د ایران ولسمشر حسن روحاني وايي، که چېرې له دې هېواد سره د اټمي تړون لاسلیک کوونکې نور هېوادونه مثبتې نښې ونه ښيي، هېواد به یې د دې تړون په چوکاټ کې له ناچارۍ ځیني اقدامات وکړي او دې تړون ته له خپلو یو شمېر ژمنو به په شا شي.

د تاجکستان په پلازمېنه دوشنبه کې د اسیايي هېوادونو په سرمشریزه کې روحاني وویل، ایران پرېکړه کړې چې په ۲۰۱۵ میلادي کال کې د نړۍ د پیاوړو هېوادونو سره به د لاسلیک شوې اټمي تړون ته د خپلو ځینو ژمنو عملي کېدل وځنډوي.

نوموړي ونه ویل چې ایران له خپلو کومو ژمنو په شا کېږي او دا چې تهران څه ډول مثبتې نښې غواړي.

د تېر کال په مې میاشت کې چې کله د امریکا ولسمشر ډنالد ټرمپ له دې تړون څخه د امریکا د ایستلو او پر ایران د بندیزونو د بېرته لګولو پرېکړه وکړه، ایران د دې تړون په وړاندې د خپلو ځینو ژمنو عملي کول ودرول.

روحاني د سیکا په غونډه کې راټولو شویو روسي، چینايي او د اسیايي هېوادونو نورو مشرانو ته وویل، ایران په یو اړخیزه توګه نه شي کولی چې دې اټمي تړون ته ژمن پاتې شي.

نوموړې زیاته کړه چې تهران به د اټمي تړون په وړاندې د خپلو ځینو تعهداتو ساتلو ته هم دوام ورکړي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وايي له ایران سره د جګړې هدف دا و چې دا هېواد اټومي وسلو ته لاسرسی پیدا نه کړي.

هغه چې د دوشنبې په ورځ په اوهایو کې یوې غونډې ته غږېده ټینګار وکړ چې جګړه به ډېر ژر خلاصه شي.

هغه دا هم وویل چې د تیلو بیې به هم راټيټې شي.

د امریکا ولسمشر یو وار بیا ایران د ترهګرۍ لومړی شمېر ملاتړی وباله.

ټرمپ تېره اوونۍ هم د ایران د جګړې د پای ته رسېدو خبره کړې وه او ګواښ یې کړی و چې د ایران اسلامي جمهوریت باید د واشنګتن غوښتنې ومني که نه نور به پاتې نه وي.

د پاکستان د خیبرپښتونخوا ایالت والي تور پورې کړ چې د دغه ایالت لپاره به تګلارې له کابل، کندهار او جلال اباده جوړېدې، چې په خبره یې نور به دا کار نه کېږي.

کنډي د خپلې دې خبرې په اړه د شواهدو له وړاندې کولو پرته د خیبرپښتونخوا ایالتي چارواکو له ترهګرۍ سره د مبارزې په برخه کې په ټګۍ هم تورن کړل او ویې ویل د هغو ترهګرو مخه یې نه نیوله چې د ده په ادعا له افغانستانه راتلل.

په خیبرپښتونخوا کې د بېړني حالت په اعلانېدو سره واک له ایالتي چارواکو والي ته لیږدول شوی او اعلی وزیر سهیل افریدي او د کابینې غړي یې نیول شوي.

هڅه مو وکړه چې د کونډي د دغو تورونو په اړه د تحریک انصاف ګوند د ویاندویانو نظر ولرو، خو هغوی تر دې دمه زمونږ پوښتنې نه دي ځواب کړي.

د راپورونو په اساس په خیبرپښتونخوا کې وضعیت کړکېچن دی او حکومت په انټرنیټ باندې محدودیتونه هم لګولي دي.

د طالبانو حکومت د خیبرپښتونخوا د والي د تازه څرګندونو په باب څه نه دي ویلي خو د طالبانو یوې معتبرې سرچینې ازادي راډیو ته وویل چې دوی په دې اړوند پرون نظر خپور کړی او هغه کفایت کوي.

د دوشنبې په ورځ د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد ویلي چې د پاکستان روانې ستونزې په ټولې سیمې منفي اغیزې کوي او د پاکستاني چارواکو لخوا په افغانستان د خپلو ناکامیو پړه اچول د هيڅ ستونزې حل نه ده.

ترکیې تأیید کړه چې د عراق د کردستان د کارګرانو د ګوند «پي‌کې‌کې» وسله‌وال د عراق په شمال کې له څلورو اډو وتلي دي.

د ترکیې دولتي خبري اژانس اناتولي د دې هېواد د استخباراتي ادارې له قوله د دوشنبې په ورځ «د تلې په ۲۰مه» وویل چې «پي‌کې‌کې» د عراق په شمال کې د متینا او بزه په سیمو کې خپلې څلور اډې تشې کړې دي.

دې اژانس د امنیتي سرچینو په حواله ویلي چې دغه اډې د اکټوبر تر اتمې نېټې پورې تشې شوې دي.

د کردستان کارګرانو ګوند تېره اوونۍ اعلان کړی و چې خپل وسله‌‌وال ځواکونه د ترکیې پولې ته له نږدې سیمو څخه باسي.

دا اقدام د سولې د هغو هڅو یوه برخه ده چې هدف‌یې د دغه ګوند او د ترکیې د حکومت ترمنځ د څو لسیزو جګړې پای ته رسول دي.

ترکیې دوه میاشتې وړاندې یو قانون تصویب کړ چې له مخې یې د کردستان کارګر ګوند غړو ته محدوده بخښنه په پام کې نیول شوې ده.

خو د دغه قانون عملي کېدل په دې پورې تړلي چې د دې ډلې بې ‌وسلې کېدل، د پوځي فعالیتونو درول او د وسلو او مهماتو سپارل‌یې تأیید شي.

ترکي چارواکو ویلي چې د دغو اډو تشول کولای شي د سولې د بهیر له پرمختګ سره مرسته وکړي.

دوو امریکايي اقتصادپوهانو، رابرت هال او مایکل ووډفورډ، د دوشنبې په ورځ د ۲۰۲۶ کال د اقتصاد نوبل جایزه وګټله.

دوی ته دا جایزه د هغو څېړنو له امله ورکړل شوې چې د اقتصادي بدلونونو او بحرانونو په کنټرول کې د پولي او مالي سیاستونو پر رول‌یې کړې دي.

د سویډن د علومو شاهي اکاډمۍ د دوشنبې په ورځ «د تلې په ۲۰مه» اعلان وکړ چې د دغو دوو اقتصادپوهانو څېړنو د داسې اقتصادي ماډلونو په جوړولو کې مرسته کړې چې حکومتونه او مرکزي بانکونه ترې د اقتصادي رکود د مخنیوي او د اقتصاد د ثبات لپاره ګټه اخیستلی شي.

رابرت هال د سټنفورډ پوهنتون او مایکل ووډفورډ د کولمبیا پوهنتون استاد دی.

د اقتصاد نوبل جایزه هم د نورو نوبل جایزو په څېر، د ویاړ یو سند، د سرو زرو یو مډال او یو میلیون او ۲۰۰ زره امریکايي ډالر نغدي جایزه لري.

د اقتصاد د نوبل جایزې د ګټونکو په اعلانېدو سره د ۲۰۲۶ کال د نوبل جایزو د ګټونکو د معرفي کولو لړۍ پای ته ورسېده.

پاکستاني چارواکو له یکشنبې راهیسې د تحریک انصاف ګوند نږدې ۲۸۰ غړي نیولي دی.

دا وروسته له هغه چې د پاکستان مرکزي حکومت په خیبرپښتونخوا کې بیړنی حالت اعلان کړ.

د بیړني حالت له اعلان وروسته د خبیرپښتونخوا اعلی وزیر سهیل خان افریدی او د تحریک انصاف ګوند اړوند ځینې نور لوړپوړي چارواکي هم نیول شوي.

د پاکستان د کورنیو چارو د دولت وزیر طلال چودري ویلي چې اعلی وزیر او د کابینې غړي یې نیول شوي او که کوم یو دوسیه ولري نو محاکمه به شي او پاتې نور به خوشې شي.

د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر منظور احمد پښتین په خیبرپښتونخوا کې د بیړني حالت اعلان غندلی او ویلي یې دي چې د اعلی وزیر سهیل افریدي په شمول د تحریک انصاف د مشرانو نیول د ده په خبره د «پنجابي جنرالانو» د ناقانونه او غیر ډموکراټیکه کړنو پایلې دي.

په خیبرپښتونخوا کې د بیړني حالت له اعلان سره سم وضعیت کړکېچن بلل شوی او د تحریک انصاف ګوند او نورو مخالفو ګوندونو ګڼو پلویانو په څو سیمو کې مظاهرې پیل کړي خو امنیتي ځواکونه یې مخه نیسي.

اخوا د راپورونو په اساس د تحریک انصاف د ګوند د لوړپوړو مشرانو په کورونو باندې د پاکستان امنیتي ځواکونو چاپې هم وهلي که څه هم حکومتي چارواکو دا خبر لا نه دی تایید کړی.

د سعودي عربستان پر ریاض هوايي ډګر د حوثیانو په بریدونو کې د وژل شویو شمېر ۱۴ او د ټپیانو ۳۰۰ ته رسېدلی.

حوثيانو یو وار بیا د یکشنبې په ماښام د ریاض د ملک خالد هوايي ډګر هدف وګرځاوه چې یو کس پکې ووژل شو او ۱۱ نور ټپیان شول.

اخوا د دمام په ملک فهد هوايي ډګر هم برید شوی.

شنبه ناوخته د ریاض په هوايي ډګر برید کې لږ تر لږه ۱۳ کسان وژل شوي او نږدې ۳۰۰ نور کسان ټپیان دي.

ترکیې، پاکستان، مصر او سعودي په حوثیانو غږ کړی چې سمدستي دا بریدونه ودروي.

ګڼو نورو هېوادونو هم دا بریدونه غندلي.

امریکا او اسټرالیا سعودي کې له خپلو اتباعو غوښتي چې د ریاض هوايي ډګر له لارې له سفرونو ډډه وکړي.

هندي پولیسو د یکشنبې په ورځ هم سلګونه مظاهره چیان نیولي دي.

په هند په تېره نوې ډهلي کې له څو ورځو راهیسې د کاکروچ یا «سوسک» خوځښت په غوښتنه لسګونه زره ځوانان او د مخالف ګوند غړي د انتخاباتو کمیسیون پر ضد لاریون ته وتلي دي.

د کاکروچ خوځښت مشر ابیجیت دیپکي او دوه نور مشران په نوې ډهلي کې نیول شوي خو محکمې د یکشنبې په ورځ امر کړی چې دا کسان دې خوشې شي.

مظاهره چیان د هند د انتخاباتو کمیسیون د مشر ګیانش کمار د لرې کولو غوښتنه کوي.

د انتخاباتو کمیسیون د رای ورکوونکو د نوملړ د اصلاح په نوم د لږ تر لږه ۱۳۰ میلیونو کسانو نومونه له لیسټونو لرې کړي او دلیل یې راوړی چې نومونه یې تکراري او د رایو په شرایطو برابر نه دي.

خو مظاهره چیان او مخالف ګوند وايي چې د انتخاباتو کمیسیون په دې کار سره د واکمن ګوند بهارتیا جاناټا په ګټه کار کوي.

د اروپايي ټولنې مشرانو یو وار بیا د اوکرایین له ولسمشر ولودومیز زیلینسکي خپل ملاتړ وښود.

دا وروسته له هغه چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د روسیې د ډیزلو پر صادراتو د بندیزونو د کمولو اعلان وکړ او وروسته یې وویل چې وخت یې رارسیدلی څو اوکرایین "نوی مشر" ولري.

د اروپايي ټولنې د بهرنۍ پالیسۍ مشرې کایا کالاس په خپله ایکس پاڼه لیکلي: دا یې وخت نه دی چې په روسیې باندې فشار کم شي او اروپا به دا کار ونه کړي. هغې د ډیزل تیلو په اړه تړون غندلی او خبرداری یې ورکړی چې دا عایدات به د مسکو جګړه تمویلوي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ او د روسیې جمهور رییس ولادمیرپوتین د یوې ټیلیفونې اړیکې په مټ د د اکتوبر په نهمه د روسیې د تیلو په صادراتو د بندیزونو د نرمولو په اړه موافقې ته ورسېدل.

د پاکستان صدراعظم شهباز شریف په مشرۍ فدرالي کابینې په خیبر پښتونخوا کې امنیتي وضعیت ناوړه وباله او په دې ایالت کې یې بیړنی حالت اعلان کړ.

کابینې په دغه ایالت کې د پاکستان د اساسي قانون د ۲۳۲مې او ۲۳۴مې مادې له مخې د بېړني حالت او د ګورنر د واکمنۍ د پلي کېدو منظوري ورکړې ده.

په خیبرپښتونخوا کې وروسته له هغه بیړنی حالت اعلان شو چې په دغه ایالت کې د واکمن ګوند، تحریک انصاف له لوري پراخ لاریونونه پیل شول.

په خیبرپښتونخوا کې د بیړني حالت له اعلان سره د تحریک انصاف ګوند حکومت او پارلمان لغوه کېږي او والي یا ګورنر، چې د مرکزي حکومت استازی دی، واګې په لاس کې اخلي.

د سعودي عربستان په پلازمېنه ریاض کې پر ملک خالد نړیوال هوايي ډګر د توغندويي برید له امله لږ تر لږه ۱۲ کسان وژل شوي او ۳۰۹ نور ټپیان شوي دي. د برید پړه پر حوثي وسله‌والو اچول شوې، خو دې ډلې لا په رسمي ډول د برید مسوولیت نه دی منلی.

د فرانسې خبري اژانس د یوې ډیپلوماټیکې سرچینې له قوله راپور ورکړی چې برید د یکشنبې په ورځ په ځايي وخت شاوخوا درې بجې شوی دی. د سعودي چارواکو په وینا، په وژل شویو کې د دغه هېواد څلور وګړي، دوه بنګله‌دیشیان، یو امریکايي او د سوریې او اردن وګړي شامل دي. پنځه ټپیان د سختې درملنې په څانګه کې بستر شوي دي.