د امریکا د ملي امنیت سلاکار جان بولتون وايي، دا تقریباً یقیني ده چې ایران د تېلو پر هغه ټانکر په برید کې لاس لري چې د روانې مې میاشتې په لومړیو کې د متحده عربي اماراتو په سواحلو کې شوی و.

جان بولتون نن د متحده عربي اماراتو مرکز ابوظبۍ ته په رسېدو خبریالانو ته وویل، هغه سمندري ماینونه چې د تېلو پر ټانکر په برید کې کارول شوي تقریباً ایراني دي.

امریکا، امارات او سعودي عربستان چې په سیمه کې د ایران سیالان دي، تهران په خلیج کې د تېلو په ټانکرونو په بریدونو تورنوي.

د امریکا د ملي امنیت سلاکار ویلي، واشنګټن هڅه کوي چې د ایران او دې هېواد پورې د تړلو ډلو د فعالیتونو پر وړاندې له احتیاط کار واخلي.

د ایران د بهرنیو چارو د وزارت مرستیال عباس عراقچي بیا ویلي دي چې هېواد يې چمتو دی چې د سیمه‌ییزو شخړو په اړه د سیمې له هېوادونو سره خبرې وکړي.

د ملګرو ملتونو د ښځو څانګه وايي، د بودیجې د کمښت له کبله په ټوله نړۍ کې څه باندې یو میلیون ښځې ژوند ژغورونکو خدمتونو ته له لاسرسي بې برخې شوي دي.

دغې ادارې پرون جمعه د (جولای لسمه) پر خپلې ایکس پاڼې د یو راپور په خپرولو سره ویلي،" د بشري مرستو کمښت د ښځینه بنسټونو فعالیتونه محدود یا درولي دي".

د دې ادارې په ټکو،"د افغانستان په ګډون د نړۍ په جګړه ځپلو هېوادونو کې د سروې شویو څه باندې ۸۰۰ ښځینه بنسټونو نژدې نیمايي يې ښايي د بودیجې د نشتوالي له کبله په یوکال کې دننه په دایمي یا موقتي توګه وتړل شي".

له دې مخکې ملګرو ملتونو په افغانستان کې روغتیايي خدمتونو ته د ښځو د نه لاسرسي په اړه راپورونه ورکړي.

دغې ادارې خبرداری ورکړی چې د بودیجې کمښت به د دې سبب شي چې د افغانستان په لیرو پرتو سیمو کې په زرهاوو ښځې له روغتیايي خدمتونو بې برخې شي.

ایران ته د امریکا د نن ورځې مهلت او د ولسمشر ټرمپ د پراخو بریدونو ګواښ؛

د هرمز تنګي په شاوخوا کې د تاوتریخوالي له زیاتیدو سره هممهاله، د امریکا متحده ایالاتو ایران ته د نن شنبې ورځې تر پایه مهلت ورکړی چې په دغه سمندري لاره کې د سوداګریزو بیړو خوندي تګ راتګ تضمین کړي.

په عین حال کې د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي عمان ته تللی څو د دغه هېواد له چارواکو سره په هرمز تنګي کې د وروستیو بدلونونو په اړه خبرې وکړي.

په هرمز تنګي کې د بیړو د خوندي تګ راتګ مسله وروسته له هغه یو ځل بیا راپورته شوه چې د تیرې پنجشنبې په ورځ د عمان په اوبو کې پر څو بیړو بریدونه وشول.

بل پلو، د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ایران ته ګواښ کړی که د ده د ترور هڅه وکړي نو پراخ بریدونه به پرې وکړي.

هغه پر خپلې ټولنیزې شبکې ټروت سوشل کې لیکلي،" زر توغندي چمتو دي او د ایران اسلامي جمهوریت په لور هدف ته ګرځول شوي دي او که د امریکا د ولسمشر د ترور په تړاو د ایران د حکومت ګواښ عملي شي، نو زرګونه نور توغندي به هم سملاسي ورپسې وتوغول شي.''

د ټرمپ په خبره،"د امریکا پوځ چمتو دی چې د ایران ټولې سیمې په بشپړه توګه ویجاړې کړي".

هغه د خپل پیغام په پای کې لیکلي،"ځانګړې ستاینه د الله لپاره ده".

دا ګواښ وروسته له هغې دی چې وال سټریټ ژورنال او سي ان ان د اسراییلي استخباراتو په حواله راپورونه ورکړل چې ایران د ولسمشر ټرمپ د ترور پلان لري.

امریکايي چارواکو ویلي، د اسراییلو د استخباراتو دغه معلومات په خپلواکه توګه تاییدولی نشي.

ایراني چارواکو له دې مخکي د ټرمپ د ترور د پلان جوړونې تورونه رد کړي وو.

د هسپانیې د فوټبال ملي لوبډله نن جمعه د نړیوال جام د کوارټر فاینل په پړاو کې د بلجیم له ملي لوبډلې سره مخامخ کېږي.

دا لوبه د امریکا د کالیفورنیا ایالت د اینګلووډ په ښار کې ترسره کېږي.

د دې سیالۍ ګټونکې لوبډله به د راتلونکې سې شنبې په ورځ په نیمه پایلوبه کې د فرانسې له ملي لوبډلې سره لوبه وکړي.

د فرانسې ملي لوبډلې د پنجشنبې په ورځ مراکش ته ۲-۰ ماته ورکړه اونیمه پایلوبې ته ووتله.

همدارنګه، ټاکل شوې چې د شنبې په ورځ ناروې او انګلستان د کوارټر فاینل په بلې لوبه کې سره مخامخ شي، او د ارجنټاین او سویس ترمنځ سیالي د یکشنبې ورځې لپاره ټاکل شوې ده.

ایراني رسنیو د پنجشنبې په ماښام ( دچنګاښ ۱۸) د ایران په جنوب کې د بوشهر په شمول په دوو ځایونو کې د نویو چاودنو د اوریدل کیدو خبر ورکړ.

مهر خبري اژانس رپوټ ورکړ چې «څو شیبې مخکې بوشهر او چغادک ښارونو ته نږدې د دوه چاودنو غږ واوریدل شو.«

تر دې مخکې د پنجشنبې په ورځ پر بوشهر او هلته داټومي بټۍ شاوخوا سیمه باندې دامریکايي ځواکونو لخوا بریدونه شوي وو.

ددغه خبر له خپریدو ښکاري چې دایران په جنوب باندې دامریکا د بریدونو د دوام احتمال شته.

په عین حال کې بلومبرګ خبري اژانس د پنجشنبې په ورځ راپور ورکړ چې عمان په رسمي ډول ملګرو ملتونو ته ویلي دي چې د هرمز تنګي له لارې د کښتیو د تګ راتګ پر سر د حق العبور یا محصول اخیستو ملاتړ نه کوي.

پر ایران د امریکا او اسرائیل له برید وروسته، د ایران سپاه پاسداران په خپل لومړي اقدام کې ټولو کښتیو ته خبرداری ورکړ چې که له اجازې پرته د هرمز له تنګي تېرې شي، په نښه به شي.

د جګړې له پیل راهیسې د ایران حکومت څو ځله ټینګار کړی چې د هرمز تنګي اداره په پای کې د ایران او عمان ترمنځ ده، ځکه دواړه هېوادونه د دې مهمې سمندري لارې په شمال او جنوب کې موقعیت لري، او همدوی به د دې د مدیریت او د تګ راتګ د لګښتونو په اړه پرېکړه کوي.

اوس عمان د ملګرو ملتونو اړوند نړیوالې سمندري ادارې ته خبر ورکړی چې د هرمز په تنګي کې د کښتیو څخه د تګ راتګ د فیس اخیستو مخالف دی.

د چین په جنوب ختیځ کې د بوټانو د تولید یوه فابریکه کې د اورلګېدنې له امله لږ تر لږه ۲۸ کسان وژل شوي دي.

د چین د دولتي رسنۍ (CCTV) د راپور له مخې، د اور وژنې ځواکونو پرون تر ناوخته پورې هڅه کوله چې اور مهار کړي او هغه کسان وژغوري چې د فابریکې په ودانۍ کې بند پاتې وو.

د یادې رسنۍ رپوټ زیاتوي چې دغه اورلګېدنه د چین د فوجیان ولایت د جین‌جیانګ ښار په یوه فابریکه کې رامنځته شوې ده.

رویټرز خبري اژانس پنجشنبې د دې پېښې د قربانیانو شمېر ۲۸ تنه راپور کړی، خو اټکل کېږي چې د مړو شمېر نور هم زیات شي.

د رسمي شمېرو له مخې، په جین‌جیانګ ښار کې زرګونه فعالو شرکتونو په ۲۰۲۴ میلادي کال کې له ۱.۲ میلیاردو څخه زیاتې جوړې بوټان تولید کړي وو، چې د نړۍ د بوټانو د ټول تولید شاوخوا ۲۰ سلنه جوړوي.

د ایران د روغتیا وزارت اعلان کړی چې په دغه هېواد د امریکا د دوو وروستیو ورځو په بریدونو کې لږ تر لږه ۱۴ کسان وژل شوي او ۷۸ نور ټپیان دي.

د دغه وزارت د عامه اړیکو مشر حسین کرمانپور ویلي نن ویلي چې امریکایي ځواکونو تر اوسه د ایران پنځه ولایتونه هدف ګرځولي.

د هغه په خبره ۴۷ ټپیان لا هم په روغتونو کې دي او نور پاتې تر لومړنیو درملنو وروسته رخصت شوي.

دغه چارواکي ونه ویل چې په مرګژوبلو کې پوځیان هم شامل دي که نه.

تر دې مخکې د ایران پوځ د اتو عسکرو او سپاه د یوه غړي د وژل کېدو خبر ورکړی و.

د امريکا ولسمشر د ناټو د مشرانو دغونډې په پای کې د ايران پر وړاندې د خپلې تګلارې دفاع وکړه او ويې ويل چې امکان لري د ايران نوي مشران هم ووژل شي.

ډونالډ ټرمپ د چهارشنبې په ورځ، د چنګاښ په ۱۷مه، په انقره کې په يوه خبري غونډه کې د ايران د مشرانو په اړه وويل: «هغوی مشران لرل، خو نور نشته. اوس نوي مشران لري، او کېدای شي هغوی هم له منځه ولاړ شي.»

ټرمپ زياته کړه چې امکان لري خپله هم ځکه د بريد هدف شي چې په وينایې ، دی د ايران «لومړی هدف» دی.

د ايران پخوانی مشر ايت‌الله علي خامنه‌ ای او د دغه هېواد يو شمېر لوړپوړي پوځي او ملکي چارواکي څلور میاشتې مخکې په ایران باندې د امریکا او اسرائیل د ګډو بریدونو پیل کې ووژل شول.

ولسمشرټرمپ د امریکا او ایران ترمنځ د جګړې د بيا پيلېدو د احتمال په اړه وويل چې هر ډول پېښه ښايي ژر پای ته ورسېږي، او د امريکا موخه دا نه ده چې اوږدمهاله جګړې ته ننوځي.

دا څرګندونې وروسته له هغې وشوې چې د امريکا پوځ، هرمز تنګي کې پر بېړيو د ايران پورې د منسوبو بريدونو په غبرګون کې، د ايران په سوېل کې ځينې هدفونه په نښه کړل.

بلخوا، د ايران پوځ د چهارشنبې په ورځ اعلان وکړ چې د امريکا د تېرې شپې په بريدونو کې يې د درېيو پوځي اډو اته سرتېري وژل شوي دي.

د ايران د پوځ د عامه اړيکو د اعلاميې له مخې، چې د دغه هېواد رسنيو هم خپره کړې، ياد سرتېري په بندرعباس او بوشهر کې «د دښمن د توغنديزو بريدونو له امله» وژل شوي دي.

د ناټو د غړو هیوادونو مشرانو د چهارشنبې په ورځ په انقره کې د خپلې دوه ورځنۍ غونډې د پای په ګډه اعلامیه کې ژمنه وکړه چې روان میلادي ۲۰۲۶ کال کې د شاوخوا ۸۲ ملیارډ ډالرو په بیه پوځي تجهیزات ، امنیتي مرستې او پوځي روزنه اوکراین ته ورکوي او له کیف څخه یې په خپل ملاتړ ټینګار وکړ.

اعلامیه کې روسیه د اروپا او د یورو- اتلانتیک سیمې د امنیت لپاره اوږدمهالی ګواښ بلل شوی دی.

د ناټو غړو هیوادونو دغه راز د دفاعي پانګونې په زیاتوالي ، د پوځي همکاریو او نوي تخنیک پر پراختیا او د دفاعي وړتیاوو په ځواکمنیتا هم ټینګار کړی دی.

په عین حال کې روسیې په انقره کې دناټو د غونډې په مهال د چهارشنبې په سهار په اوکراین نوي بریدونه وکړل چې نتیجه کې یې لږترلږه ۷ کسه ووژل شول.

اوکراین هم ځوابي بریدونه وکړل.

رپوټونه وايي روسیې تیره اونۍ تقریبا هره ورځ د اوکراین په بیلابیلو سیمو د توغوندیو او ډرون بریدونه کړي چې په نتیجه کې یې تراوسه څه دپاسه ۵۰ کسه وژل شوي دي.

د پاکستان پوځ وایي چې په بلوچستان کې په وروستیو څلورو ورځو کې په دریو وسله والو بریدونو کې د وژل شویو کسانو شمیر۴۲ ته رسیدلی. په وژل شویو کې ملکي وګړي او امنیتي کسان شامل دي.

د پوځ ویاند احمد شریف چوهدري په یوه تلویزیوني وینا کې وویل، په وژل شویو کې څلور ملکي وګړي او نور پولیس او سرتېري دي. تردې مخکې چارواکو د سې شنبې په ورځ د امنیتي ځواکونو د نهو غړیو وژل کیدل تایید کړي و.

نوموړي همدارنګه وویل چې په دغو بریدونو کې ۵۴ وسله ‌وال وژل شوي او یادونه یې وکړه چې پوځي عملیات به دوام وکړي.

د بلوچستان چارواکو د سې شنبې په ورځ وویل چې وسله ‌والو د منګي بند پروژې د ساتنې پر پوستې برید کړی چې په پایله کې یې نهه پولیس وژل شوي او یو شمېر نور ورک دي.

وروستی تاوتریخوالی په پاکستان کې په سرحدي سیمو کې د مخ پر زیاتېدونکو هغو وسله ‌والو بریدونو د لړۍ یوه برخه ده چې اسلام‌اباد وايي چې دا بریدونه له افغانستانه تنظیمېږي، خو په کابل کې چارواکو په وار وار دا ادعا رد کړې ده.

وروسته له هغې چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وویل له ایران سره شوې هوکړه پای ته رسېدلې، په نړیوالو بازارونو کې د تېلو بیې څه باندې ۵ سلنه لوړې شوې.

د برېنټ اومه تېلو بیه ۵،۳ سلنه لوړه شوه او د هر بیرل بیه یې ۷۸ ډالرو ته ورسېده، په داسې حال کې چې د لوېدیځ ټکزاس د اومه تېلو بیه ۵،۴ سلنه لوړه شوه او د هر بیرل بیه یې له ۷۴ ډالرو واوښته.

متحده ایالاتو وروسته له هغې په ایران کې څه باندې اتیا هدفونه په نښه کړل چې ایران د جولای په ۵مه او ۶مه په هرمزتنګي کې څو پرڅو کشتیو بریدونه وکړل.