د لاسرسۍ وړ لېنکونه

تازه خبر
دوشنبه ۱۱ وری ۱۳۹۹ کابل ۱۱:۳۳

افغانستان

یاماموتو نن له ډاکتر عبدالله عبدالله سره وکتل

عبدالله عبدالله او تدامیچي یاماموتو.

افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي استازي تدامیچي یاماموتو نن له ډاکتر عبدالله عبدالله سره وکتل.

په لیدنه کې ښاغلي یاماموتو د افغان مشرانو له‌خوا، له اساسي قانون سره سم په یوه ټول‌شموله حکومت د راغونډېدو پر اهمیت ټینګار وکړ چې ټولو ته د منلو وړ وي.

دا چاره د سولې د خبرو لپاره د یوه استازي ټیم د جوړولو لپاره مهمه ده.

د ورځې تازه خبرونه دلته ولولئ

د آمو سیند د سویلي سواحلو د ویجاړۍ په اړه اندېښنې رامنځته شوي

د امو سیند یوه څنډه ارشیف

د پسرلي په پیل او د آمو سیند د اوبو له زیاتېدو سره سم، د دغه سیند د سویلي سواحلو د ویجاړۍ په اړه اندېښنې هم زیاتې شوي دي.

د آمو سیند سویلي څنډې نه دي تحکیم شوي او په همدې علت هر کال لسګونه جریبه ځمکه د اوبو سره لاهو کېږي او تر ډېره په رېګ ځایونو بدلېږي.

سږ کال هم د آمو سیند د جنوبي سواحلو اوسېدونکي اندېښمن دي چې زراعتي ځمکې یې د اوبو د پورته کېدو له ګواښ سره مخ دي.

د سیمې اوسېدونکي وايي چې د ازبکستان هېواد د آمو سیند شمالي څنډې تحکیم کړي، نو د اوبو ټول لنګر د یاد سیند سویلي څنډې ته د افغانستان په لور دی او ورځ تر بلې یې د تخریب کچه ډېریږي.

د هغوی په خبره چې په سیند کې د ازبکستان د پوځي کښتیو ګزمې هم د آمو سیند د سواحلو تخریب ته مرسته کوي.

د شورتپې ولسوالۍ د آرق باتور کلي اوسېدونکی حاجي مجید وايي چې د آمو سیند له حمل میاشتې تر سرطان میاشتې طغیان لري او اوبه یې زیاتېږي.

هغه زیاتوي: " هر کال سلګونه جریبه ځمکه تخریب کوي. تر اوسه یې زمونږ دوه کلي له سیند سره یو ځای کړي دي. هر ورځ د افغانستان خاوره له سیند سره لاهو کېږي او د ازبکستان قلمرو ته ور زیاتیږي."

په همدې حال کې، د بلخ د والي ویاند منیر فرهاد ازادي راډیو ته ووېل چې د آمو سیند د څنډو د لا زیات تخریب د مخنیوي په موخه دوی یو لړ لومړني اقدامات ترسره کړي، خو په خبره یې چې دا د هغوی له وسه پورته ده چې د آمو سیند د سواحلو د تخریب مخنیوی وکړي.

د آمو سیند د پامیر غرونو د یخچالونو په اوبو کېدو سره پیلېږي او د آرال دریاچې ته ور ختمېږي.

دا سیند د څه باندې زر کلیومترو په فاصلې سره د ازبکستان، تاجکستان او ترکمنستان هېوادونو سره د افغانستان طبیعي پولې جوړوي.

د هرات، بغلان، بامیان او د بلخ له زندانونو لسګونه زندانیان خوشې شول

ارشیف

د افغانستان جمهوري ریاست د روان کال د حمل میاشتې په اوومه نېټه د کرونا ویروس د خپرېدو د مخنیوي په موخه د ۱۰ زره زندانیانو د بخښنې فرمان صادر کړ.

د دې فرمان په اساس له هرات څخه تر دې دمه د پنځو ښځو په ګډون ۱۴۴ تنه زندانیان له بند څخه خلاص شوي او په پام کې ده چې ۳۵۰ تنه نور هم آزاد شي.

د هرات د عمومي محبس مدیر میوند صمدي ازادي راډیو ته ووېل چې دا کسان د سرقت، ترافیکي پېښو او اخلاقي فسادو په جرمونو تورن و.

د بغلان د مرکزي محبس مدیر سمنوال محمد اسلم کوهستاني وايي چې له دغه زندان څخه د دوشنبې په ورځ ۷۶ تنه زندانیان آزاد شول.

په مرکزي بامیان ولایت کې هم د دوه ښځو په ګډون ۳۹ تنه زندانیان د دوه ورځو په ترځ کې له قید څخه آزاد شوي.

د بامیان والي مرستیال عتیق الله عتیق ازادي راډیو ته ووېل چې په پام کې ده له ۲۰۰ نور زیات زندانیان هم له بند څخه خوشې شي.

بلخ ولایت کې هم د ښځو، ماشومانو او نارینه و په ګډون په مختلفو جرمونو لسګونه تورن زندانیان د ولسمشر له لوري د بندیانو د عفو د فرمان د تطبیق د کمېسیون له لوري خلاص شول.

د بلخ والي ویاند منیر فرهاد ووېل چې په آزاد شویو کسانو کې ۱۶ ښځې، ۱۰ ماشومان شامل دي.

په هرات کې یو شمېر ښځینه محبوسینو د تېرې یک شنبې په ماښام په دې دلیل چې نوم د بخښنې په دغه فرمان کې نه وو شامل شوي په تاوتریخوالي لاس پورې کړ او د زندان یوې برخې ته یې اور ورته کړ چې له امله یې د زندان ۵ ساتونکي ټپیان شول.

د هرات والي ویاند جیلاني فرهاد د یاد خبر په پخلي سره وايي چې وضعیت اوس تر کنترول لاندې دی.

د یادولو ده، چې د کرونا ویروس د مخ نیوي په منظور د ولسمشر اشرف غني له لوري د لس زره زندانیانو د عفو په فرمان کې هغه کسان شامل دي، چې د قید موده یې له پنځو کلونو کمه وي، عمر یې له ۵۵ کلونو ډېر وي او د کووید-۱۹ ناروغۍ له جدي ګواښ سره مخ وي.

چارواکي: هلمند، زابل او بادغیس کې امنیتي ځواکونو ته مرګ ژوبله اوښتې

ارشیف

د افغانستان په یو شمېر ولایتونو کې د طالبانو په بریدونو کې افغان امنیتي ځواکونو ته مرګ ژوبله اوښتې ده .

د زابل د والي ویاند ګل اسلام سیال آزادي راډیو ته وویل چې تېره شپه په ارغنداب ولسوالۍ کې وسله والو طالبانو د امنیتي ځواکونو پر پوستو بریدونه کړي چې شپږ افغان سرتېري په کې وژل شوي دي.

هغه زیاته کړه: "دا چې زموږ امنیتي ځواکونه په فعال دفاعي حالت کې وو د وسله والو طالبانو دا لوی برید یې په شا وتمباوه او په متقابله جګړه کې یې طالبانو ته درنه مرګ ژوبله واړوله، له بده مرغه په دې جګړه کې ۶ افغان امنیتي سرتېري وژل شوي دي."

ښاغلي سیال د طالبانو د تلفاتو دقیق شمېر یاد نکړ.

بلخوا د هلمند د والي ویاند عمر ځواک نن آزادي راډیو ته ویلي چې تېره شپه د کجکي ولسوالۍ په مربوطاتو کې د وسله والو طالبانو په بریدونو کې دوه افغان سرتېري وژل شوي او دوه نور ټپیان دي.

د بادغیس د والي ویاند نجم الدین برهاني هم آزادي راډیو ته د امنیتي ځواکونو پر یوې پوستې د طالبانو د برید خبره کړې ده.

د ښاغلي برهاني په خبره دا برید د بادغیس ولایت د مقر ولسوالۍ په مربوطاتو کې شوی چې د ده په خبره یو پولیس افسر په کې وژل شوی او ۲ نور سرتېري ټپیان دي.

دغه چارواکي طالبانو ته هم د مرګ ژوبلې د اړولو ادعا کوي.

طالبانو تراوسه په دې اړه څه نه دي ویلي.

کورنیو چارو وزارت: هرات کې ۴۰۰۰ کیلوګرامه چاودېدونکي مواد کشف شوي

ارشیف

د افغانستان د کورنیو چارو وزارت وایي په هرات ولایت کې ۴۰۰۰ کیلوګرامه چاودېدونکي مواد کشف شوي دي.

د دغه وزارت په یوې خبرپآڼه کې راغلي چې دا امونیم نایتریت په یوه باروړونکي موټر کې ځای پرځای شوي و.

د غه موټر د غوریان ولسوالۍ په مربوطاتو کې د پولیسو لاس ته لویدلی، خو د کورنیو چارو وزارت په خبرپاڼه کې یې د وخت په اړه څه نه دي ویلي.

د دغه وزارت چارواکي وایې د دې موادو په کشفولو سره په هرات ولایت کې د لسګونو ترهګریزو پېښو مخه ونیول شوه .

د کورنیو چارو وزارت په وینا له امونیم ناتریت څخه د ډیری وسله والې ډلې په ځانګړي ډول طالبان د سړک غاړي ماینونو په جوړلو او نورو تخریبي فعالیتونو کې کار اخلي.

د افغانستان د انځرو حاصلات به ۴۲ زره مټریک ټنو ته زیات شي

ارشیف

د افغانستان د کرنې او مالدارۍ وزارت د انځرو د پروسس او بسته‌بندۍ طرحه وروستۍ کړه.

د دغه وزارت ویاند اکبر رستمي نن ازادي راډیو ته وویل، دغه طرحه به سږ کال عملي شي چې د دې طرحې پر بنسټ به د انځرو حاصلات له ۲۵ زره مټریک ټنو ۴۲ زره مټریک ټنو ته زیات شي.

دغه وزارت وایي، دوی په پام کې لري چې په مرکز او ولایتونو کې د تازه او وچو انځرو د پروسس مرکزونه جوړ کړي او همدارنګه په راتلونکو پنځو کلونو کې به څه باندې ۳۲۵۰ هکټاره ځمکه کې د انځرو باغونه جوړ شي.

انځر د افغانستان له مهمو صادراتو یادېږي چې د کرنې او مالدارۍ وزارت په وینا افغانستان ته لسګونه میلیونه ډالر عواید لري.

افغانستان تېر کال څه باندې ۷۰ میلیونه ډالرو په ارزښت د انځرو صادرات لرل.

اوس‌مهال د هېواد په ۱۶ ولایتونو کې انځر تولیدېږي چې ډېر یې په لوېدیځو ولایتونو کې دي.

پکتیا د درېیو اوونیو لپاره قرنطین شو

د ګردېز ښاریان بیا وایي چې لا هم ښار ته له ولسوالیو او نورو ولایتونو څخه خلک ازاد تګ راتګ کوي.

د پکتیا سیمه‌ییز چارواکي وایي، په دغه ولایت کې یې د درېیو اوونیو لپاره د قرنطین موده اعلان کړې.

د دغه ولایت والي شمیم خان کټوازی وایي، له نن وروسته به په ښار کې د خوراکي توکو، درملتونونو، صرافیو، نانوایي او بانکونو پرته ټولې هټۍ تر دوهم امر پورې تړلې وي.

د ګردېز ښاریان بیا وایي چې لا هم ښار ته له ولسوالیو او نورو ولایتونو څخه خلک ازاد تګ راتګ کوي چې په وینا یې که‌یې مخه ونه‌نیول شي، شاید د ویروس د انتقال سبب وګرځي.

خو ښاغلی کټوازی وایي چې ښار ته داخلېدونکي موټر به هم محدود کړي.

له بلې‌خوا د پکتیا پوهنتون د طب پوهنځي مسؤلینو خپل محصلانو ته د انلاین زده‌کړو سیستم رامنځته کړی چې په وینا یې له نیمایي زیات محصلان ترې په عادي ډول خپل تحصیل ته ادامه ورکوي.

د طب پوهنځي رئیس ډاکتر محمد شریف فورقاني ازادي راډیو ته وویل: "یوازې د طب پوهنځي مسؤلینو نه، بلکې د پکتیا د پوهنې ریاست مسؤلین وایي، د پکتیا له ملي ټلوېزیون او سیمه‌ییزو راډیوګانو له لارې خپلو زده‌کوونکو ته تدریس بهیر پیلوي."

که څه هم په پکتیا کې د کرونا کومه مثبته پېښه نه‌ده ثبت شوې، خو په افغانستان کې په کرونا د اخته کسانو شمېره ۱۴۱ کسانو ته ورسېده چې له ډلې یې ۴ کسانو خپل ژوند هم له لاسه ورکړی او پنځه تنه نور بیا له دې ناروغۍ بېرته روغ شوي دي.

'سوداګریزو بندیزونو سوداګرو ته میلیونونه ډالر زیان اړولی'

کابل ولایت کې د کرونا ویروس د خپرېدو له امله پر ګرځېدو محدودیت.

د افغانستان د سوداګرۍ او صنعت خونه وايي، په هېواد کې د سوداګریزو بندیزونو له امله سوداګرو ته میلیونونه ډالر زیانونه اوښتي دي.

د دې خونې د مدیره پلاوي غړي خان جان الکوزي د دوشنبې په ورځ ازادي راډیو ته وویل چې سوداګر یوازې د پاکستان په سرحد کې هره ورځ څه باندې یو میلیون ډالر ټکس ورکوي.

د نوموړي په باور، له یوې میاشتي راهیسې د هېواد په صادراتو کې بې‌ساری کمښت راغلی.

دا په داسې حال کې ده چې له تېرې یوې میاشتې راهیسې د پاکستان له لوري د کرونا ویروس د خپرېدو د مخنیوي په هدف د سپین بولدک لاره د سوداګرو له لوري تړل شوې ده.

همدارنګه د تورخم لار چې د ۱۴ ورځو لپاره بنده شوې وه پاکستان تېره ورځ دغه موده د ۱۴ نورو ورځو لپاره هم تمدید کړه.

د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې په وینا که څه هم له یو شمېر نورو هېوادونو واردات ترسره کېږې، خو د صادراتو په برخه کې ډېر محدودیتونه لګول شوي او ان له یو شمېر هېوادونو سره صادرات درول شوي دي.

افغانستان کې کرونا ویروس؛ ۱۴۵ مثبتې پېښې ثبت شوې

د ایران څخه راغلي افغان کډوال

په افغانستان کې د کرونا ویروس مثبتې پېښې ۱۴۵ ته ورسېدې.

د هرات د عامې روغتیا رئیس ډاکتر عبدالحکیم تمنا یکشنبه ناوخته ازادي راډيو ته وویل چې ۲۲ کسان یکشنبه په هرات کې په کرونا ویروس اخته شوي دي.

په (کوویډ-۱۹) یا کرونا ویروس د اخته ۱۴۵ کسانو له ډلې تر اوسه ۴ تنه مړه شوي چې درې یې په هرات او یو یې په بلخ کې دی.

د کرونا ویروس له امله د افغانستان پلازمېنه کابل، هرات، ننګرهار او ځینې نور لوی ښارونه قرنطین شوي دي.

له افغانستانه بهر هم د کرونا ویروس له امله یو افغان د ايټالیا په تورین ښار کې شنبه ماښام مړ شوی دی.

دا خبره په ایټالیا کې د افغانانو د ټولنې مشر اختیارګل مشرقیوال یکشنبه ماښام ازادي راډیو ته تأیید کړه او ويې‌ویل چې دوه نور افغانان هلته په کرونا اخته شوي.

هغه زیاته کړه: "په ایټالیا کې ۲۰ زره افغانان اوسېږي. له دې ډلې زموږ یو افغان ورور په تورین ښار کې وفات شوی او دوه نور افغانان په کرونا اخته شوي چې یو یې بېرته ښه شوی هم دی."

ښاغلي مشرقیوال وویل چې د وفات شوي افغان جنازه په تورین ښار کې خاورو ته سپارل کېږي او نور افغانان هم په بشپړه توګه قرنطین دي.

له کرونا اغېزمنو سره د مرستې لپاره د ځینو مخکښو ورزشکارانو تابیا

ارشیف، یو شمېر افغان بې‌وزله کسان

د افغانستان یو شمېر مخکښو ورزشکارانو د کرونا ویروس له امله د اغېزمنو شویو خلکو سره د مرستو لپاره تابیا ښودلې ده.

له دې ډلې د افغانستان د کرکټ د ملي تیم لوبغاړو راشد خان، افتاب علم او نجیب‌الله ځدراڼ په خپلو فېس‌بوک پاڼو لیکلي چې تر خپلې وسې به له اړمنو افغانانو سره مرستې کوي.

راشد خان په خپله ټویټر پاڼه په یوه جلا پیغام کې ویلي چې د شاهد افریدي له خیریه بنسټ سره هم مرسته کوي او له خلکو غواړي چې کورونو کې پاتې شي.

راشد خان زیاته کړې: "لکه څنګه چې هر یو پوهېږو کرونا ډېر په خپرېدو دی. یوازنۍ لار چې له کرونا په امن پاتې شو دا دی چې خوندي پاتې شو، کور کې پاتې شو له عامه ځایونو ځانونه ګوښه کړو. همدایې یوازنۍ لار ده چې له دې ویروس ځانونه خوندي کړو."

اخوا د رزمي لوبو اتلانو عبدالسمیع فیضي، احمد ولي هوتک او باز محمد مبارز هم اعلان کړی چې له اړمنو خلکو سره‌یې د یو شمېر خوراکي توکو مرسته کړې او دا لړۍ به همداسې جاري ساتي.

د افغان حکومت د سولې ابتدايي تماس ګروپ او طالبانو بیاځلي خبرې

د سولې د ابتدايي تماس ګروپ

د افغانستان د ملي امنیت شورا وایي چې یکشنبه ناوخته د سولې د ابتدايي تماس ګروپ یو وار بیا د طالبانو له استازو سره خبرې کړې دي.

د امنیت شورا په ټویټونو کې راغلي چې د دوی ناسته د وېډیو کنفرانس له لارې وه او د طالبانو له‌خوا هم د سیاسي کمېسیون او هم د بندیانو د چارو د کمېسیون غړي موجود وو.

د افغانستان د ملي امنیت شورا زیاتوي چې طالبان به د سره صلیب نړیوالې کمېټې په مرسته خپله تخنیکي ډله کابل ته استوي او افغان حکومت به‌یې په بګرام کې کوربه وي څو د بندیانو د خلاصون په چارو کار وکړي.

له دې مخکې هم د مارچ په ۲۵ او ۲۲ د افغانستان د حکومت د سولې د ابتدایي تماس ډلې او د طالبانو استازو د وېډیو کنفرانس له لارې خبرې کړې دي.

د امنیت شورا په پرونیو ټويټونو کې راغلي چې دواړو لورو موافقه وکړه چې کابل ته د طالبانو د تخنیکي ټیم په رسېدو سره به نورې خبرې له نږدې وکړي.

د طالبانو د سیاسي دفتر ویاند سهیل شاهین بېګا ازادي راډیو ته په یوه پیغام کې وویل چې ښايي کابل ته د دوی د تلونکي پلاوي شمېر کم او په دوو راتلونکو ورځو کې د سره صلیب نړیوالې کمېټې یا «ای سي ار سي» په الوتکه کې کابل ته ولاړ شی.

طالبان وايي چې افغان حکومت دې تر بین‌الافغاني خبرو مخکې د دوی تر پنځه زره بندیان خوشې کړي او خپل تخنیکي ټیم کابل ته استوي څو دا بندیان له نږدې وګوري.

خوست کې د کرونا ویروس ۲ مشکوکې پيښې ثبت شوې

ارشیف

د خوست روغتیايي مسوولین وايي، چې په لومړي ځل په دې ولایت کې د کرونا ویروس ۲ مشکوکې پېښې ثبت شوې.

دوی یاد مالومات د یکشنبې ورځې مازدیګر رسنیو سره په یوه خبره ناستې کې شریک کړل.

د خوست د عامې روغتیا رئیس ډاکټر حبیب شاه انصاري وویل، دا کسان په اصل کې د لوګر اوسېدونکي دي خو کورونه يې خوست کې دي.

دی زیاتويو مشکوک کسان له ایرانه راستانه شوي، څو ورځې د هرات ښارپه هوټلونو کې پاتې شوي او له بستر کیدو یوه ورځ مخکې خوست ته راغلي دي.

ده وویل، دا مشکوک کسان يې د کرونا ویروس د پېښو لپاره په ځانګړي شوي کادري روغتون کې بستر کړي دي.

د خوست د عامې روغتیا رئیس وویل، هغه ټول کسان به قرنطین شي، چې دې کسانو سره په تماس کې شوي دي.

ښاغلی انصاري زیاتوي: "په خوست ولایت کې بدبختانه موږ ۲شکمنې پېښې لرو، چې دا کسان په کادري روغتون کې زموږ سره بستر شوي دي، زموږ د مسوول کس لخوا يې نمونه اخیستل شوې، مرکز ته لېږل شوي او خدای دې وکړي چې دا پېښې منفي شي، دا کسان د لوګر ولایت دی، له ایران څخه راغلي وو، له هغې وروسته په هرات کې تم شوي او په تعقیب يې خوست ته راغلي، دوی به خامخا دوستانو سره تماس شوی وي، تاریخچه يې اخلو، هغه کسان چې دوی سره تماس کې شوي دي، هغوی موږ قرنطینوو."

د عامې روغتیا وزرات د وروستیو ۷ نویو مثبتو پېښو په ګډون په دې هېواد کې د کرونا ویروس د مثبتو پېښو شمېر ۱۱۳ ښيي.

تر اوسه ۳ کسان په افغانستان کې د کوېډ- ۱۹ناروغۍله کبله مړه شوي دي.

والي: ننګرهار کې د غریبو خلکو د لاسنیوي لپاره نغدي مرسته شوې

شاه محمود میاخېل

د ننګرها چارواکي وایي چې په تېرو ۲۴ ساعتونو کې د کرونا ویروس د مخنیوي په تړاو د غریبو خلکو د لاسنیوي لپاره له مرستندویه صندوق سره له سلو زرو زیاته نغدي مرسته شوې ده.

په ننګرهار کې د کرونا ویروس د مخنیوي او اړمنو خلکو د لاسنیوي لپاره د مرستو له صندوق سره یو لک او دوه زره امریکایي ډالر مرسته شوې.

دغه صندوق چې تېره ورځ د ننګرهار د والي شاه محمود میاخېل په هدایت جوړ شوی، تر دې دمه ورسره د ننګرهار سوداګرو او چارواکو مرسته کړې ده.

د ننګرهار والي شاه محمود میاخېل وایي، په دې تړاو د ټولو ولسوالیو او ناحیو مسؤلینو ته سپارښتنه شوې چې اړوندو سیمو کې حقیقي غریب خلک په نښه کړي چې د دغه صندوق مرستې په شفاف ډول مستحقو خلکو ته ورسېږي.

ښاغلي میاخېل له ټولو هغو کسانو مننه وکړه چې له دغه صندوق سره یې مرسته کړې او زیاتوي چې دا صندوق د هغو خلکو لپاره دی چې بېګا ته د ډوډۍ پیداکولو وس ونه لري.

هغه زیاته کړه: "مونږ هغه محدود څه شخصي امکانات چې وو، هغه مو هم ورکړي، د ننګرهار له سوداګرو هم مننه کوم چې برخه یې واخیسته، یوه کمېټه ځانګړې شوې چې له مختلفو سکټورونو سره تماس ونیسي، او ډاډه یم چې خلک به مرسته کوي، مونږ ټولو ولسوالیو او ناحیو ته وظیفه ورکړې چې مونږ ورته مېکانېزم جوړ کړی، کمېټه به ورځي، تشخیص به کوي چې په حقیقت کې څوک بېګاه ته ډوډۍ نه لري او مستحق څوک دی، داسې نه چې غریب څوک دی، هسې خو پنځوس فیصده افغانستان غریب دی، څوک چې بیګاه ته ډوډۍ نه لري مو ورسره مرسته کوو."

دا په داسې حال کې ده چې د کرونا ویروس د مخنیوي په خاطر په جلال اباد کې هټۍ او د کاروبار ځينې ځایونه بند شوي چې ځایي خلک وایي، کار روزګار بند دی او دوی اوس اولادونو ته د نفقې د پیداکولو او ګټلو له امله په اندېښنه کې دي.

دوی وایي چې کار روزګار په ټپه ولاړ حالت ته رسېدلی او که شتمن خلک او سوداګر له خپلو بې وسو هېوادوالو لاسنیوی ونه کړي نو د کرونا د ویروس مخنیوی به له ستونزو خالي نه وي.

د یادونې وړ ده چې له همدې امله د هېواد په اکثرو ښارونو کې سوداګریزې چارې بندې، هټۍ تړل شوي او خلک د بېکارۍ له امله اندېښنه لري.

ایران د افغانانو پرمخ خپل سرحد وتاړه

اسلام کلا سرحد- ارشیف

ایران د کرونا ویروس د خپرېدو د مخنیوي لپاره له افغانستان سره خپل سرحد د افغانانو پرمخ بند کړی دی.

د هرات د راستنېدونکو کډوالو د ادارې رییس جاوېد نادم آزادۍ راډیو ته وویل چې دا بندیز له نن څخه عملي کېږي.

هغه زیاته کړه: "سرحد د ایران د اسلامي جمهوریت له خوا بند شوی، خو د راتګ لاره د ټولو هېوادوالو پرمخ پرانیستې ده، هېواد ته په قانوني ډول د افغان کډوالو راستنېدل دوام لري."

په همدې حال کې د اسلام کلا بندر په کمیسارۍ کې یوې سرچینې آزادۍ راډیو ته وویل، ایراني چارواکو د اسلام کلا سرحد له پرون سهار راهیسې د افغانانو پرمخ بند کړی دی.

ننګرهار کې د کرونا ویروس د تشخیص مرکز پرانېستل شو

ارشیف

د افغانستان د عامې روغتیا وزیر وایي، له دې وروسته ننګرهاریان اړ نه دي چې د کرونا ویروس د تشخیص لپاره مرکز کابل او یا نورو ځایونو ته ولاړ شي، بلکې خپله په ننګرهار کې یې تشخص کېدلی شي.

ښاغلي فیروز دا څرګندونې نن یکشنبه د ننګرهار په سیمه ییز روغتون کې د کرونا ویروس د تشخیص د یوه مرکز د پرانیستې پرمهال وکړې.

فیروز الدین فیروز ټینګار وکړ چې که خلک د روغتیا وزارت له لارښوونې سره سم عمل ونه کړي او د وقایې په برخه کې جدي نشي نو په خبره یې، د کرونا ویروس د خپروېدو او د مخنیوي کار به یې د هېڅ چا په وس پوره نه وي.

دی زیاتوي چې که څه هم چې د هرات په څېر د هېواد په ځينو نورو برخو کې د دغه ویروس د خپرېدو ګواښ جدي دی، خو په دې خاطر چې ټول خلک حق لري چې باید پام ورته وشي، په ننګرهار کې هم باید ورته تدابیر ونیږل شي.

هغه زیاتوي: "زمونږ سیاست دا دی چې ټول افغانان چې هر چېرته وي، حق لري او ټولو ته باید مساویانه حق لري، چېرته چې ډېر ضرورت وي هلته باید ډېره پاملرنه وشي، د هرات خلک چې اړتیا یې ډېره ده، هغوی ته باید دېر رسېدلي یوو، هغوی ته د تشخیص زمینه برابره شوې، مالي امکانات هم ډېر ورکړل شوي، خو نورو ته هم باید رسېدنه او پاملرنه وشي، په دې خاطر چې دا مرض نه سرحد پېژني او نه خلک، نو عادلانه رسېدنه باید ټولو ته وشي."

ننګرهار کې دغه مرکز هره ورځ د سلو هغو کسانو د تشخیص ظرفیت لري چې په خبره یې، د کرونا ویروس نښې ولري.

ښاغلي فیروز زیاته کړه، عامې روغتیا وزارت په پام کې لري چې د اړتیا پرمهال دغه ظرفیت دوه یا درې چنده لوړ او یو داسې تشخیصیه کمپلکس هم په ننګرهار کې پرانیزي چې په ننګرهار سربېره د ختیځ زون ناروغان هم د تشخیص لپاره دغه مرکز ته را انتقال شي.

دی وایي، د کرونا ویروس د مخنیوي او تشخیص د لارو چارو لپاره ننګرهار ته ۷ میلیونه افغانۍ ځانګړې شوي دی.

چارواکي وايي، تر دې مهاله په ننګرهار کې د کرونا ویروس په تړاو ۷ پېښې ثبت کړي چې ۶ یې منفي او یواځې یوه یې مثبته ده.

د عامې روغتیا وزارت د معلوماتو له مخې، په ټول هېواد کې په کرونا ویروس د اخته کسانو ۱۱۳ مثبتې پېښې ورسره ثبت شوي چې وروستۍ هغه یې ۶ پېښې په هرات او یوه یې په سرپل کې ده، چې د دغې ساري ناروغۍ له امله ۳ تنو چې یوه یې ښځينه ده، خپل ژوند له لاسه ورکړی دی.

کندزي کلالان: زمونږ دودیز او لرغونۍ صنعت مخ په ورکېدو دی

ارشیف

په کندز کې کلالان وايي، چې د اړوند چارواکو د نه پاملرنۍ له کبله د دوی دغه دودیز او لرغونۍ صنعت مخ په ورکېدو دی.

د کلالي صنعت په افغانستان کې یو له لرغونو او مهمو صنعتونو څخه شمېرل کېږي.

خو په اوسنې ماشیني او عصري زمانه کې له کلالي لوښو څخه په افغانستان کې په زیاته پیمانه ګټه نه اخېستل کېږي، خو په کورونو کې د ګلانو ساتنې لپاره د ګلدانیو او دغه شان د مستو، شړمبو او د اوبو لپاره لاهم د کلالانو په لاس له جوړو شویو خاورینو لوښو څخه ګټه اخېستل کېږي.

اسدالله احمدي چې په کندز ښار کې د کلالي دوکان لرې وايي، دغه کسب له پلار څخه ورته په میراث پاتې دی وايي: "کوم کیفیت چې د کلالۍ په لوښو کې دی پلاستیکي، نکلي او حلبي لوښو کې نشته، په خاورین لوښو کې څښاک او خوراک ځانګړي خوند کوي، ځکه د انسان روغتیا ته زیان نه رسوي."

اسدالله وايي، دغه لرغونۍ صنعت دپلاستکې او غیر معیاري لوښو وارده ولو له کبله د ورکېدو له ګواښ سره مخ دی.

خو د کندز د بېلابېلو سیمو اوسېدونکي لاهم د کلالانو دوکانونو ته راځي او د شړمبو جوړولو لپاره ځانګړي منګي او د ډوډې پخولو لپاره تنورونه رانیسې.

د کلالۍ صنعت افغانستان کې اوږد تاريخ لري او د تاریخي معلوماتو له مخې د دغه صنعت لرغونوالى ان د اريايانو تر زمانې پورې رسېږي.

سربېره پردې دغه کسب يو ځانګړی کلتوري ارزښت هم لرې چې د افغانانو د لرغونو آثارو ډېره برخه هم د كلالانو هغه خاورين لوښي جوړوي چې د هېواد له بېلابېلو سیمو څخه د کېندنو پر مهال موندل شوي دي.

نور راوښيه

XS
SM
MD
LG