که څه هم د ټاکنیزو ډلو له‌خوا د استېنافي شکایتونو په اړه د ټاکنیزو شکایتونو کمېسیون له پرېکړې نږدې دوه اوونۍ تېرېږي، خو اوس د ټاکنو خپلواک کمېسیون وايي، په ۴ ولایتونو کې د رایو تفتیش پیل شوی دی.

د دې کمېسیون یو ویاند ذبیح الله سادات د یکشنبې په ورځ ازادي راډیو ته وویل، سرپل، هلمند، کندهار او کابل هغه ولایتونه دي چې د رایو بیا تفتیش په کې پیل شوی دی.

هغه زیاته کړه: "موږ خپله وروستۍ هڅه کوو چې هر څومره ژر کېږي، دا بهیر پای ته ورسېږي، مګر بیا هم د ټاکنیزو شکایتونو کمېسیون، ټاکنیزو ډلو او پر ټاکنو د څار بنسټونو همکارۍ ته اړتیا ده، څو له دې پروسې څارنه وکړي. "

د ټاکنیزو شکایتونو کمېسیون نږدې اوونۍ وړاندې خپله پرېکړه د عملیاتي پلان د چمتو کولو لپاره د ټاکنو خپلواک کمېسیون ته وسپاره.

د ټاکنیزو شکایتونو کمېسیون د پرېکړې پر بنسټ، د ۱۳۷۶۳۰شکمنو رایو څخه ۱۰ سلنه او د ۱۰۲۰۱۲ له وخته د مخکې کارول شویو رایو ۱۵ سلنه په ځانګړي ډول تفتیش کېږي.

دا په داسې حال کې ده چې له دې وړاندې هم د ۳ سوه زره جنجالي رایو په اړه د ټاکنیزو ډلو او د ټاکنو خپلواک کمېسیون ترمنځ ستونزې را پورته شوي او یو شمېر ټاکنیزو ډلو د دې رایو د باطلېدو غوښتنه کړې.

بل‌خوا د دولت جوړونکي ټاکنیز ټیم یو ویاند رضوان مراد وايي، دوی د ټاکنیزو کمېسیونونو له هر ډول پرېکړې ملاتړ کوي او د دوی څارونکي عملا د رایو د بیا تفتیش بهیر څاري.

خو د ثبات او هم‌پالنې ټاکنیزې ډلې بیا دا بهیر تحریم کړی دی او ویاند یې فریدون خوځون ازادي راډیو ته وویل، دوی به د رایو د بیا تفتیش بهیر کې ګډون و نه وکړي.

ښاغلی ځوخون وايي، تر کومه چې د ټاکنیزو شکایتونو کمېسیون په ګډون ټول ښکېل لوري په دې بهیر کې ګډون و نه کړي، دوی د رایو د بیا تفتیش له بهیر څخه څارنه ونه کړي.

د ټاکنو کمېسیون د ټولو لوریو ګډون مهم ګني خو وايي، که کومه ټاکنیزه ډله په کې اشتراک و نه کړي، دا پروسه به په عادي ډول مخ‌ته ولاړه شي.

په ورته وخت کې د ټاکنیزو شکایتونو کمیسیون هم له دې بهیر څخه د څارنې خبر ورکوي.

دغه راز د افغانستان د رڼو ټاکنو بنسټ اجراییه رییس محمد نعیم ایوب‌زاده بیا وايي، د ټاکنو کمېسیون باید هر څه ژر دا بهیر بشپړ او د ولسمشرۍ ټاکنو وروستۍ پایله اعلان کړي.

د طالبانو د حکومت چارواکو له سیلانیانو غوښتي چې د سیاحت په جریان کې د محلي خلکو کلتور ، دود او دستور ته درناوی او د چاپیریال ساتنې ادارو سره همکاري وکړي.

دا غوښتنه داسې مهال کیږي چې د اختر په شپو ورځو کې د سیلانیانو ګڼه ګوڼه ډېره وه او د ترافیکي پيښو ترڅنګ د سیلانیانو ډزو کې په نورستان کې د یوه کس مړینه هم راپور شوه.

د طالبانو د حکومت د اطلاعاتو او کلتور وزارت ویاند خبیب غفران رسنیو ته په یو صوتي پیغام کې ویلي چې د اختر شپو ورځو کې شاوخوا ۴ ملیونو کورنیو او بهرنیو سیلانیانو د هیواد له تفریحي ، طبیعي ، تاریخي او فرهنګي سیمو لېدنه کړې.

دغه شمېر د پخوانیو کلونو پرتله ډېر بلل شوی دی.

د افغانستان د کرکټ د ملي ټیم شپږ لوبغاړي به د سریلانکا په غوره لیګ کې لوبه وکړي.

ابراهیم ځدراڼ، مجیب الرحمان، رحمان الله ګربز، ظاهر خان، ګلبدین نایب او فضل الحق فاروقي د هغو مراسمو په ترڅ کې چې سه شنبه( د جون دوهمه) په سریلانکا کې جوړ شوي و د سریلانکا غوره لیګ ته جذب شول.

د سریلانکا غوره لیګ سیالیو ته د افغانستان په شمول د دولسو بهرنیو هیوادونو لوبغاړي اخیستل شوې دي. په دې سیالیو کې د ګډون لپاره د نړۍ شپږ سوه پنځوس لوبغاړو غوښتنلیکونه سپارلي وو چې په دې ډله کې افغانستان له څو هغو ګوتو په شمیرو هیوادو څخه دی چې ډیر لوبغاړي یې دې لیګ ته اخیستل شوې دي.

ټاکل شوې ده چې د سریلانکا غوره لیګ د جولای په اوولسمه پیل شي او پایلوبه یې د اګست په اتمه ترسره شي

د اروپايي کمېسیون له لوري بروکسل ته د طالبانود یوه پلاوي د وربلل کیدو په وړاندې غبرګون کې، د اروپايي پارلمان غړې هانا نیومن بیا له دې کار سره خپل مخالفت څرګند کړی دی.

هغې د سې‌ شنبې په ورځ، د غبرګولي په ۱۲مه، په خپله ایکسپاڼه کې لیکلي چې طالبان باید بروکسل ته د خبرو لپاره ور ونه بلل شي او زیاتوي هر څوک چې د بهرنۍ پالیسۍ اصول د مهاجرینو د اخراج د تړونونو قرباني کوي، خپل اعتبار او امنیت له لاسه ورکوي.

میرمن نیومن تر دې مخکې هم ورته مخالفت څرګند کړی او ویلي وو چې له طالبانو سره هر ډول معامله او ورته مشروعیت ورکول د منلو وړ نه ده.

د راپورونو له مخې اروپايي ټولنه غواړي د طالبانو یو پلاوی بروکسل ته د افغان کډوالو د اخراج په اړه د خبرو لپاره ور وبولي.

که څه هم د دې خبرو کره نیټه نده اعلان شوې خو له مخکې دغه اقدام د بشري حقونو د سازمانونو له سختو نیوکو سره مخ شوی دی.

د افغانستان پخواني ولسمشر حامد کرزي د اروپايي ټولنې د بهرني سیاست د مسؤلې کایا کالاس د څرګندونو په غبرګون کې ویلي چې د پاکستان اوسنی وضعیت او امنیتي ستونزې د هغه هېواد د هغو پالیسیو نتیجه ده چې د ده په خبره د افراطیت ملاتړ یې کړی او د افغانستان پر ضد یې ترې کار اخیستی دی.

ښاغلي کرزي د سې ‌شنبې په ورځ، د غبرګولي په ۱۲مه، په خپله ایکسپاڼه کې له میرمن کالاس وغوښتل چې د سیمې د روان بحران اصلي او بنسټیز عوامل د عیني واقعیتونو پر بنسټ په پام کې ونیسي؛ هغه عوامل چې د ده په وینا په افغانستان کې د ډیرو انساني تلفاتو او د عامه تاسیساتو د ویجاړېدو لامل شوي دي.

د اروپايي ټولنې د بهرني سیاست مسؤلې کایا کالاس د دوشنبې په ورځ په اسلام‌آباد کې د پاکستان د صدراعظم له مرستیال او د بهرنیو چارو له وزیر اسحاق ډار سره په ګډه خبري غونډه کې، د پاکستان او د طالبانو د حکومت ترمنځ وروستیو نښتو ته په اشارې ویلي وو چې پاکستان حق لري د نړیوالو قوانینو له مخې له ځان او خپلو خلکو څخه دفاع وکړي، خو په اوسنیو شرایطو کې تر ټولو غوره حل لاره خبرې اترې دي، نه هوايي بریدونه.

د افغانستان او پاکستان ترمینځ تاو تریخوالی د روان کال په فبرورۍ میاشت کې هله زیات شو چې دواړو لورو د ډیورند کرښې په اوږدو کې پراخو نښتو ته مخه کړه. که څه هم اوس لویې شخړې دریدلې خو بیاهم کله ناکله د کرښې په اوږدو کې د نښتو راپورونه ورکول کیږي.

د ملګرو ملتونو د بشري چارو د همغږۍ دفتر اوچا وايي، له اړمنو افغانانو سره د بشري مرستو لپاره يې د خپلې بودیجې یوازې ۱۶سلنه ترلاسه کړې.

اوچا پرون دوشنبې پر ایکس پاڼه ولیکل چې د تیرې میاشتې تر پایه يې د اړتیا وړ د ۱،۷۱ میلیاردو ډالرو بودیجې څخه یوازې ۲۶۹ میلیونه ډالره ترلاسه کړې ده.

د اوچا په ټکو، د بشري مرستو کمښت په افغانستان کې د ژوند ژغورنې مرستې له جدي ګواښ سره مخ کړي.

اوچا خبرداری ورکړی که چیرته بودیجه ترلاسه نه کړي په میلیونو افغانان به له بشري مرستو محروم شي.

له دې وړاندې ملګرو ملتونو خبرداری ورکړی و چې په افغانستان کې نژدې ۲۸میلیونه کسان د فقر تر کرښې لاندې ژوند کوي.

د کوچنیانود حقوقو لپاره د ملګرو ملتونو کمیټه د طالبانو لخوا "د زوجینو د تفریق اصولنامې" ځینې برخې له بشري حقوقو څرګنده سرغړونه ګڼي.

د کمیټې د دوشنبې ورځې اعلامیې وویل چې دغه اصولنامه د کوچنیانو واده ته جواز ورکوي چې له نړیوالو قوانینو څرګنده او سیستماتیکه سرغړونه ګڼل کیږي.

کمیټه زیاتوي چې "دکوچنیانو ودول نه یواځې دا چې یو زیانمن کار دی بلکه له بشري حقوقو یوه اساسي سرغړونه هم ده. "

اعلامیه زیاتوي چې د کوچنیانو ودول په ځانګړې توګه نجونې د زور زیاتي ، استثمار، له وخته مخکې او اجباري امیدواري، له زده کړو محرومیت او بدني او رواني زیانونو سره مخ کوي.

د " زوجینو د تفریق اصولنامه" چې څو اونۍ مخکې د طالبانو د حکومت لخوا صادره شوه له پراخو غبرګونونو سره مخ شوې ده. دنورو ترڅنګ افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندوی ماموریت، یوناما، ویلي چې دغه اصولنامه دافغان ښځو او نجونو حقوق کمزوري کوي او سیستماتیک تبعیض په قانون او عمل کې نور هم ټینګوي.

امنیت شورا دوه اونۍ وروسته افغانستان کې د ملګرو ملتونو د مرستندوی ماموریت ، یوناما ،د تمدید لپاره غونډه کوي.

یوناما د دوشنبې په ورځ وویل چې امنیت شورا به د جون په ۱۶ ددغه ماموریت دغځولو لپاره غونډه وکړي.

د امنیت شورا غړو هیوادونو په تیرې کب میاشت کې د یوناما ماموریت دمعمول خلاف د دریو میاشتو لپاره تمدید کړ.

تردې مخکې د یوناما ماموریت دیوه کال لپاره تمدید کیده.

یوناما دغه راز ویلي دي چې د جون په اتمه هم امنیت شورا د افغانستان په اړه غونډه کوي.

د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ اداره ( اوچا) وايي افغانستان د هغو هیوادونو څخه دی چې د زیږون په مهال د میندو د مړینې کچه په کې لوړه ده او په هرو سلوزرو ژوندیو ولادتونو کې ۶۰۰ میندې خپل ژوند له لاسه ورکوي.

اوچا د دوشنبې په ورځ په خپله ایکسپاڼه لیکلي چې د ماهرانو پاملرنه او ښځینه روغتیاپالانې ژوند ژغولی شي خو په طبي خدماتو کې د ښځو په ګډون محدودیتونه د ژوند ژغورنې خدماتو ته د ښځو لاسرسی محدودوي.

څه د پاسه ۴ کاله کیږي چې په افغانستان کې د طالبانو حکومت د شپږم ټولګي پورته نجونو په زده کړو او تحصیلاتو بندیز لګولي او طبي انستیتیوتونو ته یې هم ددوی ورتګ منع کړی دی.

د کورنیو او بهرنیو فشارونو سره سره د طالبانو د حکومت په دغه پالیسۍ کې د بدلون کومه نښه تراوسه نه ترسترګو کیږي.

د طالبانو د حکومت د حج او اوقافو وزارت وایي، د حج مناسکو له اداء کولو وروسته هېواد ته د افغان حاجیانو د بېرته راستنېدو بهیر پیل شو. دې وزارت نن دوشنبې پرخپله ایکسپاڼه کې لیکلي چې د دې بهیر په لومړي پړاو کې نن سهار د کام آیرهوایي شرکت په لومړنۍ الوتنه کې ۳۴۶ حاجیان د سعودي عربستان له جدې ښارڅخه د کابل نړیوال هوايي ډګر ته را ورسیدل. د دې وزارت په خبره سعودي عربستان ته تللي ټول دیرش زره حاجیان به په دوو پړاوونو کې د هیواد څلورو هوایي زونونو، کابل، بلخ، کندهاراو هرات ته انتقال شي. سږکال د افغانستان په شمول د نړی شاوخوا یونیم ملیون حاجیانو په دغو مراسمو کې چې ویل کیږي د تودوخې درجه بیساري حد یعنې د سانتیګراد په کچه شاوخوا پنځوسو ته رسیدلې وه، ګډون کړی و.

د ناروې د کډوالو شورا مشر وایي، په ایران میشت افغان کډوال ډیرو بیړنیو مرستو ته اړتیا لري.

یان ایګلنډ د یکشنبې د ورځې ناوخته پرخپله ایکسپاڼه لیکلي، په ایران کې میشت له څلور ملیونه زیات افغانان لا ډیرو مرستو او ملاتړ ته بیړنۍ اړتیا لري. نوموړي افغان او ایراني ماشومانو ته په اشاره لیکلي چې دوی په ایران کې د وروستیو سختو بمباریو له امله له ژورو رواني اختلالاتو سره مخ شوي دي. د هغه په خبره د دوی ډیرو میندو او پلرونو ورته ویلي، هغه لږعاید چې مخکې یې درلود هغه یې هم د جګړې او اقتصادي بحران له امله له لاسه ورکړی دی. ایران له څو لسیزو راهیسې د ملیونونو افغان کډوالو کوربتوب کړی خو په هغه هیواد کې اقتصادي ستونزو او وروستۍ جګړې د دغو کډوالو وضعیت نور هم ستونزمن کړی دی.