اوکراین، له دغه هېواد سره د امریکا د ۳۹۰ میلیون ډالره پوځي مرستې پر بندیدو د جولای په ۲۵ نېټه اندېښنه ښودلې وه، هماغه ورځ چې ولسمشر ټرمپ له خپل اوکرایني سیال ولادیمیر زېلېنسکي سره جنجال پاروونکې ټیلفونې خبرې کړي دي.

دا خبره د روسیې او اوکراین لپاره د امریکا د دفاع وزارت مرستیالې لاورا کوپر د چهارشنبې په ورځ (نومبر ۲۰مه) د امریکا د کانګرس غړیو ته چې د ولسمشر ټرمپ د استیضاح په اړه څېړنې کوي وکړه.

هغې زیاته کړه، دا خپله اوکراین ته د امریکا د مالي مرستو د ځنډېدو په اړه د هغو ایمیلونو له لارې خبره شوه چې ددې همکارانو د اوکراین له سفارت څخه تر لاسه کړي وو.

میرمن کوپر د ډیموکراتانو په مشرۍ د امریکا د استازو مجلس هغه هیئت ته چې له اوکراین سره د ولسمشر ټرمپ چلند څیړي، وویل: "د اوکراین د سفارت کارکونکو پوښتلي وو، له اوکراین سره امنیتي مرستو په اړه څه روان دي."

دا ایمیلونه په ورستیو کې هغې ته ښودل شوي دي او تېره میاشت یې د تړلو دروازو تر شا له غونډې وروسته د کانګرس غړو ته ورکړي دي.

د استازو د مجلس د بهرنیو اړیکو کمیټې په همدې ورځ د لاورا له همکارانو هم د امنیتي مرستو په اړه پوښتلي دي.

خو له دې سره د امریکا د دفاع وزارت دې مرستیالې ویلي، نه شي ویلی چې په کییف کې اوکرایني چارواکي به هم ددې مرستو په بندېدو خبر وو کنه، خو وايي، د همکارانو نظر یې دا دی چې "په غالب ګومان هغوی هم خبر وو".

ایران نن یکشنبه د امریکا د متحد ایالتونو ولسمشر ډونالډ ټرمپ ته خبرداری ورکړ، که پر ایران هر راز برید وشي، تهران به یې په ځواب کې پر اسراییل او په سیمه کې د امریکا پر پوځي اډو حملې وکړي.
د ایران د پارلمان مشر محمد باقر قالیباف نن د پارلمان غونډې ته وویل چې ځوابي برید د ایران مشروع حق دی.

رویټرز اژانس د سرچینو په وینا خبر ورکړ چې په ایران کې د پراخو لاریونونو په ملاتړ د امریکا د احتمالي مداخلې په خاطر اسراییل د تیارسی په حالت کې دی.

د امریکا ولسمشر ډونالد ټرمپ پرون په خپله ټولنیزه شبکه، تروت سوشل کې ولیکل چې «ایران ښايي تر بل هر وخت ازادۍ ته نژدې شوی وي او د امریکا متحد ایالتونه د مرستې لپاره چمتو دي.»

په ایران کې د روانو اعتراضونو په ترڅ کې د وژل شویو کسانو شمیر په امریکا کې د بشري حقونو د میشتې ډلې( هرانا) په وینا یو سل او شپاړسو ته ورسید.

د امریکا پوځ د شنبې په ورځ وویل چې په سوریه کې یې د اسلامي دولت وسله والې ډلې پرضد ګڼ بریدونه ترسره کړې دي.

د امریکا مرکزي قومانداني (سینټکام) په یوه بیان کې وویل، نن یې په ټوله سوریه کې داعش په نښه کړ.

په بیان کې دا یادونه نه ده شوې چې په بریدونو کې څوک وژل شوي دي.

د داعش وسله والو د ډسمبر په دیارلسمه د سوریې په پالمیرا کې دوه امریکایي پوځیان او د هغوی یو ژباړونکي وژلي و. د سینټکام په وینا نني عملیات د هغه برید د غچ اخیستونکو عملیاتو یوه برخه وه.

په سوریه کې شاوخوا زر امریکایي سرتیرې پاتې دي.

د روسیې د بلګورود والي نن وویل چې د اوکراین د توغندیو له برید وروسته په سیمه کې د شپږ لکه استوګنو بریښنا قطع شوې ده، نو نه مرکزګرمي لري او نه هم اوبه.

ویاچسلاو ګلادکوف په ټیلګرام کې لیکلي دي چې د دې ستونزې د مخنیوي لپاره هڅې روانې دي خو وضعیت ډیر کړکیچن دی.

بلګورود د اوکراین له خارکیف سره سرحد لري، د دوه زره دوه ویشتم کال په فبروري میاشت کې چې کله روسیي ځواکونو پر اوکراین برید وکړ، په بلګورود کې یو نیم میلیون کسانو ژوند کاوه، خو پر دې سیمې په منظم ډول اوکرایني ځواکونه حملې کوي.

بل لور ته په تیرو نژدې څلورو کلونو کې چې روسیې پر اوکراین یرغل کړی دی، روسیي ځواکونو په مکرر ډول په ژمي کې د اوکراین د تودوخي سیستمونه په نښه کړي دي چې وروستی برید یې د پنجشنبې په شپه وکړ چې له امله یې د پلازمینې کییف په شاوخوا نیمایي اپارتمانونو کې د مرکز ګرمي سیستمونه له کاره ولویدل.

د سوریې پوځ نن وویل چې د حلب ښار د شیخ مقصود سیمه یې له کردي وسله والو نیولې ده.

د سوریې په دوهم ستر ښار کې جګړې د دغه هیواد د ولسمشر احمد الشرع هغه ژمنه ټکنۍ کړې ده چې له څوارلس کلنې جګړې وروسته به سوریه یو موټې او متحده ساتي.

د امریکا متحد ایالتونو او نورو نړیوالو له کردي وسله والو سره د سوریې د حکومت د تیرې اونۍ د اوربند هرکلی کړی و، خو کردي وسله والو دا ونه منله چې د شیخ مقصود سیمه به د شوې موافقې له مخې پریږدي.

د کردانو له مخالفت وروسته د جمعې په ورځ ناوخته د سوریې پوځ وویل چې دوی به په دې سیمه کې عملیات پيل کړي.

د سوریې پوځ په خپاره کړي بیان کې نن وویل چې سیمه یې نیولې ده خو لاهم په ځینو ځایونو کې کردي وسله وال پټ دي. کردي وسله وال بیا د حکومتي ځواکونو له لورې د شیخ مقصود سیمې د نیولو خبرونه ردوي، خو رویټرز اژانس له سیمې راپور ورکوي چې اوس ډزې نه اوریدل کیږي.

د امریکا د متحد ایالتونو د بهرنیو چارو وزیر نن په یوه پيغام کې د ایران د خلکو ملاتړ څرګند کړ. دا وروسته له دې چې ایراني چارواکو انټرنټ بند کړی او هڅه کوي چې په ټول هیواد کې د حکومت ضد سوله ییز لاریونونه وځپي.

مارکو روبیو نن په ایکسپاڼه کې لیکلي دي چې د ایران د زړورو خلکو ملاتړ کوي.

یوه ورځ مخکې تر دې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د ایران چارواکو ته یو نوی خبرداری ورکړ او ویې ویل، غوره ده چې پر لاریون کوونکو ډزې ونه کړئ، ځکه چې بیا به موږ هم ډزې پيل کړو.

په ایران کې اعتراض کوونکو تیره شپه د پلازمینې تهران د ځینو سیمو په ګډون په ګڼو ښارونو کې د حکومت ضد شعارونه ورکړل او د یوشمیر مظاهرو په ترڅ کې یې د ایران د شهزاده رضا پهلوي حمایت وکړ.

د ایران د بشري حقونو سازمان چې په ناروې کې میشت دی، د جمعې په ورځ چې د لاریونونو دیارلسمه وه، د اعتراضونو پرمهال د نهو ماشومانو په ګډون د لږ تر لږه یو پنځوس کسانو د وژل کیدو او د سلګونو نورو د ټپي کیدو خبر ورکړ.

اروپایي ټولنې په ایران کې له لاریون کوونکو سره هر ډول تاوتریخوالی غندلی او انټرنټ ته یې د خلکو د لاسرسي غوښتنه کړې ده.

د اروپایي ټولنې ویاند انور العنوني د جمعې په ورځ وویل چې ایرانیان د ښه ژوند لپاره خپله مشروع غوښتنه کوي او د دوی د سوله ییزو مظاهرو پرضد هر ډول تاوتریخوالی د منلو نه دی.

ښاغلي العنوني له ایراني چارواکو همداراز وغوښتل چې د بیان د ازادۍ او سوله ییزو غونډو درناوی وکړئ او ټولو ته بیرته انټرنټ فعاله کړئ.

د ازادي اروپا د ازادي راډیو فردا څانګه چې ایران ته خپرونې کوي، خبر ورکړ چې په ایران کې د پنجشنبې له شپې راهیسې انټرنټ قطع شوی دی او دا ځکه چې لاریونونه پراخ شوې دي.

په ایران کې د مرغومې په اوومه وروسته له هغه لاریونونه پیل شول چې د ریال ارزښت د ډالر په وړاندې په بیسارې ډول ښکته شو.

روسیې د اوکراین د لوېدیځ پر لور یو نوی اټومي وړتیا لرونکی بالستیک توغندی، چې څو جنګي سرګلولې لري، توغولی دی.

دا برید د توغندیو او بې‌پیلوټه الوتکو د هغو پراخو حملو برخه وه چې ګڼ اوکرایني ښارونه، په ځانګړي ډول پلازمېنه کیف، یې وځپل.

په دې بریدونو کې لږ تر لږه څلور کسان وژل شوي او لسګونه نور ټپیان شوي دي.

د روسیې دفاع وزارت د جنورۍ په ۹مه وویل چې د «اورېشنیک» په نوم دا توغندويي حمله د اوکراین د یوې ادعا شوې ډرون حملې په غبرګون کې شوې، چې ګواکې د تېر دسمبر په وروستیو کې یې د ولسمشر ولادیمیر پوتین استوګنځای په نښه کړی و. کیف دا ادعا رد کړې ده او د امریکا د استخباراتو مرکزي ادارې (CIA) هم دا تور ناسم بللی دی.

د اوکراین هوايي ځواک تر نیمې شپې لږ مخکې خبرداری ورکړی و چې ښايي د روسیې له «کاپوستین یار» ازمیښتي مرکز څخه توغندی وتوغول شي. وروسته یې په یوه خبرپاڼه کې وویل چې روسیې یو ډېر چټک بالستیک توغندی توغولی دی.

د امریکا ولسمشر د پنجشنبې په ماښام د مشهد ښار د اعتراضونو یو ویډیویي راپور بیا خپور کړ او ویې لیکل: «د ایران دوهم لوی ښار د معترضانو تر کنټرول لاندې دی.»

ډونالډ ټرمپ دا راپور په خپلې ټولنیزې شبکې «ټروت سوشل» کې شریک کړ او ویې لیکل: «له یو میلیون څخه زیات خلک راټول شوي دي. د ایران دوهم لوی ښار د معترضانو تر ولکې لاندې دی؛ حکومتي ځواکونو ښار پرېښی دی.»

د پنجشنبې په ماښام (۱۸ جدی) د پلازمېنې تهران ترڅنګ، د ایران په لسګونو لویو او وړو ښارونو کې خلکو پراخ او بې ساري اعتراضونه وکړل.

غیردولتي بنسټ «نیټ بلاکس» چې د سایبري امنیت او د انټرنیټ د حاکمیت وضعیت څاري، په یوه تازه راپور کې، چې تېره شپه یې خپور کړ، ویلي چې په ایران کې انټرنیټ له ۱۲ ساعتونو څخه په بشپړ ډول بند شوی.

د دې بنسټ د معلوماتو له مخې، د انترنیټ له نړیوالې شبکې سره د ایران د انترنیټ ارتباط د عادي حالت یوازې ۱ سلنې ته راکم شوی دی.

نیټ بلاکس ټینګار کړی چې د ایران اسلامي جمهوریت چارواکو انټرنیټ د پراخو اعتراضونو د ځپلو او د تاوتریخوالي په اړه د راپورونو د خپرېدو د مخنیوي لپاره بند کړی دی.

له بلې خوا د امریکا د بهرنیو چارو وزارت په خپله ایکسپاڼه کې په فارسي ژبه یو پیغام خپور کړی او ویلي یې دي چې د ایران اسلامي جمهوریت رژیم د خلکو د غږ د چوپولو لپاره انټرنیټ په بشپړه توګه بند کړی دی.

په دغه پیغام کې ویل شوي چې که څه انټرنیټ ته د ایرانیانو لاسرسی بند شوی خو د انترنیټ په شان اړیکې د انسانانو اراده نه شي بدولی. دغه مرکز د ایران خلکو ته په خطاب کې لیکلي: «نړۍ لا هم تاسو اوري او ویني.»

د سوریې دفاع وزارت د جمعې په ورځ د حلب په څو سیمو کې له کورد جنګیالیو سره تر څو ورځنیو مرګونو نښتو وروسته اوربند اعلان کړ.

د فرانسې خبري اژانس په وینا، وزارت په یوه بیان کې وویل: "د استوګنې سیمو کې د پوځي نښتو د زیاتوالي د مخنیوي لپاره، اعلان کوي چې د حلب د شیخ مقصود، اشرفیه او بینظیر سیمو شاوخوا به د سهار له ۳:۰۰ بجو څخه اوربند نافذ شي."

په حلب کې د سوریې حکومتي ځواکونه په تیرو څو ورځو کې د کوردانو په مشرۍ له ډیموکراټیکو ځواکونو (RDF) سره په جګړه بوخت وو، په نښتو کې لږترلږه ۲۱ کسان وژل شوي دي.

دواړه خواوې یو بل د جګړې په پیل ملامتوي.