په خوست کې یو ځل بیا د ځايي چارواکو، امنیتي ادارو او د افغانستان بانک د کارکوونکو لخواد افغانیو د رایجولو لپاره هڅې پیل شوې دي.

خوست له هغو ولایتونو ده، چې خلک يې له شاوخوا ۲۸ کلونو راهیسې کلداره کاروي او د خلکو او سوداګرو اصلي سرمایه يې هم په کلدارو ده.

که څه هم پخوا څو ځلې حکومت د افغانیو د رایجولو هڅې کړي، خومسوولین وايي، دا ځل د افغانیو ترویج ځکه اسان دي، چې دوه کلدارې په یوه افغانۍ تبادله کیږي او دوکاندارن هم ډیری توکي له کابل او نورو ولایتونو په افغانیو رانیسي.

په خوست کې دا ځل د افغانیو د رایجولو لپاره حکومتي مسوولینو د ښار په ټولو عبوري او داخلیدونکو دروازو کې صرافان توظیف کړي، چې خلکو ته د دوی د کلدارو په عوضافغانۍ ورکړي.

خلک او سورلۍ له ګاډو د پولیسو لخوا راکوزیږي او خپلې پیسې افغانیو ته اړوي.

ددې په خوا کې حکومتي مسوولینو لدې بهیره څارنه چټکه کړې او هم يې په ښار او اطرافو کې د افغانیو د کارونې، د اړتیا او ګټې په اړه عامه پوهاوی پیل کړی دی.

د خوست د والي ویاند طالب منګل پدې اړه مشال راډیو ته وویل: "په خوست کې د افغانیو د ترویج پروسه پیل شوې ده، د ولسوالیو په لویو لارو او د خوست ښار په عبوري دروازو او د ښار په منځ کې هغه څوک چې راځي د پولیسو لخوا ښکته کیږي، دوی صرافانو ته معرفي کېږي، کلدارې ورکوي او افغانۍ ترلاسه کوي، ټولو امنیتي ارګانونو ته په جدیت هدایت شوی، چې د افغانیو د رایجولو لپاره مبارزه وکړي، ټول ولسونه راسره همکاره دي او د دې پروسې کلک ملاتړ کوي."

د خوست اوسیدونکي وايي، افغانۍ د دې وطن خپله سیکه ده، خو شرط دادی چې په اول ګام کې په ښارونو کې مروجه شي.

د خوست درې تنه اوسیدونکي محمود، حاجي غفار او حاجي بخت محمد وايي، په کلدارو راکړه ورکړه باندې د خلکو تاوان دی، ځکه نن سبا سوداګر او دوکانداران توکي او شيان په کابل او نورو ولایتونو کې په افغانیو اخلي او کله چې یو ځل کلداره اخلي او بیا يې افغانیو ته اړوي، نو دوه وارې تاواني کیږي.

دوی زیاتوي، کچیرې د افغانیو د رایجولو لپاره د افغان حکومت اراده پیاوړي وي، نو باید په ټولو يې یو شان عملي کړي.

په سویل ختیز زون کې د افغانستان بانک چارواکي وايي، چې د افغانیو د رایجولو پروسه څوارلس کاله مخکې پیل شوې وه او چا به چې سرغړونه کوله، نو هغوی به نقدي جریمه کېدل، دې کار لس کاله وخت ونیو، خو دا پروسه د فساد ښکار شوه او خلکو ورڅخه سوء استفادې وکړې.

په سویل ختیز زون کې د افغانستان بانک مسوول معلم شاه نیکیار وايي، د خوست خلک چې سرمایه يې کلدارې ده، باید په افغانیو باندې يې بدله کړي.

دی زیاتوي، که چیرې خلک لدې فرصته ګټه وانخلي، نو نور به هم تاواني شي.

د طالبانو د حکومت مرستیال ویاند حمدالله فطرت وایي، د پنجشنبې په ورځ د کونړ په سرکاڼو ولسوالۍ کې د پاکستان په توپچي بریدونو کې لس تنه ټپیان شوي دي.

هغه د پنجشنبې په ورځ په خپله ایکس پاڼه کې د دې خبرترڅنګ دغه راز ویلي چې د چهارشنبې له ورځې راهیسې په کونړ، پکتیکا او خوست کې دوه ملکي وګړي وژل شوي او ۲۵ تنه نورټپیان شوي چې د ده په خبره اکثره یې ماشومان دي.

پاکستاني چارواکو تر اوسه د طالبانو د حکومت د دې ادعا په اړه څه نه دي ویلي.

ښاغلي فطرت د افغانستان د کورنیو رسنیو د هغو راپورونو په اړه څه نه دي ویلي چې د طالبانو او پاکستاني ځواکونو ترمنځ یې د پنجشنبې په ماښام د نښتو خبرورکړی دی.

د طلوع نیوز په ګډون یوشمیررسنیو د ځینو سرچینو له قوله راپور ورکړی چې د دواړو لورو ځواکونو ډیورنډ کرښې ته څیرمه د پکتیا ولایت په ډنډ پټان ولسوالۍ او د خوست ولایت په غلام خان سیمه کې له یوبل سره نښتې کړې دي.

دا په داسې حال کې ده چې د طالبانو او پاکستان پلاوو د پنجشنبې په ورځ د چین په اورمچي ښار کې د تاوتریخوالي د کمولو په هدف خبرې اترې وکړې.

د طالبانو د حکومت د ټرانسپورټ او هوایي چلند وزارت د هواپیژندې اداره نن جمعه او سبا شنبې د افغانستان په ډیرو ولایتونو کې د سختو بارانونو، تالندې بریښنا، تیزو بادونو او سیلابونو د پیښیدو اټکل کوي. دې وزارت پرون پنجشنبې پرخپل ایکس پاڼه کې لیکلي چې په نورستان، پکتیکا، پکتیا، خوست، غزني، میدان وردګ، بامیان، سرپل، جوزجان، بلخ، بغلان، تخار، کندوز، سمنګان، پروان، پنجشیر، کاپیسا، کابل، لوګر، ننګرهار، کونړ، لغمان، بدخشان، فراه، هلمند، فاریاب، غور، ډایکنډي، ارزګان، کندهار او زابل ولایتونو کې د سالنګونو په ګډون د باران کچه په بیلابیلو سیمو کې له لسو څخه تراویا ملي مترو پورې اټکل کيږي. همدارنګه په مرکزي او ختیځو ولایتونو کې د سالنګونو په ګډون د تیزو بادونو د پیښیدو اټکل کیږي چې سرعت به یې په بیلابیلو سیمو کې له پنځوسو څخه تر۸۵ کیلومترو پورې وي.

د هواپیژندنې ادارې د بیان له مخې د سالنګونو په ګډون په لوړو او یخو سیمو کې د درنې واورې د اوریدو اټکل کیږي. دې ادارې هیوادوالوته سپارښتنه کړې چې د ورښتونو په مهال له هغو سیمو څخه چې د سیلابونو له خطر سره مخ وي، په جدي توګه ځان لیرې وساتي. په افغانستان کې د وروستیو ورښتونو او سیلونو له امله د طالبانود حکومت له پیښو سره د مبارزې ادارې په وینا د وري له ۶ تر۱۳ پورې ۵۱ کسانو خپل ژوند له لاسه ورکړي او په لسګونو ټپیان شوي دي.

د افغانستان د بشري حقونو لپاره د ملګروملتونو ځانګړی راپور ورکونکی ریچارډ بینیټ وایي، په افغانستان کې د ماین پاکۍ د هڅو دوامداره مالي ملاتړ د ماشومانو ژوند ژغوري. بینیټ د پنجشنبې په ورځ د وري په ۱۳ مه پرخپله ایکس پاڼه کې د ماینونو د پوهاوي او عمل نړیوالې ورځې په مناسبت لیکلي، د اپریل د څلورمې په درشل کې دا یو څرګند حقیقت دی: "دوامداره مالي ملاتړ د ماشومانو ژوند ژغوري. له دې پرته، د چاودېدونکو توکو اغېزې به پرافغان ملکي وګړو، په ځانګړي ډول ماشومانو دوام ومومي. پانګونه اختیاري نه ده؛ دا ژوند ژغوري."

د ملګروملتونو د بشري حقونو څانګې د پنجشبنې په ورځ په خپله ویبپاڼه کې لیکلي چې په ۲۰۲۵ کال کې د ماین چاودنو له امله ۴۷۱ کسانو خپل ژوند له لاسه ورکړی چې ۶۷ سلنه یې ماشومان و. په ماشومانو کې هم اکثریت یې هلکان و.

د ماینونو د پوهاوي او پروړاندې یې د اقدام نړیواله ورځ، چې هر کال د اپرېل په ۴مه لمانځل کېږي، د ځمکنيو ماینونو او د جګړې له پاتې شويو چاودېدونکو توکو د خطرونو په اړه پوهاوی لوړوي. دا ورځ په ۲۰۰۵ کال کې د ملګرو ملتونو د عمومي اسمبلې له خوا اعلان شوه او هدف یې د ککړو سیمو پاکول، د قربانیانو لاسنیوی او د امن ټینګښت ته وده ورکول دي.

په تهران کې د طالبانو تر کنټرول لاندې د افغانستان سفارت، یوې سرچینې وویل چې سفارت تراوسه په ایران کې د ۲۰ افغانانو وژل کېدا تثبیت کړې ده.

سرچینې، چې نه یې غوښتل نوم یې څرګند شي، نن (پنجشنبې) ازادي راډوی ته وویل، پر هغو ۶ تنو سربېره، چې د یوې کورنۍ غړي وو او د تهران په جنوب کې وژل شوي، سفارت د ۱۲ تنو نورو د جنازو د انتقال مکتوب صادر کړی او ۲ تنه هم په یوه بله جلا پېښه کې وژل شوي دي.

لا هم په دقیق ډول معلومه نه ده چې پر ایران د امریکا او اسراییل د بریدونو په نتیجه کې څومره افغانان وژل شوي دي.

ایراني چارواکي وايي چې په دغه هیواد کې شاوخوا ۴ میلیونه افغان کډوال اوسي.

د هوا پېژندنې نړیوالو ادارو د افغانستان په ګڼو سیمو کې د سختو سېلونو وړاندوینه کړې ده.

د اروپايي اتحادیې د هوا پېژندنې ادارې کوپرنیک خبرداری ورکړی چې نن (پنجشنبې) او سبا (جمعه) د افغانستان د ختیځ، جنوب او لویدیځ په ګڼو سیمو کې د شدیدو سېلونو د راوتلو احتمال شته.

د طالبانو چارواکو هم له خلکو غوښتي چې له پُلونو، سیندونو او ټیټو سیمو څخه لېرې پاتې شي.

د وړاندوینو له مخې، په راتلونکو څو ورځو کې به د افغانستان په جنوب ختیځ کې سخت بارانونه او سېلابونه دوام وکړي. په پکتیا، پکتیکا او د غزني او زابل ځینې برخې به تر ټولو سخت سېلونه جاري شي.

د هرات، کندهار، فراه، او خوست په شان په جنوبي او لویدیځو سیمو کې د ورښتونو او ورپسې د منځنۍ کچې سېلونو د راوتلو اټکل شوی دی.

نیمروز، بادغیس، میدان وردک، پروان، کاپیسا، هلمند او ځینې نورې سیمې به د کم شدت له سېلونو سره مخامخ شي.

تر دې مخکې د طالبانو د ترانسپورت او هوايي چلند وزارت د هوا پېژندنې ریاست د چهارشنبې او پنجشنبې د ورځو لپاره په څه باندې ۲۰ ولایتونو کې د سختو بارانونو، تندر او سېلونو د احتمال وړاندوینه کړې وه.

د طالبانو د رسمي شمېرو له مخې، د وروستیو سېلونو له امله لږ تر لږه ۴۸ کسان مړه شوي دي. درنو بارانونو نه یوازې د خلکو مرګ ژوبله زیاته کړې، بلکې بنسټیزو تاسیساتو او کرنیزو ځمکو ته یې هم درانه زیانونه اړولي دي.

د افغانستان د طالبانو او پاکستان ترمنځ په چین کې خبرې نن پیلېږي.

د رویټرز د راپور له مخې، د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاند نن (پنجشنبې) وویل چې دا خبرې نن په ارومچي کې کېږي.

هغه زیاته کړه چې په دې خبرو کې د دواړو هېوادونو جګپوړي چارواکي ګډون لري.

پرون ځینو پاکستاني رسنیو د خپل هیواد د چارواکو په قول ویلي و چې د ارومچي خبرې، چې د چین په منځګړتوب پیل شوي، بې نتیجې پای ته رسېدلې دي. خو

نن هم پاکستاني او هم طالب چارواکو وویل چې پرون د دوو هیوادونو پلاوی د خبرو ځای ته ورسېدل او نن به خبرې پیل کړي.

پرون طالبانو پاکستان تورن کړ چې د افغانستان پر خاوره یې د درنو وسلو ډزې کړي چې په نتیجه کې یې یو ماشوم وژل شوی او څو نور، چې هغوی هم اکثره ماشومان دي، ژوبل شوي دي.

چین تر اوسه د دې خبرو په اړه څه نه دي ویلي.

رویټرز خبري اژانس د چهارشنبې په ورځ د یوې " باخبره" سرچینې په حواله وویل چې د امریکا د ولسمشر مرستیال جي ډي ونس تر سه شنبې ورځې پورې د ایران د جګړې په تړاو له پاکستاني منځګړو سره په اړیکه کې و.

د دغې سرچینې په وینا چې نوم یې نه دی اخیستل شوی، ونس په ځانګړې توګه دغه پيغام انتقال کړی چې که د امریکا ځینې غوښتنې ومنل شي، ولسمشر ډونالډ ټرمپ د اوربند منلو ته چمتو دی.

ونس دغه پيغام هم لیږدولی چې که تهران هوکړه ونه کړي، پر زیربناوو به یې فشارونه زیات شي.

د سرچینې په باور، پاکستان هڅه کوي چې د ایران او امریکا ترمنځ روانه شخړه کې د منځګړي رول ولوبوي.

د طالبانو حکومت د چهارشنبې په ورځ ( د حمل ۱۲مه) په بېلابېلو ولایتونو کې ۳۰ تنه په دورو ووهل.

د طالبانو سترې محکمې ویلي چې دغه سزاګانې په ننګرهار، نیمروز، فرا او پکتیکا کې خلکو ته د دوی په ټکو ( نامشروع اړیکو، غلا او مور او پلار سره د بد چلند) په تور ورکړل شوي.

سترې محکمې په یوه خبرپاڼه کې ویلي چې یوشمېر دغه کسان په دوه کاله حبس هم محکوم شوي دي.

د طالبانو له خوا د بدني سزاګانو دوام، تل د ملګرو ملتونو او بشري ادارو له نیوکو سره مخامخ شوی دی.

په تر ټولو تازه غبرګون کې د ملګرو ملتونو کارپوهانو وویل چې په افغانستان کې دغه ډول بدني سزاګانې د نړیوالو بشري قوانینو سرغړونه ده.

د طالبانو حکومت بیا د خپلو دې کارونو ننګه کوي او د اسلامي شریعت د تطبیق هڅه یې بولي.

د خوړو نړیوال پروګرام ( ډبلیو.ایف.پي) د چهارشنبې په ورځ تایید کړه چې سیلابونو د افغانستان ډیره برخه متاثره کړې او د خلکو ژوند یې ګډوډ کړی دی.

دغه پروګرام پر خپله ایکس لیکلي چې ژغورونکي ټیمونه یې د زیانمنو شویو اړتیاوې ارزوي.

تر دې وړاندې د طالبانو د حکومت د هوا پیژندنې ادارې ویلي و چې چهارشنبه او پنجشنبه د افغانستان په شلو ولایتونو کې د شړکنده باران او سیلابونو احتمال شته.

پیښو سره د مبارزې چارواکو ویلي، له تېرو څو ورځو راهیسې په سیلابونو کې لږ تر لږه ۴۸ تنه مړه شوي دي.

د طالبانو د حکومت تر کنټرول لاندې د افغانستان ملي ټلویزیون ویلي چې د چهارشنبې په ماښام پر کونړ د پاکستان په توپچي بریدونو کې ۱ ملکي کس وژل شوی او ۵ نور ټپيان شوي دي.

دغه تلویزیون پر خپله ایکس پاڼه د پيښې د قربانیانو انځورونه خپاره کړي او زیاته کړې ده چې ټپيانو کې ۴ یې ماشومان دي.

وړاندې راغلي چې برید چهارشنبه ماذدیګر په ځایي وخت ۴ بجې او ۵۰ دقیقې د سرکاڼو ولسوالۍ د ناواپاس دوه سرکې سره شوی دی.

پاکستان پنځه اونۍ وړاندې پر افغانستان د بریدونو دغه څپه پيل کړه.

د تاوتریخوالي د دوام راپورونه داسې مهال ورکول کیږي چې نړیوالو اژانسونو د چهارشنبې په ورځ وویل چې د چین په منځګړیتوب د پاکستان او د طالبانو د حکومت استازي د چین په اورمچي کې د سولې خبرو ته ناست دي.

تراوسه د اورمچي د خبرو جزییات رسنیز شوي نه دي او دواړو خواوو هم په دې اړه څه نه دي ویلي.