د جرمني حکومت افغانستان ته د هغو افغانانو د جبري ستنولو بهیر ځنډولی چې له غیر قانوني لارو دې هېواد ته تللي دي.

د جرمني د کورنیو چارو وزارت ویانده وايي چې د افغان حکومت د غوښتنې له مخې او د کرونا ویروس له وجې رامنځته شوي بحران ته په پام سره‌یې د افغانانو جبري ایستل موقتاً ځنډولي دي.

د جرمني خبري اژانس «DPA» د راپور له مخې له دې هېواده د ایستل شويو افغان کډوالو وروستۍ جوپه د روانې مارچ میاشتې په ۱۲مه نېټه کابل ته واستول شوه.

جرمني ټول ۹۰۷ افغانان چې ټول نارینه دي، افغانستان ته ستانه کړي دي.

د پاکستان په بلوچستان ایالت کې د شنبې د ورځې تر خونړیو پېښو ورسته، نن هم د دغه ایالت د مرکز کويټې په ګډون په بېلابیلو ښارونو کې د جدي امنیتي وضعیت خبره کېږي.

یو شمېر سیمه ییز خبریالانو د موضوع د حساسیت له امله خپل او د رسنۍ د نوم نه ښودلو په شرط ازادي راډیو ته وویل، یکشنبه د دلوې دولسمه هم د کویټې په ګډون په بیلا بیلو ښارونو کې ګرځبندیز نافذ او هیچاته له کورونو د وتلو اجازه نه ورکول کیږي.

په خیبر پښتونخوا کې د افغان کډوالو سرتاسري شورا وايي، انټرنیټي او ټلیفوني خدمتونه هم تر اوسه په بشپړ ډول قطع دي او اندېښنه څرګندوي چې په یاد ایالت په ځانګړي ډول کویټه کې به میشت افغانان له جدي ستونزو سره مخ وي.

د دې شورا مسول بریالي میاخیل ازادي راډيو ته وویل:

هغه زیاته کړه: « دلته په پښتونخوا کې د افغانانو ژوند له ډېر سخت کړاو سره مخ دی او بیا په بلوچستان کې خو حالت جنګي دي نو هلته خو به بیخي وضعیت غیر نور مال وي، ځکه د پاکستان حکومت ته خو د دغه ډول پېښو په وخت افغانان ښه لاس پاک وي او ټوله پړه پر دوی اچوي.»

پرون شنبه د دلوې یولسمه بلوچستان یوه نارامه ورځ تېره کړه او د مرکز کوټې په شمول په ۱۲ ښارونو او ښارګوټو کې همغږي وسله وال خونړي بریدونه او چاودنې وشوې.

سیمه ییزو خبریالانو ازادي راډیو ته وویل، اوس مهال که څه هم وضعیت د امنیتي ځواکونو په کنترول کې ښکاري خو د خلکو تر منځ ویره لا هم موجوده ده.

مرګژوبله

د بلوچستان اعلی وزیر میرسرفزار بګټي د ولوې په دولسمه نېټه په کوټه کې خبري غونډي ته وويل چې په "تېرو ۴۰ ساعتونو کې" له وسلوالو سره په نښتو کې "۱۷ امنيتي سرتېري" او ۳۱ ولسي وګړي وژل شوي دي.

نوموړي دغه شان ویلي، چې د وسله والو پر ضد په عملیاتو کې ۱۴۵ وسله هم وژل شوي دي.

فرانس پرېس او رویټرز خبري اژانسونو په خپلو راپورونو کې ویلي بلوڅ ازادي غوښتونکې ډلې بلوڅ لېبرېشن ارمي (بي اېل اې) چې امریکا یې د ترهګرې ډلې په توګه پېژنې د دغه حملو مسولست منلي او په حملو کې یې د پاکستان "۸۴ امنیتي سرتېرو د وژنې" دعوه کړې ده.

ډیورنډ کرښې ته څېرمه د کندهار د سپین بولدک ولسوالۍ د ویش بازار یو شمېر دوکانداران وايي که څه هم له سیمې تازه حال نه لري خو په خبره یې پرون وضعیت ډېر خونړی وو.

د ویش بازار یو دوکاندار میرویس ازادي راډيو ته وویل:

«پرون خو هاغاړه وضعیت ډېر خراب وو، که څه هم اوس هلته انټرنیټ بند او ټلیفوني شبکې بندې دي او هیچا سره اړیکه نه نیول کیږي، خو پرون چې ما خبرې کړي دي، څو درنې درنې چاودنې شوي دي په کویټه او د بلوچستان په لس پنځلس ځایونو کې جنګ روان وو، اوس هیڅ تازه مالومات نه لرم چې هلته څّ کیسه روانه ده.»

د دې ولسوالۍ یوه بل اوسېدونکې هم د نوم د نه ښودلو او غږ بدلون په شرط ازادي راډيو ته وویل:

«له پرون راهیسي په کویټه کې انټرنیټ کار نه کوي زما هلته د کاکا زامن دي، ډېر مو ورته تشویش او اندېښنه ده، ځکه پرون هلته ډېر سخت جنګ وو، موږ له خپلوانو هیڅ احوال نه لرو چې د هغوی وضعیت به څنګه وي، ویل کیږي چې نن هم په ټوله کویټه کې د خلکو په ګرزېدو بندیز دی او هیچاته له کورونو نه د وتلو اجازه نه ورکول کیږي.»

که څه هم په وروستیو کې د بلوچستان له بیلابیلو سیمو نه په ګڼ شمېر کې افغان کډوال په جبري ډول افغانستانه ته ایستل شوي خو د راپورونو له مخې لا هم د کویټې په ګډون په یو شمېر سیمو کې ځیني افغان کډوال میشت دي.

بلوچستان له افغانستان او ایران سره ګډه اوږده پوله لري له لسیزو راهیسې د ناکراریو شاهد دی.

د پاکستان امنیتي چارواکي تور لګوي چې د بلوچستان په وروستیو ناکراریو او بریدونو کې د هند له ملاتړ برخمنې وسله والې ډلې چې دوی یې "فتنة الخوارج" او "فتنة الهندوستان" یادوي لاس لري.

هغه ادعا چې هندي چارواکو رد کړې ده.

د بلوچستان اعلی وزير میر سرفراز بګټي ادعا کوي چې امنيتي ځواکونو په تېرو نژدې دوو ورځو کې د دې ایالت په بېلابېلو برخو کې د عملیاتو او جګړو پر مهال ۱۴۵مشکوک وسله وال وژلي دي.

ښاغلي بګټي نن په کوټه کې خبریالانو ته وويل، په تېرو ۴۰ ساعتونو کې له وسله والو سره په نښتو کې ۱۷ امنيتي سرتېري هم وژل شوي دي.

د هغه په وینا پرون شنبې په وسله والو حملو کې د وژل شویو ولسي وګړو شمېر ۳۱ ته رسېدلی دی. بګټي زیاته کړه چې په ګوادر کې د یوې کورنۍ پنځه مېرمنې او درې ماشومان چې ټول د خضدار سیمې اوسېدونکي بلوڅان وو، وژل شوي دي.

د بلوچستان په مرکز کوټه، مستونګ، نوشکي، دالبندین، خاران، پنجګور، تمپ او ګوادر سیمو کې له وسله والو حملو وروسته چې پړه یې بلوڅ بېلتونپالو ومنله، د پاکستان پوځ پرون وویل چې په ځوابي عملیاتو کې یې ۹۲ تنه مشکوک وسله وال وژلي دي.

د پوځ عامه اړیکو څانګې وویل چې د وسله والو په حملو کې ۱۸ ولسي وګړي او ۱۵ پوځیان وژل شوي دي.

د ایران د پارلمان مشر د هغو هېوادونو پوځونه تروریستي ډلې بللي چې د ایران سپاه پاسداران یې تروریستي ډله اعلان کړې ده.

محمدباقر قالیباف نن د پارلمان غونډې ته په وینا کې وویل د ایران د قوانینو له مخې هغوی چې سپاه تروریستي ډله بولي، خپل پوځونه یې تروریستي ډلې دي.

هغه زیاته کړه چې اروپایانو د سپاه په هدف ګرځولو سره خپلې پښې په تبر ووهلې او ثابته یې کړه چې یوځل بیا یې په ړندو سترګو د امریکا اوامر ومنل.

اروپايي ټولنې د پنجشنبې په ورځ د یو سیمبولیک اقدام په ترڅ کې د ایران سپاه پاسداران انقلاب ځواک د یوه تروریستي سازمان په توګه اعلان کړ. د اروپايي ټولنې غړو دا اعلان وروسته له هغه وکړ چې دې ځواک په ایران کې د خلکو پراخ اعتراضونه په کلکه وځپل.

دا لاریونونه چې ساری یې د ۱۹۷۹ کال له اسلامي انقلاب راهیسې لږ لیدل شوی د ډسمبر په ۲۸ مه د ایراني ریال د ارزښت د رالوېدو او ګرانۍ په وړاندې د تهران له بازاره پیل شول چې وروسته نورو ولایتونو ته وغځیدل او د رژیم پر وړاندې د پراخو اعتراضونو بڼه یې غوره کړه.

د ایران په بندرعباس او اهواز کې دوه چاودنې شوي چې یو شمېر کسانو ته یې مرګژوبله اړولې ده.
د هرمزګان ولایت د بیړنیو چارو د کنټرول ادارې ویلي چې شنبه په بندرعباس ښار کې په یوه هستوګنیزه ودانۍ کې چاودنې لږ تر لږه ۱ کس وژلی او ۱۴ نور یې ژوبل کړي دي.

چارواکو ویلي چاودنه د ګازو د لیک کېدو له امله شوې.

اخوا په اهواز کې هم چارواکو تایید کړې چې په کیانشهر سیمه کې د ګازو د چاودنې له امله لږ تر لږه پنځه کسان وژل شوي او دوه نور ټپیان دي.

د چاودنو تر راپورونو وروسته د ایران سپاه پاسداران ځواکونو د ایران د سمندري ځواک د قومندان علیرضا تنګسیري د وژنې خبره رد کړه.
اسراییلي چارواکو هم ویلي چې دوی په ایران کې د شنبې ورځې په چاودنو کې لاس نه لري.

دا وروستۍ څو ورځې پر ایران د امریکا د پوځي اقدام امکان د کورنیو او نړیوالو رسنیو یوه مهمه موضوع ګرځیدلې.

په ګڼو رسنیو کې راغلي چې متحده ایالتونو په لویو پوځي جنګي بیړیو سربېره ګڼې جټ او تېل وړونکې الوتکې په سیمه کې ځای پر ځای کړی.

د امریکا لویه پوځي جنګي الوتکې وړونکې بیړۍ یو اس اس ابراهام لینکلن هم منځني ختیځ کې لنګر اچولی.

د بلوچستان د مرکز کوټې په ګډون په لږ تر لږه دولسو سیمو حکومت مخالفه وسله والو نن همغږه عملیات ترسره کړل.

یوه امنیتي مسوول چې نه یې غوښتل څیره یې ښکاره شي او نوم یې یاد شي فرانس پریس اژانس ته وویل چې د دې بریدونو پرمهال د پنځو ملکیانو په ګډون لږ تر لږه لس امنیتي سرتیرې وژل شوي او اته پنځوس مخالف وسله له منځه تللي دي.

تر دې څرګندونو مخکې نن سهار له کوټې، پسني، مستونګ، نوشکي او ګوادر څخه د نښتو او چاودنو راپورونه خپاره شوي وو.

بلوچ بیلتون غوښتونکو( بلوچ لیبریشن ارمي) ډلې د دې همغږه عملیاتو مسوولیت منلی دی.

د پاکستان په بلوچستان کې بلوچ بیلتون غوښتونکو د مرکز کوټې په ګډون په بیلابیلو سیمو کې نن په یوه وخت عملیات پیل کړې دي.

په کوټه کې یوه امنیتي چارواکي چې نوم یې نه دی اخیستل شوی، فرانس پریس اژانس ته وویل چې د ماشینداروو او ځانمرګو دا همغږه عملیات په ټول بلوچستان کې ترسره کیږي، په ځانګړي ډول په کوټه، پسني، مستونګ، نوشکي او ګوادر کې.

صوبایي حکومت بیړنی حالت اعلان کړی دی.

بلوچ بیلتون غوښتونکو( بلوچ لیبریشن ارمي) ډلې د دې همغږه عملیاتو مسوولیت منلی دی.

د ایران د بهرنیو چارو وزیر یو ځل بیا له امریکا سره یوه تړون ته چمتوالی څرګند کړ.
عباس عراقچي نن په ایکسپاڼه کې لیکلي دي چې هیواد یې له واشنګتن سره سم او منصفانه توافق ته چمتو دی. عراقچي وایي چې ایران چمتو دی چې اټومي وسلې جوړې نه کړي خو د دې په بدل کې دې پر تهران لګیدلي بندیزونه لرې شي.

د امریکا د متحد ایالتونو ولسمشر د پنجشنبې په ورځ ویلي و، چې ایران ته یې داسې ضرب الاجل ټاکلی دی چې هغوی پرې پوهیږي.

ډونالډ ټرمپ د پنجشنبې په ورځ په سپینه ماڼۍ کې دا هم وویل چې د امریکا ډیرې سترې جنګي بیړۍ د ایران په لور روانې دي.

ټاکل شوې ده چې د غزې او مصر ترمنځ د رفح پوله سر له سبا پرانیستل شي. دا ګام د غزې لپاره د واشنګتن له لورې د سولې د وړاندې شوي پلان برخه ده.

د اسراییل پوځ وویل چې رفح پوله به د محدودو پلیو کسانو د تګ راتګ لپاره پرانیستل شي او هغه کسان به له دې لارې د تیریدو اجازه ولري چې د اسراییل له لورې یې تایید شوي وي. په ورته وخت کې به د دې کسانو د تګ راتګ چارې اروپایي ټولنه څاري.

رفح د غزې یوازینۍ پوله ده چې له اسراییل سره شریکه نه ده.

د غزې دا پوله د دوه زره څلرویشتم کال د مې له میاشتې راهیسې بنده ده.

د رویټرز خبري آژانس د راپور له مخې سرمنشي انتونیو ګوتېریش د ملګروملتونو غړو هېوادونو ته په یوه لیک کې دا خبرداری ورکړی دی.

که څه هم ښاغلي ګوتېریش له دې مخکې هم د م. م د نغدو پیسو د بحران په اړه خبرې کړي خو دا ځلې یې په بېساري شدت سره په دې اړه خبرداری ورکړ.

دا په داسې حال کې ده چې متحدوایالتونو چې د م. م اصلي مالي مرستندوی دی، د ملګروملتونو له ځینو ادارو سره مالي مرستې کمې کړي او د دې سازمان عادي بودیجې ته یې د خپلې ونډې له ورکولو ډډه کړې ده.

ګوتیریش په هغه لیک کې چې د جون په ۲۸مه یې استولی دی، ویلي چې د م. م مالي بحران په زیاتېدو دی، د پروګرامونو په تطبیق کې له ستونزو سره مخ دی او له مالي پلوه د له منځه تللو خطر ورسره مل دی. د هغه په وینا په نژدې راتلونکي کې ښايي وضعیت تردې نور خراب شي.

د ملګروملتونو اړوندې ادارې چې په افغانستان کې اړو خلکو ته د بشري مرستو اصلي تمویلوونکې دي، په وروستیو کلونو کې د خپلو بودیجو د کمېدو له کبله، بیا بیا اندېښنه ښودلې ده.

د آزادې اروپا/ آزادۍ راډیو د تاجکي څانګې د راپور له مخې دا پېښه د پنجشنبې په ورځ (د سلواغې په ۹مه) ماښام مهال د شمس الدین شاهین ولسوالۍ په بهارک سیمه کې شوې ده.

د تاجکستان چارواکو دا کسان د مخدرو موادو افغان قاچاقبران بللي دي. د چارواکو په وینا پنځو وسله والو قاچاقبرانو له آمو سیند څخه د تاجکستان خاورې ته د اوښتو پرمهال د تاجکستان د سرحدي ځواک خبرداري ته پاملرنه ونه کړه او وسله وال مقاومت یې وکړ چې په نتیجه کې یې درې کسان ووژل شول او دوه نور د افغانستان پر لور په تېښه بریالي شول.

په خبر کې راغلي دي چې وژل شوي کسان د افغانستان د تخار ولایت د چاه آب ولسوالۍ اوسېدونکي دي.

د تاجکستان سرحدي ځواکونو ویلي دي چې له دې وسله والو څخه یې درې کلاشینکوفونه او ۱۵۰ مرمۍ، یوه کشتۍ او د چرسو او تریاکو څلور بوجۍ ترلاسه کړي دي. د طالبانو حکومت تردې دمه په دې اړه څه نه دي ویلي.

د تاجکستان سرحدي ځواکونو له دې مخکې هم په سرحد کې له قاچاقبرانو سره د نښتو خبر ورکړی و. د مرغومي (جدي) میاشتې په ۲۸مه، د تاجکستان چارواکو اعلان وکړ چې امنیتي ځواکونو یې په همدې سیمه کې ۴ تروریستان چې د دوی په وینا د افغانستان له خاورې څخه وراوښتي وو، وژلي دي.