ولسمشر محمد اشرف غني ویلي چې نړیواله ټولنه د خپل امنیت او مصؤنیت لپاره نه شي کولی چې د افغانستان له دفاعي او امنیتي ځواکونو سره همکاري کمه کړي.

د هغه په وینا، د افغانستان امنیتي او دفاعي ځواکونه له ترورېزم سره په لومړۍ کرښه کې جنګېږي او په نشتوالي کې به یې سیمه او نړۍ له بحران سره مخامخ شي.

اشرف غني پرون د اګست په درېیمه په کابل کې د افغانستان د امنیتي او دفاعي ځواکونو یو شمېر افسرانو ته وویل چې د نړیوالې ټولنې د مرستو او ملاتړ په برخه کې دې هېڅ اندېښنه نه کوي.

د نیویارک ټایمز ورځپاڼې په حواله، د جون له اوومې تر دیارلسمې نېټې د افغانستان د امنیتی ځواکونو ۶۷ غړي وژل شوي وو.

په حکومت کې فساد او کمزورې اداره د امنیتي او دفاعي ځواکونو د تلفاتو د زیاتوالي اساسي دلیل بلل کېږي.

د پاکستان د اطلاعاتو وزارت وايي، د طالبانو هغه ادعا ردوي چې ګواکې پاکستان موقت اوربند مات کړی دی.

وزارت نن (جمعه) په ایکسپاڼه (پخواني ټویټر) کې لیکلي

«د طالبانو د رژیم د دفاع وزارت/ویاند دا ادعا بې اساس ده چې پاکستان هغه لنډمهاله وقفه ماته کړې — چې په خپله پاکستان د کوچني اختر په مناسبت پیل کړې وه. »

د افغانستان او پاکستان ترمنځ د اختر په مناسبت لنډمهاله اوربند د سعودي عربستان، قطر او ترکیې په غوښتنه د چهارشنبې په ماښام د دواړو هیوادونو له لوري اعلان شو.

خو پرون د طالبانو دفاع وزارت وویل چې پاکستان څو خلې اوربند مات کړی او د کونړ پر مرورې او ناړۍ ولسوالیو یې د توپونو ګولۍ ویشتي چې له کبله یې څو تنه ټپیان شوي دي.

د افغانستان او پاکستان ترمنځ موقت اوربند یوه ورځ وروسته له دې اعلان شو چې پاکستاني جنګي الوتکو په کابل کې د معتادانو پر روغتون بمباري وکړه او د طالبانو په وینا په لړ کې یې تر ۴۰۰ ډېر کسان ووژل شول او تر ۲۶۰ ډېر نور ټپیان شول.

څو اروپايي هېوادونو له جاپان او کاناډا سره په ګډه اعلامیه کې ویلي چې دوی چمتو دي د کښتیو د خوندي تګ راتګ د تضمین لپاره د هرمز تنګې په ساتنه کې برخه واخلي او د انرژۍ بازارونو د ثبات لپاره ګامونه پورته کړي.

په دې اعلامیه کې چې د بریتانیا، فرانسې، جرمني، ایټالیا او هالنډ له خوا خپره شوې، پر سوداګریزو کښتیو او ملکي زیربناوو—په ځانګړي ډول د تېلو او ګازو پر تاسیساتو د ایران وروستي بریدونه غندل شوي او د دې مهمې لارې د «عملي بندېدو» په اړه اندېښنه ښودل شوې ده.

په اعلامیه کې ویل شوي: «موږ چمتو یو چې د مناسبې همکارۍ له لارې د هرمز تنګي د خوندي تګ راتګ د تضمین لپاره برخه واخلو، او د هغو هېوادونو د ژمنتیا هرکلی کوو چې لومړني پلانونه جوړوي. همدارنګه، موږ به د ملګرو ملتونو او نړیوالو مالي بنسټونو له لارې د هغو هېوادونو ملاتړ وکړو چې ډېر زیانمن شوي.»

دغو هېوادونو له ایران څخه وغوښتل چې د بې‌پیلوټه الوتکو او توغندو بریدونه، د ماینونو ښخول او هر ډول هڅې چې دا حیاتي سمندري لار بندوي، سمدستي ودروي او د ملګرو ملتونو د امنیت شورا پرېکړو ته درناوی وکړي.

د افغانستان د بزکشۍ ملي لوبډلې د نړیوالو سیالیو په درېیمه لوبه کې د پنجشنبې په ورځ د کب په ۲۸ د منګولیا لوبډله ۷ صفر ماته کړه.

افغانستان له دې بریا سره ۹ نمرې ترلاسه کړې او له بي ګروپ څخه یې نیمه پایلوبې ته لار وموندله.

د افغانستان لوبډلې په خپلو تېرو دوو لوبو کې هم ښې پایلې لرلې؛ د چهارشنبې په ورځ یې د روسیې لوبډله ۵ صفر او د سه ‌شنبې په ورځ یې د هنګري لوبډله ۱۴ صفر ماتې کړې وې. قزاقستان د بزکشۍ د دې نړیوالو سیالیو کوربه توب کوي. په دې سیالیو کې د افغانستان تر څنګ د ۹ نورو هېوادونو لوبډلې هم ګډون لري.

د کاناډا د بهرنیو چارو وزارت وایي چې په افغانستان او پاکستان کې وروستي پرمختګونه له نږدې څاري او د جګړې له امله د ملکي وګړو د زیاتېدونکو تلفاتو په اړه ژوره اندېښنه لري.

دې وزارت د پنجشنبې په ورځ د کب په ۲۸په ایکس پاڼه کې لیکلي چې د کابل او اسلام آباد ترمنځ د لنډمهالي اوربند د اعلان هرکلی کوي.

په بیان کې له دواړو لورو غوښتنه شوې چې د تاوتریخوالي د کمېدو لپاره خپلې هڅې جاري وساتي.

له بلې خوا، د افغانستان لپاره د بریتانیا ځانګړي استازي ریچارډ لینډسي هم د طالبانو د حکومت او پاکستان ترمنځ د موقتي اوربند هرکلی کړی دی.

هغه د پنجشنبې په ورځ په ایکسپاڼه کې په یوه بیان کې ویلي چې بریتانیا د تروریزم ټول ډولونه غندي او د ملکي وګړو د خوندیتوب او د خبرو اترو د بیا پیل غوښتنه کوي.

اسلام آباد او کابل د چهارشنبې په شپه د کب په ۲۷ اعلان وکړ چې د کوچني اختر په مناسبت، د سعودي عربستان، قطر او ترکیې په غوښتنه، په موقتي ډول خپلمنځي نښتې دروي.

په همدې حال کې، طلوع نیوز د ځايي سرچینو له قوله چې نومونه یې نه دي اخیستل شوي راپور ورکړی چې د پنجشنبې سهار د کونړ ولایت په ناړۍ ولسوالۍ کې د پاکستاني ځواکونو په ډزو کې یو موټر ویشتل شوی او سیند ته لوېدلی دی. ویل شوي چې په دې پیښه کې یوه ښځه وژل شوې، یو بل کس ټپي شوی او پنځه تنه لا هم لا درکه دي. پاکستاني چارواکو تر اوسه په دې اړه څه نه دي ویلي خو د طالبانو لوی درستیز حافظ فصیح الدین فطرت د کوچیني اختر په مناسبت په یوه پیغام کې ویلي چې له شوي اوربند سره سره د پاکستان له لوري د ډیورند د کرښې په اوږدو کې د پاکستان له لوري د سرغړونو موارد لیدل شوي چې د تکرار په صورت کې به یې حکومت له غبرګون پرته بله چاره ونه لري.

د طالبانو مشر ملا هبت الله اخندزاده کندهار کې د اختر په مناسبت خپله وینا کې پرته لدې چې د پاکستان نوم واخلي د افغانستان او پاکستان ترمینځ وسلوالې شخړې ته په اشاره د صبراو استقامت هیله څرګنده کړه.

هغه وویل : " که پر مونږ څوک بمبارد کوي ، که مونږ څوک په توپونو باندې ولي ، توپونه دې هم ولي، بمبارد دې هم کوي، هرڅه دې هم کوي، خو په مونږ کې دې الله تغییر نه راولي د مونږ په عقیدو اوایمان کې د ې الله تغییر نه راولي ، مونږ په دې توپ او طیاره باندې نه سي خرابولی، "

دا لومړی ځل دی چې د طالبانو مشر پرته لدې چې په کابل د پاکستان د وروستي برید د قربانیانو کورنیو ته تسلیت ووايي ددغې وسلوالې شخړې په هکله علنا خبرې کوي.

په کابل کې دمعتادانو د درملنې په یوروغتون د سه شنبې شپې په برید کې د طالبانو په وینا څه دپاسه ۴۰۰ کسان وژل شوي دي خو ملګرو ملتونو تراوسه د ۱۴۳ کسانو مړینه تایید کړې.

د پاکستان پوځ ادعا کوي چې په دغه برید کې د ډرون الوتکو او پوځي تجهیزاتو زیرمتون په نښه شوی دی.

پرون پاکستان او افغانستان د اختر په مناسبت په خپل مینځ کې موقت اوربند اعلان کړ.

دواړو خواوو په بیلابیلو اعلامیو کې وویل چې د سعودي عربستان ، قطر او ترکیې په غوښتنه یې دغه اوربند منلی دی.

چین نن ددغه اوربند هرکلی وکړ او هیله یې څرګنده کړه چې دواړه خواوې ارام پاته شي.

افغانستان کې د طالبانو د حکومت سترې محکمې تیره شپه اعلان وکړ چې فراه ، هلمند او غور ولایتونو کې ګڼ شمیرکسانو د شوال یا کوچني اختر د میاشتې د لیدنې شاهدي محاکموته وړاندې کړې ده .

د وزیرستان او پیښور په ځینو سیمو کې هم نن د کوچني اختر لمونځ شوی دی.

سعودي عربستان او ګڼو عربي هیوادونو سبا جمعه د اختر لومړۍ ورځ اعلان کړې.

یو شمېر هغه کسان چې د پاکستان د هوايي بریدونو له امله په کابل کې وژل شوي وو، د چهارشنبې په ورځ خاورو ته وسپارل شول.

د فرانس پرس خبري اژانس د راپور له مخې، د افغانستان د سره میاشت ټولنې رضاکارانو لسګونه لرګین تابوتونه له امبولانسونو څخه کښته کړل او د کابل په لمنه کې یوې غونډۍ ته یې د قبرونو پر لور انتقال کړل.

له بلې خوا، ځینو کورنیو د چهارشنبې په ورځ په کابل کې د معتادانو د درملنې په مرکز کې، چې پاکستان پرې هوايي برید کړی و، د خپلو عزیزانو د موندلو لټه کوله.

د طالبانو حکومت ادعا کړې چې د معتادانو پر روغتون د پاکستان په هوايي بریدونو کې تر څلور سوه ډېر کسان وژل شوي دي.

تر اوسه خپلواکو سرچینو دا شمېرې نه دي تایید کړې، او ازادي راډیو هم د دې ادعا پخلی نه شي کولی.

د پاکستان پوځ د چهارشنبې په ورځ ادعا وکړه چې هغه ځای چې په کابل کې پرې برید شوی، د بې‌پیلوټه الوتکو او پوځي تجهیزاتو د زېرمتون په توګه کارېده.

په داسي حال کې چې سعودي عربستان تېره شپه اعلان وکړ چې سبا اختر نه دی او بله ورځ به احتر وي، د طالبانو سترې محکمې بېګا وویل چې نن (پنجشنبه) اختر دی.

سعودي عربستان، چې د افغانستان په شمول یو شمېر هیوادونه ورسره هممهاله اختر کوي، بېګاه وویل چې شوال میاشت ونه لیدل شوه نو نن د روژې دېرشمه ده او سبا به د اختر لومړۍ وي.

د طالبانو او پاکستان حکومتونو پرون (چهارشنبې) اعلان وکړ چې د کوچني اختر په مناسبت او د سعودي عربستان، قطر او ترکیې په غوښتنه په جګړه کې وفقه اعلانوي.

د طالبانو حکومت په عین حال کې ویلي « د منځګړو دوستو هیوادونو له نېک نيت د مننې ترڅنګ څرګندوي، چې اسلامي امارت د افغانستان د ملي امنیت، حريم او د افغانانو د ژوند خونديتوب خپله ملي او شرعي وجيبه ګڼي او د ګواښ په صورت کي به هر تجاوز ته په میړانه ځواب ورکړي.»

پاکستان هم د سعودي قطر او ترکیې په غوښتنه په جګړه کې وقفه اعلان کړې او ویلي، دا پنځه ورځنۍ وقفه به د ۲۰۲۶ کال د مارچ د اتلسمې او نولسمې ترمنځ د شپې له دوولس بجو پیل او د مارچ د ۲۳ او ۲۴ ترمنځ د شپې تر دوولس بجو پورې دوام وکړي.

پاکستان ویلي چې دا ګام یې د ښه نیت او د اسلامي اصولو د مراعاتولو په هدف پورته کړی دی.

د ملګرو ملتونو د بشري چارو د همغږۍ دفتر (اوچا) وایي چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ د جګړو د دوام له امله، چې اوس درېیمې اوونۍ ته داخلې شوې دي، په افغانستان کې بشري بحران لا پسې شدید شوی او د ملکي تلفاتو، بې‌ځایه کېدو او عاجلو مرستو اړتیا په څرګند ډول زیاته شوې ده.

د اوچا په خپل تازه راپور کې، چې د چهارشنبې په ورځ یې خپور کړ، ویلي چې په دې جګړو کې د تاوتریخوالي د کمېدو هېڅ نښه نه لیدل کېږي.

اوچا، په کابل کې د معتادانو د روغتون د مرګ ژوبلې له یادولو پرته ویلي چې د فبرورۍ له ۲۶مې د مارچ تر ۱۷ پورې ټولټال ۲۸۹ ملکي کسانو ته مرګ‌ژوبله اوښتې؛ له دې ډلې ۷۶ تنه وژل شوي او ۲۱۳ نور ټپیان دي. د دې بنسټ په وینا، ۵۹ ښځې او ۱۰۴ ماشومان د قربانیانو له نیمایي څخه ډېر جوړوي.

د افغانستان د بزکشي ملي ټیم واتونید په خپله دویمه نړیواله لوبه کې روسیې ته پنځه د صفر پر وړاندې ماتې ورکړې.

دغه لوبه نن چهارشنبې د قزاقستان په ترکستان ښار کې ترسره شوه.

افغان ټیم پرون سه شنبې مجارستان ته په خپله لومړنۍ نړیواله لوبه ۱۴ د صفر پر وړاندې ماتې ورکړې وه.

قزاقستان د بزکشۍ د روانو نړیوالو کوربتوب کوي.

د افغانستان په ګډون په دې لوبه کې نهه نورو هېوادونو ګډون کړی دی.

دغه لوبې د روانې میاشتې په ۱۶پیل شوي او پایلوبه به يې د مارچ په ۲۱ ترسره شي.