د جاپان پخوانی صدراعظم یاسو هایرو ناکاسون د ۱۰۱ کلونو په عمر پرون ومړ.

ناکاسون له 1982 څخه تر 1987 م کال پورې د جاپان صدراعظم و او هغه مهال یې د امریکا له ولسمشر رونالډ ریګن او د بریتانیا له صدراعظمې مارګریټ ټاچر سره نژدې ملګرتیا جوړه کړه.

ناکاسون د خپلې صدراعظمۍ پر مهال د پخواني شوروي اتحاد سره د مقابلې لپاره له امریکا سره پر کلک پوځي یووالي ټینګار کاوه.

نوموړی د خپل هغه اصلي هدف په ترلاسه کولو بریالی نه شو چې تر دویمې نړیوالې جګړې وروسته جوړ شوي د جاپان سوله غوښتونکي اساسي قانون کې تعدیدلات راولي، څو دا هېواد وکړی شي چې په نړیوالو چارو کې نور پراخ رول ولوبوي.

ناکاسون د خپلې لوړې د مراسمو په وینا کې ویلي وو، د جاپان اساسي بهرنۍ پالیسي به دا وي چې د اروپا او متحده ایالاتو په مشرۍ د ازادې نړۍ غړیتوب خپل کړي.

نکاسون یو مهال ویلي وو، د جګړې په صورت کې به جاپان د امریکايي ځواکونو لپاره په یوه نه ډوبیدونکې الوتکې لیږدونکې بیړۍ بدل کړي څو د شوروي له سمندري ځواک سره جګړه وکړي.

د امریکا مرکزي قوماندانۍ (سنتکام) ویلي، امریکايي ځواکونو د سې‌شنبې شپې په ترڅ کې په ایران کې د سپاه پاسداران پر یو شمېر پوځي هدفونو پراخ بریدونه په بریالیتوب ترسره کړي دي.

سنتکام ویلي چې په دغو بریدونو کې د هوايي دفاع مرکزونه، راداري سیستمونه، سمندري تجهیزات او تاسیسات، د سمندري ماینونو اېښودلو وړتیاوې او د اړیکو مرکزونه په نښه شوي دي.

د امریکا پوځ وايي، دا بریدونه د سپاه پاسداران له خوا په هرمز تنګي کې د سوداګریزو بېړیو او امریکايي ځواکونو د احتمالي بریدونو په غبرګون کې شوي دي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ هم ګواښ کړی چې که ایران د دغو بریدونو په ځواب کې غچ اخیستونکی برید وکړي، امریکا به پر ایران لا سخت او پراخ برید وکړي.

ټرمپ ویلي، دا بریدونه په هرمز تنګي کې د ایران د سمندري ماینونو د اېښودلو د ناکامې هڅې او په اردن کې د یوه امریکايي پوځي مرکز پر لور د اتو توغندیو د توغولو په غبرګون کې شوي دي. د اردن چارواکو مخکې ویلي وو چې اته توغندي یې شنډ کړي دي.

د جرمني حکومت روسیه په اګست میاشت کې د لایپزیګ ستراتیژیک هوايي ډګر ته د چاودېدونکو توکو د لېږدوونکي بې‌پیلوټه الوتکې په وسیله د یوې ناکامې «هایبرډي حملې» په ترسره کولو کې په لاس لرلو تورنه کړې ده.

د جرمني د بهرنیو چارو وزیر یوهان واده‌فول ویلي، برلین به د سپټمبر تر پایه په بن ښار کې د روسیې قونسلګري وتړي او په برلین کې به د «روسیې کور» د فرهنګي مرکز تړون لغوه کړي.

نوموړي زیاته کړې چې جرمني به د روسي وګړو پر داخلېدو کنټرولونه سخت کړي او د اروپايي ټولنې له لوري به د بندیزونو په نوملړ کې د نورو روسي وګړو د شاملولو غوښتنه وکړي.

د جرمني د بهرنیو چارو وزارت په ورته وخت کې په برلین کې د روسیې سفیر هم احضار کړی دی. د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین د جرمني دغه اقدامات «یوه بله جدي تېروتنه» بللې ده.

د لایپزیګ هوايي ډګر د جرمني او ناټو د پوځي تجهیزاتو د لېږد په برخه کې مهم رول لري او د اوکراین د «انتونوف» هوايي شرکت یوه اډه هم پکې ده.

د اکسیوس ویبپاڼې د راپور له مخې، د امریکا پوځ د سې‌شنبې شپې د بریدونو په ترڅ کې د ایران جنوبي ساحل ته څېرمه د ایران دوې دولتي تېل‌وړونکي بېړۍ په نښه کړې دي.

د راپور له مخې، امریکايي بې‌پیلوټه الوتکو پر دغو بېړیو توغندي ویشتلي او د هغو انجنونه یې په نښه کړې دي. د امریکا مرکزي قوماندانۍ (سنتکام) په خپله رسمي خبرپاڼه کې د تېل‌وړونکو بېړیو د برید په اړه مشخص څه نه دي ویلي، خو په خپرو شویو ویډیوګانو کې پر یوې تېل‌وړونکې بېړۍ د توغندي لګېدل ښکاري.

اکسیوس وايي، دا لومړی ځل دی چې امریکا د ایران پر تېل‌وړونکو بېړیو د سمندري محاصرې د ماتولو د مخنیوي پر ځای، د هرمز له تنګي څخه پر تېرېدونکو بېړیو د ایران د بریدونو په غبرګون کې برید کوي.

د یوه امریکايي چارواکي په وینا، دا اقدام د ایران د تېل‌وړونکو بېړیو پر وړاندې د نوې تګلارې برخه ده چې د ایران د نورو احتمالي بریدونو د مخنیوي لپاره د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ تصویب کړې ده.

ملګري ملتونه وایي، افغانستان د ماشومانو د خوارځواکۍ له مخ پر زیاتېدونکي کړکېچ سره مخ دی.

دې سازمان د سې شنبې په ورځ په خپله اېکس‌پاڼه کې لیکلي چې ۳،۷ میلیونه ماشومان له حادې خوارځواکۍ سره مخ دي چې له دې ډلې یو میلیون‌یې په شدیدې حادې خوارځواکۍ اخته دي.

د ملګرو ملتونو په ټکو په داسې حال کې چې د مالي مرستو د کمېدو له امله د خوارځواکۍ د درملنې او مخنیوي خدمتونه پای ته رسول کېږي، یونیسف د ماشومانو د ساتنې او د ژوند ژغورلو لپاره د لا ډېرو مرستو غوښتنه کوي.

د جرمني د کورنیو چارو وزارت ویاند د سې شنبې په ورځ وویل، ۲۲ تنه افغانان چې ټول‌یې نارینه او مجرمین وو، په یوه چارټر الوتکه کې د دوشنبې په ورځ افغانستان ته واستول شول.

د جرمني «ډي‌پي‌اې» خبري اژانس د راپور له مخې، دغه افغانان چې د جرمني له ټولو ۱۲ فدرالي ایالتونو څخه ډیپورټ ته برابر شوي و، د قتل، غلا او په قصدي ډول د اور اچونې په ګډون د جدي جرمونو مجرمین پېژندل شوي و.

په دې سره د تېر کال راهیسې چې په جرمني کې نوي ائتلافي حکومت په کار پیل کړی، افغانستان ته د بېرته استول شویو افغانانو شمېر ۲۵۰ تنو ته ورسېد.

برلین تېره اوونۍ تأیید کړه چې د طالبانو یوې درې کسیزې تخنیکې ډلې ته‌یې په مؤقت ډول دغه هېواد ته د ننوتو اجازه ورکړې چې په جرمني کې د افغانستان په سفارت او قونسلګریو کې د دغه بهیر د اداري چارو په ګړندي کولو کې مرسته وکړي.

د پناه ملاتړ «پرو ازیل» په نوم یوه سازمان د جرمني د پارلمان په حواله راپور ورکړی چې د ۲۰۲۵ کال تر پایه په جرمني کې شاوخوا ۱۳ زره افغانان تثبیت شوي و چې له دې هېواده باید ووځي.

قرغزستان د شانګهای د همکارۍ سازمان مشري پاکستان ته وسپارله.

د راپورونو له مخې د قرغزستان ولسمشر صدر جباروف چې د دې سازمان د ۲۶مې سرمشریزې کوربه و، د سې شنبې په ورځ پاکستان ته د مشرۍ د سپارلو سره سم د پاکستان صدراعظم شهباز شریف ته د بریا هیله کړې او ډاډ یې ورکړی چې قرغزستان به‌یې بشپړ ملاتړ وکړي.

پاکستان په ۲۰۱۷ کال کې د دې سازمان بشپړ غړیتوب ترلاسه کړ او په راتلونکي ۲۰۲۷ کال به‌یې پلازمېنه اسلام‌اباد د بلې سرمشریزې کوربه وي.

چین، روسیه، قزاقستان، قرغزستان، تاجکستان، ازبکستان، هند، پاکستان، ایران او بلاروس د دې سازمان ۱۰ غړي دي او افغانستان او منګولیا یې څارونکي غړیتوب لري.

د دې سازمان په سږنۍ سرمشریزه کې د افغانستان استازي ګډون نه‌و کړی.

د امریکا د خزانې وزیر سکاټ بسنټ د سې شنبې په ورځ وویل چې د هرمز تنګی به تر دوو کلونو خپل ستراتېژیک اهمیت له لاسه ورکړي.

نوموړي د امریکا په شمالي کارولینا ایالت کې د «جي۲۰» د مالي ډلې د غونډې په درشل کې چې امریکا به‌یې کوربه‌توب کوي، وویل چې پر ایران د سختو اقتصادي بندیزونو په لړ کې به دا اوونۍ د ایران پر یوه بانک او پر یوه بل هم راتلونکې اوونۍ بندیزونه اعلان کړي.

هغه زیاته کړه چې په هغو هڅو کې به هېڅکله زړه نازړه نه‌شي چې له اقتصادي پلوه ایران په ګونډو کوي.

د امریکا د خزانې وزیر هرمز تنګي ته په اشاره وویل چې ایرانیان کوښښ کوي له دغه تنګي د یوې مهمې وسیلې په توګه کار واخلي، خو هغه ښایي د نورو هېوادو لپاره وي، نه د امریکا لپاره او زیاته‌یې کړه چې "دا ستونزه به په راتلونکو دوو کلونو کې له‌منځه یووړل شي. په راتلونکو دوو کلونو کې به هرمز تنګی په یوه بې‌ارزښته سیمه بدل شي. تېل به د هغو نل‌لیکو له لارې ولېږدول شي چې د ځمکنیو مسیرونو له لارې تېرېږي".

لیونل مسي له نړیوالو لوبو سره مخه ښه وکړه.

د فوټبال دغه نړیوال ستوري دوشنبه ناوخته په خپله انسټاګرام پاڼه ولیکل چې دا یوه سخته پرېکړه وه خو وخت یې و چې وشي.

هغه ویلي چې د ارجنټاین لپاره یې ډېرې هڅې وکړې او اوس غواړي نویو ځوانانو ته فرصت ورکړي.

۳۹ کلن لیونل مسي په ۲۰۰۵ کال کې د ارجنټاین لپاره لوبې پیل کړې.

دی د ارجنټاین لپاره په شپږو نړیوالو جامونو کې ولوبېد او ترمشرۍ لاندې یې ارجنتاین ټیم په ۲۰۲۲ کال نړیوال جام وګاټه.

ملګري ملتونه وايي په افغانستان کې دڅو لسیزو د جګړو قربانیان لاهم له ژورو فزیکي ، رواني او اقتصادي ـ اجتماعي پایلو کړیږي.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندوی ماموریت یوناما په خپل تازه رپوت کې وايي چې دغه کسان عدالت او کافي مرستې ته لاسرسی نلري او ورته رسیدلي زیانونه هم نه دي منل شوي.

راپور کې راغلي دي چې له ۲۰۰۹ تر ۲۰۲۱ کال پورې په افغانستان کې څه دپاسه ۴۰ زره ولسي خلک وژل شوي او ۷۷ زره نور ټپیان شوي دي.

راپور د ۲۰۰۱ کال نه تر ۲۰۲۱ کال پورې چې طالبان واک ته ستانه شول موده را نغاړي اود جګړو ۱۹۵ تنو قربانیانو او خپلوانو سره یې دمرکو په اساس جوړ شوی دی.

په راپور کې راغلي دي چې د مرکه شویو کسانو څخه ترنیمايی ډیرو کسانو عدالت ته د لاسرسي او زیانونو د جبران هڅه ځکه نه ده کړې چې اکثرو باور درلوده چې اندیښنې یې جدي نه ګڼل کیږي او یایې هم د غچ اخیستنې څخه ویره درلوده.

افغانستان کې د طالبانو د حکومت بهرنیو چارو وزیر امریکا سره د اړیکو د رغولو په موخه دغه هیواد ته د افغانستان په کانونو کې د پانګونې لپاره وړاندیز کړی.

امیرخان متقي کابل کې فایننشیل ټایمز ورځپاڼې ته ویلي چې افغانستان به په بېلابېلو برخو، لکه کانونو، زیربناوو، کرنې او سوداګرۍ کې د امریکا پانګونې ته «په بشپړه توګه» هرکلی ووایي.

متقي ورځپاڼې سره مرکه کې چې د دوشنبې په ورځ خپره شوه ویلي: «د افغانستان او امریکا اړیکې باید د تېرو شلو کلونو جګړې له لیدلوري ونه ارزول شي، بلکې د راتلونکې همکارۍ پر بنسټ باید وکتل شي. زموږ اقتصادي سیاست پرانیستی دی.»

ورځپاڼه لیکي چې افغانستان غواړي د بندیزونو د لیرې کیدو او د کنګل شویو شتمنیو د خوشې کیدو لپاره ملاتړ ترلاسه کړي ترڅو یې اقتصاد بیا پیاوړی شي.

د شویو سروې ګانو له مخې افغانستان د مسو ، وسپنې،کوبالټ ، سرو زرو او لیتیم په شمول د لږترلږه ۱ ټریلیون ډالرو په ارزښت معدني زیرمې لري چې د لسیزو جګړو له امله ترډیره نه دي استخراج شوي.

دا وړاندیز په داسې مهال کېږي چې د طالبانو د واکمنۍ د پنځو کلونو په تیریدو سره هم له روسیې پرته کوم هیواد ددوی حکومت تراوسه په رسمیت نه دی پیژندلی.