نن د مې ۲۹ چې د غبرګولی نهمه کېږي د پښتو ژبې نړیواله ورځ ده.

دا ورځ هر کال همدا وخت په افغانستان، پاکستان او ځینو نورو هېوادونو کې پښتانه فرهنګیان او عام خلک لمانځي.

سږ کال د کرونا ویروس وبا فرهنګیان او پښتانه اړ کړي چې له لویو غونډو تېر شي خو په خواله رسنیو یې د دې ژبې په مناسبت مبارکي ورکړې او ټینګار یې کړی چې د ودې لپاره یې باید زیات کار وشي.

د کابل پوهنتون د پښتو ادبیاتو استاد او د ازادي راډیو د پښتو تعلیمي پروګرامونو مسوول محبوب شاه محبوب د دې ورځې په مناسبت وايي: "موږ همدا نن یو انلاین سیمینار لرو د پښتو ژبې د پرمختګونو او د خنډونو په اړه چې د پښتو ژبې په وړاندې کوم کوم خنډونه موجود دي، دا البته په اروپا کې دایر شوی خو موږ ټول پکې انلاین برخه لرو، همدارنګه موږ یو شمېر ځوانان نن مازیګر یوه غونډه لرو په دې تړاو، یو کیک پرې کوو او غواړو خلکو ته وښیو په خواله رسنیو کې چې د پښتو ورځ باید ونمانځو او د پښتو ژبې د ژوندي پاتې کېدو لپاره کار وکړو."

افغان سیاستوالو هم په خواله رسنیو د دې ورځې په مناسبت د مبارکۍ پیغامونه لیکلي.

له هغې ډلې د افغانستان د افغانستان د ملي مصالحې عالي شورا رییس عبدالله عبدالله په خپل فیسبوک د پښتو ژبې د ورځ مبارکي لیکلې.

د بهرنیو چارو سرپرست وزیر حنیف اتمر په خپل ټوېټر لیکلي چې د پښتو ژبې ټولو ویونکو ته مبارکي وایي او د ده په خبره د افغانستان هره ژبه د دغه هېواد د فرهنګ او تمدن په بډاینه کې خورا مهم رول لري.

د افغانستان او ویسټ اندیز د کرکټ ملي ټیمونه نن په یوه نړیواله شل اووریزه لوبه کې سره مخ کېږي.

دا لوبه په دوبۍ کې ده چې د افغانستان په وخت به ماښام اوه بجې پیل شي.

افغانستان او ویسټ اندیز تر راتلونکي نړیوال شل اووریز جام مخکې دری شل اووریزې نړیوالې لوبې لري.

د ملي ټيم روزونکي جاناټن ټراټ په خبري کنفرانس کې وویل چې لوبغاړي دغو لوبو ته چمتو دي او د راتلونکي نړیوال جام تر مخه د مورال له پلوه د دغو لوبو ګټل خورا مهمه دي.

اخوا د افغانستان د نولس کلنو کرکټ ملي ټیم پرون ویسټ اندیز ته په نړیوال جام کې لویه ماته ورکړه.

افغان ځوانانو ۲۶۳ هدف ورکړی وو خو ویسټ انډيز په ۱۲۴ اوټ شو.

په دې ترتیب د افغانستان د نولس کلنو ملي ټیم دمګړۍ د نړیوال جام د ډي ګروپ لومړی مقام لري.

دوی په خپله اولنۍ لوبه کې جنوبي افریقا ماته کړې وه.

د کرکټ د نولس کلنوکم عمره لوبډلو د نړیوال جام سیالیو په ترڅ کې نن دوشنبې درې لوبې ترسره کیږي.

پاکستان له اسکاټلنډ، سریلانکا له ایرلنډ او جنوبي افریقا له تانزانیا سره لوبې کوي. په دې نړیوال جام کې چې لوبې یې نامیبیا او زیمبابوې کې ترسره کیږي، د افغانستان لوبډلې پرون یکشنبې خپله دوهمه لوبه چې له ویسټ انډیزسره وه، د ۱۳۶ منډو په توپیروګټله.

له دې مخکې افغانستان خپله لومړۍ لوبه له جنوبي افریقا څخه هم ګټلې وه. په خپل ګروپ کې د افغانستان دریمه لوبه د راتلونکې چهارشنبې په ورځ له تانزانیا سره ده.

افغانستان چې په خپل ګروپ کې یې تراوسه دواړه لوبې ګټلي دي د ګروپ تر ټولو لوړ مقام کې دی .

د برلین د فلمونومشهور نړیوال فستیوال به سږکال د افغان فلم جوړونکې شهربانو سادات له خوا په جوړ شوي فلم پرانیستل شي.

د برلینالي فیستیوال اعلامیه وايي د «No Good Men» په نوم فلم به د فستیوال پرانیستونکی فلم وي.

په اعلامیه کې د دې فستیوال د مشرې، تریشیا توتیل، له قوله ویل شوي چې: "شهربانو سادات د نړۍ په سینما کې له تر ټولو هیجانوونکو غږونو څخه یوه ده."

شهربانو سادات له دې وړاندې هم د خپلو فلمونو « لیوه او پسه» او «روزنتون» له لارې د نړۍ په نورو معتبرو فلمي فستیوالونو کې ګډون کړی دی.

د برلین د فلمونو دغه ۷۶ کلن فستیوال به د راتلونکې فبرورۍ میاشتې په ۱۲مه پیل شي.

برلینالي د اوسکار او ګولډن ګلوب ترڅنګ د نړۍ تر ټولو معتبرو هنري فلمي فستیوالونو څخه ګڼل کېږي، چې هر کال د جرمني په پلازمېنه برلین ښار کې تر سره کېږي.

د طالبانو د حکومت د کاراو ټولنیزو چارو وزارت وایي، د افغانستان په ټولو ولایتونو کې یې د هلکانو او نجونو لپاره په لسګونو جلا روزنتونونه پرانیستي او له خصوصي روزنتونونو څخه ماشومان په دغو روزنتونونوکې د ښوونې او روزنې لپاره ځای پرځای کیږي.

د دې وزارت ویاند سمیع الله ابراهیمي د یکشنبې په ورځ د طالبانو ترکنټرول لاندې ملي راډیو ټلویزیون ته وویل چې تراوسه پورې دا ډول شپیته دولتي روزنتونونه په ټول افغانستان کې فعال شوي چې شاوخوا لس زره نجونو او هلکانو ته پکې په جلاتوګه ښوونه او روزنه ورکول کیږي.

هغه وویل، د دې کارهدف دادی چې د ماشومانو د ښوونې او روزنې ته ځانګړې پاملرنه وشي.

دا په داسې حال کې ده چې په کابل کې د یوشمیرخصوصي روزنتونونو مسولینو د یکشنبې په ورځ ازادي راډیو ته وویل چې طالب چارواکوپه شفاهي ډول ورته ویلي چې خپل روزنتونونه وتړي.

د افغانستان شاوخوا ۵۰ ملي سوداګر نن بنګله دیش ته تللي څو له هغه هېواد سره د سوداګریزو اړیکو او د سوداګرۍ د کچې په لوړولو خبرې وکړي.

د طالبانو د حکومت د سوداګرۍ او صنعت وزارت په یوه بیان کې ویلي د دغه پلاوي مشري د یاد وزارت مرستیال احمدالله زاهد کوي.

د بیان په اساس د دغه سفر هدف د سوداګرو لپاره د نویو بازارونو موندل، د کورنیو محصولاتو لپاره د صادراتي فرصتونو زیاتول او د سیمه ایزې اقتصادي همکارۍ پياوړتیا ده.

دا پلاوی همداراز هڅه کوي چې د سوداګرۍ لپاره نوې لارې ولټوي ځکه د افغانستان او پاکستان تر منځ د لارو د تړل کېدو په سبب سوداګرو ته په سلګونو میلیونه ډالره زیان اوښتی.

د افغانستان د نولس کلنو د کرکټ ملي ټیم نن په نړیوال جام کې له ویسټ اندیز سره مخ دی.

د دوی لوبه د نامیبیا په وینډهوک کې پلان شوې چې تمه ده د افغانستان په وخت د غرمې دولس بجې پيل شي.
دا لوبه د نولس کلنو د کرکټ د نړیوال جام په ډي ګروپ کې ده.
په دغه ګروپ کې په افغانستان او ویسټ اندیز سربېره د جنوبي افریقا او تانزانیا ملي ټيمونه هم شامل دي.
افغانستان او ویسټ اندیز خپلې دواړه لومړۍ لوبې ګټلي.
افغانستان د جمعې په ورځ د نولس کلنو په نړیوال جام کې خپله لومړۍ لوبه د ویسټ اندیز په وړاندې وګټله.

د نولس کلنو د کرکټ نړیوال جام د زمبابوې او نامیبیا په کوربه توب د شپاړسو ټیمونو په ګډون پيل شوی.

په افغانستان کې د طالبانو تر بیا واکمنېدو وروسته د چین د دولتي رسنیو فعالیتونه زیات شوي.

د ازادي راډیو د خبر مرکزي څانګې د یوه څېړنیز/تحلیلي راپور په اساس چې د شنبې په ورځ خپور شوی چینايي رسنۍ په افغانستان کې د بیجینګ د مثبت رول په منعکسولو بوختې دي او د بیوزلیو، ناخوالو او د بشري حقونو د نقض موارد نه راپور کوي.

ځینې خبریالان چې د چین له ملاتړ برخمنو خبري اژانسونو او رسنیو سره کار کوي د خپلو کارونو په اړه له نورو رسنیو سره له خبرو کولو منع شوي او ګواښ ورته شوی که چېرته دا کار وکړي له دندو به وایستل شي.

د راپورونو په اساس چین له کلونو راهیسې ځينې خصوصي او دولتي رسنۍ او خبري اژانسونه تمویل کړي.

دمګړۍ هم د چین نړیوال ټلویزیون سي جي ټي ان او د چین مرکزي ټلویزیون سي سي ټي وي په کابل کې دفترونه لري او له ځینو دولتي او خصوصي رسنیو سره همکارۍ او اړیکې پالي.‎

د افغانستان یوه پيژندل شوي سندرغاړي شفیق مُرید شکایت کړی چې د طالبانو حکومت په کابل کې د رایان په نوم د ده یوه پرورشګاه یا د ماشومانو روزنتون تړلی دی.
ښاغلي مُرید د شنبې په ورځ په خپله فیسبوک پاڼه په یوه پيغام کې ویلي چې طالب چارواکو له کومې مخکینۍ خبرتیا پرته دا اقدام کړی او ماشومان یې دولتي روزنتونو ته وړي دي.

شفیق مُرید وايي چې په رایان پرورشګاه کې ۲۱ تنو کارکوونکو او ښوونکو د ګڼو هغو ماشومانو روزنه او پالنه کوله چې له بیوزلۍ، لوږې او بې سرپرستۍ سره مخ وو.

هغه ویلي دوی د رایان روزنتون له لارې دغو ماشومانو ته د اوسېدو یو مناسب ځای او د روزنې ښه محیط ورته برابر کړی وو.

د برلین سیمه ایزې عالي محکمې پرون په یوه بیان کې وویل، دا ۱۹ کلن ځوان به چې نوم او هویت یې نه دی ښودل شوی خپله د بند موده په دارالتادیب کې تېروي ځکه د نیول کېدو پرمهال لا صغیر و.

په بیان کې راغلي دي چې تورن د ۲۰۲۵ کال په فبروري کې د اسراییلو پر سفارت د برید پلان جوړ کړ خو چاودېدونکي توکي یې ترلاسه نه کړل. د بیان له مخې دې تورن د داعش له غړو سره هم اړیکي لرل او چمتو شوی و، چې له دې ډلې سره د یوځای کېدو لپاره افغانستان ته ولاړ شي خو د برلین په یوه هوايي ډګر کې ونیول شو.

په عین حال کې پرون په جرمني کې د هغه افغان محاکمه هم پیل شوه چې په مونشن ښار کې د خلکو پر ګڼه ګوڼه د موټر په برید تورن دی.

دا افغان چې د فرهاد ن په نوم معرفي شوی او په کابل کې زېږېدلی، د ۲۰۲۵ کال په فبروري میاشت کې د یوې دوه کلنې ماشومې او د هغې د مور په وژنه او د نورو ۴۴ کسانو د قتل د هڅې په تور محاکمه کېږي.

د نیمروز ولایت د کار او ټولنیزو چارو له ریاست څخه په یوه خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، د سحر او مهسا په نوم دوه ماشومې نجونې چې پرون ایراني پولیسو له له دې هېواده ایستلې وې، پروت خپلې کورنۍ ته وسپارل شوې.

د خبرپاڼه له مخې، د دغو ماشومانو کورنۍ د نیمروز په مرکز زرنج ښار کې له ایراني لوري سره تر همغږي وروسته موندل شوې ده.

د کډوالو نړیوال سازمان د راپور له مخې، په تیرو دوو کلونو کې څه باندې دوه میلیونه افغان کډوال له ایران او پاکستانه افغانستان ته استول شوي دي.

د دې سازمان په ټکو، د دې اخراج شویو ډیر شمیر ماشومان او ښځې دي.