په اندونیزیا کې یوه زلمي له یوې پیغلې سره د کرونا ویروس له امله د بندیزونو سربېره واده وکړ، خو داسې واده چې په نړۍ کې ښایي ساری ونه لري.

محمد نورګامان او اوجي لیستاري د کرونا ویروس د خپرېدو لپاره تر خبرداریو مخکې د واده نېټه ټاکلې وه، خو د خبردارۍ تر نیټې مخکې شول.

دوی د جمعې په ورځ د کورنۍ ۸ تنه په پلازمینې جاکارتا کې خپل محفل ته راوغوښتل نورو خپلوانو او دوستانو ته یې بلنه ورکړه چې د انټرنېټ له لارې دا مراسم وګوري.

په اندونیزیا کې په رسمي ډول پر غونډو اجباري بندیز تر اوسه حکومت نه دی لګولی خو وروسته تر دې چې راپور ورکړل شو چې څه باندې درې زره پنځه سوه کسان په کرونا ویروس اخته شوې دي او تر درې سوه د ډېرو ژوند دې اخیستونکي او وژونکي ناروغۍ اخیستی دی.

چارواکو خلکو ته خبرداری ورکړ چې له لویو غونډو سره دې پام کوي.

د دې دوو اندونیزیایانو نورګامان او پیغلې لیستاري د واده لپاره د اپریل دولسمه نېټه ټاکل شوې وه او تېرکال لا دواړو لوریو پرېکړه کړې ده چې په جاکارتا کې به په یوه صالون کې واده کوي او دې محفل ته به پنځه سوه کسان ورغواړي.

یوې میرمنې چې واده یې د خپل کور د ناستې له کوټې لید، رویټرز اژانس ته ویلي دي چې هغه کمیس چې دې غوښتل په دې محفل کې یې واغوندي هغه یې په خپل کور کې د مراسمو پرمهال په تن کړ.

دې میرمنې زیاته کړه چې خوا یې بده شوه چې په محفل کې یې جسماً حضور نه درلود خو د خدای شکر چې بیا هم دا محفل په خیر تېر شو.

د افغانستان د کرکټ ملي ټیم د دوشبنې په ورځ د ایرلنډ په وړاندې د ۵ یو ورځنیو لوبو درېیمه لوبه په درېیو وېکټو وګټله.

بلفاست کې د لوبې پیل کې د ایرلنډ ټیم بېټنګ وکړ او افغانستان ته یې ۲۰۷ منډې هدف وټاکه.

د افغانستان ټیم وکولای شول چې د خپلو ۷ لوبغاړو په سوځېدو سره په داسې حال کې چې ۳۱ توپونه ورته پاته وو دا هدف ترسره کړي.

راشد خان د لوبې غوره لوبغاړی وګڼل شو.

د د واړو ټیمونو ترمنځ لومړۍ سیالي د باران د اورېدو له کبله بې نتیجې لغوه شوه، خو د جمعې په ورځ دوهمه سیالي د افغانستان لوبډلې د ۹۲ منډو په لوړ توپیر وګټله.

دغه لوبلړۍ ټاکل شوې د اګسټ تر ۱۴مې دوام وکړي.

د ناروې د کډوالو شورا (اېن ار سي) وايي، په داسې حال کې چې افغانستان له ژور بشري، اقتصادي او اقلیمي بحران سره مخ دی، د ناټو غړو هېوادونو له افغان ولس سره خپلې ژمنې هېرې کړې دي.

دغه شورا زیاتوي، پنځه کاله کېږي چې لوېدیځو عسکرو، ډیپلوماتانو او پرمختیايي ادارو افغانستان پرېښی دی او ولس ته یې چې ناوړه بشري وضعیت سره لاس او ګرېوان دی د شورا په ټکو خپله شا اړولې ده.

د ناروې شورا خپل راپور کې وايي چې د ۲۰۲۳ کال راهیسې له ګاونډیو هېوادونو څخه د څه باندې شپږ میلیونه افغانانو ستنېدو په داسې هېواد کې بشري اړتیاوې لا زیاتې کړې دي چې له وړاندې له ګڼو او پرله‌ پسې بحرانونو سره مخ دی.

دغه مرستندویه مؤسسه وايي پرله پسې اقلیمي ناورینونو، سیمه‌ ییز تاوتریخوالي او واک ته د طالبانو له ستنېدو وروسته د ښځو او نجونو لپاره د فعالیت او ژوند د محدودېدو فضا، پر ټولنو لا ډېر فشار اچولی دی.

د ناروې شورا وايي په عین حال کې د بشري مرستو او پراختیايي تمویل سخت کمښت د دې لامل شوی چې میلیونونه افغانان د ژوندي پاتې کېدو لپاره له جدي ستونزو سره مخ شي.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند وايي، ایران او امریکا له یو بل سره خبرې نه‌کوي، بلکې یوازې د دواړو لورو ترمنځ د پیغامونو تبادله کېږي.

اسماعیل بقايي وايي: "موږ له امریکا سره خبرې نه‌لرو. طبیعي ده چې د منځګړو له لارې به د ورځنیو موضوعاتو په اړه د دواړو لورو ترمنځ پیغامونه تبادله شي."

د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند د دوشنبې په ورځ په خبري ناسته کې د خپلو څرګندونو په یوه بله برخه کې، پرته له دې چې جزئیات ورکړي، ویلي چې د ایران او امریکا ترمنځ راتلونکی ګام په شرایطو پورې تړاو لري.

بقايي په عین حال کې دا هم وویل چې ایران او عمان د هرمز تنګي له لارې د بېړیو د تګ راتګ د «نقشې» په اړه یوې هوکړې ته رسېدلي دي.

هغه زیاته کړې چې د دواړو هېوادونو خبرې په ډېرې رغنده توګه دوام لري.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند د خبري ناستې په بله برخه کې وویل، تر هغه چې امریکا سمندري محاصرې ته دوام ورکړي، د هرمز تنګی نه پرانیستل کېږي.

دا په داسې حال کې ده چې د امریکا ولسمشر ډونالد ټرمپ ویلي، واشنګټن غواړي پر ایران د نویو پوځي بریدونو پر ځای اقتصادي فشارونه وساتي، څو تهران یوې هوکړې ته اړ کړي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وايي، واشنګټڼ پرایران د نویو پوځي بریدونو پرځای غواړي پردې هیواد اقتصادي فشار وساتي ترڅو تهران یوې هوکړې کولو ته اړشي.

ټرمپ د یکشنبې په ورځ له اکسیوس رسنۍ سره په مرکه کې وویل: "موږ موضوع په ټیټه کچه ساتو." هغه اصطلاح چې معمولاً د احتیاط او محدود اقدام لپاره کارول کیږي.

هغه وویل: "موږ له هغوی سره یوازې نیمګړې خبرې اترې کوو. موږ یوازې ایران څارو، چې له ستر انفلاسیون سره مخ دی او پیسې هم نه لري."

د اکسیسوس په وینا ټرمپ په دې مرکه کې د ایران پر وړاندې د نورو پوځي ګواښونو یادونه ونه کړه. ټرمپ دغه څرګندونې داسې مهال کوي چې د ایران پربندرونو د امریکا کلابندي روانه ده او تهران هم د هرمز تنګي د بیرته پرانستلو لپاره امریکا ته نوي شرطونه ایښي دي.

ایراني چارواکو د هرمز تنګي د بیا پرانیستلو لپاره نوي او پراخ شرطونه مطرح کړي دي. د ایران د ملي امنیت شورا منشي محمدباقر ذوالقدر ویلي، تر هغه به هرمزتنګی خلاص نه شي چې امریکا خپل دریځ او چلند بدل نه کړي.

ایران د جګړې او بریدونو د پای ته رسېدو، د امریکا د پوځي ځواکونو د وتلو، د سمندري محاصرې د لرې کېدو، د جګړې د زیانونو د بشپړ جبران، د بندیزونو د لغوه کېدو او د د ایران د کنګل شویو شتمنیو د ازادېدو غوښتنه کړې ده.

له بلې خوا د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي وايي، تهران او مسقط په هرمز تنګي کې د کښتیو د تګ راتګ د مسیر او حقوقي مدیریت په اړه هوکړې ته ډېر نژدې شوي دي. د هغه په وینا، دواړه هېوادونه لومړی د یوه موقتي مسیر پر جوړولو خبرې کوي چې وروسته به د دایمي مسیر لپاره بنسټ وګرځي.

د سعودي عربستان د جیزان په سیمه کې د ارامکو د تېلو په تاسیساتو کې لګېدلی اور د یکشنبې په ورځ ووژل شو او د پېښې له امله د مرګ‌ژوبلې راپور نه دی ورکړل شوی.

یمني حوثیانو د برید مسوولیت منلی او ویلي یې دي چې تاسیسات یې د بې‌پیلوټه الوتکې په وسیله په نښه کړي دي. جیزان د یمن پولې ته نژدې موقعیت لري او حوثیانو ته نژدې دی.

د جیزان د تېلو چاڼځای هره ورځ شاوخوا ۴۰۰ زره بېرله اوومه تېل پروسس کوي او پټرول او ډیزل تولیدوي.

ترکیه وايي، د مکې دفاعي تړون د ایران خلاف نه دی.

د ترکیې د بهرنیو چارو وزیر هاکان فیدان د شنبې په ورځ وویل،" د ترکیې، پاکستان او سعودي ترمنځ لاسلیک شوی دفاعي تړون که څه د ناټو تړون ته ورته دی خو د ایران خلاف نه دی".

د هغه په وینا، دا تړون د هیڅ هېواد خلاف نه دی او یوازینۍ موخه يې د دغو درېیو هېوادونو د امنیت خوندي کول دي.

سعودي، ترکیې او پاکستان د تیرې جمعې په ورځ په مکه ښار کې یو دفاعي تړون لاسلیک کړ.

د تړون له مخې،" له دې درېیو هېوادونو پر هر یو يې برید، پر درې واړو برید ګڼل کیږي".

دا درې هېوادونه په داسې حال کې دفاعي تړون لاسلیکوي چې په منځني خیتځ کې پر ایران د امریکا او اسراییلو د بریدونو له کبله وضعیت ترینګلی دی.

ایران د شنبې په ورځ وویل، له عمان سره د هرمز تنګي له لارې د کشتیو د تګ راتګ د تنظیم لپاره د یوه نوي میکانیزم پر سر هوکړه، لازماً په دې معنا نه ده چې دغه لاره به بېرته پرانیستل کیږي.

د ایران سپاه پاسدران انقلاب ځواکونو یوه ویاند وویل، مخکې له دې چې هرمزتنګی پرانستل شي متحده ایالات باید د ایران غوښتنې ومني.

هغه له واشنګټن څخه وغوښتل چې له عمان سره له روانو خبرو ځان لرې وساتي. د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ په وار وار ادعا کړې چې واشنګټن په دغو خبرو اترو کې ښکېل دی.

د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي وویل چې تهران او مسقط د یوې هوکړې لاسلیک کولو ته نږدې شوي دي.

عراقچي وویل، د خبرو هدف دادی چې له هرمز تنګي څخه د کشتیو د تېرېدو یوه نوې، لنډمهاله لاره رامنځته شي.

د امریکا سنا جرګې پر ایران او روسیې د تازه بندیزونه طرحه تصویب کړه.

دغه طرحه پرون جمعه د امریکا په سنا جرګه کې په ۸۶ مثبتو رایو تصویب شوه.

د طرحې له مخې پر ایران او روسیې تازه بندیزونه ولګول شول.

د طرحې له مخې، د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ کولی شي پر هغو هېوادونو سل سلنه تعرفه ولګوي چې له ایران او روسیې تیل او ګاز اخلي.

د دې طرحې د تصویب موخه د ایران او روسیې د عایداتو د سرچینو وچول دي، څو دغه هېوادونه ونه شي کولی د جګړې لګښتونه برابر کړي.

دغه طرحه د امریکا د ګانکرس د استازو جرګې ته هم د تصویب لپاره استول شوې ده.

قانون جوړونکي اندېښمن دي چې ښايي دا طرحه به په امریکا کې د توکو بیې لا پسې لوړې کړي.

په واشنګټن کې د اوکراین سفارت د دې طرحې د تصویب هرکلی کړی دی.

پر اوکراین د روسیې په تازه بریدونو کې درې کسان وژل شوي او درې نور ټپیان دي.

اوکرایني چارواکي وايي، دا بریدونه پلازمینې کیف ته نژدې شوي چې د یو ماشوم په ګډون درې تنه په کې وژل شوي دي.

د نن سهار په دې بریدونو کې د کیېف ختیځې سیمې په نښه شوې وې.

رویترز خبري اژانس د عیني شاهدانو په حواله لیکي چې په سیمه کې د څو درنو چاودنو غږ اوریدل شوی دی.

له دې مخکې د اوکراین پر بېلابېلو سیمو د روسیې په بریدونو کې ۲۱ کسان وژلي وو.