اوکراین، له دغه هېواد سره د امریکا د ۳۹۰ میلیون ډالره پوځي مرستې پر بندیدو د جولای په ۲۵ نېټه اندېښنه ښودلې وه، هماغه ورځ چې ولسمشر ټرمپ له خپل اوکرایني سیال ولادیمیر زېلېنسکي سره جنجال پاروونکې ټیلفونې خبرې کړي دي.

دا خبره د روسیې او اوکراین لپاره د امریکا د دفاع وزارت مرستیالې لاورا کوپر د چهارشنبې په ورځ (نومبر ۲۰مه) د امریکا د کانګرس غړیو ته چې د ولسمشر ټرمپ د استیضاح په اړه څېړنې کوي وکړه.

هغې زیاته کړه، دا خپله اوکراین ته د امریکا د مالي مرستو د ځنډېدو په اړه د هغو ایمیلونو له لارې خبره شوه چې ددې همکارانو د اوکراین له سفارت څخه تر لاسه کړي وو.

میرمن کوپر د ډیموکراتانو په مشرۍ د امریکا د استازو مجلس هغه هیئت ته چې له اوکراین سره د ولسمشر ټرمپ چلند څیړي، وویل: "د اوکراین د سفارت کارکونکو پوښتلي وو، له اوکراین سره امنیتي مرستو په اړه څه روان دي."

دا ایمیلونه په ورستیو کې هغې ته ښودل شوي دي او تېره میاشت یې د تړلو دروازو تر شا له غونډې وروسته د کانګرس غړو ته ورکړي دي.

د استازو د مجلس د بهرنیو اړیکو کمیټې په همدې ورځ د لاورا له همکارانو هم د امنیتي مرستو په اړه پوښتلي دي.

خو له دې سره د امریکا د دفاع وزارت دې مرستیالې ویلي، نه شي ویلی چې په کییف کې اوکرایني چارواکي به هم ددې مرستو په بندېدو خبر وو کنه، خو وايي، د همکارانو نظر یې دا دی چې "په غالب ګومان هغوی هم خبر وو".

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ایران ته خبرداری ورکړی که تر راروانې سه شنبې د هرمز تنګی پراننیزي نو د انرژۍ پر تاسیساتو او پلونو به يې بریدونه وکړي.

هغه نن یکشنبې پر خپلې ټولنیزې پاڼې ټروټ کې لیکي،" د سه شنبې ورځ به د انرژۍ د تاسیساتو او پلونو د ویجاړۍ ورځ وي، داسې یو څه چې هیڅ کله يې مثال نه وو".

هغه وړاندې ایراني چارواکو ته ګواښ وکړ او وویل،"ای لیونیانو د هرمز تنګی خلاص کړئ کنه دوزخ درباندې جوړوو".

ولسمشر ټرمپ وړاندې لیکي، د اېف ۱۵جنګي الوتکې ژغورل شوی پیلوټ "سخت ټپي" دی.

ټرمپ نن سهار د دغه راپرځیدلې الوتکې د دویم پیلوټ د ژغورل خبر تایید کړی و.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ په ایران کې د راپرځیدلې ایف ۱۵جنګي الوتکې د دویمې عملې د ژغورلو خبر تایید کړ.

هغه نن یکشنبې پر خپل سوشل اکونټ ټروټ کې لیکي،" امریکايي ځواکونو په تیرو څو ساعتونو کې د امریکا د پوځ په تاریخ کې د پلټنې تر ټولو زړور عملیات د دغه پیلوټ د موندلو او ژغورلو لپاره ترسره کړل".

د هغه په ټکو،" دغه زوړ جنګیالی د ایران په خطرناکو غرونو کې د دښمن لومړۍ کرښې ته نژدې و او موږ دښمنان شیبه په شیبه ورته نژدې کیدل، هغه تر څارنې لاندې و خو هیڅ کله یوازې نه وه، ځکه زموږ پوځ د هغه موقعیت څاره او په دقیقه توګه يې د ژغورلو پلان جوړ کړ".

له دې مخکې رویتز خبري اژانس د دوو امریکايي چارواکو په حواله راپور ورکړی و چې د اېف ۱۵جنګي الوتکې دویم پیلوټ په ایران کې ژغورل شوی دی.

د امریکا اېف ۱۵ جنګي الوتکه وړمه ورځ د ایران د تور غره په کهګیلویه سیمه کې سقوط شوې وه.

ایران ویلي و چې دغه جنګي الوتکه يې راپرځولې ده.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وايي،"که ایران تر راتلونکو ۴۸ساعتونو جوړجاړي ته غاړه کېنیږدي او د هرمز تنګۍ خلاص نه کړي دوزخ به پرې جوړ کړو".

هغه دا څرګندونې د شنبې په ورځ پر خپل سوشل اکونټ ټروټ کې لیکي.

د هغه په ټکو،"په یاد مو دي چې ایران ته مو لس ورځنۍ فرصت ورکړ و څو جوړجاړی وکړي یا هرمز تنګۍ پرانیږي، وخت پای ته په رسیدو دی، ۴۸ساعتونه پاتې دي څو پر دوی دوزخ جوړ کړو".

ولسمشر ټرمپ د حمل میاشتې په شپږمه نیټه ویلي و،" د اسلامي جمهوریت په غوښتنه پر ایراني ځواکونو برید تر لسو ورځو ځنډو".

هغه ویلي و،"د اپریل تر شپږمې به برید نه کیږي".

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ په وروستیو کې ایران ته سخت خبرداری ورکړی او ویلي دي،" که ایران جوړجاړی ونه کړي نو حجر وخت به ور وګرځي".

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت وايي، د قاسم سلیماني خورزه او د خور لمسۍ يې نیول شوي دي.

دغه وزارت د شنبې په ورځ په یو بیان کې وویل،"اوسمهال حمیده سلیماني افشار او د هغې لور د امریکا د کډوالۍ او ګمرکي ادارې په توقف کې دي".

په بیان کې حمیده د ایران د "ترهګر رژیم" له سرسختو پلویانو څخه بلل شوې ده.

د بیان په ټکو،"حمیدې پر خپلو ټولنیزو رسنیو داسې مطالب خپاره کړي چې د ایران د رژیم په پلوۍ وو".

دغه وزارت حمیده د ایران حکومت ته په "تبلغ" تورنه کړې ده.

د قاسم سلیماني خورزه وروسته له هغې نیول کیږي چې د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو په امریکا کې د حمیدې او د هغې د لور د میشتیدو اسناد "ګرین کارډونه" لغوه اعلان کړل.

قاسم سلیماني د ایران د قدس ځواکونو پخوانی قومندان و چې په عراق کې د امریکا په برید کې ووژل شو.

د بهرنیو چاور وزارت په بیان کې وړاندې راغلي، د حمیدې او د هغې د لور د اسناد د لغوه کیدو سربیره، امریکا ته د هغې د خاوند په داخلیدو هم بندیز لګول شوی دی.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د بیان له مخې، مارکو روبیو د روانې میاشتې لومړیو کې د ایران د ملي امنیت عالي شورا د مخکیني مشر علي لاریجاني د لور فاطمې اردشېر لاریجاني او د هغې د خاوند سید کلانتر معتمدي د اوسېدو اسناد هم لغوه کړي وو.

د ایټالیا صدراعظمه نن قطر ته ولاړه، دې پرون د سعودي عربستان له ولیعهد محمد بن سلمان سره د سیمې د وضعیت په تړاو د جدې په ښار کې خبرې وکړې.

جورجیا ملوني د فبروري له اته ویشتمې راوروسته چې اسراییل او امریکا پر ایران برید پيل کړی دی، د لویدیځ لومړۍ مشره ده چې خلیج هیوادونو ته سفر کوي.

دا به نن سیمې ته د خپل دوه ورځني سفر په ترڅ کې متحده عربي اماراتو ته هم ولاړه شي.

د ایران سپاه پاسداران انقلاب ځواکونو نن( د مارچ څلورمه) خبر ورکړ چې دوی د سعودي عربستان په پلازمینه کې د امریکا د متحد ایالتونو پر سفارت برید نه دی کړی.

سپاه پاسداران انقلاب ځواکونه د دې حملې تور پر اسراییل پوري کوي. په ریاض کې د امریکا پر سفارت نژدې میاشت مخکې، د مارچ په دریمه حمله وشوه.

وال ستریت جورنال ورځپاڼې د جمعې په ورځ خبر ورکړ چې د دې برید له امله دې سفارت ته تر هغه ډیر زیان اوښتی دی چې مخکې یې راپور ورکړل شوی و.

امریکایي ځواکونه په ایران کې د خپلې الوتکې په دوهم پيلوټ پسې ګرځي.

د امریکا یوه ایف پنځلس الوتکه د جمعې په ورځ په ایران کې وویشتل شوه او سقوط یې وکړ.

نن سهار د ایران د بور احمد او کهګیلویه ولایت سیمه ییزو چارواکو د امریکایي ځواکونو د پلټنې د عملیاتو خبر ورکړ.

د جمعې د ورځې تر اخره هم د امریکایي ځواکونو پلټنو نتیجه ورنه کړه.

د غورځیدلې الوتکې لومړی پیلوټ د امریکایي ژغورونکو له لورې د درملنې لپاره روغتیایي مرکز ته لېږدیدلی دی.

ایران په ورته وخت کې د امریکا د یوې بلې ( اې- لس) الوتکې د ویشتلو خبر ورکوي چې د هرمز تنګي ته یې نژدې ویشتلې ده.

امریکا د خپلې یوې الوتکې د لویدو خبر تایید کړی، خو د دې الوتکې د لویدو د علت په اړه یې تراوسه څه نه دې ویلي.

د ایټالیا صدراعظمه د جمعې په ورځ سعودي عربستان ته ولاړه.

ایټالیایي رسنیو خبر ورکړ چې د امنیتي دلایلو له امله د دې سفر اعلان وار له مخه نه و شوی.

جورجیا ملوني د لویدیځو هیوادونو لومړۍ مشره ده چې د فبروري له اته ویشتمه راوروسته پر ایران د اسراییل او امریکا له بریدونو وروسته خلیج هیوادونو ته ځي.

د ایټالیا صدراعظمه به متحده عربي امارات او قطر ته هم د خپل دوه ورځني سفر په ترڅ کې ولاړه شي.

تمه ده چې د خبرو د اجنډا یوه مهمه موضوع به د ګازو او تیلو ترلاسه کول وي.

د روسیې د فدرالي امنیتي خدماتو اداره وايي چې دوی د اوکراین د امنیتي خدماتو لخوا د مسکو په یوه سوداګریز مرکز کې د یوه روسیي چارواکي په وړاندې پلان شوی برید شنډ کړی دی.

د روسیې د فدرالي امنیتي خدماتو ادارې د جمعې په ورځ په یوه بیان کې وویل چې د اوکراین د امنیتي خدماتو ادارې پلان درلود چې د چاودیدونکو توکو یوه وسیله له لرې واټن څخه هغه مهال وچوي چې دا چارواکی له دې سوداګریز مرکز څخه لیدنه کوي.

روسیې د دې احتمالي برید او د دې چارواکي چې ممکن برید پرې شوی وای نور جزییات نه دې ورکړي.

د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زیلینسکي وايي چې روسیه د اوکراین د هوايي دفاع د مخنیوي لپاره تاکتیکونه بدلوي، او روسي ځواکونو خپل بریدونه د عیسویانو د ایسټر اختر په ورځو کې زیات کړې دي.

د رویټرز په وینا، زیلنسکي دا څرګندونې وروسته له هغه وکړې چې روسیي ځواکونو د جمعې په ورځ پر اوکراین بریدونه وکړل چې لږ تر لږ لس تنه پکې ووژل شول.

د اوکراین ولسمشر وړاندیز کړی و چې د ایسټر د رخصیتو په ترڅ کې روسیه له بریدونو لاسو واخلي.

روسیې د دوه زره دوه ویشتم کال د فبروري په څلرویشتمه پر اوکراین حمله وکړه چې دا جګړه لاهم روانه ده.