په ملګرو ملتونو کې د ایران سفیر وايي، د سیمه‌ییز امنیت په برخه کې خبرو ته اړتيا ده او د ملګرو ملتونو له عمومي منشي انتونيو ګوترش څخه‌يې غوښتي چې په‌دې برخه کې دې مرسته وکړي.

ده ویلي چې اوس‌مهال له امريکا سره د مستقیمو خبرو چاپېریال مناسب نه‌دی.

مجید تخت روانچي دا خبرې د ملګرو ملتونو د امنیت شورا په هغه غونډه کې وکړې چې د امريکا پر بلنه د دوشنبې په ورځ د بندو دروازو تر شا جوړه شوې وه.

تخت روانچي وويل چې ایران به په‌داسې وضعیت کې چې د بندیزونو له تهدید سره مخامخ دی، د مذاکراتو وړانديز ونه‌مني.

دا وروسته له هغه چې د امریکا ولسمشر ډونالد ټرمپ د ایران د اتو سپاه پاسداران انقلاب د قوماندانانو په ګډون پر ایراني چارواکو نوي بنديزونه ولګول.

د امريکا د بهرنیو چارو وزیر مایک پامپیو په همدې حال کې د سعودي عربستان او متحده عربي اماراتو پر سفر تللی.

مایک پامپیو د سعودي عربستان له چارواکو سره تر لیدو وروسته د دوشنبې په ورځ په ابوظبي کې د متحده عربي اماراتو له شهزاده محمد بن زاید آل نهیان سره ولیدل.

په متحده عربي اماراتو کې د امريکا سفارت پر ټويټرپاڼه لیکلي چې پامپیو له بن زاید سره په سیمه کې د ایران د تهديدونو پر مخنیوي خبرې وکړې.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وايي،"د ناټو له پوځي تړونه پر وتو غور کوو".

ولسمشر ټرمپ دا خبره نن چهارشنبې ډیلي ټلګراف ورځپانې سره مرکه کې کړې.

هغه ناټو پوځي تړون یو "کاغذي پرانګ" بللی او زیاته کړې ده چې له اوږدې مودې راهیسې په دې تړون "باور" نه لري.

په عین حال کې د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو ویلي،"موږ باید دا وڅیړو چې ایا ناټو خپل ماموریت په سمه توګه ترسره کوي یا په یو اړخیز سازمان بدل شوی دی".

د روبیو په ټکو،" امریکا له ناټو سره مرسته کوي، خو کله چې موږ خپلو شریکانو ته اړتیا ولرو، دوی اډې او هوايي حریمونه پر موږ تړي".

ولسمشر ټرمپ له مخکې په ځلونو د ناټو له پوځي تړونه د وتو خبرداری ورکړی و.

پر ایران د امریکا له برید وروسته، د ناټو یو شمیر هېوادونو له هغې ډلې اسپانیايې او ایټالیايي اجازه ورنه کړه چې له هوايي حریمونو يې پر ایران بریدونه وشي.

د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي وايي،" له امریکا سره هیڅ ډول مذاکرات روان نه دي او تهران د جګړې د پایته رسیدو په اړه د واشنګټن ۱۵ماده ییز وړاندیز ته ځواب نه دی ورکړی".

هغه چې نن چهارشنبې الجزیزه تلویزیوني شبکې سره خبرې کولې وویل،"موږ د امریکا له خوا پیغامونه ترلاسه کړي، ځیني يې مستقیم او ځیني يې په سیمه کې د خپلو دوستانو له لارې، هرکله چې اړتیا وه دغو پیغامونو ته به ځواب ورکړو".

د عراقچي په ټکو،"له امریکا سره د مذاکراتو هیڅ چانس نشته".

خو هغه وړاندې وویل،"د منځني ختیځ لپاره د امریکا د ځانګړي استازي سټیو ویتکاف په مرسته له امریکا سره ځیني پیغامونه تبادله شوي دي".

پاکستان تیره اونۍ اعلان کړی و چې د امریکا او ایران ترمنځ د منځګړیتوب لپاره چمتو دی.

هغهمهال دوه پاکستاني چارواکو ویلي و،"اسلام اباد د جګړې د پایته رسیدو په اړه د امریکا ۱۵ماده ییز وړاندیزونه ایران ته سپارلي دي".

خو عراقچي وايي،" پر امریکا باور صفر دی او ایران به اوربند ته غاړه کېنیږدي".

د هغه په ټکو، ایران د جګړې پای او غرامت غواړي.

ایراني رسنۍ وايي، په تهران کې د امریکا پخوانی سفارت بمبار شوی.

د ایران مهر خبري اژانس نن چهارشنبې د یو راپور په خپرولو سره د بمبارۍ مسول "اسراییل" ګڼلی دی.

د تهران ټایمز مسول مدیر محمد صرفي د دې راپور په تایید سره ویلي،"په تهران کې د امریکا پر پخواني سفارت د برید پیغام دا دی چې امریکا ایران ته له ستنیدو ناهیلې شوې ده".

په تهران کې د امریکا پخوانی سفارت چې د طالقاني په سیمه کې واقع دی له ۱۳۵۸کال راهیسې د ایران په واک کې دی.

د دغه سفارت ودانۍ د یرغمل شویو امریکايي ډپیلماټانو او د امریکا او ایران ترمنځ د اړیکو له پرې کیدو وروسته په ۱۳۶۰کال کې سپاه پاسدارانو ځواکونو ته وسپارل شوه.

د اسراییلو پوځ وايي، د لبنان لپاره د ایران د قدس ځواکونو د انجینري څانګې مشر مهدي وفايي وژل شوی دی.

پوځ نن چهارشنبې د (اپریل اوله) په یو بیان کې ویلي،"وفايي د سې شنبې په ورځ د محلاتو پر ښار په بریدونو کې په نښه شوی دی".

د پوځ په ټکو،" وفايي په تیرو شلو کلونو کې د قدس ځواکونو د انجینري څانګې د مشر په توګه په سوریه او لبنان کې د ځمکې لاندې تاسیساتو جوړولو د پروژو مدیریت کاوه او د حزب الله او بشارالاسد د حکومت لپاره يې د ځمکې لاندې بنسټونه رامنځته کړي وو".

د پوځ په بیان کې راغلي،" مهدي وفايي په لبنان کې په لسهاوو هغه پروژې مدیریت کړې چې د ځمکې لاندې د پرمختللو وسلو د زیرمه کولو لپاره کارول کیدې".

د اسراییلو پوځ وايي، د وفايي وژل کیدل به د حزب الله ډلې د ځمکې لاندې تاسیساتو جوړولو وړتیا کمه کړي.

له دې مخکې د ایران پر محلاتو ښار د بریدونو راپورونه ورکړل شوي وو.

چین او پاکستان په یو ګډ بیان کې په منځني خیتځ کې دجګړې د سمدستي دریدو غوښتنه کړې ده.

دغه بیان چې پنځه مادې لري د سه شنبې په ورځ د (مارچ۳۱مه) په پیکنګ کې له خبرو اترو وروسته خپور شوی دی.

په بیان کې راغلي، "چین او پاکستان په فوري توګه په منځني خیتځ کې د جګړې د دریدو او د دې جګړې د پراخیدو د مخنیوي لپاره د پراخو هڅو غوښتنه کوي".

په عین حال کې د پاکستان د صدراعظم مرستیال او د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار د چین د بهرنیو چارو وزیر وانګ يي سره په پیکنګ کې کتلي څو په منځني خیتځ کې د جګړې د پایته رسولو او د سولې په بهیر کې د اسلام اباد د رول په اړه ورسره خبرې وکړي.

د بیان له مخې،"چین او پاکستان له ښکیلو لورو ملاتړ کوي څو د اختلافاتو سوله ییز حل ته ژمن پاتي شي او د خبرو اترو په بهیر کې د زور له کارولو ډډه وکړي".

په بیان کې دواړو هېوادونو د جګړې په جریان کې په هرمز تنګي کې د کښتو د امنیت، د ملکي کسانو او زیربناو پر ساتنې او امنیت هم تاکید کړی دی.

پاکستان د تیرې یکشنبې په ورځ اعلان کړی و چې د امریکا او ایران ترمنځ د خبرو اترو کوربتوب ته چمتو دی.

د امریکا د متحده ایالاتونو د دفاع وزیر پیټ هګسیټ وايي، " راتلونکې څو ورځې د ایران د جګړې د برخلیک د ټاکلو ورځې دي".

هګسیټ د سه شنبې په روځ د (مارچ۳۱مه) په پنټاګون کې په یوې خبرې ناسته کې وویل،"د امریکا جګړه ییز قدرت په زیاتیدو دی".

د هغه په ټکو،" د ایران د جګړې توان د کمیدو په حال کې دی".

هغه وړاندې وویل،" د نړۍ ټول هېوادونه باید د هرمز تنګي د خلاصولو او امنیت په برخه کې ونډه واخلي".

د هغه په ټکو، "دا یوازې د امریکا مسولیت نه دی".

له دې وړاندې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ سي بي اس نیوز سره په خبرو کې ویلي،"تراوسه په بشپړه توګه چمتو نه دی چې د هرمز تنګي د خلاصولو لپاره د ایران د مجبورولو هڅې پریږدي".

د خيبر پښتونخوا په خیبر ولسوالي کې د سرحدي ځواک چارواکي ادعا کوي چې د باړې په اکاخېلو کې پوځ د بې پېلوټه الوتکو په بریدونو کې لږ تر لږه ۱۰ وسلوال وژلي دي.

د سرحدي ځواک (ایف سي) یوه چارواکي، چې له رسنیو سره یې د خبرو اجازه نه لرله، نن (د مارچ پر ۳۱مه) د نوم نه ښوولو په شرط مشال راډیو ته وویل چې دا بریدونه پرون ماښام شوي دي.

چارواکي ادعا کوي چې وسلوال له تېرو څو اوونیو راهیسې د خيبر په باړه سيمه کې ګرځېدل، پر یوه دولتي روغتون یې قبضه کړې وه او د پولیسو سرتېري او ولسي خلک یې په نخښه کول.

تر اوسه کومې وسلوالې ډلې په دې اړه څه نه دي ویلي او نه هم خپلواکو سرچينو د دې دادعا پخلی کړی دی.

بل پلو، د باړې د سیاسي اتحاد مشران وايي چې د مارچ پر ۳۰مه د پوځ له لوري د بې پېلوټه الوتکو په بریدونو کې لږ تر لږه یو ولسي وګړی وژل شوی او درې ماشومان ژوبل شوي دي.

په داسې حال کې چې د اصفهان ولايت د امنيتي چارو مرستيال والي اعلان وکړ چې «امريکايي او اسرائيلي جنګي الوتکو» د اصفهان، نجف‌آباد، مبارکه، کاشان او شهرضا ښارونه د دوشنبې په ماښام بمباري کړي، په ټولنيزو رسنيو کې خپرو شوو ګڼو ويډيوګانو ښودلې چې بمبارۍ د سې‌شنبې په سهار وختي هم په اصفهان کې په شدت دوام درلود.

د متحدو ايالتونو ولسمشر ډونالډ ټرمپ، د بمباري شوي ځای ويډيو د سې‌شنبې په سهار له کوم وضاحت پرته په خپل ټولنيز پلاتفورم ټروت سوشل کې خپره کړه.

په همدې وخت کې، وال سټريټ ژورنال د سې‌شنبې په سهار راپور ورکړ چې «يوه رسمي چارواکي ويلي، امريکا د ۲۰۰۰ پونډه سنګر ماتوونکو بمونو په وسیله د ايران د اصفهان ښار د مهماتو یو لوی زېرمتون په نښه کړی دی.»

سي‌این‌این تلویزیوني چاینل د ايران او متحدو ايالتونو ترمنځ د خبرو په اړه د څو امريکايي چارواکو او د خليج د هېوادونو له قوله راپور ورکړ چې امريکا «پوره ډاډه نه ده» چې هغه حکومتي څېرې چې د پاکستان او ترکيې له لارې پيغامونه ترلاسه کوي، د سولې د هر ډول تړون د تاييد يا نتیجې لپاره «وروستی صلاحيت» لري که نه.

په داسې حال کې چې د امريکا ولسمشر وايي خبرې په ښه ډول روانې دي او نوي مذاکره کوونکي نسبتاً «معقول‌» بولي، د يوې خبرې سرچينې په وينا، چې له وضعيت سره بلده ده، د ايران د حکومت ځينې کسان پر امريکا «باور نه لري»، په ځانګړي ډول وروسته له هغه چې د ديپلوماتيکو هڅو پخواني پړاوونه د امريکايي بريدونو له امله ناکام شول.

دا راپور زياتوي چې اوس مهال، د ايران د حکومت د «ډېرو برخو د غيرفعال کېدو» له امله دا روښانه نه ده چې د جګړې د پای ته رسولو لپاره د هر ډول تړون وروستۍ پرېکړه به څوک کوي.

ترکیې ویلي چې څلورم ایراني توغندی یې شنډ کړی دی.

د ترکیې د دفاع وزارت د دوشنبې په ورځ د حمل په ۱۰مه په یوه اعلامیه کې ویلي چې یو بالستیک توغندی چې له ایران څخه توغول شوی و، له منځه وړل شوی دی.

د اعلامیې له مخې، ددغه توغندي مخه د ناټو د هوايي او توغندیز دفاعي سیستم له لارې، چې د مدیترانې ختیځ کې ځای پر ځای دی، نیول شوې ده.

ترکیه د ناټو غړی هېواد دی.

دا څلورم ایراني بالستیک توغندی دی چې د ترکیې په فضا یا د هغې په لوري د تګ پر مهال شنډېږي.

تر دې مخکې، ترکي چارواکو د ایران له لوري د توغندیزو بریدونو د دوام په اړه اندېښنه ښودلې وه او د هغو د بندېدو غوښتنه یې کړې وه.

تر اوسه د شنډ شوي توغندي د مسیر او د نسکوریدو د دقیق ځای په اړه جزئیات نه دي خپاره شوي.