د لاسرسۍ وړ لېنکونه

تازه خبر
شنبه ۱۶ وری ۱۳۹۹ کابل ۰۷:۵۹

نړۍ

کرونا؛ د نړۍ سرحدونه بند او د ونډو بیې مخ پر ځوړ دي

ارشیف.

په داسې حال کې چې اروپا اوس د (کووایډ-۱۹) وایروس د سرایت په برخه کې د چین ځای نیولی د نړۍ هېوادونو خپل سرحدونه بندوي او د ونډو بیې مخ پر ځوړ روانې دي.

د بېلابېلو هېوادونو پر سفر یې کلک بندیزونه لګولي او د اروپايي ټولنې مشرانو د خلکو پر غونډو محدودیتونه اعلان کړي دي.

دا په داسې حال کې ده چې په هغو هېوادونو کې چې دا وبا په‌کې خپره شوې په دې ناروغۍ د اخته کسانو شمېر په زیاتېدو دی.

د روغتیا نړیوال سازمان (WHO) پرون اعلان وکړ چې په ټوله نړۍ کې ۱۲۴۸۴۷ کسان په دې وایروس اخته شوي او د مړو شمېر له ۴۶۰۰ کسانو اوښتی دی.

په ایټالیا کې په (کووایډ-۱۹) د اخته کسانو شمېره له ۱۲۰۰۰ او په ایران کې له ۱۰ زرو اوښتې او په جنوبي کوریا کې دا شمېره اتو زرو ته نږدې شوې ده.

په همدې حال کې متحده ایالاتو د اروپايي ټولنې له ۲۶ هېوادونو څخه پر الوتنو بندیز لګولی دی.

په فرانسه کې به له راتلونکې اوونۍ څخه وړکتونونه، ښوونځي او پوهنتونونه بند وي په داسې حال کې چې د چک جمهوریت په ګډون په یو شمېر نورو هېوادونو کې ټولې تعلیمي مؤسسې لادمخه رخصت شوې دي.

د ورځې تازه خبرونه دلته ولولئ

چک جمهوریت کې په کرونا ویروس د اخته کسانو شمېر ۳۸۰۰ ته ورسېد

په چک جمهوريت کې د اپرېل تر ۱۱مې د خلکو پر تګ راتګ بندیز لګېدلی و خو حکومت غوښتنه کړې چې دا وخت زیات شي.

د چک جمهوریت د عامې روغتیا وزارت نن د اپرېل په ۳مه، وویل چې په دې هېواد کې په کرونا ویروس د اخته کسانو شمېر ۳۸۰۰ ته رسېدلی دی.

په چک جمهوریت کې له دې امله د مړو شمېر ۴۶ ته لوړ شوی دی.

د دې هېواد حکومت نن وړاندیز وکړ چې د کرونا ویروس د لا خپرېدو د مخنیوي لپاره لګول شوی بندیز ۳۰ ورځې تمدید شي.

په چک جمهوريت کې د اپرېل تر ۱۱مې د خلکو پر تګ راتګ بندیز لګېدلی و خو حکومت غوښتنه کړې چې دا وخت زیات شي.

د چک جمهوریت حکومت د اضطراري حالت د تمدید پرېکړه پارلمان ته د تصویب لپاره استولې ده.

د چک پارلمان باید د حکومت دا پرېکړه تصویب کړي.

د کرونا ویروس سره د مبارزې لپاره د ملګرو ملتونو پرېکړه لیک

ارشیف

د ملګرو ملتونو عمومي اسمبلۍ د کرونا ویروس یا کوویډـ۱۹ په وړاندې د مبارزې لپاره دا تازه پرېکړه لیک په داسې حال کې تصویب کړ، چې په نړۍ کې په کرونا ویروس د اخته کسانو شمېر تر یو میلیون اوښتی دی.

د امریکا د جانز هاپکینز پوهنتون د معلوماتو له مخې، په دې ویروس په نړۍ کې د مړو شمېر تر ۵۳۰۰۰ کسانو زیات شوی دی.

دغه پرېکړه لیک په نړیوال روغتيايي او اقتصادي بحران کې د ملګرو ملتونو پر مرکزي رول ټینګار کوي او له سرمنشي انتونیو ګوتیریش غواړي چې د دې ویروس په وړاندې د نړيوال اقدام د متحرک او همږغي کولو هڅې رهبري کړي.

دغه پرېکړه لیک د سویس، اندونیزیا، سینګاپور، ناروې، لیختن شټاین او ګانه له خوا پېشنهاد شوی و، چې د رایو په اتفاق سره تصویب شو.

په یوه بل سیال پرېکړه لیک کې چې د روسیې له خوا پېشنهاد شوی و، د کرونا ویروس د چلنجونو په وړاندې د همکاري او د پیوستون پر اړتیا بحث شوی دی.

خو په دغه پرېکړه لیک کې د نړيوالو بندیزونو د عمومي لیرې کولو ضمني غوښتنه، د تجارتي جګړو او د داخلي تولیداتو د ملاتړ یا پروټکشنیزم د هڅو د ختمولو غوښتنه شوې ده.

خو یوازې څلورو هېوادونو د مرکزي افریقا جمهوریت، کیوبا، نیکاراګوا او وینزویلا د روسیې د پېشنهاد شوي پرېکړه لیک د متن ملاتړ وکړ.

خو اسوشېتېډ پرېس اژانس د ځینو ډیپلوماتانو وینا را اخیستې چې ویلي یې دي، اروپايي ټولنې، بریتانیا، د امریکا متحدو ایالتونو او اوکراین د روسیې پر پېشنهاد انتقاد وکړ.

د کرونا وایروس د خپرېدو د مخنیوي په هدف، عمومي اسمبلۍ غونډې نه کوي، بلکې د رایې ورکولو لپاره نوي اصول ټاکل شوي دي.

که یو هېواد هم انتقاد ولري، یو پرېکړه لیک ناکامه کېږي.

د عمومي اسمبلۍ له خوا تصویب شوي پرېکړه لیکونه لازم الاجرا نه دي، خو څومره چې یې ملاتړ کېږي، هغومره پیاوړی سیاسي اهمیت لرلای شي.

ټوله نړۍ کې په کرونا ویروس د اخته کسانو شمېر له یو میلیونه واوښت

ارشیف

په نړۍ کې په کرونا ویروس د اخته کسانو شمېر تېره شپه له یو میلیون لوړ شو.

د امریکا د جانز هاپکینز پوهنتون له خوا د ورکړل شویو ارقامو له مخې د اپریل تر دوهمې نېټې پورې د دې ناروغۍ له کبله له ۵۱۴۰۰ زیات کسان مړه شوي دي.

د دې پوهنتون څېړونکي باور لري چې په کرونا ویروس د اخته خلکو او د دې ناروغۍ له کبله د مړو اصلي شمېره ښايي تر ډېره لوړه وي ځکه له یوې خوا بېلابېل هېوادونه د احصاییو لپاره بېلابېلې طریقې لري او له بلې خوا هغه کېسونه چې په ناروغ کې خفیف علایم ښکارېږي نه شمېرل کېږي، د دې ناروغۍ د ټسټ امکانات کم دي او په ځینو هېوادونو کې یې خلک پټوي.

د جانز هاپکنیز پوهنتون د احصاییو له مخې د کرونا ویروس تر ټولو زیات مثبت موارد په امریکا کې دي چې شمېر یې پرون له ۲۳۶ زرو واوښت خو له دې کبله د مړو تر ټولو لوړه شمېره چې څوارلس زرو ته نژدې شوې ده په ایټالیا کې ده.

ناټو له کرونا ویروس سره د مبارزې لپاره مرسته وغوښته

د ناټو عمومي منشي ینس سټولټنبرګ

د ناټو د غړو هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو پرون پنجشنبې د دې ټلوالې له جګپوړي پوځي افسر څخه وغوښتل چې د کرونا ویروس پرضد مبارزه کې له دوی سره مرسته وکړي.

د ناټو عمومي منشي ینس سټولټنبرګ د ویډیو کنفرانس له لارې د ناټو د بهرنیو چارو د وزیرانو غونډې وروسته دا اعلان وکړ.

د کرونا ویروس د خپرېدو د مخنیوي لپاره د محدودیتونو په لړ کې د ناټو په اویا کلن تاریخ کې د لومړي ځل د دې ټلوالې غونډه د ویډیو کنفرانس له لارې جوړېږي.

سټولټنبرګ وویل د غونډې ګډونوالو د امریکايي قواوو له جنرال ټاډ والټرز څخه چې اوس مهال د ناټو د هوايي ځواک د قرارګاه قوماندان دی وغوښتل چې د کرونا ویروس پرضد د مبارزې هڅې تنظیم کړي.

هغه زیاته کړه: "موږ پرېکړه وکړه چې خپل لوړرتبه قوماندان جنرال والټرز ته دنده ورکړو څو د کرونا ویروس پرضد د مبارزې لپاره لازم پوځي ملاتړ چمتو او د مرستو د رسولو چارې تنظیم او چټکې کړي."

د ناټو عمومي منشي زیاته کړه چې جنرال والټرز به د غړو هېوادونو او متحدانو له خوا په بېړنیو حالاتو کې اړو سیمو ته د هوا له لارې د روغتیايي تجهیزاتو رسول تنظیموي او همداراز د هوا له لارې د مرستو د رسولو په چارو کې به اسانتیا راولي.

پاکستان د امریکايي خبریال په وژنې تورن کس د مرګ سزا ختمه کړه

احمد عمر سعيد شېخ

د پاکستان يوې محکمې د امريکايي خبريال ډېنيېل پرل د وژنې په تور د نيول شوي کس د مرګ سزا ختمه کړې ده.

پر احمد عمر سعيد شېخ تور و چې په ۲۰۰۲م کال کې يې په کراچۍ کې د وال سټريټ ژورنال ورځپاڼې خبريال ډېنيېل پرل تر تښتولو وروسته وژلی و، خو د سند ایالت سترې محکمې د اپرېل په دوهمه عمر شېخ يوازې د تښتونې په جرم محکوم کړ او د هغه د مرګ سزا يې په اووه کاله بند واړوله.

بل‌خوا محکمې د پرل په وژنه د درېیو نورو تورنو کسانو د خوشې کولو امر هم وکړ.

۳۸ کلن ډېنيېل پرل د امريکايي ورځپاڼې وال سټريټ ژورنال د سوېلي اسيا څانګې مشر خبريال و.

ډېنيېل پرل
ډېنيېل پرل

نوموړی په امريکا کې د ۲۰۰۱م کال د سپټمبر ۱۱مې تر ترهګریزو بريدونو وروسته کراچۍ ته تللی و. هلته د ۲۰۰۲م کال د جنورۍ پر ۲۳مه وتښتول شو.

تر دې څلور ورځې وروسته "د پاکستان د خپلواکۍ د بحالۍ لپاره ملي خوځښت" په نوم يو تنظيم پيغام خپور کړ چې که په ۲۴ ساعتونو کې په ګوانتانامو کې بند پاکستانيان خوشې نه‌شول او پاکستان ته «اېف-۱۶» ډوله جنګي الوتکې ورنه‌کړل شوې، نو ډېنيېل پرل به ووژني.

تر دې وروسته د ۲۰۰۲م کال د فبرورۍ پر ۲۱مه پاکستاني چارواکو يوه وېډيو تر لاسه کړه چې د پرل وژل په‌کې ريکارډ شوي و.

نړۍ کې په کرونا ویروس د اخته کسانو شمېر له نهه‌نیم لکو واوښت

ارشیف، په ایران کې په کرونا ویروس اخته کس

په نړۍ کې په کرونا ویروس د اخته خلکو شمېر له نهه نیمو لکو واوښت.

دا تازه شمېر نن د کرونا ویروس د قضیو د ثبتولو یوې وېب‌پاڼې ورلډومېټرس خپور کړی دی.

د جانز هاپکنز پوهنتون شمېرې بیا ښيي چې نږدې نهه لکه او ۴۲ زره کسان په ټوله نړۍ کې په کرونا ویروس اخته شوي دي.

په دې ډله کې امریکا د مثبتو قضیو له پلوه په لومړي سر کې ده ځکه هلته په کرونا ویروس د اخته خلکو شمېر نږدې ۲۱۷ زرو ته رسېدلی دی.

په امریکا کې د مړو شمېر ۵۱۳۷ ښودل شوی.

په ټوله نړۍ کې بیا د کرونا ویروس له لاسه د مړو شویو خلکو شمېر ۴۸ زره او د روغو شویو خلکو شمېر له دوو لکو کسانو اوښتی دی.

د امریکا ۴ نورو ایالتونو کې هم ګرځ‌بندیز ولګول شو

نیویارک

د امریکا څلور نور ایالتونه هم د هغو ۳۰ ایالتونو په ډله کې شامل شول چې اوسېدونکو ته‌یې کور کې د پاتې کېدو امر شوی دی.

د فلوریدا، جورجیا، مسيسیپي او نوادا والیانو پرون اعلان وکړ چې دغو ایالتونو کې یې د خلکو په تګ راتګ کلک بندیزونه لګولي دي.

د جانز هاپکنز پوهنتون شمېرې ښيي چې تر اوسه امریکا کې ۵۱۱۹ کسان دغه ویروس مړه کړي دي.

امریکا کې تر اوسه څه باندې دوه لکه او ۱۶ زره کسان په کرونا اخته شوي دي.

امریکا هغه هېواد دی چې دا مهال د نړۍ په کچه د کرونا تر ټولو زیاتې پېښې لري، خو د دغه ویروس د مړینې له اړخه بیا ایټالیا او اسپانیا په لومړي او دوهم کتار کې دي.

ایټالیا کې کرونا تر اوسه څه باندې ۱۳ زره او اسپانیا کې یې نږدې نهه نیم زره خلک مړه کړي دي.

روسیې څخه د طبي وسایلو ډکه الوتکه امریکا ته ورسېده

له روسیې امریکا ته رسېدلې الوتکه

امریکا ومنله چې له روسیې څخه د اخیستل شویو طبي وسایلو الوتکه متحده ایالاتو ته رسېدلې ده.

امریکایي چارواکو تېره اوونۍ د متحده ایالاتو د ولسمشر ډونالد ټرمپ او د هغه روسي سیال ولادیمیر پوتین ترمنځ له ټیلیفوني خبرو وروسته وویل چې له مسکوه طبي تجهیزات اخلي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ویلي، دې طبي تجهیزاتو کې د مصنوعي تنفس الې او له کرونا ویروس د خوندیتوب وسائل شامل دي.

د دغه وزارت ویاندې مورګان اورتاګوس په یوه خبرپاڼه کې ویلي، امریکا او روسیې له دې وړاندې هم په کړکېچنو حالاتو کې یو له بل سره بشري مرستې کړي او راتلونکي کې هم داسې همکاري کوي.

امریکایي چارواکو نه‌دي ویلي چې د دغو طبي وساېلو لپاره‌یې روسیې ته څومره پیسې ورکړې دي.

هند کابل کې پر درمسال د برید په اړه تحقیقات کوي

کابل کې د سېکهانو درمسال له برید وروسته

هند په پام کې لري په کابل کې د سېکهانو پر درمسال د برید په اړه تحقیقات وکړي.

هغه برید کې چې تېره اوونۍ په کابل کې وشوه ۲۷ تنه ووژل شول.

اسلامي دولت ډلې یا داعش د هغه برید مسؤلیت منلی دی.

هندي رسنیو راپور ورکړی چې برید کوونکی محسن نومېده چې به ابو خالد مشهور وو.

د راپورونو له مخې یاد برید کوونکی د هند د کرالا ایالت وو او دوه کاله وړاندې له اسلامی دولت ډلې سره یوځای شوی وو.

پوتین په روسیه کې د بېړني حالت د اعلان اجازه وکړه

د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین

د روسیې ولسمشر هغه قانون لاسلیک کړ چې حکومت ته اجازه ورکوي په دې هېواد کې د کرونا ویروس له کبله بېړنی حالت اعلان کړي.

دغه قانون چې ولادیمیر پوتین پرون د اپرېل لومړۍ نېټه لاسلیک کړ، تر هغه یوه ورځ دمخه د پارلمان له‌خوا تصویب شوی وو.

دا قانون حکومت ته اجازه ورکوي چې په ټول هېواد کې بېړنی حالت اعلان او د دې وضعیت په ترڅ کې جبري اجرایي مقررات رامنځته کړي.

روسي چارواکي په وروستیو ورځو کې د خلکو پر ګرځېدو لګېدلي محدودیتونه نور هم ډېر وي، په ځانګړي ډول په پلازمېنه مسکو کې چې ۲۱ میلیونه وګړی‌يې د کرونا ویروس د چټک خورېدو له کبله په کورونو کې ایسار شوي دي.

د اپرېل تر لومړۍ نېټې پورې روسي چارواکو د کرونا ویروس ۲۷۷۷ پېښې ثبت کړې دي. له دې ډلې ۲۴ تنه‌یې مړه شوي دي.

ایران کې د کرونا ویروس له کبله د مړو شمېر تر ۳ زرو واوښت

ایران کې د کرونا ویروس له کبله ۳۰۳۶ کسان مړه شوي دي.

ایراني چارواکي وایي په دې هېواد کې د کرونا ویروس له کبله د مړو شمېر تر درېیو زرو واوښت.

د ایران د روغتیا وزارت ویاند کیانوش جهانپور د چهارشنبې په ورځ وویل چې په تېرو ۲۴ ساعتونو کې ۱۳۸ تنه د دې ویروس له کبله مړه شوي دي.

هغه زیاته کړه: "له بده مرغه د پرون او نن ترمنځ ۱۳۸ ایرانیان چې د (کوویډ-۱۹) له کبله په وروستیو اوونیو کې بستر شوي، مړه شوي. تر اوسه زموږ په هېواد کې د (کوویډ-۱۹) یا کرونا ویروس له کبله ۳۰۳۶ کسان مړه شوي دي."

د جهانپور په خبره په همدې موده کې د ۲۹۸۷ نویو پېښو سره یاد ویروس د اخته کسانو شمېر ۴۷۵۹۳ تنو ته لوړ شو.

ایران د نړۍ له هغو هېوادونو دی چې کرونا ویروس ډېر ځپلی دی او داسې اندېښنې شته چې په دې هېواد کې په کرونا د اخته کسانو رښتونې شمېره تر دې ډېره لوړه وي.

د ایران ولسمشر حسن روحاني د چهارشنبې په ورځ کابینې ته په وینا کې وویل چې ایرانیانو لوی کار وکړ او د ده په خبره داسې ښکاري چې دغه ناورین په ټولو ولایتونو کې په شاتګ کې دی.

نوموړي په همدې حال کې امریکا تورنه کړې چې پر تهران د بندیزونو د لیرې کولو یو تاریخي فرصت‌یې له لاسه ورکړ.

واشنګټن ټینګار کوي چې درمل او طبي تجهیزات پر ایران د امریکا په بندیزونو کې شامل نه‌دي.

د روانې اوونۍ په سر کې بریتانیا، فرانسې او جرمني د لومړي ځل لپاره له ځانګړو سوداګریزو مېکانیزمونو په استفادې ایران ته طبي تجهیزات واستول، داسې چې پر دې هېواد د امریکا له بندیزونو سرغړونه ونه‌شي.

ایران ته د ډونالد ټرمپ تازه خبرداری

د امریکا متحده ایالاتو ولسمشر ډونالد ټرمپ

د امریکا متحده ایالاتو ولسمشر ډونالد ټرمپ خبرداری ورکړ چې که ایران یا د هغه پلویان په عراق کې پر امریکایي ځواکونو او یا د هغوی پر شتمنیو برید وکړي، لویه بیه به ورکړي.

ډونالد ټرمپ د اپرېل پر لومړۍ نېټه په یوه ټویټ کې وویل چې د معلوماتو او باورونو پر اساس ایران او یا د هغه متحدین په عراق کې پر امریکایي سرتېرو او شتمنیو د برید پلان لري.

ولسمشر ټرمپ زیاتوي: "که دا کار وشي، ایران به ډېره لویه بیه پرې کړي."

دا روښانه نه‌ده چې د ښاغلي ټرمپ هدف به دا وي چې متحده ایالات د داسې یوه پلان په اړه استخباراتي معلومات لري.

تېر کال امریکا په عراق کې د ائتلاف ځواکونو پر مرکزونو او بهرنیو سفارتونو په ځانګړي ډول د امریکا پر سفارت په بریدونو کې ایران پلوه ملېشې تورنې کړې.

د مارچ پر ۱۱مه په عراق کې پر یوه پوځي مرکز راکټي برید وشو، دوه امریکایي او یو بریتانوی سرتېری په‌کې ووژل شول چې ورسره په سیمه کې شخړې ډېرې شوې.

د هغه برید مسؤلیت چا وانه‌خیست، خو امریکا په غبرګون کې پر ایران پلوه کتائب حزب‌الله پر مرکزونو خونړي بریدونه وکړل.

تهران هم ولسمشر ټرمپ ته د خطرناکو اقداماتو پر وړاندې خبرداری ورکړ.

د بلغاریا پارلمان ټول غړي معاینه کېږي

د بلغاریا پارلمان

د بلغاریا پارلمان ټول غړي د دې لپاره چې معلومه کړي چې د کرونا ویروس لري که نه، معاینه کېږي.

دا پرېکړه تر هغه وروسته وشوه چې د پارلمان یو غړی په کرونا ویروس اخته وپېژندل شو.

د بلغاریا چارواکو ویلي چې د پارلمان ناروغ غړی روغتون ته لېږدول شوی دی.

د دې هېواد د پارلمان د ۲۴۰ نورو غړو معاینه به په راتلونکو ۲۴ ساعتونو کې کېږي.

د امریکا جانز هاپکنز پوهنتون ویلي چې په بلغاریا کې ۱۴۲ کسان په کرونا ویروس اخته دي.

د بین‌الافغاني خبرو پر پیل د ناټو عمومي منشي ټینګار

د ناټو عمومي منشي ینس سټولټنبرګ

د ناټو عموي منشي ینس سټولټنبرګ نن د اپرېل په لومړۍ، په افغانستان کې له ټولو سیاسي اړخونو او وسله‌والو طالبانو غوښتنه وکړه چې بین‌الافغاني خبرې پیل کړي.

سټولټنبرګ نن په بروکسل کې د ناټو د بهرنیو چارو د وزیرانو د غونډې تر پېل مخکې خبریالانو ته وویل: "اوسنی وضعیت ډېر پېچلی دی، اوس د دې وخت دی چې طالبان او ټول سیاسي اړخونه خپل رول ولوبوي. ټول باید کار وکړي یوازې د هغوی د تعهد او ډاډ په مټ بین‌الافغاني خبرې پیل کېدلائ شي."

د ناټو د بهرنیو چارو وزیران به د وېډیو له لارې خبرې کوي.

سټولټنبرګ همداراز وویل چې د دې کال تر دوبي به په افغانستان کې د بهرنیو ځواکونو شمېر ۱۲ زرو ته راکم شي. هغه وویل چې د بهرنیو ځواکونو وتل مشروط کار دی.

صربیا د کوسوو له‌خوا د ۱۰۰ فیصده تعرفې لیرې کول 'جعلي خبر' بولي

د کوسوو او صربیا بیرغونه

د کوسوو حکومت وايي چې د صربیا پر تجارتي مالونو یې ۱۰۰ فیصده تعرفه لیرې کړې، خو د صربیا چارواکو ویلي چې دا فېک‌نیوز یا جعلي خبر دی.

صربیايي چارواکو ادعا کړې چې کوسوو نه‌یوازې دا چې تعرفه‌یې نه‌ده لیرې کړې، بلکې د هغوی د تجارانو لپاره‌یې شرایط لا سخت کړي دي.

د کوسو. صدراعظم البین کورتي پرون د کوسوو په پلازمېنه، پریشتینا کې خبریالانو ته وویل چې د اپرېل له لومړۍ نېټې به ټول هغه مالونه چې له صربیا واردېږي یوازې اسنادو ته اړتیا لري، داسې اسناد چې د کوسوو له اساسي قانون او نورو قوانینو سره برابر وي.

کوسوو له صربیا هم غوښتنه وکړه چې ورته عمل وکړي. هغه وویل چې د تبعیض څخه ستړي دي او غواړي چې صربیا د سیال په توګه مساوي چلند ورسره وکړي.

کوسوو ویلي چې د صربیا پر مالونو سل فیصده تعرفه لیرې کوي، خو په مقابل کې یې له صربیا غواړي چې د هغوی خپلواکي په رسمیت وپېژني.

د امریکا د متحده ایالاتو حکومت تېره اوونۍ پر کوسوو غږ وکړ چې د صربیا پر مالونو لګولې تجارتي تعرفه لیرې کړي.

نور راوښيه

XS
SM
MD
LG