د ترکمنستان ولسمشر قربان ګلي بردي محمدوف د روژې میاشت د قدر شپې په مناسبت په یوه فرمان سره ۷۶۴ زندانیان بخښلي دي.

تردې مخکې د ترکمنستان پخواني مشر سفر مراد نیازوف هرکال د زندانیانو د خوشې کولو فرمانونه ورکول.

اوسني ولسمشر قربان ګلي بردي محمدوف چې هرکال په دودیزو او مذهبي ورځو کې ورته ګامونه اخلي، د سږني کال په نوروز کې د ۲۰۰۰ زندانیانو د خلاصون فرمان ورکړ.

په داسې حال کې چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وايي واشنګتن د جګړې د پای ته رسولو لپاره ایران کې “مناسبو کسانو سره” په خبرو لګیا دی، تهران پر اسرائیل او کویټ بریدونه کړي اوامریکايي رسنیو راپور ورکړی چې ښايي زرګونه نورامریکايي سرتېري سیمې ته واستول شي.

بلخوا نیویارک ټایمز او د اسراییل چینل ۱۲ راپور ورکړی چې امریکا ایران ته د سولې یو ۱۵ ماده ایز پلان استولی دی.

نیویارک ټایمز او چینل ۱۲ د اخبره دداسې چارواکو له قوله چې نومونه یې نه دي ښودل شوي کړې او سپېنې ماڼۍ یا تهران تراوسه په دې هکله کومه تبصره نه ده کړې.

ټرمپ له خپلو پرونیو څرګندونو یوه ورځ مخکې ویلي وو چې ایراني اړخ سره “ډېرې ښې او ګټورې” خبرې شوې دي، خو لوړپوړو ایراني چارواکو دا خبره رد کړې چې ګواکې تهران به له واشنګټن سره خبرې کړي وي.

ټرمپ د سه شنبې په ورځ سپینې ماڼۍ کې وویل: “موږ په حقیقت کې له مناسبو کسانو سره خبرې کوو او هغوی زښت لیواله دي چې تړون وکړي ـ تاسو یې تصور هم نشئ کولی چې څومره لیواله دي.”

هغه زیاته کړه: “موږ اوس مهال په خبرو بوخت یو.”

د دوو ورځو په ترڅ کې دا دویم ځل دی چې ټرمپ وايي ایران منلې چې هېڅکله به اټومي وسله ونه لري. د ایران اټومي پروګرام، چې تهران یې سوله‌ییز بولي، د امریکا ، اسراییلو او ایران ترمینځ د اوسنۍ وسله والې شخړې اصلي موضوع ده.

بلخوا دایران د پارلمان رئیس محمد باقر قالیباف او نورو چارواکو ویلي چې امریکايي اړخ سره مذاکرات نه دي شوي خو امریکايي رسنیو رپوټ ورکړی چې دداوړو لورو ترمینځ د مینځګړو له لارې لږترلږه ابتدايي تماسونه نیول شوي دي.

ایران پرون په اسرائیلو او کویت نوي بریدونه وکړل.اسرائیلي چارواکو وویل ددغو بریدونو له امله په تل ابیب کې لږ ترلږه ۶ کسه ټپیان شول.

کویت وویل چې دافع هوا سیستم یې د توغندیو او ډرون برید ته ورغبرګ شو او د چاودنو غږ په هوا کې د ډرون او توغندیو د مخنیوي څخه رامینځ شوی.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وايي،" د ایران د جګړې د پایته رسیدو په موخه له "مناسبو کسانو" سره خبرې اترې کوي".

د هغه په ټکو، "ایرانیان غواړي له امریکا سره یو جوړجاړي ته ورسیږي".

هغه د سه شنبې په ورځ په سپینه ماڼې کې خبریالانو ته وویل،"موږ د خبرو اترو په حال کې یوو".

خو ټرمپ په دې اړه نور جزیات ور نه کړل.

له دې وړاندې پاکستان ویلي و چې د امریکا او ایران ترمنځ د جګړې د پایته رسیدو په موخه د خبرو اترو کوربتوب ته چمتو دی.

ټرمپ د خبرو اترو د استازو په اړه څه و نه ویل، خو تایید يې کړه چې د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو او د هغه مرستیال جي ډي ونس به د دې خبرو اترو برخه وي.

ټرمپ وړاندې وویل،" په واقیعت کې موږ له مناسبو کسانو سره خبرې کوو، او هغوي ډیر ډير غواړي چې له موږ سره یو جوړجاړي ته ورسیږي، تاسې اصلا نه پوهیږئ چې هغوي څومره غواړي".

خو د ایران بهرنیو چارو وزارت له امریکا سره هر ډول جوړجاړی او خبرې اترې رد کړي دي.

د پاکستان صدراعظم شهباز شریف وايي، "د امریکا او ایران ترمنځ د کړکیچ د حل او منځګړیتوب لپاره چمتو دی".

هغه د سه شنبې په ورځ پر خپلې ایکس پاڼې لیکي،" پاکستان چمتو دی چې د ایران او امریکا ترمنځ د روانې جګړې د پایته رسیدو په موخه د مانادارو خبرو اترو کوربتوب وکړي".

روانه اونۍ له پاکستاني چارواکو سره د امریکايي او ایراني چارواکو د کتنې راپورونه خپاره شوي وو.

د راپورونو له مخې، د امریکا د ولسمشر مرستیال جي ډي ونس، د منځني ختیځ لپاره د ټرمپ ځانګړی استازی سټیو ویتکاف او د ولسمشر زوم جرد کوشنر به د دې خبرو اترو مشري په غاړه ولري.

پاکستاني چارواکو ویلي، د ایران له خوا به د دې هېواد د پارلمان مشرمحمد باقرقالیباف به د خبرو اترو مشري وکړي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وړاندې ویلي و،" د ایران د انرژۍ پر تاسیساتو يې بریدونه ځکه درولي، څو خبرو اترو ته لار برابره شي".

بحرین د ملګرو ملتونو امنیت شورا ته د یوه پرېکړه‌لیک مسوده وړاندې کړې ده چې که تصویب شي، هیوادونو ته به اجازه ورکړي چې په هرمز تنګي او شاوخوا سیمو کې د سوداګریزو کښتیو د ساتنې لپاره له «ټولو لازمو وسایلو» څخه کار واخلي.

په دې وړاندیز شوې مسوده کې د ایران کړنې د نړیوال امنیت او سولې لپاره ګواښ بلل شوي، او هېوادونو ته اجازه ورکول کېږي چې یا په یوازې توګه او یا هم د څو ملي سمندري ائتلافونو له لارې، د هرمز تنګي دننه او شاوخوا، حتی د هغو هېوادونو په ساحلي اوبو کې چې د دې تنګي پر غاړو پراته دي، له «ټولو اړینو وسایلو» څخه استفاده وکړي، تر څو د تګ راتګ ازادي خوندي کړي او د هغو اقداماتو مخه ونیسي چې په نړیوالو سمندري لارو کې تګ راتګ بندوي یا ګډوډوي.

د ایران د ولسمشرۍ دفتر د اړیکو او معلوماتو مرستیال اعلان کړی چې «د اسلامي جمهوریت د رهبر په موافقه او د مسعود پزشکیان په حکم، محمدباقر ذوالقدر د ملي امنیت عالي شورا د منشي په توګه ټاکل شوی دی.»

مهدی طباطبایی دا خبر د سې‌شنبې په ورځ د ایکسپاڼې له لارې اعلان کړ.

محمدباقر ذوالقدر د علی لاریجانی ځای ناستی شو، چې د کب په ۲۶مه په تهران کې د اسرائیل په برید کې وژل شوی و.

محمدباقر ذوالقدر، چې د سپاه پاسداران له پخوانیو قومندانانو څخه دی، د دې پوځي بنسټ له لومړنیو غړو څخه هم شمېرل کېږي.

د بشري حقونو د څار سازمان اعلان کړی چې د ایران له خوا څو ورځې مخکې په هرمز تنګي او شاوخوا سیمو کې یې لږ تر لږه پر دوو ملکي سوداګریزو کښتیو بریدونه کېدای شي جنګي جنایت وبلل شي.

دې بشري بنسټ په هغه بیان کې چې د سې‌شنبې په ورځ (د وري ۴مه) یې خپره کړې، ویلي چې د هرمز تنګي په شاوخوا اوبو کې پر بېړیو بریدونه یې څېړلي دي. دوی زیاته کړې چې ویشتل شوې بېړۍ یې د سمندرونو د نړیوال سازمان تر پوښښ لاندې، د کښتیو د تعقیب په ویبپاڼو کې پېژندلې دي، او دا یې تایید کړې چې دا ټولې سوداګریزې ملکي کښتۍ وې چې غیرنظامي عمله یې لرله.

سي‌بي‌ایس خبري چاینل ویلي چې د ایران د بهرنیو چارو وزارت یوه جګپوړي چارواکي ورته ویلي چې دوی د منځګړو له لارې له متحدو ایالتونو څخه ځینې پیغامونه ترلاسه کړي دي او دا موضوعات اوس تر غور لاندې دي.»

سي‌بي‌ایس د دې «لوړپوړي چارواکي» نوم نه دی یاد کړی.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ، تر دې مخکې د دوشنبې په ورځ ویلي و چې متحد ایالتونه او ایران په وروستیو ورځو کې «ډېرې ښې او رغنده خبرې» کړې دي.

هغه د ایران پر برېښناکوټونو د برید په اړه خپل ضرب‌الاجل، چې ایران ته یې د هرمز تنګي د بیا پرانیستلو لپاره ټاکلی و، د ۵ ورځو لپاره شاته کړ او ویلي یې دي چې له ایران سره د یوې هوکړې ترلاسه کول ممکن ګڼي.

د امازون انټرنېټي شرکت اعلان کړی چې په بحرین کې د دغه شرکت د کلاوډ ډاټا د دخدماتو په یوه مرکز کې اختلال رامنځته شوی، او ویلي یې دي چې دا پېښه د بې‌پیلوټه الوتکې د برید له امله شوې ده.

د دې شرکت ویاند د سې‌شنبې په ورځ (د وري ۴مه) دا اختلال د رویټرز خبري اژانس ته تایید کړی، خو د احتمالي زیان کچه یا د دې ستونزې د دوام په اړه یې نور جزییات نه دي ورکړي.

امازون ویلي چې بدیلو سیمو ته د خپلو مشتریانو د لېږدولو په برخه کې مرسته کوي.

د امازون کلاوډ خدمات د ډېرو ویبپاڼو او دولتي انلاین خدمتونو لپاره مهم رول لري. بحرین هم د امازون په ډیټا سنټرونو کې د درنو پانګونو او د «کلاوډ زون» په جوړولو سره هڅه کوي چې د خلیج په سیمه کې د معلوماتي ټکنالوژۍ (IT) یو مهم مرکز شي.

اکسیوس رسنۍ راپور ورکوي چې د امریکا د ولسمشر مرستیال د اسراییلو له صدراعظم سره ایران سره د احتمالي توافق پر جزییاتو خبرې کړې دي.

د «اکسیوس» وېب‌پاڼې د دوشنبې په ورځ، د کب په درېیمه، د یوې باخبره سرچینې له قوله راپور ورکړی چې د امریکا د ولسمشر مرستیال جې ډي وینس ، په ټیلیفوني اړیکه کې د اسراییلو له صدراعظم بنیامین نتانیاهو سره، د ایران سره د مذاکراتو د پیل هڅو په اړه خبرې کړې دي.

د سرچینې په وینا، دواړو لورو همدارنګه د امریکا او اسراییلو او ایران ترمنځ د جګړې د پای ته رسولو لپاره د یوه احتمالي توافق پر جزییاتو سلا مشورې کړې دي.

تر دې مخکې د امریکا ولسمشر دونالد ټرمپ ، د ایران او امریکا ترمنځ د «رغنده مذاکراتو» خبر ورکړی و او ویلي یې وو چې واشنګټن له همدې امله د هرمز تنګي د تړل کیدلو له کبله د ایران د برېښناکوټونو په نښه کول، تر پنځو ورځو پورې ځنډولي دي څو د خبرو پایله روښانه شي.

د ایران د اسلامي جمهوریت چارواکو، او لدې ډلې دپارلمان رئیس محمد باقر قالیباف ، چې نوم یې امریکا سره د خبرو اترو د لوري په توګه د «یو اسرائیلي چارواکي» له خوا یاد شوی، له امریکا سره د مذاکراتو خبره رد کړې.

اکسیوس مخکې لیکلي و چې د ایران او امریکا ترمنځ منځګړي هڅه کوي چې د همدې اوونۍ تر پایه په اسلام اباد کې د قالیباف او د تهران د نورو چارواکو او بل لورته د امریکا د ځانګړي استازي سټیف ویټکاف ، د ټرمپ د زوم جارید کوشنر او جې ډې وینس ترمنځ د خبرو ترتیبات برابر کړي.

د امریکا ولسمشر دونالډ ټرمپ د دوشنبې په ورځ وویل چې متحده ایالاتو له ایران سره ښې او ګټورې خبرې کړې دي او هغه پوځ ته امر کړی چې د ایران پر برېښنا کوټونو او د انرژۍ پر بنسټیزو تاسیساتو هر ډول پوځي بریدونه د پنځو ورځو لپاره وځنډوي.

د رویترز خبري آژانس د راپورله مخې ټرمپ دا پرېکړه وروسته له هغې کړې چې ایران ګواښ وکړ که متحده ایالات د ایران د برېښنا شبکه په نښه کړي، نو دوی به د اسراییل د برېښنا د تولید فابریکې او هغه تاسیسات چې د خلیج په سیمه کې امریکایي اډو ته برېښنا برابروي، هدف وګرځوي.

ټرمپ په خپله ټولنیزه رسنۍ تروټ سوشل کې په یوه بیان کې وویل چې متحده ایالاتو له ایران سره په تیرو دوو ورځو کې په منځني ختیځ کې د شخړو د پای ته رسولو لپاره "جدي او ګټورې خبرې" ترسره کړي دي. هغه ولیکل: "ما د جګړې وزارت ته لارښوونه کړې ده چې د ایران پر برېښنا کوټونو او د انرژۍ پر بنسټیزو تاسیساتو هر ډول پوځي بریدونه د پنځو ورځو لپاره وځنډوي چې دا کار د روانو غونډو او خبرو اترو د بریالیتوب لپاره کیږي. "

ټرمپ ویلي چې خبرې اترې به د اونۍ په اوږدو کې دوام وکړي. ولسمشرټرمپ د یکشنبې په ورځ ګواښ کړی و چې که ایراني چارواکي په ۴۸ ساعتونو کې د هرمزتنګی په بشپړډول پراننیزي، نو د ایران د انرژۍ تاسیسات به نښه کړي او هغه به له مینځه یوسي.

تهران د ولسمشرټرمپ د دغو وروستیو څرګندونو په اړه تراوسه غبرګون ندی ښودلی.