د اروپايي ټولنې مشرتابه د کرونا ویروس په خاطر له لګېدلو محدودیتونو د وتلو لپاره یوه تګلاره پلان کړې ده.

د اروپايي کمېسیون مشره اورزلا فن در لاین به سبا په اروپايي هېوادونو کې عادي وضعې ته د بېرته ګرځېدو لپاره تدریجي اقدامات اعلان کړي.

اروپايي ټولنه ټینګار کوي چې دا اقدامات به په همغږې بڼه پلي شي.

وار له مخه د اروپا په ځینو هېوادونو له هغې ډلې په ډنمارک کې د اپرېل له ۱۵ وړکتونونو او د ماشومانو ښوونځي پرانیستل کېږي.

اتریش هم ویلي چې له راتلونکې اوونۍ واړه دکانونه، ساختماني پروژې او د بڼوالۍ اړوند پلورنځي پرانیستل شي.

د چک په جمهوریت کې هم د ځینو وړو کاروبارونو اجازه ورکړل شوې او هم د ګلف او ټېنس سپورټونو په سر لګېدلی محدودیت لیرې کېږي.

په ایټالیا کې چې په ټوله اروپا کې کرونا ویروس سخته ځپلې که څه هم محدودیتونه شته، خو ویل شوي چې د ټولنیزې فاصلې په رعایت، معاینې او روغتیايي سپارښتنو ته په پام د وضعې د عادي کېدو هڅې کېږي.

اروپا په ګرده نړۍ کې د کرونا ویروس له لاسه ډېره قرباني ورکړې ده او ګڼ هېوادونه‌یې لاک ډون او خلک‌یې قرنطین دي.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندوی ماموریت (یوناما) وایي له ایران او پاکستانه ستنېدونکي کسان دوامداره ملاتړ ته اړتیا لري.

د یوناما سرپرستې جورجېت ګانیون اسلام کلا ته د سفر پر مهال دغه څرګندونې کړي.

له ایران او پاکستانه د افغان کډوالو ایستل او ستنېدل ګړندي شوي او د کډوالو اړوندو ادارو ویلي چې د همدې کال ترپایه به افغانستان ته د ستنو شویو شمېر ۸ میلیونو ته ورسیږي.

تر دې وړاندې خپله یوشمېر ستنو شویو کورنیو هم ازادي راډیو ته ویلي و چې د دوامداره لاسنیوي لپاره یې کوم سیستم نشته او دوی په بیا میشتیدو کې له ګڼو ستونزو سره مخامخ دي.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندویه ماموریت یوناما د پنجشنبې په ورځ په خپله ایکس پاڼه په یوه اعلامیه کې تایید کړه چې په کونړ او هلمند ولایتونو باندې په هوايي بریدونو سره لږ تر لږه ۱۰ ملکیان چې اکثر یې ماشومان وو وژل شوي او نهه تنه نور ټپیان دي.

یوناما په دې اعلامیه کې ویلي چې ملکیان لا هم د سرحدي نښتو په نتیجه کې اغېزمنیږي.

ملګرو ملتونو د کړکېچ په کمېدو، د ملکیانو د لا زیاتې مرګژوبلې د مخنیوي، خبرو او نړیوالو حقوقو ته په درناوي ټینګار کړی دی.

تر دې مخکې د طالبانو د حکومت ویاند ذبیح‌الله مجاهد ادعا کړې چې پاکستاني الوتکو د کونړ شلتن ولسوالۍ چوګام او د هلمند ګرمسیر ولسوالۍ په صفار سیمو کې بمبار کړی چې لږ تر لږه ۹ ملکیان یې وژلي او ۱۱ نور یې ټپیان کړي دي.

د پاکستان د اطلاعاتو وزارت بیا دغه بریدونه تأیید کړي او ادعا یې کړې چې "د دغه هېواد ځواکونو د «غضب للحق» عملیاتو په دوام، په افغانستان کې د وسله‌والو ډلو پر پټنځایونو هوايي بریدونه کړي او په دغو بریدونو کې ۲۲ وسله‌وال وژل شوي دي".

د امریکا په تینیسي ایالت کې په اعدام محکومه ښځه کریستا پایک وروسته له هغه روغتون ته یوړل شوه چې د اعدام د اجرا پر مهال تر دوو وژونکو پیچکاریو وروسته هم ژوندۍ پاتې شوه.

کریستا پایک دېرش کاله مخکې د خپلې یوې ټولګیوالې کولین سلیمیر د شکنجې او وژنې په جرم په اعدام محکوم شوې وه.

په تینسي ایالت کې تېر ۲۰۰ کاله په کومې ښځې د اعدام حکم نه و اجرا شوی.

په امریکا کې د ښځو اعدام ډېره سابقه نه لري.

له ۱۹۷۶ کال راهیسې چې د امریکا سترې محکمې اعدامونه پيل کړي په څه باندې ۱۶۰۰ اعدامونو کې یواځې ۱۸ ښځې شاملې دي.

د افغان نجونو د تعلیم د حقونو فعاله شبانه بسیج راسخ د ټایم مجلې د ۱۰۰ نویو اغېزناکو څېرو په ډله کې راغلې ده.

ټایم مجلې پرون په خپله ویب پاڼه کې لیکلي چې شبانې په ۲۰۲۱ کال کې د طالبانو په بیا واکمنېدو د «افغانستان د رهبرۍ ښوونځي» ټول شاګردان روانډا ته انتقال کړل.

د مجلې په لیکنه د شبانې بسیج راسخ په نوښت دا یواځینی ښوونځی دی چې افغان نجونو ته د خپلې انلاین اکاډمۍ تر څنګ څه باندې ۴۳زرو زده کوونکو ته د تعلیم زمینه برابره کړې او د افغانستان د راتلونکې لپاره ښوونکې، ډاکترانې او مشرانې روزي.

هغې ته د درې لکو ډالرو په ارزښت د ایلیوېټ معتبره جایزه هم د بودیجې په شکل ورکړل شوې ده.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي چې له افغانستانه د راوتلو برخلاف امریکایي ځواکونه په منظمه توګه له عراق څخه ووتل.

سپینې ماڼۍ تېره شپه د ولسمشر ټرمپ بیان خپور کړی دی.

ولسمشر ټرمپ یاده کړې چې له عراق څخه راوتل داسې نه و لکه افغانستان چې ګڼ پوځي تجهیزات او وسایل شاته پرېښودل شول او ۱۳ امریکایي سرتیري هم ووژل شول.

امریکا په افغانستان کې خپل شل کلن پوځي حضور د ۲۰۲۱ کال په اګست کې پای ته ورساوه خو ولسمشر ټرمپ له هغه ځایه د راوتلو په بڼې او رامنځته شویو ګډوډیو باندې له اول سره نیوکې کړي دي.

هغه بیا په خپل تازه بیان کې له عراقه د امریکایي ځواکونو وتل بریالي او منظم بللي چې ورسره د ده په خبره په سیمه کې د امریکایي ځواکونو د څه باندې دوو لسیزو حضور پای ته ورسېد.

امریکا په ۲۰۰۳ کال کې د پخواني ولسمشر جورج ډبلیو بوش په دوره کې په عراق باندې پوځي عملیات پیل کړل.

دا عملیات د دوو نورو پخوانیو ولسمشرانو بارک اوباما او جوبایډن په دوره کې هم تمدید او باالاخره په ۲۰۲۶ کال کې د ولسمشر ټرمپ له خوا په رسمي توګه پای ته ورسېدل.

د پاکستان د سند ایالت عالي محکمې د جناح د طبي علومو پوهنتون ته امر کړی چې د پوهنتون ټولګیو او لیلیې ته د افغان محصلینو بېرته ستنېدلو لپاره زمینه برابره کړي.

پاکستاني رسنیو د چهارشنبې په ورځ «د میزان په ۸مه» د افغان محصلینو د مدافع وکیل په حواله راپور ورکړ چې دا حکم د ۳۲ افغان محصلینو په اړه شوی دی.

دغو محصلینو د پاکستان د طبي شورا د پرېکړې پر وړاندې محکمې ته مراجعه کړې وه.

د پاکستان طبي شورا د «وږې په ۱۶مه» اعلان کړی و چې په دولتي او خصوصي طبي پوهنتونونو کې د افغان محصلینو نوم‌لیکنه لغوه کوي او پرېکړه‌یې کړې چې هغوی سمدستي له پاکستانه وایستل شي.

شورا ویلي و چې دا پرېکړه د پاکستان د ملي پالېسۍ له مخې شوې چې پر حساسو مسلکي برخو، په ځانګړي ډول طبابت کې د افغانانو زده‌کړې منع کوي.

تر دې مخکې په پاکستان کې شاوخوا ۸۰۰ افغان محصلین په طبي علومو کې په زده‌کړو بوخت و.

د افغانستان «برښنا» شرکت وایي، تاجکستان موافقه کړې چې افغانستان ته د صادرېدونکې برېښنا اندازه زیاته کړي، خو د دې زیاتوالي دقیقه اندازه نه‌ده اعلان شوې.

برښنا شرکت د چهارشنبې په ورځ «د میزان په ۸مه» پر اېکس ټولنیزې شبکې ویلي چې د دې شرکت پلاوي د تاجکستان د برېښنا شرکت له رئیس سره په لیدنه کې پر دې موضوع خبرې کړې دي.

د برښنا په وینا، د تاجکستان پلاوي په دې لیدنه کې د ۵۰۰ کیلو ولټه برېښنا د لېږد لین د جوړولو پلان هم مطرح کړی دی.

افغانستان د خپلې اړتیا وړ برېښنا یوه لویه برخه له ګاونډیو هېوادونو واردوي او وخت ناوخت د صادروونکو هېوادونو د برېښنا په شبکو کې تخنیکي ستونزې د افغانستان په یو شمېر ولایتونو کې د برېښنا د پرې کېدو لامل کېږي.

دا په داسې حال کې ده چې د سنبلې په لومړیو کې د ترکمنستان وارداتي برېښنا په دغه هېواد کې له یوې تخنیکي ستونزې سره مخ شوه چې له امله‌یې د افغانستان په څو ولایتونو کې برېښنا پرې شوه او د دغو ولایتونو اوسېدونکي د برېښنا له اوږد پرېکون سره مخ شول.

مسکو ناټو ته خبرداری ورکړی که د روسیې له نورو برخو سره د دغه هېواد د کالینینګراد سیمې د اړیکې د پرې کولو هڅه وکړي، نو مسکو چمتو دی چې اټمي وسله وکاروي.

کالینینګراد د بالتیک سمندر پر غاړه د روسیې یوه سیمه ده چې د دغه هېواد له اصلي خاورې شاوخوا ۶۵۰ کیلومتره واټن او د ناټو د دوو غړو، پولنډ او لیتوانیا، ترمنځ موقعیت لري.

روېټرز د چهارشنبې په ورځ «د میزان په ۸مه» راپور ورکړ چې دغه خبرداری ناټو ته په یوه غیر رسمي ډیپلوماتیک سند کې استول شوی دی.

په سند کې مسکو ویلي چې د کالینینګراد د «منزوي کولو» هر ډول هڅه ښايي د مستقیمې جګړې او حتی د ناټو د غړو هېوادونو د تصمیم‌ګیرۍ په مراکزو د برید لامل شي.

ناټو د دغه سند ترلاسه کول تأیید کړي او ویلي یې دي چې د دې ائتلاف فعالیتونه او پوځي تمرینونه د روسیې لپاره ګواښ نه‌دي.

دا خبرداری په داسې وخت کې ورکړل شوی چې د روسیې او اروپايي هېوادونو ترمنځ ترینګلتیا په دې وروستیو کې زیاته شوې ده.

د بریتانیا صدراعظم د چهارشنبې په ورځ «د میزان په ۸مه» اروپايي اتحادیې ته د دې هېواد د بېرته ستنېدو احتمال د «واقعي انتخاب» په توګه مطرح کړ.

انډي برنهام د بریتانیا لومړنی صدراعظم دی چې له برېګزېټ وروسته په ښکاره ډول اروپايي اتحادیې ته د دغه هېواد د ستنېدلو خبره کوي.

هغه له بي‌بي‌سي سره په خبرو کې ویلي چې چمتو دی له بروکسل سره د لندن د اړیکو په اړه د ټولو انتخابونو ګټې او زیانونه په دقت وڅېړي او که د بریتانیا اکثریت وګړي یې وغواړي، نو اروپايي اتحادیې ته د دغه هېواد د ستنېدلو وړاندیز به وکړي.

د یوې نظر پوښتنې نتایج چې درې میاشتې مخکې ترسره شوې ښيي چې که ټول‌پوښتنه وشي، ۵۵ سلنه رأیه ورکوونکي به اروپايي اتحادیې ته د خپل هېواد د بېرته ستنېدو لپاره رأیه ورکړي.

بریتانیا د ۲۰۲۰ کال په جنورۍ کې له یوې ټول‌پوښتنې وروسته په رسمي ډول له اروپايي ټولنې ووتله.

د هرات ولایت د اسلام‌قلعه په سرحدي سیمه کې نن ماښام شاوخوا اووه بجې اورلګېدنه شوې ده.

په اسلام کلا کې د طالبانو حکومت د کمیسارۍ یو مسئول، عبدالغني ازادي راډیو ته وویل چې دغه اورلګېدنه د شپې تر ۱۰:۳۰ بجو پورې روانه وه او اوس مهار شوې ده.

د هغه په وینا، په دې پېښه کې د تېلو یو شمېر ټانکرونه سوځېدلي او ډېر مالي زیانونه اوښتي دي، خو تر اوسه د ځاني تلفاتو په اړه کوم راپور نه‌دی ورکړل شوی.

دغه طالب چارواکي زیاته کړه چې د اور د مهارولو لپاره ایران هم د اور وژنې موټرې او امبولانسونه د پېښې ځای ته استولي وو.

د اور لګېدنې لامل تر اوسه نه‌دی معلوم.