کاناډا وایي، پلټونکو یې په تهران کې د هغې اوکراینۍ الوتکې د راغورځېدو ځای کتلی چې په‌کې د ۵۷ کاناډایانو په ګډون ۱۷۶ کسان وژل شوي دي.

دا خبره د کاناډا د ټرانسپورت وزیر مارک ګارنیو پرون چهارشنبه وکړه، خو ویې‌ویل چې تر اوسه‌یې پلټونکو ته اجازه نه‌ده ورکړل شوې چې د دغې بوینګ ۷۳۷ الوتکې د الوتنې او د کابین دننه ثبت شویو غږونو ته لاسرسی پیدا کړي.

دغه الوتکه چې په تهران کې د امام خمیني له هوایي ډګره پورته شوې او اوکراین ته په لاره وه چې له الوتو څو دقیقې وروسته لږترلږه د ایران د یوه توغندي د لګېدو له امله نسکوره شوه.

دا پېښه په هغه ورځ وشوه چې ایران د سپاه پاسداران د قدس ځواکونو د پخواني وژل شوي قوماندان قاسم سلیماني د غچ اخیستو لپاره په عراق کې د امریکایي ځواکونو پر دوو اډو د لیرې واټن ویشتونکي څو توغندي وویشتل.

ایراني چارواکو تر دې پېښې درې ورځې وروسته دا ومنله چې دا الوتکه‌یې سهواً په توغندي ایشتي او رانسکوره کړې ده.

د کاناډا د ټرانسپورت وزیر تمه وښوده چې څېړونکی ټیم به‌یې دا معلومه کړي چې څرنګه او ولې د ایران پوځ دغه الوتکه ویشتې او هغه‌یې راغورځولې ده.

په دې پېښه کې د ۱۳ افغانانو په ګډون د ایران، کاناډا، اوکراین، سویډن او بریتانیا ۱۷۶ وګړي ووژل شول.

قطر وايي، د دغه هېواد امیر، شیخ تمیم بن حمد ال ثاني، د امریکا له ولسمشر ډونالد ټرمپ سره په ټیلیفوني خبرو کې د قطر د منځګړیتوب پر هڅو خبرې کړې دي چې موخه‌یې د سیمې د کړکېچ د پای ته رسولو لپاره یوې «هر اړخیزې هوکړې» ته رسېدل دي.

د قطر د امیر دیوان په هغه اعلامیه کې چې د جمعې په ورځ «د لړم/ عقرب په ۱۵مه» خپره شوې، ویل شوي چې شیخ تمیم بن حمد ال ثاني په دې خبرو کې «د مذاکراتو پر دوام، د اختلافاتو په حل او د کړکېچ د زیاتېدو د مخنیوي لپاره د ډیپلوماتیکو لارو چارو پر کارولو» ټینګار کړی دی.

دا ټیلیفوني خبرې په داسې حال کې شوې دي چې قطر د ایران او امریکا ترمنځ د منځګړیتوب هڅو ته دوام ورکوي، څو د جګړې د پای ته رسولو لپاره یوې هوکړې ته لاره هواره شي.

یوه لوړپوړي ایراني چارواکي د پنجشنبې په ورځ روېټرز خبري اژانس ته ویلي، ایران د قطر له لارې واشنګټن ته د خپل اټمي پروګرام په اړه یو وړاندیز سپارلی دی.

د دغه چارواکي په وینا، امریکا دا وړاندیز ارزوي، خو د خبرو اترو پیل په دې پورې تړلی چې واشنګټن لومړی د تهران اووه غوښتنې ومني.

په دغو غوښتنو کې د بندیزونو لغوه کول، کنګل شویو شتمنیو ته لاسرسی، په ټولو جبهو کې د جګړې پای ته رسول او د جګړې د زیانونو جبران شامل دي.

دا په داسې حال کې ده چې واشنګټن ټینګار کوي چې د اټمي پروګرام موضوع باید په لومړنیو مذاکراتو کې شامله وي.

سپینې ماڼۍ د اوکراین لپاره د امنیتي تضمینونو ترڅنګ د اروپا د امنیت او ثبات لپاره د یوه پراخ پلان وړاندیز کړی دی. دا وړاندیز په داسې حال کې شوی چې ټاکل شوې راتلونکې اوونۍ د متحده عربي اماراتو په ابوظبۍ کې د امریکا، روسیې او اوکراین ترمنځ د سولې درې اړخیزې خبرې وشي.

د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ استازي جېرډ کوشنر د لړم په ۱۴ وویل چې په دغه پلان کې د امنیتي مشورو دوام، د کړکېچ پر مهال مستقیمې اړیکې، د پوځي فعالیتونو روڼتیا او د تاوتریخوالي د خطرونو کمول شامل دي.

د ازادې اروپاـ ازادی راډیو د خبر د مرکزي څانګې د راپورله مخې کوشنر ټینګار کړی چې دغه چوکاټ به د ټولو هېوادونو حاکمیت او ځمکنۍ بشپړتیا ته درناوی کوي او ناټو به د اروپا په ګډه دفاع کې خپل مرکزي رول وساتي.

ولسمشر ټرمپ هم له خپل روسي سیال ولادیمیر پوتین د ځانګړي استازي سره تر کتنې وروسته ویلي چې یوه لوی تړون ته رسېدل نږدې ښکاري، چې نه یوازې اوکراین، بلکې ټوله اروپا به پکې شامله وي.

خو ځینو کارپوهانو اندېښنه څرګنده کړې چې د اروپا د امنیت په اړه پراخې خبرې ښايي روسیې ته د ناټو پر راتلونکي جوړښت د اغېز لرلو زمینه برابره کړي.

د ترکیې پارلمان د پنجشنبې په ورځ د لړم په ۱۴ له سعودي عربستان او پاکستان سره ګډ دفاعي تړون تصویب کړ چې له مخې یې انقرې ته لاره هوارېږي څو د اړتیا په صورت کې د سعودي عربستان پوځي ملاتړ وکړي.

د رویټرز خبري اژانس د راپور له مخې، دغه تړون چې د مکې د ګډ دفاعي تړون په نوم یادېږي، د روان کال په اګست میاشت کې د درېیو هېوادونو ترمنځ لاسلیک شوی و.

د تړون له مخې، پر یوه غړي هېواد برید پر ټولو غړو هېوادونو برید ګڼل کېږي.

دا اقدام داسې مهال کېږي چې سعودي عربستان د یمن د ایران پلوه حوثي وسله ‌والو له بریدونو سره مخ دی.

د ترکیې د واکمن ګوند یوه استازي تېره میاشت رویټرز ته ویلي وو چې سعودي عربستان ته د ترکي پوځیانو د استولو لپاره به حکومت د پارلمان اجازې ته اړتیا ولري.

د اسوشېټېډ پرېس د راپور له مخې، دغه لس کلن تړون چې په ۲۷۹ موافقو او ۱۱۹ مخالفو رایو سره تصویب شوی، د استخباراتي معلوماتو شریکول، ګډ پوځي تمرینونه او دفاعي همکاري هم پکې شامل دي. خو سعودي عربستان ته د ترکي پوځیانو استول د پارلمان جلا اجازې ته اړتیا لري.

د یمن د حوثیانو د پرله‌‌پسې بریدونو په ترڅ کې سعودي عربستان د دغه هېواد په بندري ښار ینبع کې د احتمالي ګواښ په اړه امنیتي خبرداری ورکړی دی.

ینبع د سره سمندرګي پر غاړه د سعودي عربستان د تېلو د صادراتو له مهمو مرکزونو څخه دی.

د سعودي عربستان په مشرۍ پوځي ائتلاف د پنجشنبې په ورځ (د لړم/ عقرب ۱۴مه) اعلان وکړ چې د حوثیانو له‌خوا د مدینې منورې ښار پر لور توغول شوی یو توغندی یې شنډ او له‌منځه وړی دی.

خو د ازادې اروپا/ ازادي راډیو د ایران څانګې، رادیو فردا، د راپور له مخې، د ایران له ملاتړه برخه‌منو حوثیانو تر اوسه د پنجشنبې ورځې د بریدونو مسؤلیت نه‌دی منلی.

خو حوثیانو د چهارشنبې په ورځ ادعا کړې وه چې د ریاض نړیوال هوايي ډګر یې په نښه کړی دی، هغه ادعا چې سعودي چارواکو نه‌ده تأیید کړې.

د ریاض پر هوايي ډګر د برید ادعا سعودي عربستان ته د سوریې د ولسمشر احمد الشرع د سفر په مهال شوې.

د حوثیانو له‌خوا د سعودي عربستان د تېلو پر تأسیساتو او زېربناوو د بریدونو له زیاتېدو وروسته، ریاض هلې ځلې کوي څو د سیمې د متحدانو او لوېدیځو هېوادونو پوځي ملاتړ ترلاسه کړي.

د یمن حوثي یاغیانو له سعودي عربستان سره د سولې د هوکړې په بدل کې د ۵۱ میلیارده ډالرو تاوان او د رسمیت پیژندنې غوښتنه کړې ده.

وال سټریټ ژورنال د سرچېنو په حواله لیکلي چې حوثیانو دا تاوان د سعودي د بمباریو او د یمن د ځینو سیمو د محاصرې د جبران لپاره غوښتی دی.

سعودي عربستان په دې وروستیو کې هڅه کوله چې له حوثیانو سره د مذاکراتو له لارې د سولې یوې هوکړې ته ورسیږي.

وال سټریټ ژورنال لیکلي چې د سعودي عربستان ولیعهد محمد بن سلمان ښايي د حوثیانو دا وړاندیزونه ونه مني.

حوثیانو په وروستیو میاشتو کې د سعودي پر نړیوالو هوايي ډګرونو او د تیلو پر تاسیساتو بریدونو ته زور ورکړی دی.

د جنوبي کوریا د دفاع وزارت اعلان کړی چې شمالي کوریا د دغه هېواد ختیځو اوبو ته څو توغندي توغولي دي.

دا اقدام په داسې حال کې شوی چې شمالي کوریا امریکا سره د خبرو اترو له بیا پیل سره مخالفت کړی او خپل توغندیز فعالیتونه‌یې زیات کړي دي.

د روېټرز خبري اژانس د راپور له مخې، د جنوبي کوریا دفاع وزارت د چهارشنبې په ورځ «د لړم/ عقرب ۱۳مه» اعلان وکړ چې پوځ‌یې څو توغندي کشف کړي چې د شمالي کوریا د ختیځ ساحل سوندوک سیمې څخه توغول شوي دي.

دا په تېره یوه میاشت کې د شمالي کوریا دا ډول څلورم پوځي تطبیقات ګڼل کېږي.

د جنوبي کوریا چارواکو ویلي چې د دغه هېواد او امریکا ځواکونه د دغو توغندیو د توغولو جزئیات ارزوي او د پیونګ‌یانګ د احتمالي اقداماتو پر وړاندې د غبرګون لپاره چمتووالی لري.

شمالي کوریا د روان میلادي کال په اوږدو کې هم د توغندیو څو ازموینې ترسره کړې دي.

د نویو توغندیو توغول د شمالي کوریا د مشر کېم جونګ اون د خور کېم یو جونګ له څرګندونو څو ساعته وروسته ترسره شوي دي.

هغې ویلي چې تر هغه وخته به پیونګ‌یانګ له واشنګټن سره خبرې ونه‌کړي، څو چې امریکا د هغې په وینا خپله دښمنانه پالېسي بدله نه‌کړي.

دا په داسې حال کې ده چې د امریکا ولسمشر ډونالد ټرمپ تر دې وړاندې د روان کال تر پایه د شمالي کوریا له مشر سره بیا لیدنې ته لېوالتیا ښودلې.

ټاکل شوې چې قطر د ۲۰۲۷ کال د اګسټ له ۲۷مې څخه د سپټمبر تر ۱۲مې پورې د بسکټبال د نړیوال جام سیالیو کوربه وي.

په دې سره به قطر لومړنی عربي هېواد وي چې د بسکټبال د نړیوال جام سیالۍ کوربه‌توب کوي.

د بسکټبال د نړیوال فدراسیون (اېف‌ای‌بي‌اې) د معلوماتو له مخې، په دغو سیالیو کې به د ۳۲ هېوادونو ملي لوبډلې ګډون وکړي او په ټولیز ډول به ۹۲ لوبې ترسره شي.

د نارینه‌وو د بسکټبال نړیوال جام تر دې وړاندې د نړۍ په بېلابېلو هېوادونو کې ترسره شوی دی.

دغه سیالۍ په ۱۹۵۰ کال کې پیل شوې او لومړی پړاو یې د ارجنټاین په هېواد کې ترسره شوی و.

د امریکا په منځمهاله ټاکنو کې د ډموکراتانو له بریا وروسته د نړۍ په مالي بازارونو کې بدلون راغلی دی.

د رویترز خبري اژانس د راپور له مخې، نن چهارشنبې د اروپا په بازارونو کې د ونډو ارزښت لوړ شوی او د نرۍ په بازارونو کې د ډالرو بیه ښکته شوې ده.

پانګوال اندېښمن دي چې ښايي ډموکراتان د مصنوعي ځیرکتیا تکنالوژۍ پر شرکتونو سخت قوانین وضعه کړي.

له ټاکنو وروسته د تیلو بیې هم ښکته تللي دي.

نن په بازارونو کې د تیلو د یوې بوشکې بیه ۱۰۳ ډالرو ته راښکته شوه، په داسې حال کې چې په وروستیو کې یې بیه تر ۱۱۷ ډالرو پورته تللې وه.

په امریکا کې د منځمهاله ټاکنو پایلې ښیي چې ډموکراتانو د کانګرس په دواړو جرګو کې اکثریت ګټلی دی.

په پرونیو ټاکنو کې ډموکراتان واتونیدل چې د ولسمشر ډونالډ ټرمپ په مشرۍ له جمهوري غوښتونکو د کانګرس د دواړو جرګو( استازو او سنا) واک ترلاسه کړي.

د دې ټاکنو پایلې به ډموکراتانو ته د فدرالي لګښتونو، اداري څارنې او د راتلونکي ولسمشر په ټاکنه کې واک ورکړي.

د نیویارک ټایمز د راپور له مخې، ولسمشر ټرمپ ویلي چمتو دی چې د ټاکنو پایلې ومني او له ډموکراتانو سره ګډ کار وکړي.

د ډموکراتانو د بریا سربیره ولسمشر ټرمپ به په ډیپلوماټیکو اړیکو او د پوځي عملیاتو په برخه کې پراخ صلاحیتونه ولري.

په پرونیو ټاکنو کې د استازو جرګې ټولو ۴۳۵ څوکیو او په سنا کې له ۱۰۰ څوکیو څخه ۳۵ هغو ته سیالۍ ترسره شوې.

سربیره پردې، په یو شمیر ایالتونو کې د والیانو او بیلابیلو سیمه ایزو چارواکو لپاره هم ټاکنې وشوې.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وايي، واشنګټن پر ایران د برید هیڅ پلان نه لري.

ټرمپ فایننشال ټایمز ورځپانې سره په هغه مرکه کې چې نن خپره شوې پر ایران د هر ډول بریدونو احتمال رد کړی دی.

هغه وړاندې ویلي چې له ایران سره د اټومي پروګرام د غني کولو په اړه خبرې اترې روانې دي.

قطر په وروستیو کې د امریکا او ایران ترمنځ د خبرو اترو منځګړیتوب کوي.