تهران د ۲۰۱۵ کال اټمي تړون اروپايي لاسلیک کوونکو هېوادونو ته ویلي که پر دغه هېواد د امریکا د سختو بندیزونو مخه ونه‌نیسي ایران به د یاد تړون له تعهداتو زیات واوړي.

د ایران د اټمي انرژۍ د سازمان ویاند بهروز کمالوندي ویلي موږ به یا خپلې ژمنې یوې خوا ته پرېږدو یا به‌یې وځنډوو او د خپلو اټمي فعالیتونو سرعت به زیات کړو.

بریتانیا، فرانسه او جرمني هغه اروپايي هېوادونه دي چې په ۲۰۱۵ کال کې یې د نورو اټمي قدرتونو امریکا، چین او روسیې سربېره له ایران سره اټمي تړون لاسلیک کړی و.

امریکا تېر کال له دې تړونه وتلې او پر ایران‌یې له هماغه وخت سخت بندیزونه لګولي.

اروپايي هېوادونه لا نه‌دي توانېدلي چې په ایران د امریکا د سختو بندیزونو مخه ونیسي.

دغو بندیزونو د ایران اقتصاد له ماتې سره مخ کړی او دا هېواد یې هم په غبرګون له زیاتو هغو ژمنو تېر شوی چې د اټمي تړون په نتیجه کې ورته قایلېده.

له دې ډلې د ایران د اټمي انرژۍ د سازمان د ویاند بهروز کمالوندي په خبره د درنو اوبو کچه له ۱۳۰ ټنو اوښتې او له ۳۰۰ کیلو ګرامو زیات یورانیم‌یې بډایه کړي.

بډایه یورانیم د اټمي بمونو په جوړولو او درنې اوبه هم د اټمونو د ازمیښت په دستګاه کې کارېږي.

په سره سمندرګي کې د موخا پر بندر د حوثیانو په راکټي بریدونو کې څلور کسان وژل شوي.

یمني چارواکي وايي،" د ایران له ملاتړه برخمنې حوثي ډلې پرون پر موخا بندر راکټي بریدونه وکړل چې څلور ملکیان په کې ووژل شول".

د چارواکو په خبره، ویشتل شوي ځایونه ټول ملکي تاسیسات دي.

حوثي وسله والو ادعا کړې چې د سعودي عربستان د پوځیانو کښتۍ يې په نښه کړې دي.

د ملګروملتونو ۵۶غړو هېوادونو له طالبانو غوښتي چې پر ښځو لګول شوي بندیزونه لیرې کړي.

دغو هېوادونو د جمعې په ورځ د (اګسټ۱۴مه) په یو ګډ بیان کې ویلي،" افغانستان د نړۍ یوازینی هېواد دی چې واکمنو طالبانو په کې نجونې له زده کړو راګرځولي او د ښځو خلاف يې ځپونکې قوانین وضعه کړې دي".

په بیان کې تاکید شوی چې طالبان دې د ټولو افغانانو اساسي او بشري حقونه تامین کړي.

وړاندې په بیان کې راغلي،" پر ښځو او نجونو بندیزونه افغانستان ته پر بدو اقتصادي پایلو سربیره په سیمه کې د ترهګرۍ د پراخیدو خطر هم رامنځته کولی شي".

د طالبانو د حکومت د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي وايي،"دا غوره خبره نه ده چې ناکاره انتخابونه په ځلونو په افغانستان کې تجربه شي".

هغه نن شنبه په کابل کې د طالبانو د بیا واکمنیدو د پنځمې کلیزې په مناسبت غونډې ته وویل،" نړیوال دې بار بار ناکاره انتخابونه په افغانستان کې نه تجربه کوي".

د افغانستان کورنیو رسنیو د متقي په حواله لیکلي،" افغانان هیڅ کله اشغال او تحمیل شوې نظريي نه مني".

مقتي له نړیوالو غوښتي چې د دوی له حکومت سره تعامل وکړي.

د افغانستان لپاره د بریټانیا ځانګړی استازی ریچارډ لېنډسي وايي،"افغانستان هغه مهال خپل بشپړ ظرفیت ته رسیدلی شي چې ښځې او نجونې په کې له عامه ژونده محرومې نه وي".

هغه پرون جمعه پر خپله ایکس پاڼه لیکي،" په تیرو پنځو کلونو کې د طالبانو د بندیزونو خلاف افغانو ښځو مقامت کړی، خو دغه مقاومت باید د اساسي بشري حقونو بدیل ونه ګرځي".

نن شنبه د اګسټ پنځلسمه پر افغانستان د طالبانو د بیا واکمنیدو پنځه کاله پوره شول.

طالبانو په تیرو پنځو کلونو کې د نجونو پر زده کړو بندیز لګولی او ښځې يې له کاره راګرځولی دي.

د ملګرو ملتونو د ښځو څانګه وايي چې طالبانو په تیرو پنځو کلونو کې د ښځو خلاف له سلو ډير فرمانونه صادر کړي دي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وايي،" ډير ژر به هرمز تنګی د امریکا خاوره اعلان کړي".

ټرمپ پرون ناوخته په یوې وینا کې وویل،" د ایران له ماتې وروسته، دغه هېواد به په ډیر بد وضعیت کې وي، هرمز تنګی به د امریکا خاوره اعلان کړم".

خو د ایران د بهرنیو چارو وزارت مرستیال کاظم غریب ابادي د ولسمشر ټرمپ دې څرګندونو ته په غبرګون کې ویلي،" هرمز تنګی د ایران خاوره ده او وي به".

هغه پر خپله ایکس پاڼه لیکي،"د هرمز تنګي تړل یا په کې د کښتو ازاده تګ راتګ د اجازې ورکړه د ایران په واک کې ده او تر هغه چې شرایط برابر نشي سمندري محاصره به روانه وي".

په وروستیو کې ولسمشر ټرمپ او نور امریکايي چارواکي هڅه کوي چې پر ایران اقتصادي فشارونه زیات کړي.

ټرمپ مخکې ویلي و،" ښه دا ده چې ایران په اقتصادي توګه ماتې وخوري".

د ملګرو ملتونو کارپوهانو له طالبانو سره د اړیکو او تعامل د عادي کېدو په اړه خبرداری ورکړی.

دې کارپوهانو د پنجشنبې په ورځ د (اګسټ ۱۳مه) په یو راپور کې ویلي، "له طالبانو سره د تعامل او راکړې ورکړې لړۍ په داسې حال کې د عادي کېدو په لور روانه ده چې په میلیونو نجونې او ښځې له زده‌کړو او کاره راګرځول شوې دي".

د ملګرو ملتونو کارپوهانو له دولتونو غوښتي چې د افغان ښځو او نجونو لپاره د عدالت غوښتنې په برخه کې مؤثر اقدامات وکړي او د جنسیت پر بنسټ له ښځو سره د طالبانو چلند د جنسیتي اپارتاید په توګه وپېژني.

له دې مخکې یو شمېر دولتونو او نړیوالو سازمانونو په ځلونو غوښتنه کړې چې په افغانستان کې له ښځو د طالبانو چلند د جنسیتي اپارتاید په توګه وپېژندل شي.

په بریټانیا کې یو افغان پناه غوښتونکي هغه تورونه رد کړل چې ګواکې له یوې کم عمره نجلۍ يې ناوړه جنسي استفاده کړې ده.

دغه ۲۰ کلن افغان چې بلال شینواری نومېږي د پنجشنبې په ورځ د (اګسټ ۱۴مه) د سکاټلنډ په نورویچ محکمه کې حاضر شوی و.

د نورفوک د پولیسو په خبره، "له ماشومانو د ډله‌ییزې ناوړه استفادې" په تور د بلال په ګډون اته نور افغان پناه غوښتونکي نیول شوي وو چې ټول‌يې تنکي ځوانان دي.

دغه تورن کسان د ۲۰۲۳ او ۲۰۲۶ کلونو ترمنځ د شویو جنسي استفادې په تور نیول شوي وو.

د پولیسو په وینا، تورن کسان ټول په قاچاقي توګه بریټانیا ته داخل شوي دي.

دا افغان پناه غوښتونکي وروسته له هغه ونیول شول چې دوه تنکي ځوانو نجونو د ناوړه جنسي استفادې قضیه له پولیسو سره ثبت کړه.

یو شمېر ښځو پر افغاستان د طالبانو د بېرته واکمنېدو د پنځم کال په مناسبت په ټولنیزو رسنیو کې اعتراضونه پیل کړي.

د دې ښځو په خبره، "د اګسټ ۱۵مه د افغانستان په تاریخ کې یوه تیاره ورځ ده چې میلیونه نجونې او ښځې يې بې‌برخلیکه کړې".

دغو ښځو ویلي، "افغانان دې د طالبانو له‌خوا پر ښځو د ځپونکو قوانیو خلاف غږ پورته کړي".

دوی په ټولنیزو رسنیو کې د طالبانو خلاف د اعتراضونو د پیل هدف نړیوالې ټولنې ته د ښځو د غږ رسول یاد کړي.

د اګسټ ۱۵مه هغه ورځ ده چې طالبان له تېر جمهوریت سره له ۲۰ کلنې جګړې وروسته د ۲۰۲۱ کال په همدې نېټه بېرته واک ته راستانه شول.

طالبانو په تېرو پنځو کلونو کې نجونې او ښځې له زده‌کړو او کار منعه کړې او د ښځو پر ژوند د محدودیتونو لپاره‌یې تر ۱۰۰ ډېر فرمانونه صادر کړي دي.

د افغانستان د کرکټ ملي لوبډله د شنبې په ورځ د (اګسټ ۱۵مه) له ایرلنډ سره لوبه لري.

لوبه د افغانستان په وخت د ماسپښین په ۳ بجو او ۱۵ دقیقو پیلېږي.

دا لوبه د افغانستان او ایرلنډ د کرکټ ملي لوبډلو ترمنځ د یو ورځنیو ۵۰ اوریزو لوبو د لړۍ وروستۍ سیالۍ ده.

لوبه د ایرلنډ په سټورمونټ لوبغالي کې ترسره کېږي.

د روانې لوبلړۍ لومړۍ لوبه د باران له کبله لغوه شوه، خو پاتې درې نورې لوبې افغانستان په لوی توپیر وګټلې.

تمه ده د افغانستان د کرکټ ملي لوبډله د سپټمبر په میاشت کې د هند پر وړاندې د درېیو ۲۰ اوریزو سیالیو کوربه‌توب وکړي.

د امریکا د خزانې وزیر سکاټ بسنټ وايي، "امریکا غواړي ایران ته بې‌ساری مالي زیان ورسوي".

هغه د پنجشنبې په ورځ مکس نیوز شبکې سره په یوه مرکه کې وویل: "راتلونکې اوونۍ د نویو خبرونو په تمه اوسئ، ځکه غواړو داسې اقدامات وکړو چې په تاریخي ډول ایران اقتصادي انزوا ته وړي."

د امریکا د خزانې وزارت په وروستیو میاشتو کې د ایران پر مرکزي بانک او د دې هېواد په میلیونو ډیجیټالي پانګې بندیزونه ولګول.

د امریکا ولسمشر ډونالد ټرمپ له دې مخکې د ایران د اقتصادي انزوا په اړه خبرداری ورکړی و.

هغه د تېرې سې شنبې په ورځ په یوه مرکه کې ویلي و "د امریکا لپاره د ایران په اړه ښه انتخاب دا دی چې تهران په بحراني اقتصادي وضعیت کې پرېږدي څو له اقتصادي اړخه ماتې وخوري".