د لاسرسۍ وړ لېنکونه

تازه خبر
چهارشنبه ۲۰ وری ۱۳۹۹ کابل ۰۶:۰۹

خبرونه

د عمر البشير د ګوند د ړنګېدو او شتمنۍ د ضبطېدو امر وشو

عمر بشير

سوډان په دې هیواد د ليرې کړی شوي ډیکټاټور عمر البشیر د سیاسي ګوند د ړنګېدو او د دې ګوند د پانګو د ضبطېدو امر وکړ.

تر څو مياشتنيو ناکراريو وروسته د شمال ختیځې افریقا دې هېواد د ژمنه شوې ډیموکراسۍ پر لوري یو بل ګام واخیست.

په سوډان کې نویو چارواکو همدارنګه د بشیر د واکمنۍ د وخت هغه قانون هم لغوه کړی، چې په کې د ښځو د جامو او چلند لپاره ځانګړي مقرارت ټاکل شوي او سرغړوونکي په درو وهل کېدل.

د سو‌ډان د حکومت په یو فرمان کې راغلي چې د بشیر ”د ملي کانګرس ګونددې منحل او د سوډان د سیاسي ګوندونو له لیست څخه دې وایستل شي.“

همدارنګه یې زیاته کړې چې ددې ګوند د ټولو ملکیتونو او شتمنیو د مصادرې لپاره دې هم یوه کمیټه جوړه شي.

عمر البشیر او د ده افراطي ګوند د 1989 د جون له 30مې نیټې راهېسې د روان میلادي کال تر لومړیو په سوډان واکمني وکړه.

په تېره اپرېل مياشت کې په سوډان کې پراخو اعتراضونو نوموړی له واک څخه لرې کېدو ته اړ کړ.

د بشیر له لرې کیدو او له څو میاشتو ولسواکي پلوه مظاهرو وروسته د سوډان واکمن جنرالان په هیواد کې د سیاسي کړکیچ د هوارولو لپاره د اعتراض کونکو له مشرانو سره د واک د شریکولو په یوې هوکړې سلا شول.

د عمر البشیر د ګوند د منحلیدو فرمان د سوډان واکمنې شورا او د صدراعظم عبدالله حمدوک په مشرۍ کابینې له خوا ورکړل شوی.

د ورځې تازه خبرونه دلته ولولئ

اروپايي ټولنې د کرونا ویروس له محدودیتونو د وتلو تګلاره پلان کړه

د اروپايي ټولنې بیرغونه

د اروپايي ټولنې مشرتابه د کرونا ویروس په خاطر له لګېدلو محدودیتونو د وتلو لپاره یوه تګلاره پلان کړې ده.

د اروپايي کمېسیون مشره اورزلا فن در لاین به سبا په اروپايي هېوادونو کې عادي وضعې ته د بېرته ګرځېدو لپاره تدریجي اقدامات اعلان کړي.

اروپايي ټولنه ټینګار کوي چې دا اقدامات به په همغږې بڼه پلي شي.

وار له مخه د اروپا په ځینو هېوادونو له هغې ډلې په ډنمارک کې د اپرېل له ۱۵ وړکتونونو او د ماشومانو ښوونځي پرانیستل کېږي.

اتریش هم ویلي چې له راتلونکې اوونۍ واړه دکانونه، ساختماني پروژې او د بڼوالۍ اړوند پلورنځي پرانیستل شي.

د چک په جمهوریت کې هم د ځینو وړو کاروبارونو اجازه ورکړل شوې او هم د ګلف او ټېنس سپورټونو په سر لګېدلی محدودیت لیرې کېږي.

په ایټالیا کې چې په ټوله اروپا کې کرونا ویروس سخته ځپلې که څه هم محدودیتونه شته، خو ویل شوي چې د ټولنیزې فاصلې په رعایت، معاینې او روغتیايي سپارښتنو ته په پام د وضعې د عادي کېدو هڅې کېږي.

اروپا په ګرده نړۍ کې د کرونا ویروس له لاسه ډېره قرباني ورکړې ده او ګڼ هېوادونه‌یې لاک ډون او خلک‌یې قرنطین دي.

کرونا ویروس سره د مبارزې په لارو چارو د ولسمشر غني او ظریف خبرې

ارشیف، د ولسمشر غني او جواد ظریف لیدنه

د افغانستان جمهور رئیس محمد اشرف غني د ایران د بهرنیو چارو له وزیر محمد جواد ظریف سره د کرونا ویروس په وړاندې د مبارزې په لارو چارو ټيلیفوني خبرې کړې دي.

ارګ ماڼۍ په یوه اعلامیه کې ویلي چې دوی نن له کرونا ویروس سره د مبارزې، سیمه‌ییزو او دوه اړخیزو همکاریو او ایران څخه د افغان مهاجرینو د بېرته راستنېدو پر څرنګوالي مفصلې خبرې وکړې.

د ایران د بهرنیو چارو وزیر ښاغلي ظریف په حواله ویل شوي چې هېواد یې هغو افغان کډوالو ته چې په ایران کې مېشت دي او په کرونا ویروس اخته شوي، په وړیا ډول روغتیایي خدمتونه وړاندې کوي.

په افغانستان کې لومړی سر د ځینو هغو کسانو د کرونا ویروس معاینه مثبته راوتلې وه چې له ایران راستانه شوي وو.

ګڼو افغان کډوالو دا شکایتونه هم کړي چې په ایران کې ورسره ناوړه چلند کېږي او له روغتیايي خدماتو بې‌برخې دي.

په افغانستان کې په کرونا ویروس ۴۲۳ کسان اخته شوي او تازه د مړو شمېر ۱۴ ته رسېدلی دی.

د ازادي راډیو قرغزستان څانګې د امریکا د تحقیقي راپورونو جایزه ګټلې

د ازادې اروپا/ ازادي راډيو

د ازادې اروپا/ ازادي راډيو د قرغزستان څانګې ازاتیک راډیو د قرغزستان له یوې بلې وېب‌پاڼې سره په ګډه د امریکا د تحقیقي راپورونو یوه جایزه ګټلې ده.

دا جایزه دې ادارو ته د سازمان شویو جرمونو او فساد په اړه د راپورونو د لړۍ په خاطر ورکړل شوې ده.

په امریکا کې مېشت د تحقیقي خبریالانو او اېډېټرانو ادارې ای ار اي دوشنبه خبریالان ستایلي په داسې یوه هېواد کې چې خلک نه‌غواړي د فساد او جرمونو په اړه راپورونه جوړ شي د راپورونو لړۍ جوړه کړه او خلک‌یې له حقایقو خبر کړل.

د ازادې اروپا/ ازادي راډیو د منځنۍ اسیا څانګې اکثر خبریالان وخت ناوخته په خپلو هېوادونو کې د دولت له‌خوا له محدودیتونو سره مخ کېږي او ان کله تحقیقات هم ترې شوي.

د امریکا-طالبانو تړون کې د افغان ښځو د حقونو نه‌یادونې په اړه اندېښنه

ارشیف، د امریکا او طالبانو ترمنځ تړون

د امریکا د استازو جرګې د څار او سمون کمېټې مشرې کارولین بي. مالوني ویلي له دې ډېره اندېښمنه ده چې د ولسمشر ډونالد ټرمپ د ادارې او طالبانو ترمنځ د سولې په تړون کې د افغان ښځو او نجونو د حقونو د خوندیتوب لپاره یوه کلمه هم نه‌ده راغلې.

د اغلې مالوني په حواله دا بیان پرون شپه د امریکا د استازو جرګې په وېب‌پاڼه خپور شوی.

جمهوري غوښتونکې استازې کارولین زیاته کړې چې د طالبانو په رژیم کې ښځې او نجونې سخت تر فشار لاندې وې او په ټولنه کې هېڅ رول نه‌و ورکړل شوی.

د امریکا د استازو جرګې د څار او سمون کمېټې له غړو سره دوشنبه ناوخته د افغانستان د بیارغونې لپاره د امریکا د مرستو سرمفتش جان سوپکو او همکارانو یې د وېډیو کنفرانس له لارې خبرې کړې دي.

د امریکا استازو جرګې په اعلامیه کې د ښاغلي سوپکو د پرونیو خبرو یوه برخه ذکر شوې چې هغه ویلي دا لا معلومه نه‌ده چې امریکا له افغانستانه د خپلو پوځیانو تر ایستلو وروسته د افغان ښځو او نجونو د حقونو ملاتړ ته څنګه دوام ورکولای شي.

تر دې مخکې هم د امریکا او طالبانو ترمنځ د سولې د تړون په باب د افغانستان د ښځو د حقونو فعالانو اندېښنه ښودلې وه.

دا تړون د فبرورۍ په ۲۹مه دا مریکا او طالبانو ترمنځ د قطر په پلازمېنه دوحه کې لاسلیک شو چې ډېر تمرکز یې له افغانستانه د امریکایي او ټولو بهرنیو ځواکونو په وتلو، له ترهګرو سره د طالبانو د اړیکو په پرې کولو او د افغانستان له حکومت سره په خبرو او سولې دی.

کابل کې د ګرځ‌بندیز د جدي عملي کېدو په اړه د مسعود اندرابي خبرداری

د افغانستان د کورنیو چارو سرپرست وزیر مسعود اندرابي

د افغانستان کورنیو چارو سرپرست وزیر د کابل پولیسو ته هدایت ورکړی چې سر له سبا په کابل ښار کې ګرځ‌بندیز په جدي ډول عملي کړي.

په هغه وېډیو کې چې د دغه وزارت له‌خوا ازادي راډیو ته رسېدلې د کورنیو چارو سرپرست وزیر مسعود اندرابي کابل پولیسو ته په خطاب کې ویلي چې له امنیتي و رسنیز، روغتیايي او مخابراتي کارکوونکو پرته او دغه‌شان هغه کسان چې ناروغان دي یا هم د خوراکي موادو اړتیا وي ورته نور هېڅ‌څوک په ښار کې ګرځېدو راګرځېدو ته پرې نه‌ږدي.

ښاغلي اندرابي په ځانګړي ډول ویلي چې دا ګرځ‌بندیز باید په دولتي مأمورینو چې د کرونا ویروس د خپرېدو د مخنیوي لپاره رخصت او په کرونو کې قرنطین دي په جدي ډول عملي شي او د سرغړونې په صورت کې به خپلو اړوندو وزارتونو ته معرفي شي چې قانوني چلند ورسره وکړي.

ښاغلي اندرابي دغه‌شان ویلي چې قرغې او دغه‌شان جلال‌اباد او د کابل شمال ته غځېدلې لارې چې خلک د مېلو لپاره ورځي د ټرافیکو پر مخ وتړل شي.

د کورنیو چارو وزارت وايي، ۱۶۰۰ پولیس او ۴۰۰ د پولیسو موټرې د ګرخ‌بندیز عملي کېدو ته توظیف شوي دي.

یونېسف: د ښوونځیو تړلو سوېلي اسیا کې میلیونونه ماشومان اغېزمن کړي

ارشیف

یونېسف وايي د 'کوویډ-۱۹' یا کرونا ویروس له امله په سوېلي اسیا کې له ۴۳۰ میلیونو زیات ماشومان د ښوونځیو د تړلو له امله اغېزمن شوي دي.

دې ادارې نن سې شنبه په یوه اعلامیه کې ویلي چې که زیانمنو ماشومانو او ستونزمنو لارو لرونکو ځايونو لپاره د ښوونځيو د تړلو په وخت کې د زده‌کړې بل بديل برابر نه‌شي او له خپلو درسونو څخه وروسته پاتې شي، ښايي هېڅکله به هم بېرته ښوونځي ته لاړ نه‌شي.­

د نړۍ اکثرو پرمختللو هېوادونو کې د کرونا ویروس د وېرې د خپرېدو په خاطر ښوونځي او پوهنتونونه تړلي دي، خو زده‌کوونکو ته په انلاین بڼه درسونه ورکول کېږي.

د ماشومانو لپاره د ملګرو ملتونو وجهي صندوق یونېسف ویلي سوېلي اسیا د انټرنټي محدودیتونو په خاطر د انلاین زده‌کړو په لحاظ له ډېرو ننګونو سره مخ ده او په‌کار ده چې د ټلوېزیون، راډیو او نورو بدیلو لارو په اړه فکر وشي.

د افغانستان د پوهنې وزارت او خصوصي تعلیمي مؤسسو د انلاین، راډیو او ټلوېزیون له لارې د ښوونځیو د درسونو د وړاندې کولو ژمنه کړې ده.

پاکستان له همغږۍ پرته زرګونه افغانان دې خوا را اړولي

پاکستان څخه د سپین بولدک دروازې له لارې راستنېدونکي افغانان

د ننګرهار چارواکي انتقاد کوي چې د پاکستان حکومت له همغږۍ پرته زرګونه هغه افغانان دې خوا را اړولي چې په تورخم کې ایسار و.

د ننګرهار د والي ویاند عطاالله خوګیاڼي ازادي راډيو ته وویل چې دوی په تورخم کې د دری زره کسانو لپاره د قرنطین زمینه برابره کړې وه، خو د خلکو په زیاتېدو سره مجبوره شول چې یوازې مشکوک کسان وساتي او نور رخصت کړي.

په ننګرهار کې د قرنطین د لګولو په لومړۍ ورځ سلګونه کسان د تورخم په قرنطین ساحه کې وساتل شول، خو ګڼو انتقاد کاوه چې ان یوې جنازې ته‌یې هم په لومړي سر کې د مخکې تګ اجازه نه‌ورکوله.

د ننګرهار والي شاه محمود میاخېل ویلي و چې قرنطین‌یې د خلکو د ژغورنې او د ویروس د خپرېدو د مخنیوي لپاره جدي نیولی او هدف‌یې دا نه‌دی چې خلک له ستونزو سره مخ شي.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت او په اسلام‌اباد کې د افغانستان سفارت په وینا له دوشنبې تر پنجشنبې په تورخم او چمن کې ایسار زرګونه افغانانو ته اجازه ورکول کېږی چې افغانستان ته واوړي.

ترکمستان په جوزجان، فاریاب او سرپل باندې برښنا پرې کړه

د ترکمستان بیرغ

د افغانستان په درېیو شمالي ولایتونو جوزجان، فاریاب او سرپل باندې له نن سهاره ترکمنستان هېواد خپله برښنا پرې کړې ده.

دا خبره د جوزجان د برښنا شرکت رئیس سید منصور پویار ازادي راډيو ته وکړه.

هغه زیاته کړه: "ترکمنستان د ځينو ستونزو په خاطر چې علت‌یې له بیات پاور سره د برښنا شرکت قرارداد دی برښنا پرې کړې. د ترکمن انرګو او زموږ د برښنا شرکت ترمنځ ستونزې پیدا شوي. هغوی غواړي د پخوا په څېر ۷۰ تر ۸۰ مېګا واټه برښنا موږ ته راولېږي، خو موږ دلته خپله تر ۴۰ مېګا واټه تولید لرو. اوس د ترکمنستان له‌خوا برښنا پرې شوې ده."

ویل کېږي چې له دې مخکې هم په دغو درېیو ولایتونو باندې د ترکمنستان برښنا پرې شوې وه.

د افغانستان ګڼو ولایتونو ته برښنا اکثره له تاجکستان، ازبکستان او ترکمنستان واردېږي.

کندز د کرونا ویروس د مخنیوي په هدف قرنطین شوی

ارشیف، د کندز ښار مرکزي چوک

کندز ښار نن د کرونا ویروس د مخنیوي په هدف قرنطین شوی دی.

د کندز مرستیال والي حشمت‌الله رحیمي عرضبیګي په یوه ناسته کې ویلي چې په کندز ښار کې دوشنبه د دوو کسانو د کرونا ټسټ مثبت راووت او له همدې امله د یاد ښار د قرنطین پرېکړه شوې ده.

د کندز چارواکو له خلکو غوښتي چې د کرونا ویروس د مخنیوي په کمپاین کې له دوی سره همکاري وکړي او له خپلو کورونو ونه‌وځي.

په کندز کې به له درملتونونو، قصابیو، نانوایانو او خوراکه پلورنځیو پرته نور ټول دکانونه او مارکېټونه تر بل اعلانه تړلي وي.

له دې مخکې د افغانستان پلازمېنه کابل، لوېديځ ولایتونه او ځیني نور لوی او واړه ښارونه د کرونا ویروس د مخنیوي په هدف قرنطین شوي دي.

افغانستان کې په کرونا ویروس د اخته کسانو شمېر ۴۲۳ ته رسېدلی

افغانستان کې پر کرونا د اخته کسانو شمېر ۵۶ ته لوړ شوی.

د افغانستان عامې روغتیا وزارت وايي چې په دغه هېواد کې په کرونا ویروس د اخته کسانو شمېر ۴۲۳ ته رسېدلی.

دغه وزارت ویلي چې په کرونا د اخته خلکو شمېر د ۵۶ نویو پېښو په ثبتېدو سره دې کچې ته لوړ شوی دی.

د عامې روغتیا وزارت په وینا، په تېرو ۲۴ ساعتونو کې په کرونا ویروس باندې په هرات کې ۲۷، په کابل کې ۱۲، په کندهار کې ۱۰، په بلخ کې ۵ او په ننګرهار کې دوه کسان تازه اخته شوي دي.

هرات په ټول افغانستان کې د کرونا ویروس د زیاتو پېښو شاهد دی چې په‌کې له ۲۵۷ تنه په دې ویروس اخته دي او ورپسې کابل په ۷۳ مثبتو پېښو سره په دوهم ځای کې دی.

دې ویروس تر اوسه ۱۴ کسان مړه کړي هم دي.

فرانسه: ایران دې د اټومي تړون پر اساس خپلو مکلفیتونو ته درناوی وکړي

د فرانسې ولسمشر ایمانویل مکرون

په داسې حال کې چې د نړۍ پام کرونا ویروس ته اوښتی، ایران دې خپلو هغو مکلفیتونو ته درناوی وکړي، چې په اټومي تړون کې ورته ټاکل شوي دي.

دا خبره د فرانسې ولسمشر ایمانویل مکرون پرون د ایران له ولسمشر حسن روحاني سره په ټېلېفوني مکالمه کې کړې ده.

مکرون زیاته کړې، د کرونا ویروس پر وړاندې د مبارزې لپاره دې نړیواله ټولنه همغږې شي.

د فرانسې د حکومت د اعلامیې په حواله، مکرون هیله ښوولې چې ایران داسې تازه اقدامات ونه کړي، چې له اټومي تړون سره په ټکر کې وي او د سیمه ییز کړکېچ په کمولو کې برخه واخلي.

بلخوا د حسن روحاني دفتر وايي، هغه د کرونا ویروس په وړاندې د مبارزې لپاره د نړیوالې همغږۍ غوښتنه کړې ده.

د بشري حقونو د څار ادارې پرون دوشنبه د امریکا له متحدو ایالتونو غوښتنه وکړه، چې پر ایران لګول شوي اقتصادي بندیزونه کم کړي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ له ایران سره د بشري مرستو وړاندیز کړی، خو ایراني چارواکو رد کړی دی.

غني: د داخلي محصولاتو او تولیداتو ملاتړ له لومړیتوبونو څخه دی

افغان ولسمشر محمد اشرف غني

ولسمشر غني وایي، د داخلي محصولاتو او تولیداتو ملاتړ د حکومت له لومړیتوبونو څخه دی.

ولسمشر غني چې تېره ورځ ناوخته د وېډیو کنفرانس له لارې له یو شمېر متشبثو مېرمنو سره خبرې کولې، وویل چې د کرنیزو محصولاتو د ساتنې او ملاتړ په موخه د هېواد په ۱۰ ولایتونو کې د ۱۰ سړو خونو د جوړولو کار بشپړ شوی او حکومت هڅه کوي چې متشبثو ښځو ته دوامدار او بنیادي فعالیتونه وکړي.

جمهور رئیس همداراز ټینګار وکړ چې د روغتیا د نړیوالو معیارونو مطابق د اتحادیو په تشکیل سره باید د ښځو تولیداتو ته پاملرنه وشي او متشبثې ښځې دې په دې اړه خپل وړاندیزونه له حکومت سره شریک کړي.

په دغه وېډیو کنفرانس کې یو شمېر متشبثو د کورني اقتصاد پیاوړتیا، د داخلي تولیداتو د ملاتړ، بازار موندنې، د ښځو د سوداګرۍ لپاره د ځمکو برابرولو او د سوداګرو او متشبثینو د امنیت د تأمین په اړه خبرې وکړې.

فاریاب کې د غنمو د زېرمه کولو ګدام جور شو

ارشیف

په فاریاب کې د غنمو د زېرمه کولو يو لوى ګدام ګټې اخیستنې ته وسپارل شو.

د افغانستان د کرنې او مالدارۍ وزارت ویاند اکبر رستمي نن ازادي راډیو ته وویل چې دغه ګدام د ٥ زره مټريک ټنه غنمو د زېرمه کولو ظرفيت لري.

نوموړي وویل چې دغه ګدام د کرنې وزارت د ٣٣ میلیونه افغانیو په لګښت د فاریاب په میمنې ښار کې جوړ شوی.

چارواکي وایي، د دغه ګدام په جوړېدو سره تر ډېره د غنمو د زېرمه کولو ستونزه هواره شوه.

ویل کېږي په دې سره به د افغان بزګرانو د کروندو غنمو ته هم بازار پیدا او دولت به‌يې ورنه په خپل وخت په ښه بیه وپېري چې دواړو لورو ته اقتصادي ښېګڼې لري.

د یاد ګدام کار په ۱۳۹۸ کال کې پیل او نن ګټې اخیستنې ته وسپارل شو.

بدخشان کې ۵ وسله‌وال طالبان وژل شوي

د بدخشان محلي پولیس

په بدخشان کې چارواکي وايي، د دې ولایت په وردوج ولسوالۍ کې پنځه وسله‌وال طالبان وژل شوي دي.

د بدخشان د امنیه قومنڅدانۍ ویاند ثناالله روحاني وايي، دا نښته د یکشنبې په شپه هغه مهال وشوه چې وسله‌والو طالبانو له څو خواوو د وردوج پر ولسوالۍ برید وکړ.

د ښاغلي روحاني په وینا د طالبانو دا برید د افغان امنیتي ځواکونو له‌خوا په شا تمبول شوی دی. نوموړي زیاته کړې چې د پنځو وسله‌والو پر وژل کېدو سربېره د دې ډلې اووه تنه ټپیان شوي هم دي.

طالبانو تر اوسه په دې اړه تبصره نه‌ده کړې.

کابل کې د کرونا ويروس له امله د مړ شوي ډاکتر همکاران معاينه کېږي

ارشیف

د افغانستان عامې روغتیا وزارت وايي، د هغو کسانو د کرونا ازموینې کوي چې پر دې ویروس د یو فوت شوي ډاکتر سره په تماس کې وو.

ډاکتر حنیف‌الله حنیف د یو شخصي روغتون متخصص ډاکتر و چې پر کرونا ویروس د اخته کېدو وروسته‌یې د دوشنبې په ورځ ساه ورکړه.

د عامې روغتیا وزارت ویاند وحید مایار ازادي راډیو ته وویل، څه موده مخکې هغه شخصي روغتون چې ښاغلي حنیف په‌کې کار کاوه اعلان وکړ چې د کرونا ویروس معاینات کوي.

هغه زیاته کړه: "مخکې له دې چې هر څه د عامې روغتیا له وزارت سره همغږي کړي، د کرونا د معایناتو کار يې پیل کړ چې روغتون ته‌یې د کرونا ناروغانو ورتګ زیات شو او دا ډاکتر پرې اخته شو. دا معلومه نه‌ده چې نوموړی د روغتون دننه یا بهر پر دې ویروس اخته شوی دی. خپله هغه ازموینې چې دې روغتون ترسره کړې وې، منفي وې، یوه اوونۍ وروسته چې نمونه د عامې روغتیا وزارت واخیسته، نو مثبته وه."

ډاکتر حنیف‌الله حنیف ۴۰ کلن و. ګڼو افغانانو د نوموړي پر مړینه خواشیني ښودلې ده.

نور راوښيه

XS
SM
MD
LG