تندر قول اردو په میدان وردک ولایت کې وسله‌والو طالبانو ته د افغان ځواکونو په عملیاتو کې د درنو تلفاتو د اړولو ادعا کوي.

د ۲۰۳ تندر قول اردو مطبوعاتي مسؤل ایمل خان مومند رسنیو ته په یوه استول شوي غږیز پیغام کې ویلي چې دا عملیات د میدان وردک ولایت په نرخ ولسوالۍ کې شوي او په ترڅ کې یې شپږ وسله‌وال وژل شوي او ۴ نور ټپیان دي.

ښاغلی مومند زیاتوي چې افغان ځواکونو د دې عملیاتو پر مهال ۳ تنه شکمن کسان هم نیولي دي.

وسله‌والو طالبانو تر اوسه په دې اړه څه نه‌دي ویلي.

د ایران ولسمشر مسعود پزشکیان وايي، "موږ ترهګر نه یوو او د اټومي پروګرام له غني کیدو به په شا نه شو".

پزشکیان پرون چهارشنبې د (سپټمبر۲۳مه) په واشنګټن کې د ملګرو ملتونو د عمومي اسمبلۍ په۸۱مه ناسته کې د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ څرګندونو ته په غبرګون کې وویل،" د ټرمپ خبرې د زورواکۍ د خوی نښه ده او د زور منطق د ملګروملتونو د منشور خلاف دی".

د هغه په ټکو، د ایران حکومت خبرو اترو ته چمتو دی خو "د زور ژبه نه مني" او "یرغلګر به پېښمانه" کړي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ په همدې ناسته کې په خپلو خبرو کې ویلي و چې واشنګټن به اجازه ور نه کړي چې تهران اټومي وسلو ته لاسرسی ومومي.

د ټرمپ په خبره، که ایران بیا دا هڅه وکړي بریدونه به پرې وکړي.

پرون چهارشنبې د ملګروملتونو د عمومي اسمبلۍ ناسته وه چې د نړۍ مشرانو او یو شمیر نورو لوړوپوړو چارواکو په کې ګډون کړی وو.

له ایران څخه ولسمشر پزشکیان او د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي په دې ناسته کې ګډون کړی وو.

په کابل کې د روسیې سفارت د افغانستان پر ختیځو ولایتونو د پاکستان د دوشنبې ورځې بریدونه د اندنیښنې وړ بللي دي.

دغه سفارت د چهارشنبې په ورځ پر خپله ایکس پاڼه یوه بیان کې له دواړو خواوو غوښتي چې خپل اختلافات د خبرو اترو له لارې حل کړي.

پاکستان پر نننیو بریدونو سربیره د تیرې دوشنبې سهار وختي هم د افغانستان پر کونړ او خوست ولایتونو بریدونه وکړل چې د هغوی د ادعا له مخې د تحریک طالبان پاکستان غړي په کې په نښه شول.

خو د طالبانو حکومت او په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندوی ماموریت یوناما وویل چې کونړ کې د پاکستان برید پر ملکیانو شوی چې د ښځو په ګډون ۳ تنه په کې وژل شوي او ۴ نور ټپیان شوي دي.

تر دې وړاندې د هند د بهرنیو چارو وزارت هم پر افغانستان د پاکستان هغه برید غندلی و.

د طالبانو حکومت پر کندهار، پکتیا او خوست ولایتونو د پاکستان ننني هوایي بریدونه تایید کړل.

د حکومت ویاند ذبیح الله مجاهد رسنیو ته په یوه استول شوې خبرپاڼه کې د پاکستان دغه بریدونه ( ښکاره تیری) بللی او ادعا یې کړې چې لږ تر لږه ۴ تنه ملکیان په کې وژل شوي دي.

خپلواکو سرچینو سملاسي پر افغانستان د پاکستان د نننیو بریدونو په اړه څه نه دي ویلي او ازادي راډیو هم دغه ډول خبرونه په خپلواکه توګه نه شي تاییدولی.

ذبیح الله مجاهد وړاندې ویلي چې دغو بریدونو ته به " د پریکنده دريځ په نیولو سره مناسب ځواب ورکړل شي." او زیاته کړې ده چې پاکستاني پوځیانو ته به ناوړه پایلې ولري.

بل پلو د پاکستان د اطلاعاتو وزیر عطاالله تارړ ادعا کړې چې افغانستان کې یې لس هغه مرکزونه ویشتلي چې په خبره یې بې پيلوټه الوتکې په کې ساتل کېدې.

تارړ ویلي، ننني بریدونه د هغو بې پيلوټه الوتکو د بریدونو په ځواب کې شوي چې د ادعا له مخې یې د طالبانو حکومت پرون چهارشنبه پر پاکستان توغولي دي.

د طالبانو حکومت بیا د دوی له خوا د بې پيلوټه الوتکو بریدونه د پاکستان ( د پوځي حلقاتو) اوازه بللې ده.

له تیر نژدې یوه کال راهیسې د طالبانو د حکومت او پاکستان اړیکې خړې پړې دي او څو ځله یې د ډیورند کرښې په اوږدو او دغه راز تورخم او سپین بولدک دروازو کې یو پر بل بریدونه کړي دي.

د اسیايي سیالیو په دوام کې ټاکل شوې ده چې د افغانستان د کرکټ لوبډله نن (پنجشنبه) د جاپان له لوبډلې سره مخامخ شي.

دا په روانو اسیايي سیالیو کې چې جاپان‌یې کوربه دی، د افغانستان د کرکټ د لوبډلې لومړۍ لوبه ده.

جاپان خپله لومړۍ مسابقه یوازې د دوو منډو په توپیر پر هند بایللې وه.

نن بله سیالي به د هانکانګ او مالیزیا ترمنځ وي.

سبا هم د افغانستان د کرکټ لوبډله مسابقه لري.

د افغانستان سبانۍ سیالي به له نیپال سره وي.

یوه نوې څېړنه ښيي چې نړۍ تر ۲۰۳۰ کال پورې د ځمکې، داخلي اوبو او سمندري سیمو د لږ تر لږه ۳۰ سلنې د ساتنې له هدفه لا هم ډېره شاته ده.

د څېړنې له مخې، اوس‌مهال شاوخوا ۲۰ سلنه وچې ځمکې او یوازې ۱۰ سلنه سمندري سیمې په رسمي ډول تر ساتنې لاندې دي.

که هېوادونه خپلې اوسنۍ ژمنې هم پوره کړي، تر ۲۰۳۰ کال پورې به یوازې ۲۶ سلنه وچې او ۱۲ سلنه سمندري سیمې خوندي شي.

څېړونکي وايي، یوازې د سیمو «محفوظې» اعلانول کافي نه‌دي، ځکه له اوسنیو خوندي سمندري سیمو یوازې ۳،۵ سلنه‌یې عملاً په اغېزمن ډول ساتل کېږي.

د مالي سرچینو کمښت هم د طبیعي تنوع د ساتنې پر وړاندې له مهمو خنډونو څخه بلل شوی دی.

په ۲۰۲۲ کال د نړۍ کابو ۲۰۰ هېوادونو «له ۳۰ تر ۳۰» په نوم د مونتریال د ژواک د تنوع له چوکاټ سره په دې هدف موافقه وکړه چې تر ۲۰۳۰ پورې به لږ تر لږه ۳۰ سلنه وچې، داخلي اوبه او ۳۰ سلنه ساحلي سیمې په اغېزمن ډول ساتل کېږي.

سپاه پاسداران ته دوو نږدې خبري اژانسونو د ایران پر بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي له دې کبله سخته نیوکه کړې چې د ملګرو ملتونو د عمومي اسامبلې په څنډه کې یې د امریکا د ولسمشر له ځانګړي استازي سټیو وېټکاف سره لیدلي او خبرې یې کړې دي.

«تسنیم» خبري اژانس د چهارشنبې په ورځ «د تلې په لومړۍ نېټه» په یوه مطلب کې چې سرلیک‌یې «ښاغلی عراقچي! تر دې ماشومانه او سپک استدلال به بل څه هم وي؟» و، د دې لیدنې د هدف په اړه وړاندې شوی دلیل‌یې رد کړی او د بهرنیو چارو له وزیر څخه‌یې غوښتي چې بخښنه وغواړي.

د دغه اژانس پر اساس، د جګړې د پای ته رسولو او د هرمز تنګي د بېرته پرانیستلو په اړه د ایران شرطونه مخکې د منځګړو له لارې امریکا ته رسول شوي و، نو ځکه د دغو شرطونو بیا رسول له امریکايي لوري سره د تماس لپاره د توجیه وړ دلیل نه‌شي کېدای.

«فارس» خبري اژانس هم په یوه مطلب کې چې سرلیک‌یې «له وېټکاف سره د لیدنې د لامل په اړه له عراقچي درې پوښتنې» و، ورته استدلال کړی او پوښتنه‌یې کړې، سره له دې چې د تهران شرطونه مخکې رسول شوي، له امریکا سره د بیا تماس اړتیا څه وه؟

فارس همدارنګه ادعا کړې چې له امریکايي لوري سره لیدنه ښايي د تېلو پر بازار فشار راکم کړي او په دې توګه د ډونالد ټرمپ پر حکومت اقتصادي فشار کم کړي.

دغه اژانس پوښتنه کړې چې ولې د امریکا له‌خوا د ایران د شرطونو د منلو له اعلان مخکې دا تماس نیول شوی دی.

دغو دوو رسنیو وروسته له هغه نیوکې کړي چې د ایران دولتي راډیو او ټلوېزیون د سې‌شنبې په ماښام راپور ورکړ چې عراقچي «د امریکايي لوري په ټینګار» له وېټکاف سره لیدلي او د دې لیدنې هدف د هرمز تنګي د بېرته پرانیستلو لپاره د ایران د شرطونو رسول و.

تسنیم هماغه شپه دغه راپور بیا خپور کړی و.

د طالبانو حکومت پر پاکستان د تازه ډرون بریدونو خبرونه ناسم وبلل.
د طالبانو په حکومت کې یوې معتبرې سرچینې د نوم د نه اخیستلو په شرط ازادي راډیو ته وویل چې د دوی له خوا پر پاکستان کوم برید نه دی شوی.
دا وروسته له هغه چې نن سهار پاکستاني رسنیو د دغه هېواد د ځینو امنیتي سرچینو په حواله راپور ورکړ چې لږ تر لږه اته ډرونونه له افغان خاورې د پاکستان په لور توغول شوي دي.
راډیو پاکستان د امنیتي سرچینو په حواله زیاته کړې چې دوی څلور ډرونونه تورخم ته نږدې او څلور نور د کوهاټ په غرنیو سیمو کې ویشتي دي.

خپلواکو رسنیو تراوسه د دواړو لورو د ادعاوو په اړه څه نه دي ویلي.

د طالبانو حکومت تر دې وړاندې پر کونړ او پکتیکا د پاکستان د وروستيو هوایي بریدونو په غبرګون کې د مناسب ځواب خبرداری ورکړی و.
په دې اړه په یوه بل تحول کې دا چې د هند د بهرنیو چارو وزارت پر افغان خاورې د پاکستان وروستي هوايي بریدونه غندلي او هغه یې د سیمې د سولې او ثبات پر ضد بللي.
د ملګرو ملتونو مرستندویه ماموریت یوناما تایید کړې چې د سپټمبر په ۲۱مه دوشنبه سهار وختي پر کونړ په هوايي برید کې درې افغان ملکیان وژل شوي او څلور نور ټپیان دي.
یوناما زیاته کړې چې سږ کال یې تر دې دمه د پولې له هغې غاړې د بریدونو او تاوتریخوالي په نتیجه کې د څه باندې ۱۱۰۰ افغان ملکیانو مرګژوبله مستند کړې.
خو د پاکستان چارواکو ادعا کړې چې دوی پر افغانستان باندې د دوی په ټکو دقیقو هوايي بریدونو کې ترهګر په نښه کړي.

پر کونړ او پکتیکا د پاکستان د تېرې دوشنبې ورځې بریدونه وروسته له هغه وشول چې د تېرې جمعې په ورځ په کوهاټ کې د پولیسو یوه مرکز ته نژدې یوه برید کې ۳۱ کسان ووژل او لسګونه نور ټپيان شول.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د ملګرو ملتونو عمومي اسمبلې وویل چې په نومبر کې د امریکا تر منځمهاله ټاکنو وروسته به له ایران سره د سولې تړون وکړي.

ټرمپ دوشنبه ناوخته د ملګرو ملتونو ۸۱مې عمومي ناستې ته په وینا کې که څه هم د تړون په اړه ډاډ څرګند کړ خو خبرداری یې ورکړ چې که د شخړې د پای ته رسولو لپاره کوم تړون ونه شي نو دی ایران له منځه وړی شي.

د ولسمشر ټرمپ د وینا لویه برخه د ایران په جګړې څرخیده او د دې تر څنګ چې ایران یې د ترهګرۍ لومړی تمویلونکی وباله ټینګار یې وکړ چې اجازه نه ورکوي دا هېواد هېڅکله اټومي وسله ولري.

د ټرمپ تر دې وینا مخکې د امریکا استازیو سټيف ویټکاف او جریډ کوشنر د ایران د بهرنیو چارو له وزیر عباس عراقچي سره لیدلي.

امریکا دا لیدنه رغنده بللې خو ایراني رسنیو راپور ورکړی چې د هرمز تنګي د بیا پرانیستې په باب یې د تهران شرطونه وړاندې کړل.

د اروپايي ټولنې د بهرني سیاست مشرې کایا کالاس د ایران د بهرنیو چارو له وزیر عباس عراقچي سره د ملګرو ملتونو د عمومي اسمبلي په څنډه کې کتلي.

هغې ویلي چې له عراقچي سره یې د هرمز تنګي او باب المندب له لارې د کښتیو په ازادانه عبور او همداراز په ایران کې د اعدامونو په زیاتېدو خبرې کړي دي.

کایا کالاس له عراقچي سره د دې لیدنې یو عکس هم په ایکس پاڼه خپور کړی او لیکلي یې دي چې د ایران له بهرنیو چارو وزیر سره یې د امریکا او ایران د جګړې د پای ته رسولو لپاره د ډپلوماټیک لیدلوري او د هرمز تنګي د بشپړې پرانیستنې په باب بحث کړی.

تر دې مخکې د امریکا دوو لوړپوړو مرکچیانو او د ولسمشر ډونالډ ټرمپ استازیو سټیف ویټکاف او جریډ کوشنر هم په نیویارک کې د ایران د بهرنیو چارو له وزیر عباس عراقچي سره درې ساعته لیدنه دایره کړې.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ دا لیدنه رغنده بللې ده.

هند پر افغان خاورې د پاکستان وروستي هوايي بریدونه غندلي دي.
د هند د بهرنیو چارو وزارت ویاند رندیر جېسوال پرون په نوې ډهلي کې یوه کنفرانس ته وویل چې : «موږ د پاکستان دا بریدونه چې پکې افغان ملکیان مړه شوي په کلکه غندو او له قربانیانو سره خواخوږي څرګندوو.»

جېسوال زیاته کړه چې د یوه خپلواکه ګاوندي په وړاندې داسې پاروونکي اقدامات د سیمې د سولې او امنیت پر ضد دي.

د ملګرو ملتونو مرستندویه ماموریت یوناما تایید کړې چې د سپټمبر په ۲۱مه دوشنبه سهار وختي په کونړ په هوايي برید کې درې افغان ملکیان وژل شوي او څلور نور ټپیان دي.

یوناما زیاته کړې چې سږ کال یې تر دې دمه د پولې له هغې غاړې د بریدونو او تاوتریخوالي په نتیجه کې د څه باندې ۱۱۰۰ افغان ملکیانو مرګژوبله مستند کړې.

خو د پاکستان چارواکو ادعا کړې چې دوی په افغانستان باندې دوی دقیق هوايي بریدونو کې ترهګر په نښه کړي.