بهرنیو ځواکونو په پروان ولایت کې د تېلو پر یوه ټانکر ډزې کړي، ټانکر اور اخستی او چلوونکی یې وژل شوی دی.

د پروان ولایت د بګرام ولسوالۍ امنیه قوماندان عبدالرقیب کوهستاني ازادي راډیو ته وویل چې دا پېښه تېره شپه د بګرام ولسوالۍ په پنج قلعه کلي کې شوې ده.

د ښاغلي کوهستاني په خبره، په بګرام هوایې ډګر کې دېره بهرنیو ځواکونو هغه مهال ډزې وکړې چې د تېلو ټانکر غوښتل د دوی له کاروانه مخکې ولاړ شي او د دې ځواکونو له خوا د درېدو غوښتنې ته یې پام ونه کړ.

د غوڅ ملاتړ ماموریت تر اوسه د دې پېښې په اړه څه نه دي ویلي.

د بشري حقونو څار سازمان یا هیومان رایټس واچ له فرانسې غوښتي چې افغانستان ته د افغان کډوالو د جبري ستنولو پلانونه وځنډوي او خبرداری یې ورکړی چې افغانستان ته ستنېدونکي کسان ښايي له ځورونې، شکنجې او د بشري حقونو له نورو جدي سرغړونو سره مخامخ شي.

دغه غوښتنه وروسته له هغه شوې چې فرانسې تایید کړه، د طالبانو له چارواکو سره یې د هغو افغانانو د ایستلو په اړه تخنیکي خبرې پیل کړې چې په فرانسه کې د اوسېدو قانوني اسناد نه لري او ملي امنیت ته ګواښ بلل کېږي.

د بشري حقونو څار سازمان د سې شنبې په یوه بیان کې وویل چې، دا خبرې د فرانسې په پالیسۍ کې یو خطرناک بدلون دی او ښايي د دغه هېواد له نړیوالو بشري مکلفیتونو سره په ټکر کې وي.

دغه سازمان ویلي، داسې شواهد شته چې د طالبانو ځواکونو افغانستان ته په جبري ډول ستانه شوي کسان نیولي او شکنجه کړي دي.

د بشري حقونو څار سازمان همداراز ویلي چې جرمني له تېر کال راهیسې ۲۶۳ افغانان بېرته افغانستان ته استولي دي.

دغه سازمان ټینګار کړی چې تر هغو چې طالبان په پراخه کچه د بشري حقونو سرغړونو ته دوام ورکوي، هېڅ هېواد باید افغان کډوال په زور افغانستان ته ستانه نه کړي.

د کابل- جلال اباد لویه لاره بیرته د ټرافیکو پرمخ پرانستل شوه.

د طالبانو د حکومت د ټولګټو وزارت ویلي چې دغه لار چې د پرله پسې ورښتونو، سیلابونو او د غره ښوییدنې له امله په څوبرخو کې د ټرافیکو پرمخ تړل شوې وه، د دې وزارت د عملیاتي پرسونل په هڅو تیره شپه ۸ بجې بیرته د ټرافیکو پرمخ پرانستل شوه. دې وزارت له ټولو هیوادوالو او موټرچلونکو غوښتي چې پردې لار د تګ راتګ پرمهال له احتیاط څخه کاراخلي او د اړوندو مسولینولارښوونې په پام کې ونیسي.

افغانستان کې د طالبانو د حکومت تر کنټرول لاندې د طبیعي پېښو پر وړاندې د مبارزې د چمتووالي اداره وايي، د روان میلادي کال له پیل راهیسې په افغانستان کې د طبیعي پېښو له امله ۶۷۹ کسان مړه شوي او تر ۱۶۳۰ ډېر نور ټپیان شوي دي.

دې ادارې د سې‌شنبې په ورځ «د اکټوبر پر ۱۳مه» د طبیعي پېښو د خطرونو د کمولو د نړیوالې ورځې په مناسبت اعلان وکړ چې د دغو پېښو له امله نږدې ۴۵ زره کورنۍ زیانمنې شوې دي.

د یادې ادارې په وینا، د طبیعي پېښو له امله تر ۱۶ زرو ډېر کورونه په بشپړ یا جزوي ډول ویجاړ شوي دي.

د نړیوال بانک د راپور له مخې بې‌وزلي، د چاپېریال تخریب او د بنسټیزو تأسیساتو او د طبیعي پېښو پر وړاندې د چمتووالي کمزورتیا په افغانستان کې د خلکو زیانګالنه زیاتوي.

په راپور کې همداراز ویل شوي چې اقلیمي بدلونونه په دغه هېواد کې د وچکالۍ او سېلابونو خطر زیاتولی شي.

د روغتیا نړیوال سازمان په افغانستان کې د پولیو یا ماشومانو د ګوزڼ د یوې نوې پېښې د ثبت خبر ورکوي.

د دغه سازمان د راپور له مخې چې د سې‌شنبې په ورځ «د اکټوبر پر ۱۳مه» خپور شوی، د پولیو نوې پېښه د ننګرهار ولایت په سره رود ولسوالۍ کې ثبت شوې ده.

د دې پېښې په ثبتېدو سره، د ۲۰۲۶ میلادي کال له پیل راهیسې په افغانستان کې د پولیو د مثبتو پېښو شمېر ۳۶ ته رسېږي.

د روغتیا نړیوال سازمان په وینا، په ۲۰۲۵ میلادي کال کې په افغانستان کې د پولیو ۲۱ مثبتې پېښې ثبت شوې وې.

پولیو یا د ماشومانو ګوزڼ یوه ویروسي ناروغي ده چې د دایمي فلج لامل کېدای شي.

د دې ناروغۍ لپاره ځانګړې درملنه نه‌شته، خو د واکسین له لارې یې مخه نیول کېدای شي.

افغانستان او پاکستان د نړۍ هغه دوه هېوادونه دي چې لا هم په‌کې د پولیو ویروس پېښې ثبتېږي او دغه ناروغي په بشپړ ډول په‌کې له‌منځه نه‌ده وړل شوې.

د افغانستان او بنګله‌دېش د کرکټ د ملي لوبډلو ترمنځ د ټېسټ لوبه له پنځو ورځو سیالۍ وروسته په مساوي ډول پای ته ورسېده.

دا لوبه د متحده عربي اماراتو په ابوظبي ښار کې ترسره شوه او د سې‌شنبې په ورځ «د اکټوبر پر ۱۳مه» پرته له دې چې کومه لوبډله بریالۍ شي، پای ته ورسېده.

د لوبې په پنځمه او وروستۍ ورځ د افغانستان لوبغاړو تر وروستي اوور پورې لوبې ته دوام ورکړ او د بنګله‌دېش لوبډلې ونه‌شو کولای د افغانستان ټول لوبغاړي له میدانه بهر کړي.

په پایله کې لوبه مساوي شوه.

تر دې وروسته به د افغانستان، زېمبابوې او بنګله‌دېش د کرکټ ملي لوبډلې د اکټوبر له ۱۷مې تر ۲۳مې پورې د یو ورځنیو نړیوالو سیالیو (او ډي ای) په لړۍ کې له یو بل سره مخامخ شي.

بي بي سي نن تایید کړه چې د طالبانو حکومت په افغانستان کې پر ایف اېم څپه د دوی راډيويي خپرونې ځنډولې دي.

د بي بي سي د مطبوعاتو څانګې په بیان کې راغلي چې «افغان چارواکو په ټول افغانستان کې پر ایف اېم باندې د بي بي سي راډیو خپرونې ځنډولې دي خو په لنډو او متوسطو څپو، سټلایټ او خواله رسنیو به خپرونې روانې وي.»

بي بي سي ویلي چې له چارواکو سره په دې اړه په تماس کې دي.

د طالبانو حکومت د اطلاعاتو او کلتور وزارت ویاند خیبب غفران ادعا کړې چې د :«بي بي سي فعالیتونه د یو لړ مکرر تخطیو له امله د اوس لپاره د هېواد په کچه ځنډیدلې دي.»

د طالبانو حکومت د ازادي راډیو، امریکا غږ او نورو نړیوالو رسنیو ایف اېم څپې هم بندې کړي او په پاڼو باندې یې وخت په وخت محدودیتونه لګولي.

نن د اکتوبر ۱۳مه، د طبیعي پېښو د خطرونو د کمولو نړیواله ورځ ده.

افغانستان د طبیعي پېښو له امله له ډېرو زیانګالو هېوادونو دی او د مرګژوبلو یو لوی عامل هم د خطرونو په اړه د عامه پوهاوي کمښت بلل کېږي.

ملګري ملتونه وايي چې د ۲۰۲۶ کال له پیل څخه د اګست تر لومړیو پورې، په افغانستان کې تر ۹۲ زرو ډېر کسان د طبیعي پېښو له امله اغېزمن شوي دي.

وروستۍ لویه پېښه په تېر جولای میاشت کې د نورستان د سیلابونو وه چې پکې ۲۴ کسان مړه او شاوخوا ۸۰ نور ټپيان شول.

د روغتیا نړیوال سازمان په افغانستان کې د ماشومانو د ګوزڼ یا پولیو د یوې بلې مثبتې پېښې خبر ورکړی.

دغه سازمان په خپل راپور کې ویلي چې د پولیو نوې پېښه د ننګرهار په سره رود ولسوالۍ کې رامنځته شوې.

په دې سره سږ ۲۰۲۶ کال تر دې دمه په افغانستان کې د پولیو مثبتې پېښې ۳۶ ته رسېدلي دي.

په افغانستان کې د پولیو پېښې د تېر ۲۰۲۵ کال په نسبت لوړې شوي ځکه تېر کال ۲۱ پېښې ثبت شوې وې.

د پولیو پېښې سره له دې چې څو واره واکسیناسیونونه هم وشول پورته تللي.

د طالبانو حکومت واکسینونه د کور په کور میتود پر ځای اوس په جوماتونو او نورو مرکزونو کې ترسره کوي چې ښايي ځینې ماشومان ترې بې برخې پاتې شي.

د پاکستان د خیبرپښتونخوا ایالت والي تور پورې کړ چې د دغه ایالت لپاره به تګلارې له کابل، کندهار او جلال اباده جوړېدې، چې په خبره یې نور به دا کار نه کېږي.

کنډي د خپلې دې خبرې په اړه د شواهدو له وړاندې کولو پرته د خیبرپښتونخوا ایالتي چارواکو له ترهګرۍ سره د مبارزې په برخه کې په ټګۍ هم تورن کړل او ویې ویل د هغو ترهګرو مخه یې نه نیوله چې د ده په ادعا له افغانستانه راتلل.

په خیبرپښتونخوا کې د بېړني حالت په اعلانېدو سره واک له ایالتي چارواکو والي ته لیږدول شوی او اعلی وزیر سهیل افریدي او د کابینې غړي یې نیول شوي.

هڅه مو وکړه چې د کونډي د دغو تورونو په اړه د تحریک انصاف ګوند د ویاندویانو نظر ولرو، خو هغوی تر دې دمه زمونږ پوښتنې نه دي ځواب کړي.

د راپورونو په اساس په خیبرپښتونخوا کې وضعیت کړکېچن دی او حکومت په انټرنیټ باندې محدودیتونه هم لګولي دي.

د طالبانو حکومت د خیبرپښتونخوا د والي د تازه څرګندونو په باب څه نه دي ویلي خو د طالبانو یوې معتبرې سرچینې ازادي راډیو ته وویل چې دوی په دې اړوند پرون نظر خپور کړی او هغه کفایت کوي.

د دوشنبې په ورځ د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد ویلي چې د پاکستان روانې ستونزې په ټولې سیمې منفي اغیزې کوي او د پاکستاني چارواکو لخوا په افغانستان د خپلو ناکامیو پړه اچول د هيڅ ستونزې حل نه ده.

د طالبانو حکومت د کورنیو چارو وزارت وايي چې سراج‌‌الدین حقاني د افغانستان لپاره د اروپايي ټولنې له نوي ځانګړي استازي توماس فریليسن سره د افغانستان د امنیتي وضعیت، له نشه‌‌يي توکو سره د مبارزې او د سیمې د ثبات په اړه خبرې کړې دي.

دغه وزارت د دوشنبې په ورځ «د تلې په ۲۰مه» پر خپله اېکس‌پاڼه لیکلي چې دواړو لورو د افغان کډوالو او راستنېدونکو د وضعیت، بشري مسایلو او د افغانستان او پاکستان ترمنځ د ستونزو د هواري لپاره د سیمه‌ییزو هڅو په اړه هم خبرې کړې دي.

توماس فریليسن چې د ځانګړي استازي په توګه له ټاکل کېدو وروسته‌یې دا افغانستان ته لومړنی سفر دی، تر اوسه د دې لیدنې په اړه څه نه‌دي ویلي.

نوموړي د اکټوبر په نهمه د خپلې ګومارنې د اعلان په مهال ویلي و چې د ښځو او نجونو د حقونو موضوع به د اروپايي ټولنې د پاملرنې په مرکز کې پاتې شي.