ټاکنیزو شکایتونو کمېسیون خپلې پرېکړې ټاکنو کمېسیون ته وسپارلې.

د افغانستان د ټاکنو خپلواک کمېسیون وایي، د ټاکنیزو شکایتونو له لوري د عملیاتي پلان د جوړولو په اړه پرېکړې ورسره شریکې شوې.

د دغه کمېسیون ویاند ذبیح‌الله سادات نن ازادي راډيو ته وویل چې دوی به له دې وروسته کار کوي چې دغه پرېکړې تحلیل او تجزیه او بالاخره د هغو محلونو د رایو بیا شمېرنې ته عملیاتي پلان جوړ کړي چې پرې نیوکې دي.

له دې سره پر ټاکنو د څار یو شمېر بنسټونه وایي چې دواړه کمېسیونونه دې باید په همغږۍ ژر تر ژره د دې بهیر د لاچټکتیا لپاره کار وکړي.

د بخښنې نړیوال سازمان د درو میاشتو په مخه د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د مرستندوی ماموریت (یوناما) د ماموریت د غځولو پر پرېکړې اعتراض کړی دی.

د دې سازمان د جنوبي اسیا سیمه‌ییز دفتر د دوشنبې په شپه (۲۵ حوت) په اېکسپاڼه کې لیکلي:

«په داسې وخت کې چې په افغانستان کې د بشري حقونو وضعیت لا هم خرابېږي، د امریکا په غوښتنه یوازې د درې میاشتو لپاره د یوناما د ماموریت غځول ژوره اندېښنه راولاړوي.»

په بیان کې ویل شوي چې که د یوناما ماموریت د یوه کال لپاره غځول شوی وای، نو دا زمینه به برابره شوې وای چې دا اداره د خپل ماموریت پر پلي کولو تمرکز وکړي، په ځانګړي ډول د بشري حقونو د څارنې او راپور ورکولو او همداراز د ښځو، سولې او امنیت په برخو کې.

د ملګرو ملتونو امنیت شورا پرون دوشنبې د یوناما ماموریت د درې میاشتو لپاره وغځاوه.

له دې مخکې متحدوایالتونو ویلي وو چې د یوناما د ماموریت لنډمهاله غځول به امنیت شورا ته وخت ورکړي څو معلومه کړي چې ایا دا ماموریت د افغانستان د اوسني وضعیت له مخې مناسب او بشپړ عملي دی که نه.

پاکستاني رسنیو د شاهدانو په قول راپور ورکړ چې نن (سې شنبې) سهار وختي د راولپنډۍ د چکلاله په سیمه کې د پاکستان د هوايي ځواک یوې اډې ته نژدې د یوې بې‌پيلوټه الوتکې مخه ونیول شوه.

ځايي اوسېدونکو ویلي چې د سهار شاوخوا ۶:۵۰ بجې د برېښنا مزي ته څېرمه یوه چاودنه وشوه، او په خپرو شویو ویډیوګانو کې لیدل کېږي چې له چاودنې وروسته د یوه بام څخه لوګی پورته کېږي.

شاهدانو همداراز ویلي چې د پېښې پر مهال جنګي الوتکې والوتې.

تر اوسه د مرګ ژوبلې یا لوی زیان راپور نه دی ورکړل شوی.

تر دې دوې ورځې پخوا راولپنډۍ او اسلام اباد ته نژدې د فیض اباد پر پوځي سیمه د افغان طالبانو له لوري د بې پېلوټه الوتکو بریدونه شوي وو. خو د دې تازه پېښې په اړه طالبانو څه نه دي ویلي.

هند په ملګرو ملتونو کې پاکستان له خپل ګاونډیو هیوادونو سره په ناوړه چلند تورن کړ او ویې ویل چې د دغه هیواد له لوري په افغانستان کې هوايي بمبارۍ باید په کوم نوم یادې شي.

د ملګرو ملتونو لپاره د هند دایمي استازي پرواتانېني هریش د دوشنبې په ورځ (۱۶ مارچ) له اسلام‌فوبیا سره د مبارزې د نړیوالې ورځې د نمانځنې په غونډه کې، چې د ملګرو ملتونو د عمومي اسمبلۍ له خوا جوړه شوې وه، وویل:

«د هند لوېدیځ ګاونډی د دې ښه بېلګه دی چې په خپل ګاونډ کې د اسلام‌فوبیا په اړه خیالي کیسې جوړوي.»

هغه د پاکستان نوم په مستقیم ډول یاد نه کړ.

هغه زیاته کړه:

«سړی حیرانېږي چې په همدې هېواد کې د احمدیانو پر وړاندې سخته ځپنه باید څه ونومول شي، یا د بې‌وسه افغانانو په لویه کچه ایستل، او یا د روژې په سپېڅلې میاشت کې په افغانستان کې هوايي بمبارۍ څنګه توجیه کېدای شي؟»

هند او پاکستان له لسیزو راهیسي په خپل منځ کې سیالي لري او تر اوسه پورې یې څو ځلې په خپل منځ کې جګړې هم کړي دي.

هند په کابل کې د پاکستان د تېرې شپې هوايي برید «وحشیانه» او «یو کرغېړن تهاجمي عمل» وباله او ویې ویل چې دا کار د افغانستان د حاکمیت ښکاره سرغړونه ده.

د طالبانو حکومت ویلي چې د پاکستان د هوايي برید په نتیجه کې په کابل کې د نشه يي توکو د درملنې پر روغتون لږ تر لږه ۴۰۰ کسان وژل شوي او ۲۵۰ نور ټپیان شوي دي. پاکستان دغه ادعا ناسمه کوونکې بللې او ویلي یې دي چې د دوشنبې په شپه یې پوځي تأسیسات او د ترهګرو د ملاتړ بنسټونه په دقیق ډول ویشتي دي.

د هند د بهرنیو چارو وزارت ویاند رندهیر جېسوال په یوه توند بیان کې وویل:

«هند په څرګند ډول د مارچ د ۱۶مې په شپه په کابل کې د معتادانو د درملنې پر روغتون د پاکستان وحشیانه هوايي برید غندي. دا په هېڅ ډول پوځي هدف نه شي بلل کېدای. پاکستان اوس هڅه کوي دا عامه وژنه د پوځي عملیاتو په نوم پټه کړي.»

خو پاکستان ویلي چې په کابل کې یې پوځي هدفونه بمباري کړي دي.

د طالبانو د حکومت سترې محکمې وویل چې دغه کسان په شاه جوی ولسوالۍ کې د غلا او لواطت په تور هریو شل تر دیرشو درو ووهل شول.

ستره محکمه زیاتوي چې تورنو کسانو ته د د ولتي ادارو د چارواکو او مراجعینو په حضور کې سزا ورکړل شوه.

دغه کسان له ۸ میاشتو تر ۳ کلونو په تنفیذي حبس هم محکوم شوي دي.

د طالبانو حکومت د یکشبنې په ورځ هم ۲۱ کسه د قاچاق او د مخدرو موادو او الکولي مشروباتو د قاچاق او خرڅلاو په جرم په کابل کې په درو وهلي وو.

بدني سزا باندې تل د بشري حقوقو د سازمانونو او ملګرو ملتونو لخوا تل نیوکه شوې ده.

د ملګرو ملتونو کارپوهانو په دې وروستیو کې خبرداری ورکړ چې په عام محضر کې بدني سزا د نړیوالو قوانینو څخه سرغړونه ده.

د روغتیا نړیوال سازمان وايي افغانستان کې د شري ناروغي مخ په زیاتیدو ده.

دغه سازمان د دوشبنې په ورځ د مارچ په ۱۶ مه د یو رپوټ په خپرولو سره وویل چې په تیره فبروري میاشت کې افغانستان کې د شري څه دپاسه ۲۶۰۰ نوي موارد او ۱۶ وفیات یې ثبت شوي دي.

د ملګرو ملتونو دغه اداره زیاتوي چې دغه شمیر د مخکنۍ میاشتې په پرتله ۳۵ سلنه زیاتوالی ښيي.

د روغتیا نړیوال سازمان دغه راز په فبروروي میاشت کې د تنفسی شدید عفونت د ۱۵۷ زره مواردو او د ۳۱۳ اړوندو وفیاتو هم خبر ورکوي او وايي چې دغه شمیرې د جنوري میاشتې ابتلا ته په کتو ۳ سلنه کموالی ښيي.

د افغانستان د روغتیايي خدماتو سیستم د بودجې د کموالي له کبله له جدي بحران سره مخ دی او په ځانګړې توګه د لیرې پرتو سیمو اوسیدونکي خدماتو ته دکم لاسرسي څخه شکایت کوي.

طالب چارواکي وايي د خوست په دریو سیمو د پاکستان په بریدونو کې بېګا لږ تر لږه ۳ ماشومان او یوه ښځه وژل شوي.

د خوست د والي ویاند مستغفر ګربز رسنیو ته ویلي چې د پاکستان هاوان مرمۍ د سپېرې ولسوالۍ په افغان -دوبۍ سیمې، د ګربزو په نري کلي او د ځاځي میدان په عطاخېلو کلي لګېدلي.

د هغه په خبره په دغو بریدونو کې ټول ټال درې ماشومان او یوه ښځه وژل شوي او د ماشومانو په ګډون ۶ نور ملکیان ټپیان دي.

د نورستان په کامدېش ولسوالۍ هم د پاکستان د ډي سي توپ د مرمۍ د لګېدو خبر ورکړل شوی چې د ملکیانو کور یې هدف ګرځولی.

اخوا د پاکستان د اطلاعاتو وزیر هم په یوه تازه بیان کې افغان طالب ځواکونه د خیبرپښتونخوا په باجوړ کې د څلورو ملکیانو په وژنه تورن کړي.

عطاالله تارړ ویلي د طالبانو هاوان مرمۍ د ملکیانو په کورونو لګېدلي.

هغه ویلي یو پنځه کلن ماشوم سخت ټپي دی.

ټاکل شوې چې د ملګروملتونوامنیت شورا نن دوشنبې د هغه پریکړه لیک پرمسودې رایې واخلي چې په افغانستان کې د ملګروملتونو د مرستندویه مامویت، یوناما تمدیدوي. تمه ده چې دا ځل دا ماموریت د درې میاشتو لپاره وغځول شي. د امریکا متحده ایالاتو ویلي د دې ماموریت لنډمهاله تمدید به د ملګروملتونو امنیت شورا ته فرصت برابرکړي ترڅو دا وارزوي چې د افغانستان اوسنیو شرایطو ته پام آیا هغه مناسب او بشپړد پلي کیدو وړدی کنه. په ملګروملتونو کې د امریکا دایمي استازي مایک والتز د افغانستان په اړه د دې شورا د تیرې دوشنبې د ورځې په غونډه کې وویل چې د یوناما بودیجه په نړۍ کې د ملګروملتونو د نورو ځانګړو ماموریتونوپرتله ترټولو زیاته بودیجه ده.

د یوناما اوسنی یو کلن ماموریت سبا سې شنبې د مارچ په ۱۷مه پای ته رسیږي او که د امنیت شورا غړي د پریکړه لیک مسوده تصویب کړي نو هغه به د جون میاشتې تراولسمې پورې وغځیږي.

د ملګروملتونوپراختیایي پروګرام،UNDP وايي، د افغانستان په ختیځ زلزله ځپلو سیمو کې ویجاړشوي ډیربنسټیزتاسیسات رغول شوي چې لسګونو زره کسان ورڅخه ګټه پورته کوي. دې پروګرام د یکشنبې په ورځ په یوه بیان کې وویل چې د افغانستان لپاره د مرستو، کارموندنې اوحیاتي زیربناوو له پروګرام سره د جنوبي کوریا د مرستو پرمټ له ۵۴۰۰ زیات کسان ګومارل شوي و چې په زلزله ځپلو سیمو کې د پاک کارۍ چارې مخ ته یوسي ترڅو مهمې عامه زیربناوې ورغول شي اوخلک ورته لاسرسی پیداکړي. د دې پروګرام په وینا د دغو هڅو په نتیجه کې د اوبو سیسټمونه، د اوبو لګولو کانالونه او سړکونه رغول شوي چې درې نیم لکه کسان ورڅخه ګټه پورته کوي. د ملګروملتونو دې ادارې ویلي چې په افغانستان کې د تیرکال د اګست په ۳۱مه شوې زلزلې، ټولنو ته ډیرزیانونه رسولي و، ډېری کورنیو خپلو کلیو ته نږدې په لنډمهالو سرپناوو کې اړولي و تر څو کلي کوریې له خاورو او کثافاتو پاک او کورونه یې بېرته د اوسېدو لپاره خوندي شي.

۲۱کسان نن یکشنبې په کابل کې په درو وهل شوي دي.

د طالبانو سترې محکمې اعلان کړی چې د ابتدايي محکمې د پریکړې له مخې دغه ۲۱کسان د مخدره توکو او الکولي مشروبات د خرڅلاو په تور په درو وهل شوي دي.

د محکمې د اعلان له مخې، تورن کسان له لسو تر ۳۹ درو وهل شوي او له ۷ میاشتو نیولې تر دریو کالنو په زندان محکوم شوي.

د طالبانو له خوا د بدني سزاګانو عملي کیدل پراخ غبرګونه راپارولي دي.

د ملګرو ملتونو کارپوهان وايي، په افغانستان کې په عام محضر کې د طالبانو له خوا د بدني سزاګانو پلي کیدل د بشري حقونو او نړیوالو قوانینو نقض دی.

خو طالبان وايي، دا شرعي امر دی او پر پلې کیدو يې تاکید کوي.