د چک جمهوریت صدراعظم وايي حکومت یې په پراګ کې د روسیې د سفارت دوه کارکوونکي د نامطلوبو اشخاصو په لیست کې شامل کړل.

اندري بابیش نن په پراګ کې یوه خبري کنفرانس ته وویل، دا اقدام د مسمومولو د هڅو له کبله شوی دی.

خو وروسته دا یو ناسم خبر وبلل شو، چې علت یې د سفارت د کارکوونکو ترمنځ اختلافات وبلل شول.

د چک صدراعظم اندري بابیش وویل:

«په پراګ کې د روسیې د سفارت دوه کارکوونکي د نامطلوبو اشخاصو په توګه اعلان کړای شول.»

لومړی د چک جمهوریت په رسنیو کې دا خبر داسې خپور شو، چې د روسیې د سفارت د ساینس او کلتور د مرکز مشر اندري کونچاکوف له روسیې څخه د راسین په نوم زهرجن مواد راوړي دي.

په راپورونو کې ویل شوي وو، چې په پام کې وه، په دغو موادو د مارچ میاشتې په نیمايي کې د پراګ ښاروال زدینیک هژیب او د ښاروالۍ دوه نور مهم چارواکي مسموم کړای شي.

مسکو دا پېښه، چې د دواړو هېوادونو ترمنځ یې کړکېچ رامنځته کړی، جعلي خبر بللی دی.

ملګري ملتونه وایي، افغانستان د ماشومانو د خوارځواکۍ له مخ پر زیاتېدونکي کړکېچ سره مخ دی.

دې سازمان د سې شنبې په ورځ په خپله اېکس‌پاڼه کې لیکلي چې ۳،۷ میلیونه ماشومان له حادې خوارځواکۍ سره مخ دي چې له دې ډلې یو میلیون‌یې په شدیدې حادې خوارځواکۍ اخته دي.

د ملګرو ملتونو په ټکو په داسې حال کې چې د مالي مرستو د کمېدو له امله د خوارځواکۍ د درملنې او مخنیوي خدمتونه پای ته رسول کېږي، یونیسف د ماشومانو د ساتنې او د ژوند ژغورلو لپاره د لا ډېرو مرستو غوښتنه کوي.

د جرمني د کورنیو چارو وزارت ویاند د سې شنبې په ورځ وویل، ۲۲ تنه افغانان چې ټول‌یې نارینه او مجرمین وو، په یوه چارټر الوتکه کې د دوشنبې په ورځ افغانستان ته واستول شول.

د جرمني «ډي‌پي‌اې» خبري اژانس د راپور له مخې، دغه افغانان چې د جرمني له ټولو ۱۲ فدرالي ایالتونو څخه ډیپورټ ته برابر شوي و، د قتل، غلا او په قصدي ډول د اور اچونې په ګډون د جدي جرمونو مجرمین پېژندل شوي و.

په دې سره د تېر کال راهیسې چې په جرمني کې نوي ائتلافي حکومت په کار پیل کړی، افغانستان ته د بېرته استول شویو افغانانو شمېر ۲۵۰ تنو ته ورسېد.

برلین تېره اوونۍ تأیید کړه چې د طالبانو یوې درې کسیزې تخنیکې ډلې ته‌یې په مؤقت ډول دغه هېواد ته د ننوتو اجازه ورکړې چې په جرمني کې د افغانستان په سفارت او قونسلګریو کې د دغه بهیر د اداري چارو په ګړندي کولو کې مرسته وکړي.

د پناه ملاتړ «پرو ازیل» په نوم یوه سازمان د جرمني د پارلمان په حواله راپور ورکړی چې د ۲۰۲۵ کال تر پایه په جرمني کې شاوخوا ۱۳ زره افغانان تثبیت شوي و چې له دې هېواده باید ووځي.

قرغزستان د شانګهای د همکارۍ سازمان مشري پاکستان ته وسپارله.

د راپورونو له مخې د قرغزستان ولسمشر صدر جباروف چې د دې سازمان د ۲۶مې سرمشریزې کوربه و، د سې شنبې په ورځ پاکستان ته د مشرۍ د سپارلو سره سم د پاکستان صدراعظم شهباز شریف ته د بریا هیله کړې او ډاډ یې ورکړی چې قرغزستان به‌یې بشپړ ملاتړ وکړي.

پاکستان په ۲۰۱۷ کال کې د دې سازمان بشپړ غړیتوب ترلاسه کړ او په راتلونکي ۲۰۲۷ کال به‌یې پلازمېنه اسلام‌اباد د بلې سرمشریزې کوربه وي.

چین، روسیه، قزاقستان، قرغزستان، تاجکستان، ازبکستان، هند، پاکستان، ایران او بلاروس د دې سازمان ۱۰ غړي دي او افغانستان او منګولیا یې څارونکي غړیتوب لري.

د دې سازمان په سږنۍ سرمشریزه کې د افغانستان استازي ګډون نه‌و کړی.

د امریکا د خزانې وزیر سکاټ بسنټ د سې شنبې په ورځ وویل چې د هرمز تنګی به تر دوو کلونو خپل ستراتېژیک اهمیت له لاسه ورکړي.

نوموړي د امریکا په شمالي کارولینا ایالت کې د «جي۲۰» د مالي ډلې د غونډې په درشل کې چې امریکا به‌یې کوربه‌توب کوي، وویل چې پر ایران د سختو اقتصادي بندیزونو په لړ کې به دا اوونۍ د ایران پر یوه بانک او پر یوه بل هم راتلونکې اوونۍ بندیزونه اعلان کړي.

هغه زیاته کړه چې په هغو هڅو کې به هېڅکله زړه نازړه نه‌شي چې له اقتصادي پلوه ایران په ګونډو کوي.

د امریکا د خزانې وزیر هرمز تنګي ته په اشاره وویل چې ایرانیان کوښښ کوي له دغه تنګي د یوې مهمې وسیلې په توګه کار واخلي، خو هغه ښایي د نورو هېوادو لپاره وي، نه د امریکا لپاره او زیاته‌یې کړه چې "دا ستونزه به په راتلونکو دوو کلونو کې له‌منځه یووړل شي. په راتلونکو دوو کلونو کې به هرمز تنګی په یوه بې‌ارزښته سیمه بدل شي. تېل به د هغو نل‌لیکو له لارې ولېږدول شي چې د ځمکنیو مسیرونو له لارې تېرېږي".

لیونل مسي له نړیوالو لوبو سره مخه ښه وکړه.

د فوټبال دغه نړیوال ستوري دوشنبه ناوخته په خپله انسټاګرام پاڼه ولیکل چې دا یوه سخته پرېکړه وه خو وخت یې و چې وشي.

هغه ویلي چې د ارجنټاین لپاره یې ډېرې هڅې وکړې او اوس غواړي نویو ځوانانو ته فرصت ورکړي.

۳۹ کلن لیونل مسي په ۲۰۰۵ کال کې د ارجنټاین لپاره لوبې پیل کړې.

دی د ارجنټاین لپاره په شپږو نړیوالو جامونو کې ولوبېد او ترمشرۍ لاندې یې ارجنتاین ټیم په ۲۰۲۲ کال نړیوال جام وګاټه.

ملګري ملتونه وايي په افغانستان کې دڅو لسیزو د جګړو قربانیان لاهم له ژورو فزیکي ، رواني او اقتصادي ـ اجتماعي پایلو کړیږي.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندوی ماموریت یوناما په خپل تازه رپوت کې وايي چې دغه کسان عدالت او کافي مرستې ته لاسرسی نلري او ورته رسیدلي زیانونه هم نه دي منل شوي.

راپور کې راغلي دي چې له ۲۰۰۹ تر ۲۰۲۱ کال پورې په افغانستان کې څه دپاسه ۴۰ زره ولسي خلک وژل شوي او ۷۷ زره نور ټپیان شوي دي.

راپور د ۲۰۰۱ کال نه تر ۲۰۲۱ کال پورې چې طالبان واک ته ستانه شول موده را نغاړي اود جګړو ۱۹۵ تنو قربانیانو او خپلوانو سره یې دمرکو په اساس جوړ شوی دی.

په راپور کې راغلي دي چې د مرکه شویو کسانو څخه ترنیمايی ډیرو کسانو عدالت ته د لاسرسي او زیانونو د جبران هڅه ځکه نه ده کړې چې اکثرو باور درلوده چې اندیښنې یې جدي نه ګڼل کیږي او یایې هم د غچ اخیستنې څخه ویره درلوده.

افغانستان کې د طالبانو د حکومت بهرنیو چارو وزیر امریکا سره د اړیکو د رغولو په موخه دغه هیواد ته د افغانستان په کانونو کې د پانګونې لپاره وړاندیز کړی.

امیرخان متقي کابل کې فایننشیل ټایمز ورځپاڼې ته ویلي چې افغانستان به په بېلابېلو برخو، لکه کانونو، زیربناوو، کرنې او سوداګرۍ کې د امریکا پانګونې ته «په بشپړه توګه» هرکلی ووایي.

متقي ورځپاڼې سره مرکه کې چې د دوشنبې په ورځ خپره شوه ویلي: «د افغانستان او امریکا اړیکې باید د تېرو شلو کلونو جګړې له لیدلوري ونه ارزول شي، بلکې د راتلونکې همکارۍ پر بنسټ باید وکتل شي. زموږ اقتصادي سیاست پرانیستی دی.»

ورځپاڼه لیکي چې افغانستان غواړي د بندیزونو د لیرې کیدو او د کنګل شویو شتمنیو د خوشې کیدو لپاره ملاتړ ترلاسه کړي ترڅو یې اقتصاد بیا پیاوړی شي.

د شویو سروې ګانو له مخې افغانستان د مسو ، وسپنې،کوبالټ ، سرو زرو او لیتیم په شمول د لږترلږه ۱ ټریلیون ډالرو په ارزښت معدني زیرمې لري چې د لسیزو جګړو له امله ترډیره نه دي استخراج شوي.

دا وړاندیز په داسې مهال کېږي چې د طالبانو د واکمنۍ د پنځو کلونو په تیریدو سره هم له روسیې پرته کوم هیواد ددوی حکومت تراوسه په رسمیت نه دی پیژندلی.

د سره صلیب نړیواله کمیټه (ICRC) وايي سره لدې چې افغانستان بشري مرستو ته سخته اړتیا لري خو بیاهم دنړیوالې ټولنې له پاملرنې لویدلی دی.

ددغې کمیټې یوې لوړ پوړې چارواکې د دوشنبې په ورځ وویل چې نړۍ باید "افغاني ټولنې یوازې پرینږدي."

د سره صلیب نړیوالې کمېټې د عملیاتو مشرې، یاسمین پراز ډېسیموز، له فرانس پرېس خبري اژانس سره په کابل کې په مرکه کې ویلي چې افغانان په داسې حال کې د ژوندي پاته کیدلو لپاره مبارزه کوي چې د پام وړ بشري اړتیاوې لري او د روغتیايي خدماتو سیستم دنړیدو په حال کې دی.

د ملګرو ملتونو د ماشومانو وجهي صندوق (یونیسف) تېره اوونۍ خبرداری ورکړ چې په داسې حال کې چې په افغانستان کې ۳.۷ میلیونه ماشومان په شدیدې خوارځواکۍ اخته دي، شاوخوا یو میلیون نور ماشومان له ژوند ګواښوونکې خوارځواکۍ سره مخ دي.

ملګرو ملتونو په دې وروستیو کې ویلي چې د نړیوالو مرستو د کمېدو له امله په ټول افغانستان کې هغه ۱۰۰ روغتیايي مرکزونه تړل شوي چې د ماشومانو د خوارځواکۍ درملنه یې کوله.

افغانستان هغه هیواد دی چې لا هم په ټوله نړۍ کې د سره صلیب نړیوالې کمېټې د پنځو سترو عملیاتو څخه یو په کې روان دي.

یاده کمېټه په افغانستان کې د ۴۶ روغتیايي او بیارغونې مرکزونو ملاتړ کوي، چې د جګړې یا ناچاودو مهماتو له امله د ټپي شویو کسانو لپاره روغتیايي خدمتونه هم وړاندې کوي.

هلمند کې د طالبانو چارواکي وايي په دوو جلا پېښو کې یې د کم‌عمره نجونو د واده مخه نیولې ده.

د هلمند د والي دفتر وايي، په دې وروستیو کې د ګرمسېر ولسوالۍ یوه سړي خپله شپږ کلنه لور د ۲۰۰ زره پاکستاني کلدارو په بدل کې له یوه ۶۰ کلن سړي سره واده کړې وه.

یاد دفتر د یکشنبې په ورځ په خپله اېکس‌پاڼه په یوه اعلامیه کې ویلي چې د دې شپږ کلنې نجلۍ اجباري نکاح د دوی د مداخلې په پایله کې فسخه شوې ده.

دغه اداره په یوه جلا اعلامیه کې وايي چې د نادعلي ولسوالۍ یوه اته کلنه نجلۍ هم د خپلې کورنۍ له‌خوا له یوه ۸۰ کلن سړي سره واده شوې وه چې د طالبانو د امر بالمعروف او نهې عن‌المنکر ادارې دغه نکاح هم لغوه کړې ده.

دا په داسې حال کې ده چې د ملګرو ملتونو د ښځو برخې (یو اېن ومن) تېر کال په یوه راپور کې ویلي و چې په افغانستان کې د طالبانو له بیا واکمنېدو او پر ښځو او نجونو د پراخو محدودیتونو او بندیزونو له لګېدو وروسته اټکل کېږي چې د ۲۰۲۶ کال تر پایه به د کم‌عمره نجونو د ودونو کچه ۲۵ سلنه لوړه شي.

په افغانستان کې د ماشومانو د ودونو د زیاتېدو په اړه د نړیوالو سازمانونو د اندېښنو ترڅنګ، د طالبانو د «د زوجینو د تفریق اصول‌نامه» چې څه موده مخکې په رسمي جریده کې خپره شوې، په ځینو مواردو کې د ماشومانو نکاح «صحیح» بللې ده.

په افغانستان کې د امریکايي ځواکونو وروستی قوماندان سکاټ مېلر، وايي چې د افغانستان څخه د امریکايي ځواکونو د مأموریت د پای ته رسېدو له څرنګوالي راضي نه‌و.

مېلر چې د خپل مأموریت په وروستیو ورځو کې یې له افغانستان څخه د امریکايي ځواکونو د وتلو بهیر مدیریت کاوه، له «اې‌بي‌سي نیوز» سره په تازه مرکه کې ویلي چې د ځواکونو د وتلو پر مهال‌یې داسې احساس کاوه چې افغان همکارانو یې دا اقدام «خیانت» باله.

هغه په دې مرکه کې چې له افغانستان څخه د امریکايي ځواکونو د وتلو په مناسبت ترسره شوې، د ۲۰۲۱ کال په اګسټ کې د کابل له هوايي ډګر څخه د تخلیې عملیات یوه ترخه او دردوونکې پېښه بللې او ویلي یې دي چې د کابل هوايي ډګر د کړکېچ د لیدلو پر مهال‌یې د بې‌وسۍ احساس کاوه.

مېلر د کابل په هوايي ډګر کې ګډوډي د ۲۰۰۱ کال د سپټمبر د ۱۱مې له بریدونو سره پرتله کړې او ویلي یې دي چې د پرواز په حال کې الوتکې پورې د افغانانو د نښلېدو انځورونو د نړیوال سوداګریز مرکز د قربانیانو دردوونکې صحنې ورپه یادولې.

شاوخوا پنځه کاله وړاندې، د ۲۰۲۱ کال د اګسټ په ۳۱مه، له افغانستان څخه د امریکايي ځواکونو د وروستي سرتېري په وتلو سره، په افغانستان کې د امریکا په مشرۍ نږدې ۲۰ کلن نړیوال پوځي حضور پای ته ورسېد.