د ايتوپيا هوايي شرکت د يوې مسافر وړونکې الوتکې تر سقوط وروسته خلکو د بوينګ ٧٣٧ ماکس ٨ ډوله الوتکې د خونديتوب په اړه تازه شکونه څرګند کړي دي.

دغه الوتکه د کينيا مرکز نايروبي ته روانه وه چې پرون يکشنبه تر الوتنې وروسته د ايتوپيا پلازمېنې اُديسه بابا ته نږدې نسکوره شوه او ١٥٧ کسان‌يې مړه کړل.

دا د خپل ماډول دوهمه الوتکه ده چې تر شپږو مياشتو په لږه موده کې سقوط کوي.

تر دې مخکې د ليون هوايي شرکت يوه الوتکه په اکټوبر مياشت کې د اندونيزيا په سواحلو کې سقوط شوې وه چې په نتيجه کې يې ١٨٩ کسان مړه شوي وو.

له پرونۍ پېښې وروسته د ايتوپيا هوايي شرکت او چين د بوينګ ٧٣٧ ماکس ٨ ډوله الوتکو فعاليت بند کړ.

د الوتکو جوړولو دغه امريکايي شرکت ويلي چې د تخنيکي اسانتياوو برابرولو لپاره يوه ډله ايتوپيا ته لېږي.

نن په ايتوپيا کې د الوتکې د سقوط د پېښې له کبله ملي ماتم اعلان شوى دى.

د بوينګ ٧٣٧ ماکس ٨ ډوله الوتکو تجارتي الوتنې په ٢٠١٧ میلادي کال کې پيل شوې.

د امریکا ولسمشر، ډونالډ ټرمپ ویلي چې د لبنان او اسرائیل ترمنځ به نن پنجشنبه مخامخ او د لوړې کچې خبرې وشي.

ټرمپ په خپله خواله رسنۍ ټروت سوشل کې په یوه لنډ پیغام کې لیکلي: «هڅه کوي چې د لبنان او اسرائیل ترمنځ د ارامۍ فضا رامنځته کړي. له هغه وخته چې د دواړو هېوادونو مشرانو وروستی ځل خبرې کړي، ۳۴ کاله وتلي دي.

تر دې مخکې، د سې‌شنبې په ورځ د لبنان او اسرائیل سفیرانو د امریکا د بهرنیو چارو وزیر، مارکو روبیو، په کوربه‌توب او د امریکا د سفیر په حضور کې خبرې کړې وې. سپینې ماڼۍ له هغې کتنې وروسته ویلي و چې د دواړو هېوادونو ترمنځ د مستقیمو خبرو پلان شته، خو وخت او ځای یې لا نه و ټاکل شوی.

وروسته له هغه چې حزب الله ډلې، د ایران، امریکا او اسرائیل ترمنځ د جګړې په درېیمه ورځ، د اسرائیلو په شمالي سیمو بریدونه وکړل، لبنان په جګړه کې ښکېل شوی دی.

امریکا او اسراییل حزب الله یوه ترهګره ډله ګڼي خو اروپايي اتحادیه د هغې پوځي څانګه په تروریستي لیست کې شامله کړې ده.

د راپورونو له مخې په وروستیو ورځو کې ۲ زره لبنانیان د اسرائیلو په بریدونو کې وژل شوي او اسرائیلي ځواکونه د لبنان په ځینو برخو کې مخکې تللي دي.

د چین د بهرنیو چارو وزیر، وانګ‌یي، د ایران له باندنیو چارو وزیر عباس عراقچي سره په ټیلیفوني خبرو کې په هرمز تنګي کې عادي حالت ته د کښتۍ چلولو د بېرته راګرځېدو غوښتنه کړې ده.

د چین د بهرنیو چارو وزارت د خبرپاڼې له مخې، وانګ‌یي ټینګار کړی چې په هرمز تنګي کې باید د ایران ملي حاکمیت او امنیت ته درناوی وشي، خو په عین حال کې باید په دې مهمه اوبلاره کې د کښتۍ چلولو ازادي او امنیت هم تضمین شي.

هغه زیاته کړې چې نړیواله ټولنه په دې موافقه ده چې په هرمز تنګي کې باید حالت بېرته عادي شي.

د چین د بهرنیو چارو وزارت په وینا، وانګ‌یي خپل ایراني سیال ته ویلي چې اوسنی وضعیت «د بدلون او تحول په یوه حساس پړاو کې دی» او «د سولې پر لور یوه کړکۍ پرانیستل کېږي».

د پاکستان د پوځ مشر د یوه سیاسي- امنیتي پلاوي په مشرۍ د چهارشنبې په ماښام تهران ته ولاړ.

ایران وایي چې عاصم منیر د تهران او واشنګتن ترمنځ د سولې د دوهم پړاو خبرو د پيلیدو په هدف ایران ته د امریکا پیغام رسوي.

رویټرز اژانس څرګندوي چې له فیلډ مارشال منیر سره په دې سفر کې د پاکستان د کورنیو چارو وزیر محسن نقوي هم مل دی.

ایران وایي چې پاکستاني سرچینو ورته ویلي دي چې په راتلونکو ورځو کې به په اسلام اباد کې د ایران او امریکا تر منځ د روغې جوړې مذاکرات بیا پيل شي.

د یکشنبې په ورځ د امریکا او ایران د استازیو ترمنځ په اسلام اباد کې د روغې جوړې خبرې بې نتیجې پای ته رسیدلې وې.

د ترکیې د کورنیو چارو وزیر وایي، د چهارشنبې په ورځ د ترکیې په جنوب ختیځ کې د قهرمان ماراش ولایت په یوه ښوونځي کې د ډزو پرمهال نهه تنه ووژل شول.

د ترکیې د کورنیو چارو وزیر مصطفی چیفتچي زیاته کړه چې په دې پېښه کې اته زده کوونکي او یو ښوونکی وژل شوي او دیارلس تنه نور ټپیان شوي دي. د زخمیانو له ډلې د شپږ تنو روغتیایي وضعیت نازک دی.

د پولیسو په وینا د اتم ښوونځي یوه زده کوونکي په ټوپک په دوو ټولګیو کې پر خلکو ډزې وکړې چې دا برید کوونکی په خپله هم وژل شوی دی.

د متحدو ایالاتو ولسمشر دونالد ټرمپ وايي ایران سره د اوربند د تمدید پلان نلري بلکه یوه هوکړه به غوره وي.

هغه دا خبره ABC نیوز خبري شبکې سره په مرکه کې وکړه.

ټرمپ ددغې رسنۍ خبریال جاناتان کارل ته وویل " امکان لري هره پیښه وشي خو زه په دې باور یم چې یوې هوکړې ته لاسرسی غوره ځکه دی چې په دې صورت کې به هغوی خپل هیواد ورغوي. "

دامریکا او ایران ترمینځ د اوربند لومړۍ اونۍ پای ته ورسیده او سر له نن چهارشنبه داپریل ۱۵ یې دوهمه اونۍ پیل شوه.

بلخوا فایننشیل ټایمز ورځپاڼه رپوټ ورکوي چې ایران د امریکا په اډو باندې خپلو وروستیو بریدونو کې د چین دیوې استخباراتی سپوږمکۍ له امکاناتو کار اخیستی دی.

دغې ورځپاڼې د چهارشنبې په ورځ په یوه رپوټ کې ادعا وکړه چې ایران د جګړې په جریان کې په پټه د چین دیوې استخباراتي سپوږمکۍ څخه په کاراخیستلو په منځني ختیځ کې امریکايي اډو باندې د بریدونو لپاره نوي امکانات ترلاسه کړل.

ورځپاڼه ادعا کوي چې دغه معلومات یې د "افشا شویو اسنادو" څخه ترلاسه کړي دي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د سه شنبې په ورځ ویلي چې د جګړې د پای ته رسولو لپاره له ایران سره خبرې ممکن په راتلونکو دوو ورځو کې په پاکستان کې بیا پیل شي.

ټرمپ وویل: "تاسو باید هلته پاتې شئ، ځکه چې په راتلونکو دوو ورځو کې یو څه پیښ کیدی شي او موږ ډیر لیواله یو چې هلته لاړ شو."

هغه زیاته کړه چې د پاکستان د پوځ مشر عاصم منیر په خبرو اترو کې "ښه کار" کوي.

ولسمشر وویل: "هغه ډېر ښه دی او له همدې دا احتمال چې موږ بیا هلته لاړ شو ډېر دی.»

مخکې له دې، ځینو راپورونو کې راغلي دا خبرې چې لومړی پړاو یې شنبه په اسلام اباد کې بې نتیجې پای ته ورسېد ممکن دویم دور یې پنجشنبه پیل شي.

ټاکل شوې ده چې د لبنان او اسراییل استازي نن په واشنګتن کې سره وګوري.

دوی به د امریکا په منځګړیتوب په لبنان کې د جګړې د پای ته رسیدو پر لارو چارو وغږیږي.

د حزب اله مشر نعیم قاسم د دې خبرو تر پیلیدو مخکې د هغو د لغوه کیدو غوښتنه کړې ده او دا خبرې یې بې ګټې بللې دي. نعیم قاسم زیاته کړه چې داسې پریکړې په لبنان کې کورنۍ اجماع ته ضرورت لري.

حزب اله په لبنان کې د ایران نیابتي ډله له اسراییل سره جګړه کوي او دا ډله د امریکا له لورې د ترهګریز سازمان په توګه پیژندل کیږي.

د لبنان صدراعظم نواف سلام روانه اونۍ وویل چې د حزب اله د فشار له امله یې د امریکا سفر ځنډولی دی.

د لبنان لومړي وزیر نواف سلام د مارچ په ۱۲مه اعلان وکړ چې هغه د حزب الله د فشار له امله امریکا ته خپل سفر لغوه کړی دی.

په ننۍ غونډه کې به په واشنګتن کې د لبنان او اسراییل سفیران سره خبرې وکړي او د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو به د دې خبرو منځګړیتوب وکړي.

د چین د بهرنیو چارو د وزارت ویاند د امریکا د سمندري ځواکونو له لورې د ایران د بندرونو بندول خطرناک او غیر مسوولانه وبلل.

ګویو جیاقون نن( د اپریل ۱۴ مه) وویل، دا کړنلاره به د تاوتریخوالي د زیاتیدو سبب شي، د اوربند نازک تړون به کمزوری کړي او د هرمز تنګي له لارې به د بیړیو تګ راتګ نور هم له خطر سره مخامخ کړي.

ایران ځینو کشتیو ته اجازه ورکوي چې د هرمز له تنګي تیرې شي. د دې په غبرګون کې د امریکا پوځ د دوشنبې له ماسپښین راهیسې د ایران د سمندري بندرونو او بیړیو محاصره پيل کړه.

په دې ترڅ کې د وال ستریت جورنال ورځپاڼې راپور ورکړ چې سعودي عربستان هڅې پيل کړې دي چې د هرمز تنګي محاصره ختمه شي او بیرته د واشنګتن او ایران ترمنځ د سولې خبرې پيل شي.

د ملګرو ملتو سرمنشي له واشنګتن او تهرانه وغوښتل چې د سولې خبرې بیرته پيل کړي.

انتونیو ګوتېرش په ایکسپاڼه کې د دوشنبې په ورځ په یوه بیان کې له دواړو لوریو دا هم غوښتې دي چې اوربند رعایت کړي او د هرمز په تنګي کې دې د بیړیو د تګ راتګ په برخه کې د نړیوالو حقونو درناوی وکړي.

د ملګرو ملتو د سرمنشي دا څرګندونې وروسته تر دې خپرې شوې دي چې د اونۍ په پيل کې د پاکستان په پلازمینه اسلام اباد کې د امریکا او ایران تر منځ د سولې خبرې بې نتیجې پای ته ورسیدې.

تر دې خبرو یوه ورځ وروسته امریکا په فارس خلیج کې د ایران د ټولو بندرونو لارې بندې کړې.

واشنګتن ویلي دي چې تهران ته یې ټولې سرې کرښې روښانه کړې دي، اوس توپ د اسلامي جمهوریت په ډګر کې دی چې یوې موافقې ته ورسیږي.

څورلسم پاپ لیو نن دوشنبه ( د حمل ۲۴مه) افریقا ته د خپل ۱۱ ورځني سفر په موخه الجزایر ته روان شو.

فرانس پریس لیکلي، هغه د کاتولیکانو لومړنی مذهبي مشر دی چې د الجزایر مسلمان هېواد ته سفر کوي.

د الجزایر یو ستر مسیحي مشر ژان پاول ویسکو ویلي چې پاپ لیو هڅه کوي چې " د نړۍ د مسلمانانو او مسیحیانو ترمنځ د پلونو" په جوړونه کې مرسته.

څو ساعته مخکې تر دې چې لیو له روم څخه وخوځیږي، د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د لیو پر هغو غوښتنو نیوکه وکړه چې ویلې یې و، ایران کې دې تاوتریخوالی پای ته ورسیږي.

ټرمپ خبریالانو ته وویل: " زه د پاپ لیو لوی پلوی نه یم."

ټرمپ پر پاپ لیو تور پورې کړ چې له هغو هېوادونو سره لوبې کوي چې اټومي وسلې جوړوي.