د افغان سولې لپاره د امریکا ځانګړي استازي زلمي خلیل‌زاد پرون د پاکستان د پوځ له لوی درستیز جنرال قمر جاوېد باجوه سره په اسلام‌اباد او وروسته له هغه د طالبانو د سیاسي دفتر له مشر عبدالغني برادر سره په دوحه کې کتلي دي.

د پاکستان د پوځ د مطبوعاتو دفتر "ای‌اس‌پي‌ار" په یوه بیان کې ویلي چې خلیل‌زاد او باجوه د افغانستان سولې او پخلاینې په پروسه کې پر اخیستل شویو ګامونو بحث کړی او د ګډو ټاکل شویو هدفونو لپاره‌یې د کار په دوام ټینګار کړی دی.

د "ای‌اس‌پي‌ار" بیان زیاتوي چې دوی همداراز په دوه اړخیزو مسایلو، د سیمې امنیتي حالاتو او افغان کډوالو باندې خبرې کړي.

اخوا د قطر په پلازمینه دوحه کې د طالبانو د سیاسي دفتر ویاند سهیل شاهین د یکشنبې په شپه ناوخته په خپل ټویټر لیکلي چې زلمي خلیل‌زاد او جنرال سکاټ مېلر له ملا عبدالغني برادر او پلاوي سره‌یې د بندیانو د چټک خلاصون او د بین‌الافغاني خبرو د پيل په اړه خبرې وکړې.

د افغان سولې لپاره د امریکا خاص استازي زلمي خلیل‌زاد د جمعې له ورځې دوحې، اسلام‌اباد او بیا کابل ته خپل تازه سفر پيل کړی دی.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت په یوه بیان کې ويلي چې ښاغلی خلیل‌زاد به له ښکېلو افغان ډلو سره د بین‌الافغاني خبرو د پيل په اړه په عملي اقداماتو بحث وکړي.

په بیان کې دا هم راغلي و چې ښاغلی خلیل‌زاد به د خپلو تېرو سفرونو په تعقیب دا وار د امریکا–طالبانو د تړون او د امریکا او افغانستان د ګډې اعلامیې د پلي کېدو په تېره بیا د تاوتریخوالي د کموالي او د بندیانو د ازادۍ موضوع‌ګانې وارزوي.

د دې خبر تر لیکلو پورې زلمي خلیل‌زاد د خپلو لیدنو په اړه څه نه‌و لیکلي او ښايي له معمول سره سم لږ په ځنډ معلومات خپاره کړي.

د بریټانیا د کورنیو چارو وزارت د پناه غوښتونکو لپاره نوې قانوني او خوندې لارې اعلان کړې.

د دغه وزارت په خبره، "پوهنتونونه، ټولنیز ډلې او سوداګریز شرکتونه کولی شي هغه کډوال مالي ملاتړ کړې چې بریټانیا ته راتلو غوښتنه کوي".

د سپانسر له لارې بریټانیا ته تګ هغه تګلاره ده چې له دې وړاندې کاناډا د پناه غوښتوونکو لپاره کارولې ده.

د بریټانیا د کورنیو چارو وزیره شبانه محمود وايي، "نوی سیستم به اصلي او رښتني کډوال وساتي".

محمود د همدې روان کال په پیل کې د ډنمارک له تجربې په استفادې د پناه غوښتنې په سیستم کې لوی بدلونونه راوستل چې له مخې يې د کډوالۍ د اسنادو د ترلاسه کیدو موده دوه برابره شوه.

د کورنیو چارو وزارت په خبره، دغه نوی لارې به راتلونکی کال پرانستل شي.

له دې وړاندې بریټانیا افغان کډوالو ته د هر ډول ویزې ورکړه بنده کړې وه.

لا معلومه نه ده چې افغان کډوال د دغه نوي سیتسم له لارې بریټانیا ته راتلی شي او کنه.

په کابل کې د تمدن ټلویزیون ادعا لري چې طالبانو يې دوه کارکوونکي محمد رحمتي او رضا احساني نیولي.

دغه ټلویزیون د شنبې په ورځ پر خپلې فېسبوک پاڼې په یوه اعلامیه کې ادعا کړې چې،" دغه دوه کسان د طالبانو د عدلیه وزارت په امر شپږ ورځې وړاندې نیول شوي".

تراوسه د طالبانو حکومت په دې اړه څه ویلي نه دي.

تمدن ټلویزیون له دې وړاندې اعلان کړی و چې طالب چارواکو يې پر دفتر برید کړی او د دغه ټلویزیون نشرات يې بند کړې دي.

د دې ټلویزیون مشر جواد محسني مخکې ویلي و چې د تمدن ټلویزیون قضیه په دولتي ځمکو کې په ودانیو پورې اړه لري او په ځانګړې محکمه کې تر څیړنې لاندې ده.

د افغان ښځینه کرکټ لوبډلې د بریټانیا د وسله والو ځواکونو ښځینه کرکټ لوبډلې څخه ماتې وخوړه.

دغه لوبه چې د شنبې په ورځ په فینرز لوبغالی کې ترسره شوه، افغان لوبډله ونه توانیده ورکړل شوی هدف پوره کړې.

د بریټانیا د وسله والو ځواکونو ښځینه کرکټ لوبډلې په شلو اورونو کې ۱۴۹ منډې وکړې.

خو افغان ښځینه لوبډلې په شلو اورونو کې د ۹ لوبغاړو په سوځیدو سره ۹۷ منډې وکړې چې له ورکړل شوي هدف لیرې وې.

د افغان ښځینه کرکټ بل لوبه د کمبریج پوهنتون د لوبډلې په وړاندې ده.

دغه لوبې په بریټانیا کې د افغان ښځینه لوبډلې د روزنیز سفر یوه برخه ده.

له طبیعي پېښو سره د مبارزې ملي اداره وايي،" د طبیعي پېښو له کبله په څو ولایتونو پنځه کسان مړه شوي".

د دغه ادارې ویاند یوسف حماد د شنبې په ورځ د یوې ویډیو په خپرولو سره ویلي،" په تیرو دوو ورځو کې په کابل، کندهار، زابل، سمنګان، تخار، ننګرهار، لغمان او کونړ کې د سیلابونو، توپان او د شدیدو بارانونو له کبله خلکو ته مالي او ځاني زیان اوښتی دی".

د هغه په ټکو، دغه وروښتونو په زرهاوو جریبه کرنیز ځمکه هم ویجاړې کړې ده.

د روان کال له پیل راهیسې وروښتونو او سیلابونو افغانان سخت زیانمن کړې دي.

یوې نسبتاً شدیدې زلزلې، چې شدت یې د ریښتر په حساب ۶ اعشاریه ۲ درجې و، د افغانستان ترڅنګ پاکستان، منځنۍ اسیا او د هند شمالي برخې ولړزولې.

د دې زلزلې مرکز د افغانستان د هندوکش په غرونو کې د بدخشان ولایت په جرم ولسوالي کې د مځکې له سطحې ۸۱ کیلومتره لاندې و.

د دې زلزلې ټکانونه په چین، تاجکستان، ازبکستان قرغیزستان او ترکمنستان کې هم احساس شوي دي.

د ملګرو ملتونو د خوړو نړیوال پروګرام (WFP) خبرداری ورکړی چې دا مهال ۱۳.۸ میلیونه افغانان د خوړو د ناامنۍ له بحراني یا بېړنۍ کچې سره مخامخ دي، او که د پاکستان لارې تړلې پاتې شي، په راتلونکو شپږو میاشتو کې به دا شمېر ۲.۳ میلیونه نور هم زیات شي.

دغه پروګرام پرون (جمعه) په یوه راپور کې ویلي، د پاکستان له لوري د لارو تر تړل کېدو وروسته، ایران د افغانستان د سوداګرۍ پر اصلي لارې بدل شوی او اوس شاوخوا ۶۰ سلنه سوداګري د ایران له لارې ترسره کېږي.

د خوړو نړیوال وایي، د بدیلو لارو د اوږدوالي او لوړ لګښت له امله په افغانستان کې د خوراکي توکو، سونګ او کرنیزو توکو بیې لوړې شوې دي.

د ملګروملتو دې ادارې همداراز خبرداری ورکړی چې د بودجې د سخت کمښت له امله به سږ کال د شدیدې خوارځواکۍ له ۳.۷ میلیونه ماشومانو څخه یوازې د درېیمې برخې درملنه وکړای شي.

د پرتګال سترې محکمې د عبدالبشیر په نوم د افغان کډوال، د دوسیې د بیا څېړنې امر کړی چې په ۲۰۲۳ کال کې یې د لیزبون په اسماعیلي مرکز کې دوې ښځې وژلې وې.

محکمې ویلي چې د نوموړي د رواني وضعیت د ارزونې لپاره باید نوې ګډه رواني او ارواپوهنیزه معاینه ترسره شي، څو څرګنده شي چې هغه د جرم پر مهال جنایي مسوولیت درلود که نه.

۳۱ کلن عبدالبشیر تېر کال د دوو ښځو د وژلو په جرم په ۲۵ کاله بند محکوم شوی و، خو څارنوالۍ استدلال کړی چې نوموړی رواني ناروغي لري او باید د بند پر ځای تر ځانګړې درملنې لاندې وساتل شي.

د محکمې نوې پرېکړه به یوازې د هغه د جنایي مسوولیت او سزا په اړه وروستۍ پرېکړه وټاکي، نه دا چې د قتل د جرم اصل تر پوښتنې لاندې راولي.

د افغانستان د پولیو ضد پروګرام له کورنیو غوښتي چې خپلو ماشومانو ته په وخت د پولیو واکسین ورکړي او د واکسیناسیون په کمپاینونو کې فعاله ونډه واخلي.

دغه پروګرام پرون (جمعه) په یوه بیان کې وویل، د پولیو واکسین ماشومان له فلج کوونکو ناروغیو او نورو جدي روغتیايي ستونزو څخه ساتي او د دې ناروغۍ د له منځه وړلو لپاره د خلکو همکاري ضروري ده.

افغانستان او پاکستان لا هم د نړۍ هغه دوه هېوادونه دي چې د پولیو ویروس پکې په بشپړ ډول له منځه نه دی تللی، او روغتیايي چارواکي ټینګار کوي چې د بشپړ خوندیتوب لپاره باید ماشومان د پولیو ټول ډوزونه، چې سپارښتنه یې شوې، ترلاسه کړي.

قزاقستان وايي، د بشري مرستو د دوام په ترڅ کې یې افغانستان ته د متخصصو ډاکټرانو یو پلاوی استولی، څو د افغانستان په روغتونونو کې ناروغانو ته طبي او جراحي خدمتونه وړاندې کړي.

د قزاقستان د روغتیا وزارت پرون (جمعه) وویل، په دې پلاوي کې د ارتوپېډۍ، ټراما، زړه، ماشومانو، عمومي جراحۍ، یورولوژۍ، سږو او وبا پېژندنې متخصصان شامل دي.

دغه وزارت زیاته کړې چې قزاقستان له دې سره هم‌مهاله افغانستان ته ۳۱۸.۸ مټریک ټنه بشري مرستې هم استولې دي، چې د روغتیايي او بشري اړتیاوو د پوره کولو لپاره ځانګړې شوې دي.

د روغتیا نړیوال سازمان (WHO) ویلي چې په افغانستان کې به د نشه‌یي توکو د روږدو کسانو د مخنیوي، درملنې او بیارغونې د پروګرامونو ملاتړ ته دوام ورکړي.

دغه سازمان د جمعې په ورځ له مخدرو موادو سره د مبارزې په نړیواله ورځ په یوه بیان کې وویل، دا مهال په ۱۰ ولایتونو کې د روږدو کسانو د درملنې د ۱۱ مرکزونو او ۱۱ ګرځنده روغتیايي ټیمونو ملاتړ کوي. د سازمان په وینا، دغه مرکزونه د اعتیاد درملنه، د رواني روغتیا خدمتونه او د بیارغونې پاملرنه وړاندې کوي.

د روغتیا نړیوال سازمان زیاته کړې چې په کابل، کندهار او هلمند کې هم د درملنې مرکزونه او ګرځنده طبي ټیمونه فعال دي او د روغتیايي کارکوونکو د روزنې له لارې د درملنې پروګرامونه هم پیاوړي کوي.