د افغانستان د سولې ولسي حرکت وايي وسله‌والو طالبانو يې ٦ ملګري خوشې کړې دي.

خو دغه حرکت وايي، لا هم د خپلو ٢٠ نورو ملګرو په اړه معلومات نه‌لري چې څلور ورځې مخکې يوځاى د هلمند موسى کلا ولسوالۍ ته ورغلي وو.

د سولې ولسي حرکت د اړيکو مسؤل باچا خان مولاداد نن سهار رسنيو ته په وېډيويي پيغام کې وويل: "نن څلورمه ورځ کېږي چې زموږ ملګري د طالبانو تر کنټرول لاندې موسی کلا ته تللي. اندېښنه دا ده چې دې څلورو ورځو کې طالبانو په رسمي ډول تأیید کړې نه‌ده چې زموږ ملګري ورسره دي."

د مولاداد په خبره د دوی د حرکت مشرتابه او ملګري په دې هدف موسی کلا ته ولاړل چې له طالبانو سره خبرې وکړي او هغوی سولې ته وهڅوي.

د سولې ولسي حرکت غړي په تېر یوه کال کې د افغانستان ګڼو سیمو ته تللي او د سولې او اوربند غږونه‌یې پورته کړي.

دې ډلې چې لومړی یې شمېر اووه کسه و د ۲۰۱۸ کال په مارچ میاشت کې له لښکرګاه د سولې د غږ د اوچتولو په هدف د افغانستان شمال ته پلی حرکت وکړ او د لارې په اوږدو کې لسګونه کسان ورسره ملګري شول.

په غزني کې د طالبانو د حکومت د دفاع وزارت د یوه پوځي موټر او سپرلۍ موټر د ټکر پیښه کې ۸ تنه مړه شوي دي.

غزني کې د طالبانو د امنیه قومندانۍ ویاند ابوخالد سرحدي رسنیو ته په یوه غږیز پيغام کې پیښه تایید کړې، خو د لامل په اړه یې څه نه دي ویلي.

هغه زیاته کړې چې د روضې کوتل دغې نننۍ پیښې مړه شوي کسان درې نرینه، یوه ښځه او څلور ماشومان دي.

په افغانستان کې دغه ډول خونړۍ ترافیکي پیښې تر ډیره د موټر چلوونکو د بې احتیاطۍ او خرابو لارو له کبله رامنځته کېږي.

د افغانستان لپاره د ملګروملتونو د بشري مرستو د همغږۍ دفتر اوچا د افغانستاه په جنوبي ولایتونو کې د خوړو د شدیدې نا امنۍ او د خوارځواکۍ د پراخیدو خبرداری ورکړی دی.

اوچا نن چهارشنبې پر خپلې ایکس پاڼې د یو ویډيو پیغام په خپرولو سره ویلي چې په دې ولایتونو کې کورنۍ اړ شوي چې د خوړو او د ژوند د نورو مهمو ضرورتو ترمنځ یوه ټاکنه ولري.

د اوچا په خبره، دا کورنۍ بشري مرستو ته اړمنې دي.

اوچا په داسې حال کې د افغانستان په جنوبي ولایتونو کې د خوړو د ناامنۍ خبره کوي چې په دې وروستیو کې د ملګروملتونو یو شمیر نورو ادارو هم خبرداری ورکړی وو چې په را روان ژمي کې به ۱۹ میلیونه افغان د خوړو له ناامنۍ سره مخ شي.

په امریکا کې د افغان کډوالو ملاتړی سازمان، «افغان‌ایوک» وايي هغه الوتنه ځنډول شوې ده چې ټاکل شوې وه یو شمېر افغانان د پاکستان له لارې له امریکا څخه افغانستان ته وشړي.

دې سازمان د سې‌شنبې په ورځ «د نومبر په درېیمه» په خپلو ټولنیزو رسنیو کې په یوه یادداښت کې لیکلي چې دا پرېکړه د امریکايي پخوانیو سرتېرو، د کډوالو د حقونو د مدافعانو، د کانګرس د غړو او د یو شمېر امریکايي وګړو له‌خوا د فشارونو له زیاتېدو وروسته شوې ده.

د افغان‌ایوک په وینا، د یوې فدرال محکمې حکم هم د دغو کسانو د شړلو پر وړاندې د خوندیتوب یو بل لامل برابر کړی دی.

خو افغان‌ایوک ټینګار کړی چې د الوتنې ځنډېدل د شړلو د پلان د لغوه کېدو په معنی نه‌دی، ځکه د دې سازمان په وینا، هغه افغانان چې د ایستلو لپاره په پام کې نیول شوي، لا هم په بند کې دي او د پاکستان له لارې د هغوی د لېږدولو پلان بېرته نه‌دی اخیستل شوی.

تر دې مخکې، نیویارک ټایمز ورځپاڼې د درېیو امریکايي چارواکو په حواله راپور ورکړی و چې د ټرمپ ادارې د لوئېزیانا په ایالت کې لسګونه افغان وګړي نیولي او غواړي هغوی له امریکا څخه وباسي.

افغان‌ایوک سازمان د دغو افغانانو شمېر تر ۱۵۰ ډېر ښودلی و.

د طالبانو حکومت د دغو راپورونو په غبرګون کې خپله جدي اندېښنه څرګنده کړې او له واشنګټن څخه‌یې غوښتي چې د دغو افغانانو د برخلیک په اړه مسؤلانه چلند وکړي.

د سره صلیب نړیوالې کمېټې ویلي چې په افغانستان کې یې سلګونه زره ښځو او نجونو ته روغتیايي او اقتصادي مرستې برابرې کړې دي.

دغې کمېټې په هغه راپور کې چې د سې شنبې په ورځ «د لړم/ عقرب په ۱۲مه» په خپله وېب‌پاڼه کې خپور کړی، ویلي چې د ۲۰۲۵ کال له جون څخه د ۲۰۲۶ کال تر جولای پورې، د افغاني سرې میاشتې په ۴۷ روغتیايي مرکزونو کې ښځو ته له ۸۰۰ زرو زیاتې روغتیايي مشورې او معاینات ترسره شوي او له ۹۸۰ زیاتو ښځو سره د زېږون پر مهال مرسته شوې ده.

راپور زیاتوي چې په ۲۰۲۶ کال کې په څلورو ولایتونو کې له ۱،۴۰۰ امیندوارو او شیدې ورکوونکو ښځو سره د خوارځواکۍ د مخنیوي لپاره نغدي مرستې شوې دي.

سره صلیب ویلي چې ۴۳۷ معلولو ښځو او نجونو ته حرفوي زده‌کړې ورکړل شوې، ۱۰۱ نورو بې‌سوده پورونه ترلاسه کړي او له ۳۳ زرو زیاتو ښځو او نجونو ته د فزیوتراپۍ خدمتونه وړاندې شوې دي.

دا کمېټه له افغان ښځو او نجونو سره په مختلفو برخو کې د مرستې خبره داسې مهال کوي چې پر افغانستان د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته پر ښځو او نجونو د زده‌کړې او کار په ګډون د ژوند په ډېرو برخو کې سخت محدودیتونه لګول شوي دي.

ایراني چارواکو دوه افغان بندیان په اصفهان کې اعدام کړي.

د ایران د بشري حقونو دوو سازمانونو هنګو او هرانا نن خبر ورکړی چې دا دوه افغانان مبارک محمدي او قاسم ملا امیني نومېدل او د افغانستان د شبرغان اصلي اوسیدونکي وو.

دوی د مخدره موادو له جرمونو سره تړلیو قضیو په تور اعدام شوي.

که څه هم د دوی د اعدام حکمونه د میزان/تلې په ۲۹مه اجرا شوي وو خو لا یې خبر نه وو خپور او نه هم ایراني چارواکو څه ویلي و.

د ایران د بشري حقونو سازمان راپور ورکړی چې ۲۰۲۶ کال له جنوري تر دې دمه لږ تر لږه ۲۵ افغانان اکثر د مخدره موادو جرمونو سره تړلیو قضیو کې اعدام شوي.

ځینې نور افغانان بیا د سیاسي – امنیتي ملحوظاتو په تېره د حکومت ضد مظاهرو او وژنو په تړاو هم اعدام شوي.

د امریکا د کانګرس ۶۶ غړیو له حکومت غوښتي چې د لسګونو افغان کډوالو ایستل لغوه کړي.

د امریکا د استازیو او سنا جرګو دغو اکثر ډموکراټ غړيو د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو او د کورني امنیت وزیر مارکوین مالین ته پرون یو لیک استولی.

په دغه لیک کې راغلي چې: «افغانستان او ایران ته د هغو زیانګالو خلکو استول چې په امریکا کې یې پناه غوښتې هغوی د تعقیب، ځورونې او وژل کېدو له ګواښ سره مخ کوي.»

دوی ویلي چې اکثرو دغو افغانانو له امریکا سره په ګډه جګړه مخته وړې او خپل او د کورنۍ ژوند یې په خطر کې اچولی.

په دغه لیک کې د یو شمېر ایرانيانو د احتمالي اخراج په اړه هم اندېښنه ښودل شوې.

افغان ایواک او له امریکا د کډوالو د ډیپورټ پروازونو یوه څارونکي بنسټ ویلي چې ښايي د تکساس له ایلپاسو څخه الوتکه کې دا خلک وایستل شي.

د امریکا کورني امنیت وزارت لا رسماً د څه باندې ۱۵۰ افغان کډوالو او ځینو ایرانیانو د ایستلو په باب څه نه دي ویلي.

د کډوالۍ نړیوال سازمان (ای‌او‌اېم) وايي د اروپايي اتحاد یې په ملاتړ یې د روان ۲۰۲۶ کال د جنورۍ څخه تر اکټوبر میاشتې پورې خپل هېواد ته د څه د پاسه ۱۱۰ زرو ستنو شویو افغانانو سره روغتیايي مرستې کړي.

یاد سازمان د دوشنبې په ورځ «د لړم/ عقرب ۱۱مه» په خپله اېکس‌پاڼه ولیکل چې تېره اوونۍ یې کندهار کې له پاکستانه د راستنو شویو لپاره د روغتیا پالنې، ساتنې او نورو اساسي خدماتو د وړاندې کولو تأسیساتو څخه لیدنه کړې.

د ملګرو ملتونو د کډوالو د عالي کمېشنرۍ (یواېن‌اېچ‌سي‌ار) او د کډوالۍ نړیوال سازمان (ای‌اواېم) د معلوماتو له مخې، د ۲۰۲۶ کال له پیل څخه د اکټوبر تر درېیمې پورې شاوخوا ۷۱۵ زره او ۴۰۰ افغانان له پاکستانه افغانستان ته ستانه شوي دي.

د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونه وايي سږکال د ۷۲ میلیونه ډالرو په ارزښت ځنغوزي بهر ته صادر شوي دي.

د خونې د اطلاعاتو امر احسان‌الله احسان ازادي راډیو ته وویل چې تېر کال د ۴۲ میلیونو ډالرو په ارزښت ځنغوزي صادر شوي و او نسبت تېر کال ته د ځنغوزیو په صادراتو کې سږکال ۶۹ سلنه زیاتوالی راغلی دی.

هغه زیاته کړه چې سږکال د ځنغوزیو حاصلات هم نسبت تېر کال ته زیات دي او په انتقال کې یې هم سوداګرو ته تسهیلات منل شوي دي.

د سوداګرۍ خونه وايي د افغانستان ځنغوزي د هوايي دهلېزونو له لارې، خلیج هېوادونو، هند، اروپايي هېوادونو او اکثر چین ته صادرېږي.

د افغانستان کرکټ بورډ د ۲۰۲۶ کال د ځوانانو د اسیا جام لپاره د افغان (الف) لوبډلې نوملړ اعلان کړ.

کرکټ بورډ د دوشنبې په ورځ (د لړم/ عقرب ۱۱مه) په خپله اېکس‌پاڼه ولیکل چې اکرام علي‌خېل به د ۱۵ کسیزې لوبډلې مشر وي.

د اکرام علي‌خېل تر څنګ حسن عیسی‌خېل، اعجاز احمدزی، عمران میر، دروېش رسولي، فیصل شینوزاده، بهیرشاه محبوب، اسحاق رحیمي، فرمان‌الله ساپی، الله محمد غضنفر، بشیر احمد، نوید ځدراڼ، قیس احمد، نصیر معروف‌خېل او بلال سمېع په لوبډله کې شامل دي.

دغه سیالۍ د روانې نومبر میاشتې له ۱۹مې تر ۲۹مې نېټې پورې په دوحه کې ترسره کېږي.

په دې سیالیو کې د افغانستان الف ملي لوبډلې لومړۍ لوبه به د نومبر په ۱۹مه د سیریلانکا په وړاندې وي، دوهمه د نومبر په ۲۱مه د بنګله‌دېش او درېیمه به د نومبر په ۲۳مه د هانګ کانګ په وړاندې وي.

ټاکل شوې ده چې د سیالیو نیمه پای‌لوبه د نومبر په ۲۶مه او ۲۷مه او پای‌لوبه د نومبر په ۲۹مه وشي.

د نومبر دویمه د خبریالانو پر وړاندې د جرمونو د معافیت د پای ته رسولو نړیواله ورځ ده.

ملګرو ملتونو اندېښنه ښوولې چې خبریالان په تېره جنګي سیمو کې له جدي خطر سره مخ دي او لږ تر لږه ۳۴ خبریالان تېر کال وژل شوي.
دغه سازمان ویلي چې د خبریالانو د وژنې له هرو اوه قضیو شپږ بې سزا پاتې دي.

افغانستان یو له هغو هېوادونو دی چې پکې رسنۍ محدودې او خبریالان له بیلابیلو ننګونو او ګواښونو سره مخ دي.

د افغانستان د خبریالانو مرکز، ویلي چې ۱۴۰۴ کال کې یې د خبریالانو او رسنیو د حقونو د سرغړونو ۲۰۷ پېښې ثبت کړي او پکې د دوو خبریالانو وژل، د ۲۱ نیول، او د لږ تر لږه ۲۱ ټلوېزیونونو تړل شامل دي.