په اوکراين کې خلک نن د جمهوري رياست د ټاکنو په دوهم پړاو کې خپلې رأيې کاروي.

دغه ټاکنې ممکن د اوسني ولسمشر پټرو پروشينکو سياسي برخليک مشخص کړي چې يو له کانديدانو دى.

نظرپوښتنې ښيي چې مخالف کانديد ٤١ کلن ولاديمير زيلينسکي د پام وړ مخکې دى.

په يوه نظرپوښتنه کې چې تېره پنجشنبه خپره شوه، په سلو کې نږدې ٥٨ برخوالو ويلي وو چې دوى به زيلينسکي ته رأيه ورکړي، نږدې ٢٢ فيصده نورو ويلي وو چې دوى پروشينکو ته رأيه ورکوي.

ښاغلي زيلينسکي چې تر ډېره خپل انتخاباتي کمپاين د ټولنيزو رسنيو له لارې پرمخ بیولى، د پالېسيو په اړه يې له بحثونو ډډه کړې ده.

خو په اوکراين کې موجود اقتصادي بحران، اداري فساد او د اوکراين په ختيځ کې پنځه کلنې جګړې د زيلينسکي له کمپاين سره مرسته کړې ده.

زيلينسکي تېره جمعه له ولسمشر پروشينکو سره په کييف کې په يوه مناظره کې وويل، دى يو سياستوال نه، بلکې يو عادي وګړى دى چې د سېستم د ماتولو لپاره راغلى دى.

د ایران د پارلمان ریس محمد باقر قالیباف د چین په چارو کې د ایران د ځانګړي استازي په توګه ټاکل شوی دی.

د ایران تسنیم خبري آژانس د باخبره سرچینو له قوله خبرورکړی چې نوموړی د ایران د ولسمشرمسعود پزشکیان په وړاندیز او د سترمشرایات الله مجتبی خامنه یي په تایید پردغه دنده ګومارل شوی دی. ویل شوي چې نوموړی به د ایران او چین ترمنځ په مختلفو سکټورونو کې همغږي رامنځته کوي. د راپورونو له مخې تردې مخکې دغه دنده د ایران د ملي امنیت سلاکار علي لاریجاني چې د مارچ په اولسمه د امریکا او اسراییل په بریدونو کې ووژل شو، مخته وړله. قالیباف د اپریل میاشتې په یولسمه او دولسمه د پاکستان په پلازمینه اسلام آباد کې د امریکا د مرستیال ولسمشرجې ډي وینس په مشرۍ پلاوي سره خبرو کې د ایران د مرکچي پلاوي مشري کوله. دغو خبرو کومه نتیجه ورنکړه خو د دواړو لورو ترمنځ د کړکیچ له دوام سره، نافذ شوی نازک اوربند هم دوام لري.

د امریکا د ولسمشرډونالډ ټرمپ ادارې د روسیې د تیلو د صادراتو هغه لانجمن معافیت پای ته ورساوه چې په موقت ډول یې د هند په څیریوشمیرهیوادونو ته اجازه ورکوله چې له روسیې تیل وپیري. د امریکا د خزانې وزارت د شنبې په ورځ دغه اعلان وکړ. په دغه اقدام سره پرروسیې د امریکا لګول شوي بندیزونه بیرته نافذیږي.

دغه معافیت د ایران د جګړې او په هرمزتنګي کې د نړیوالې انرژۍ د ګډوډیدو د اغیزو د کمیدو لپاره کارول شوی او څوځلې تمدید شوی و. د ایران له جګړې او د هرمز تنګي له تړل کیدو سره د نړۍ په بازارونو کې د تیلو بیې ډیرې لوړې شوې او د یوه بیرل بیه یې له سل ډالرو اوښتې.

بلغاریايي ښځینه سندرغاړې دارا د خپلې خوښۍ ډکې سندرې "بانګارانگا" په وسیله د شنبې په ورځ، د غویي ۲۶مه، د یوروویژن د ۷۰مې دورې ګټونکې اعلان شوه.

په سږنۍ سیالۍ کې اسرائیل، چې ګډون یې د غزې د جګړې له امله پراخ جنجالونه او سیاسي بحثونه راپورته کړي وو، دویم مقام خپل کړ.

یوروویژن چې معمولاً د اروپا د پاپ موسیقۍ، رنګارنګه کلتورونو او تفریح یو لوی جشن ګڼل کېږي، سږ کال د غزې د جګړې له امله له بې ساري فشار او کړکېچ سره مخ شو.

د اسرائیل د ګډون پر ضد د اعتراضونو په ترڅ کې، د هسپانیا، ایرلنډ، هالنډ، ایسلنډ او سلوانیا ملي نشراتي شبکو په دې سیالۍ کې د نه ګډون پریکړه کړې وه.

له دې امله د سږ کال د ګډون کوونکو هېوادونو شمېر ۳۵ ته راکم شو چې دا د ۲۰۰۳ کال راهیسې د یوروویژن د ګډونوالو ترټولو کوچنۍ دوره وبلل شوه.

د امریکا د متحد ایالتونو مرکزي قومانداني، سنتکام د جمعې په ورځ خبر ورکړ چې د اوبو له لارې یې د ایران د محاصرې له پیله تر اوسه اته اویا کښتۍ مجبوره کړې دي چې بیرته په شا شي او مسیر تغییر کړي.

دې قومانداني تر دې مخکې ویلي و چې د سمندر له لارې یې پنځلس بیړۍ چې بشري مرستې پکې وې پرې ایښي دي.

د فبروري له اته ویشتمې راپه دې خوا چې اسراییل او امریکا پر ایران برید کړی دی، ایران د هرمز تنګي لاره بنده کړې ده او له اوربند وروسته، امریکایي ځواکونو د اپریل په دیارلسمه د سمندر له لارې د ایران محاصره پيل کړه.

د اسراییل پوځ وایي، د حماس د پوځي څانګې قوماندان عزالدین الحداد یې په غزه کې وواژه.

حماس ته امریکا او اروپایي ټولنه د یوې ترهګرې ډلې په سترګه ګوري.

د اسراییل د پوځ د بیان له مخې، الحداد د جمعې په ورځ، د می په ۱۵مه د هوایي برید په ترڅ کې ووژل شو.

د فرانسې خبري اژانس په وینا، د حماس دوو چارواکو هم تایید کړه چې د حماس قوماندان د اسراییلو له لورې د استوګنې پر یوې ودانۍ او یوې نقلیه وسیلې د برید پرمهال خپل ژوند له لاسه ورکړ.

د اسراییل د پوځ په وینا عزالدین الحداد هغه څوک دی چې د دوه زره درویشتم کال د اکتوبر پر اوومه یې پر اسراییل د برید پلان جوړ کړی و او بیا یې وروسته د اسراییلیانو د یرغمل کیدو په پېښه کې لاس درلود.

په اسراییل کې دننه د دوه زره درویشتم کال د اکتوبر پر اوومه نژدې دولس سوه تنه ووژل شول او وسله والو شاوخوا دوه سوه پنځوس تنه برمته کړل.

تر دې پېښې وروسته اسراییلي ځواکونو په غزه کې خونړي عملیات وکړل چې د لسګونو زره کسانو د وژلو سبب شول.

د اسرائیل پوځ د شنبې په ورځ تایید کړه چې د حماس ډلې د پوځي څانګې قوماندان عزالدین الحداد په غزه کې وژل شوی دی.

د پوځ د بیان له مخې، الحداد د جمعې په ورځ، د غويي په ۲۵مه، په یوه هوايي برید کې وژل شوی دی.

د فرانسې خبري اژانس د راپور له مخې، د حماس دوو چارواکو هم تایید کړې چې دغه قوماندان د اسرائیل له خوا «پر یوه کور او یوه موټر» د برید پر مهال وژل شوی دی.

اسرائیل او امریکا حماس یوه ترهګره ډله ګڼي.

د اسرائیل پوځ عزالدین الحداد د ۲۰۲۳ کال د اکتوبر په اوومه پر اسرائیل د برید له «طرحانو او عملي کوونکو» څخه بللی او وایي چې هغه له دې برید وروسته د اسرائیلي یرغملو په ساتنه کې هم لاس درلود.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ له فاکس نیوز سره په تازه مرکه کې ویلي چې د اوربند له اعلان وروسته د ایران حکومت «پنځه ځله» له امریکا سره د بشپړې هوکړې تر پولو رسېدلی، خو په وروستیو شېبو کې یې شاتګ کړی دی.

هغه په دې مرکه کې ویلي: «هر ځل چې موافقې ته رسېږي، بله ورځ داسې چلند کوي لکه هیڅ خبرې چې نه وي شوي. دا کار پنځه ځله تکرار شوی. یو ځای کې ستونزه شته. رښتیا خبره دا ده چې (ایراني) لیوني دي.»

ټرمپ زیاته کړه: «او ځکه چې لیوني دي، باید اتومي وسلې ترلاسه نه کړي.»

د امریکا ولسمشر ادعا وکړه چې ایران په وروستیو مذاکراتو کې حتی دا هم منلې وه چې خپل ټول غني شوې یورانیم امریکا ته وسپاري.

هغه وویل: «اتومي موضوع ختمه وه. ټاکل شوې وه چې دوی خپل اتومي مواد موږ ته راکړي. هر څه چې موږ غوښتي وو.»

ټرمپ ویلي چې دا خبرې یې چین ته تر سفر مخکې هم له خبریالانو سره شریکې کړې وې.

بل لور ته، د عباس عراقچي په ګډون د ایران د اسلامي جمهوریت چارواکو، دا ادعاوې رد کړې او ویلي یې دي چې د امریکا شرطونه یې نه دي منلي.

په پاکستان کې سوداګرو او د ترانسپورت په کار کې بوختو کسانو د ازادې اروپا راډیو/ازادي راډیو ته ویلي چې ایران هره ورځ لږ تر لږه «شپږ میلیون لیټره» تېل په قاچاقي ډول پاکستان ته لېږدوي، هغه اقدام چې د ایران پر ضد د امریکا بندیزونو سرغړونه ګڼل کېږي.

د راپور له مخې، د سون توکو قاچاق د ایران لپاره چې له مالي ستونزو سره مخامخ دی، د عاید یوه مهمه سرچینه بلل کېږي. د ایران، چې په خلیج کې د امریکا تر فشار لاندې دی، د تېلو ګټور صادرات زیانمن شوي او د امریکا او اسرائیل څو اوونیزو بمباریو د دغه هېواد زیربناوو او مهمو صنعتونو ته هم سخت زیان رسولی دی.

راپور وایي، ایران له شاوخوا ۲۰۱۳ کال راهیسې، هغه وخت چې امریکا پر تهران اقتصادي بندیزونه سخت کړل، پاکستان ته د پټرولو او ډیزلو قاچاق پیل کړی و. خو اوس داسې نښې لیدل کېږي چې د ۱۴۰۴ کال د کب له نهمې وروسته، د جګړې له پیل سره د قاچاق کچه نوره هم لوړه شوې ده.

د امریکا او اسرائیل د بریدونو په غبرګون کې، ایران هرمز تنګی وتاړه، چې د نړۍ د تېلو د لېږد یوه مهمه لاره ګڼل کېږي. دې اقدام د سون توکو نړیوال نرخونه لوړ کړل او نړیوال اقتصاد یې له بې‌ثباتۍ سره مخامخ کړ.

د ایران د بهرنیو چارو وزیر وايي چې تهران د امریکا له متحده ایالاتو څخه پیغامونه ترلاسه کړي چې ښیې د ډونالډ ټرمپ اداره په منځني ختیځ کې د جګړې د پای ته رسولو په هدف خبرو اترو ته چمتو ده.

عباس عراقچي د جمعې په ورځ په نوي ډیلي کې وویل، دا خبره چې امریکا د ایران د روغې جوړې وړاندیز رد کړ دی څو ورځې مخکنۍ خبره ده. د هغه وخت ده چې ښاغلي ټرمپ په خواله رسنیو کې ولیکل چې دا وړاندیز د منلو نه دی.

عراقچي زیاته کړه چې تر دې وروسته بیا ایران د امریکایانو داسې پيغامونه ترلاسه کړل چې دوی خبرو اترو ته لیواله دي.

په ورته وخت کې د چین د بهرنیو چارو وزارت د جمعې په ورځ وویل چې له ایران سره د جګړې ادامه ګټه نه کوي او د هرمز تنګی باید ژر تر ژره پرانیستل شي. چین دواړه لوري خبرو اترو ته وهڅول او په منځني ختیځ کې یې د یوه تلپاتې اوربند غوښتنه وکړه.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ پیکنګ ته خپل دوه ورځنی سفر پای ته ورساوه.
تمه کېده چې ټرمپ او شې پر سوداګریزو شخړو، تعرفو او ټیکنالوژۍ تمرکز ولري خو په بحثونو کې تر ډېره د ایران جګړه او له امله یې په نړۍ کې د انرژۍ د بهیر پروړاندې خنډونو باندې خبرې شوي.

ولسمشر ټرمپ خبرداری ورکړ چې نه غواړي ایران اټومي وسلې ولري او باید د هرمز تنګی هم پرانیستی وي.

هغه د پنجشنبې په ورځ وویل چې د چین ولسمشر شي جین پینګ وړاندیز وکړ چې ایران سره د هوکړې او هرمز تنګي څخه د بیړیو د تګ راتګ د تضمین لپاره مرسته وکړي او ژمنه یې وکړه چې ایران ته پوځي تجهیزات نه لیږي.

پیکنګ کې د امریکا او چین د ولسمشرانو خبرو سره همهاله، ګڼ شمیر هیوادونو یو ځل بیا د فارس خلیج هرمز تنګي کې دبیړیو دتګ راتګ د بیرته عادي کیدو غوښتنه وکړه.

د بریتانیا، فرانسې، بحرین، کاناډا، جرمني، جاپان، قطر ، او جنوبي کوریا په شمول ۲۶ هیوادونو دا غوښتنه کړې.

د دغو هېوادونو مشرانو په خپله اعلامیه کې « هرمز تنګي کې د سمندري تګ راتګ د آزادۍ د ملاتړ لپاره د خپلو ګډو ډیپلوماټیکو، اقتصادي او پوځي ظرفیتونو د کارولو پر ژمنتیا» ټینګار کړی دی.