د اسرائیل ولسمشر ویلي، د دغه هېواد د سیاسي اپوزېسیون له مشر بیني ګانټز څخه به وپوښتل شي چې نوی حکومت جوړ کړي.

د اسرائیلي ولسمشر ری اوین ریولین دې خبرو دا چانس زیات کړی چې ګانټز به وکولای شي صدراعظم بنیامین نتانیاهو له سیاسي ډګره په شا کړي.

د اسرائیل د ولسمشر دا څرګندونې د بنیامین نتانیاهو په وړاندې لویه ضربه بلل کېږي، هغه صدراعظم چې له یوه بې‌ساري سیاسي کړکېچ سره مخ دی.

خو معلومه نه‌ده چې د بینی ګانټز شین او سپین منځلاری ګوند به د اسرائیلو سیاسي حالت قابو کړای شي او که نه.

نتانیاهو چې ۷۰ کاله عمر لري، له ډېرې مودې راهیسې د اسرائیل د صدراعظمۍ چارې په مخ بیایي.

د پاکستان پوځ ویلي، د شنبې په ورځ په کراچۍ ښار کې د سند ایالت د ځانګړو ځواکونو پر یوې اډې په وسله وال برید کې درې سرتیري وژل شوي او څلور نور ټپیان شوي دي.

پوځ په یوه بیان کې ویلي چې د پاکستاني طالبانو یوې ډلې، جماعت الاحرار وسله ‌والو لومړی د کراچۍ د ګلستانِ جوهر سیمې د رینجرز کمپ په دروازه کې چاودېدونکي توکي وچاودول او وروسته یې پر سرتېرو ډزې پیل کړې.

د رویترز د راپورله مخې عیني شاهدانو ویلي، دوی لومړی د یوې زورورې چاودنې غږ واورید او ورپسې د ښار د یوې مهمې لارې ترڅنګ، چې څو پوهنتونونه او د پاکستان د هوا پېژندنې اداره هم پکې موقعیت لري، د ډزو غږونه واورېدل.

پوځ ویلي، په نښتو کې درې وسله ‌وال ووژل شول او څلورم کس، چې د افغانستان تبعه بلل شوی، ژوندی ونیول شو.

دا په کراچۍ کې د ۲۰۲۴ کال د اکتوبر راهیسې تر ټولو لوی برید بلل کېږي؛ هغه مهال د چینایي وګړو پر کاروان په چاودنه کې دوه چینایي اتباع وژل شوي وو.

په وروستیو کلونو کې د پاکستان په لویو ښارونو کې بریدونه کم شوي وو، خو د وسله‌ والۍ وروستي زیاتوالي دا اندېښنې راپارولي چې ښايي تاوتریخوالی یو ځل بیا ښاري مرکزونو ته ور وګرځي.

امریکایي ځواکونو د دویمې پرله ‌پسې شپې لپاره د ایران پر "ګڼو هدفونو" بریدونه وکړل. د واشنګټن په وینا، دا بریدونه د سوداګریزو کشتیوپر وړاندې د تهران د "تیري" په ځواب کې ترسره شول.

په داسې حال کې چې په منځني ختیځ کې نازک اوربند د ماتیدو له ګواښ سره مخ دی، ولسمشر ډونالډ ټرمپ ګواښ وکړ چې اسلامي جمهوریت به له منځه یوسي. هغه په خپلې ټولنیزې شبکې تروټ سوشال ولیکل:

" امریکایې الوتکو همدا اوس د ایران د توغندیو او بې‌ پیلوټه الوتکو د زېرمو او ساحلي رادارونو پر مرکزونو بریدونه وکړل، ځکه چې ایران بیا هم د اوربند هوکړه ماته کړه! ډېر امکان لري چې هغوی هېڅکله زده کړه ونه کړي!"

هغه زیاته کړه: "کېدای شي داسې وخت راشي چې موږ نور ونه شو کولای معقول واوسو او اړ شو چې هغه کار په پوځي ډول بشپړ کړو هغه چې موږ په ډېر بریالیتوب سره پیل کړی و. که داسې وشي، د ایران اسلامي جمهوریت به نور وجود ونه لري!"

څو ساعته وروسته، د ایران سپاه پاسداران انقلاب ځواکونو اعلان وکړ چې د جون د ۲۸مې نېټې د سهار له ۲ څخه تر ۳ بجو پورې یې د غچ اخیستنې په توګه د امریکا اړوند هدفونو پر لور توغندي او بې ‌پیلوټه الوتکې توغولي دي. کویټ او بحرین هم راپورورکړی چې یوشمیرتوغندي یې هوایي قلمرو ته داخل شوي خو په دې اړه نور جزیات ندي ورکړل شوي.

سپاه پاسداران ویلي چې په کویټ او بحرین کې یې امریکایي پوځي اډې په نښه کړې دي.

سپاه پاسدراان همداراز خبرداری ورکړ چې د اوربند هر ډول "سرغړونه" به "ټولې روانې ډیپلوماتیکې هڅې په بشپړ ډول ودروي."

د امریکا مرکزي قوماندانۍ سینټکام د جون په ۲۷مه وویل چې ځواکونو یې دا بریدونه "د سوداګریزو بېړیو پر وړاندې د ایران د دوامدارو تېریو په مستقیم ځواب کې" ترسره کړي دي.

ایران سمدستي په دې اړه رسمي غبرګون ونه ښود. د سینټکام په اعلامیه کې دا نه دي ویل شوي چې کوم ځانګړي هدفونه په نښه شوي، خو د امریکا دفاعي چارواکو ویلي چې وروستي بریدونه پای ته رسېدلي دي.

د ملګرو ملتونو د سمندري چارو نړیوال سازمان (IMO) ویلي، د سې‌شنبې له ورځې راهیسې تر اوسه ۱۱۵ بېړۍ او شاوخوا ۲۵۰۰ سمندري کارکوونکي په خوندي ډول له هرمز تنګي وتلي دي.

د دې ادارې سرمنشي، ارسینیو دومینګز، ویلي چې دا بهیر د ملګرو ملتونو د خوندي تګ‌راتګ د پروګرام په چوکاټ کې پیل شوی و، خو د عمان په خلیج کې پر یوې کښتۍ له برید وروسته، د شاوخوا ۶۰۰ کښتیو او ۱۱ زره سمندري کارکوونکو د ایستلو عملیات په موقتي ډول ځنډول شوي دي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي، ایران پر یادې کښتۍ د بې‌پیلوټه الوتکې برید کړی او زیان یې وراړولی دی.

د ملګرو ملتونو د سمندري چارو ادارې په وینا، د بېړیو د خوندي تګ رسمي عملیات د عمان او ایران د ساحلونو ترڅنګ له دوو ځانګړو لارو ترسره کېږي.

د امریکا له لوري د ایران په جنوب کې د توغندیو او بې‌پیلوټه الوتکو پر زېرمو او یوې راداري اډې تر برید وروسته، د ایران سپاه پاسداران ادعا کړې چې په سیمه کې یې د امریکايي ځواکونو د استوګنې ځایونه په نښه کړي دي.

د سپاه پاسداران سمندري ځواک په یوه لنډه خبرپاڼه کې ویلي، که امریکا بیا بریدونه وکړي، د سپاه غبرګون به «لا پراخ» وي.

د امریکا د پوځ مرکزي قوماندانۍ (سینټکام) یا نورو خپلواکو سرچینو د سپاه دا ادعا تر اوسه تایید یا رد کړې نه ده.

سپاه پاسداران ویلي، له دې وړاندې د دې ځواک د قوماندانانو په نوم خپرې شوې څرګندونې او خبرپاڼې ناسمې وې او یوازې همدا رسمي خبرپاڼه د دوی دریځ څرګندوي.

د امریکا د ولسمشر مرستیال، جي‌ډي ونس، ایران ته خبرداری ورکړی چې متحد ایالتونه به هر ډول «تاوتریخوالي ته په تاوتریخوالي ځواب ورکړي».

ونس ویلي، که ایران د اوربند د تفاهم‌لیک د عملي کېدو په اړه کومه ستونزه یا اندېښنه لري، «کولای شي ټېلفون وکړي او خبرې وکړي.»

هغه په ایکسپاڼه کې لیکلي: «ایران اوربند تړون لاسلیک کړی او موږ هم ورته ژمن یو. که هغوی د تفاهم‌لیک د پلي کېدو په اړه اختلاف لري، یوازې دې ټېلفون وکړي. خو که تاوتریخوالی وکړي، له سخت غبرګون سره به مخامخ شي.»

د امریکا پوځ تایید کړې چې په هرمز تنګي کې پر یوې سنګاپوري سوداګریزې بېړۍ د ایران د ادعا شوې ډرون برید په ځواب کې یې د ایران دننه ځینې پوځي هدفونه په نخښه کړي دي.

د امریکا د پوځ مرکزي قوماندانۍ (سینټکام) ویلي، امریکايي جنګي الوتکو د ایران د جنوبي سواحلو په اوږدو کې د توغندیو او بې‌پیلوټه الوتکو زېرمې او راداري تأسیسات بمباري کړي دي.

د «اېور لاولي» په نوم سوداګریزه بېړۍ، چې د سنګاپور بیرغ پرې رپېده، د پنجشنبې په ورځ له هرمز تنګي تر تېرېدو وروسته د عمان د سواحلو ترڅنګ د یوه توغندي یا الوتکې له برید سره مخامخ شوه. امریکا ادعا کوي چې دا برید د ایران له لوري د یوې بې‌پیلوټه الوتکې په وسیله شوی و.

سینټکام دغه برید «بې‌دلیله دښمنانه اقدام» بللی او ویلي یې دي چې دا د تهران او واشنګټن ترمنځ د اوربند د هوکړې سرغړونه ده او د نړۍ په یوه مهم سوداګریز سمندري مسیر کې یې د بېړیو د تګ راتګ ازادي له خطر سره مخامخ کړې ده.

تر دې برید لږ مخکې، د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ایران تورن کړی و چې په هرمز تنګي کې یې د تېرېدونکو بېړیو پر لور لږ تر لږه څلور بریدګرې بې‌پیلوټه الوتکې توغولې دي. هغه ویلي و چې امریکايي ځواکونو له دغو څخه درې الوتکې نسکورې کړې دي.

ټرمپ په خپلې ټولنیزې شبکې «ټروت سوشل» کې لیکلي و چې د ایران دغه اقدام د اوربند د هوکړې «احمقانه سرغړونه» ده او خبرداری یې ورکړی و چې امریکا به ډېر ژر ځواب ورکړي.

د وینزویلا چارواکي وايي د چهارشنبې د ورځې پیاوړو زلزلو کې د مړو کسانو شمیر ۲۳۵ تنو ته ورسیده.

د ژغورنې عملیاتو د جمعې په ورځې هم دوام وکړ. زرګونه کسان لادرکه دي.

دریشتر په کچه ۷.۲ او ۷.۵ درجې دغو دوه زلزلو دچهارشنبې په ماښام د پلازمینې کاراکاس لویدیځې سیمې ولړزولې.

کارپوهان وايی دا په تیره یو پیړۍ کې په وینزویلا کې ترټولو پیاوړې زلزلې وې.

د کاراکاس هوايي ډګر له کار لویدلی او سلګونه ودانیو او روغتونونو ته زیان اوښتی دی.

یو شمیر هیوادونو د مرستې لپاره چمتووالی څرګند کړی دی . امریکا هم د بشري مرستو رسولو لپاره خپل ځینې بندیزونه لیرې کړي دي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو وایي، واشنګټن له تهران سره د سولې یوې هوکړې ته د رسېدو لپاره د نرمښت «یو حد او حدود» لري.

روبیو، چې سیمې ته د سفر په ترڅ کې بحرین ته تللی، د پنجشنبې په ورځ، د چنګاښ په ۴مه، وویل چې امریکا به هېڅکله ایران ته اجازه ور نه کړي چې د هرمز تنګي له لارې د بېړیو د تګ راتګ په بدل کې مالیه واخلي، ځکه د هغه په وینا، دا کار به «بشپړه ګډوډي » رامنځته کړي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر دغه څرګندونې په داسې حال کې کوي چې عمان ته نږدې په یوې بار وړونکې بېړۍ برید شوی او یوڅه زیان یې لیدلی دی.

تر اوسه هېچا د دغه برید مسؤولیت نه دی منلی، خو څو امریکايي چارواکو ایران په دې برید تورن کړی دی.

بل لور ته، د ایران سپاه پاسداران ځواکونو د عمان له خوا د بېړیو د تګ راتګ لپاره د یوې لنډمهالې لارې د معرفي کولو په غبرګون کې ټینګار کړی چې د ایران له همغږۍ او څارنې پرته به هرمز تنګي کې د بېړیو حرکت ناامن او خطرناک وي.

د اسرائیل حکومت د پنجشنبې په ورځ اعلان وکړ ترڅو چې حزب الله بې وسلې شوی نه وي خپل ځواکونه له لبنان څخه نه باسي.

د اسرائیل د حکومت ویاند، ډیویډ منسر، خبریالانو ته وویل:
«تر څوچې حزب‌الله یو ګواښ وي، بې وسلې شوی نه وي او پوځي تشکیلات یې له منځه نه وي تللي، موږ به خپل ځواکونه د لبنان له جنوب څخه ونه باسو.»

حزب‌الله د تېر کال (کب) میاشت کې، وروسته لدې چې امریکا او اسرائیل پر ایران بریدونه پیل کړل، د اسرائیل پر شمال د راکټونو او بې‌پیلوټه الوتکو په توغولو جګړې ته داخل شو. په مقابل کې، د اسرائیل پوځ پر لبنان پراخ هوايي بریدونه پیل کړل او خپل ځمکني ځواکونه یې هم د دغه هېواد جنوب ته ولېږل.

د جګړې په جریان کې، د لبنان حکومت په واشنګټن کې له اسرائیل سره مستقیمې خبرې اترې پیل کړې.

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر، مارکو روبیو، د دغو خبرو په اړه ویلي چې دواړه ګاونډي هېوادونه د «ارادې او نیت پر بنسټ یوې ژمنې» ته نږدې شوي دي.

ایران امریکا سره د تفاهم‌ لیک د امضا په درشل کې ټینګار کاوه چې د اسرائیل له خوا پر لبنان بریدونه باید پای ته ورسېږي، او د دغه تفاهم له لاسلیک څو ورځې وروسته د اسرائیل او حزب‌الله ترمنځ اوربند رامینځ ته شو.

حزب الله یو سیاسي او پوځي سازمان دی چې امریکا یې یوه ترهه ګره ډله ګڼی خو اروپايي اتحادیه یې یواځې پوځي څانګه ترهه ګره ګڼي.

په وینزویلا کې د پرله پسې دووزلزلو له امله د مړو شویو کسانو شمیر لږترلږه ۱۶۴ ته رسیدلی او د ټپیانو شمیر له ۹۷۰ اوښتی.

دا په تېرو څه باندې سلو کلونو کې د وینزویلا تر ټولو پیاوړې زلزله وه. لومړۍ زلزلې چې شدت یې د ریښتر په کچه ۷،۲ و، د دې هېواد د شمالي ساحل سیمه ولړزوله، یوازې ۴۰ ثانیې وروسته بلې د ریښترپه کچه ۷،۵ زلزلې بیا همدا سیمه ولړزوله.

دغو زلزلو په پلازمینه کاراکاس کې کورونه ونړول او په ټوله سیمه کې یې پراخ ویجاړی رامنځته کړ. چارواکو وویل چې له متحده ایالاتو او څو اروپایي هېوادونو څخه لسګونه ژغورونکي ډلې د ځپل شوې سیمې پر لور استول شوي او د چین، هند، برازیل او ان ایران په ګډون چې په خپله جګړې ځپلی، یو شمېر نورو هېوادونو هم د مرستې وړاندیز کړی دی.