څانګې راډیو فردا د راپور له مخې ایراني رسنیو پرون جمعه (د سلواغې ۳مه) د ایران د اټومي انرژۍ ادارې د رییس محمد اسلامي له قوله راپور ورکړ چې وايي، د اټومي انرژۍ د نړیوالې ادارې مفتشان باید لومړی د دې حملو په اړه خپل دریځ واضح کړي او له هغه وروسته به تهران پر دې غور وکړي چې دې زیانمنو اټومي تاسیساتو ته د ملګروملتو مفتشان پرېږدي که نه.

د تېرکال په دوبي کې د اسراییلو او متحدوایالتونو په حملو کې د ایران ځینې اټومي تاسیسات زیانمن شول.

د اټومي انرژۍ د نړیوالې ادارې مشر رافایل ګروسي له رویټرز خبري آژانس سره په خبرو کې ویلي دي چې له دریو زیانمنو تاسیساتو نظنز، فردو او اصفهان پرته دا اداره د ایران نورو ۱۳ اټومي تاسیساتو ته لاسرسی لري.

د آزادۍ راډیو د خبر د مرکزي څانګې د راپور له مخې دا غونډه پرون په ابوظبي کې جوړه شوې وه او پر اوکراین د روسیې له حملې وروسته دا لومړی ځل و، چې د روسیې او اوکراین چارواکو له امریکايي چارواکو سره مخامخ خبرې کولې.

له بلې خوا د سپینې ماڼۍ له یوه پلاوي سره د ولسمشر ولادیمیر پوتین له کتنې وروسته کریملین په اوکراین کې د خپلې ارضي ادعا په مسئله کې په خپل دریځ کې هېڅ راز نرموالی نه دی راوستی.

دا په داسې حال کې ده چې په اوکراین کې د ژمي په سختو سړو شپو ورځو کې د بریښنا د نشتوالي له کبله تپه تیاره ده او د روسیې حملې لاهم روانې دي.

روسیه د اوکراین په دونباس سیمه کې د درنو تلفاتو په منلو سره د نورو سیمو د نیولو لپاره د سوکه پرمختګ په حال کې ده. ولسمشر پوتین او نورو روسي چارواکو ویلي چې که مسکو له ډیپلوماتیکو لارو د دې سیمو د نیولو هدف ترلاسه نه کړي نو نورې ډېرې سیمې به د زور په کارولو سره ونیسي.

دوی د اوکرایین د جګړې د پای ته رسولو په هدف په اړوندو امنیتي مساییلو بحث کوي.

دا لیدنه وروسته تر هغه کېږي چې پرون په مسکو کې د امریکا د ولسمشر ځانګړي استازي سټیف ویټکاف او بل امریکايي استازي جرډ کوشنر د روسیې له جمهور رییس ولادمیر پوتین سره ولیدل.

کرملین دا لیدنه رغنده بللې او ویلي یې دي چې د راتلونکو پړاونو په اړه پکې بحث شوی.

امریکا په دې لټه کې ده چې د اوکرایین څلور کلنه جګړه پای ته ورسوي.
روسیه د اوکرایین په ختیځ کې د دونباس کنټرول غواړي خو اوکرایین لا دې چارې ته غاړه نه ده اېښې.

د اوکراین ولسمشر وایي چې د اوکراین لپاره د امریکا د امنیتي تضمینونو په اړه یو سند بشپړ شوی خو له روسیې سره د سولې لپاره د مځکې پر سر اختلافات په خپل ځای دي.

ولادیمیر زیلینسکي د پنجشنبې په ورځ د سویس په داووس کې د نړیوالې اقتصادي غونډې پرمهال وویل چې د امنیتي تضمینونو سند د اوکراین د پارلمان او د متحد ایالتونو د کانګرس له لورې تصویبیدو ته چمتو شوی دی، خو ښاغلي زیلینسکي دا ونه ویل چې په امنیتي تضمینونو کې څه شامل دي.

روسیه چې د اوکراین د خاورې شاوخوا شل فیصده یې نیولې ده د سولې په بدل کې غواړي چې د اوکراین په ختیځ کې د دونباس سیمه روسیې ته وسپارل شي، خو کییف له دې سره سخت مخالفت کوي او وایي چې د روغې جوړې په بدل کې دې ته په هیڅ ډول چمتو نه دی چې د خپلې خاورې له یوې برخې تیر شي.