طالبانو تأیید کړې چې په قطر کې یې د زلمي خلیل‌زاد په مشرۍ د امریکا له یو لوړپوړي هیئت سره درې ورځني مذاکرات کړي دي.

په دوحه کې چېرې چې طالبان سیاسي دفتر لري، دې خبرو له چهارشنبې څخه تر جمعې دوام کړی چې د طالب ویاند ذبیح‌الله مجاهد په وینا، د افغانستان د مسئلې د سوله‌ییز هواري پر لارو چارو راڅرخېده.

مجاهد په یوې اعلامیه کې ویلي چې دا مذاکرات ابتدايي وو او کوم توافق په‌کې نه‌دی شوی.

نوموړي د رسنیو هغه راپورونه هم رد کړي چې ګوندې وسله‌وال طالبان د موقت حکومت رامنځته کېدل غواړي.

دا په داسې حال کې ده چې د افغانستان د سولې لپاره د امریکا د متحده ایالاتو ځانګړي استازي زلمي خلیل‌زاد پرون په کابل کې خبریالانو ته د افغانستان تر ولسمشرۍ انتخاباتو مخکې له طالبانو سره د سولې د یو جوړجاړي ته د رسېدو په اړه په احتیاط خوشبیني وښودله.

بل‌خوا د سولې عالي شورا مرستیال عزیزالله دین محمد نن ازادي راډیو ته وویل، که د سولې بهیر جدي تعقیب شي، دا ممکنه ده چې تر انتخاباتو پورې حکومت او طالبان خپلو کې سولې ته ورسېږي.

د افغانستان د فوټسال ملي لوبډلې نن چهارشنبې د آسیا د فوټسال جام سیالیو کې خپله لومړۍ لوبه د سعودي عربستان پر وړاندې درې صفر وګټله. دا لوبه نن له غرمې مخکې په اندونیزیا کې چې د دې سیالیو کوربنه ده، ترسره شوه. رضا حسین پورد لوبې په لومړیو دقیقو کې یو ګول وواهه. هغه د لوبې په دوهمه نیمایي کې هم بل ګول ترسره کړ او د افغانستان لپاره دریم ګول هم امید قنبري ترسره کړ.

افغانستان په څلورم ګروپ کې له سعودي عربستان، مالیزیا او ایران سره یو ځای دی. دغه سیالۍ چې شپاړس ټیمونه پکې ګډون لري، د دلوې له اومې څخه پیل شوي او د دلوې د میاشتې تر ۱۸ پورې به دوام کوي.

د ملګروملتونو د خوړو او کرنې اداره وایي، د افغانستان په ختیځ کې پرله ‌پسې اورښتونو د هغو کورنیو وضعیت لا خراب کړی چې د خوړو لپاره پر کرڼې تکیه کوي او لا دمخه د وروستیو زلزلو له امله اغېزمنې شوې وې.

دې ادارې خبرداری ورکړی چې د هوا دا وضعیت ښايي د خوړو د ناامنۍ او خوارځواکۍ کچه نوره هم لوړه کړي.

د خوړو او کرنې ادارې اټکل کړی چې د افغانستان په ډیرو سیمو کې به درانه ورښتونه د بلې اوونۍ لپاره هم دوام وکړي او په ځینو ختیځو او جنوب ختیځو ولایتونو کې د تودوخې درجه په چټکۍ سره راټیټه کېدای شي. په وروستیو ورځو کې سختو بارانونو او درنې واورې هم خلکو ته ځاني او مالي زیانونه رسولي دي.

دا خبرداری په داسې حال کې ورکول کېږي چې د خوړو نړیوال پروګرام، WFP د ژمي په میاشتو کې د لوږې د زیاتېدو په اړه اندېښنه ښودلې او ویلي یې دي چې د ماشومانو خوارځواکي عموماً په همدې موده کې اوج ته رسېږي.

د ملګرو ملتونو د ماشومانو وجهي صندوق (یونیسف) وایي افغانستان د خوارځواکو ماشومانو له پلوه د نړۍ له تر ټولو بحراني هیوادونو ګڼل کیږي چې پکې هرکال شاوخوا ۳،۷ میلیونه ماشومان له شدیدې خوارځواکۍ څخه کړېږي.

د افغانستان د فوټسال ملي لوبډله به نن چهارشنبې د آسیا د فوټسال جام سیالیو کې خپله لومړۍ لوبه د سعودي عربستان پر وړاندې ترسره کړي. افغانستان په دې سیالیو کې چې اندونیزیا یې کوربنه ده، په څلورم ګروپ کې له سعودي عربستان، مالیزیا او ایران سره یو ځای دی.

د افغانستان د فوټبال فدراسیون په خبره د فوټسال ملي لوبډلې د دې سیالیو لپاره د چمتوالي په ترڅ کې په تایلنډ کې تمریناتي لوبې ترسره کړي دي. دغه سیالۍ د دلوې له اومې څخه د دلوې د میاشتې تر ۱۸ پورې د شپاړسو لوبډلو په ګډون ترسره کېږي.

د بښنې نړیوال سازمان (امنستي انټرنېشنل) د طالبانو له‌ خوا د رسنیو او خبریالانو د ملاتړو بنسټونو د جوازونو لغوه کول او د هغوی د فعالیتونو منع کول، په افغانستان کې د رسنیو د ازادۍ د ځپلو او له منځه وړلو لپاره د دوی د کمپاین یوه برخه بللې ده.

دې سازمان د سې ‌شنبې په ورځ، د دلو په ۷مه، په خپلې اېکس پاڼه کې لیکلي چې طالب چارواکي باید سمدستي دا پرېکړه لغوه کړي او دغو بنسټونو ته اجازه ورکړي چې له ګواښ او فشار پرته خپلې مشروع چارې په ازاد ډول ترسره کړي.

امنستي انټرنېشنل خبرداری ورکړی چې د رسنیو ملاتړي بنسټونه له دې مخکې هم له فشار او محدودیتونو سره مخ وو، او د طالبانو نوې پرېکړه به د خپلواکو رسنیو وضعیت لا خراب کړي.

د دې سازمان په وینا، دا اقدامات نه یوازې د رسنیو حالت نه ښه کوي، بلکې په افغانستان کې د ځپونکي چاپېریال تر سیوري لاندې د خپلواکو خبریالانو د مسلکي ملاتړ او امنیت لپاره پاتې وروستۍ لارې هم تړي.

دا په داسې حال کې ده چې د طالبانو د حکومت د اطلاعاتو او کلتور وزارت د دوشنبې په ورځ، د دلو په ۶مه، اعلان وکړ چې په افغانستان کې یې د خبریالانو او رسنیو ملاتړي بنسټونه ارزولي دي او له هغو څخه یې د درې بنسټونو د فعالیت جوازونه تمدید کړي او د نورو بنسټونو جوازونه یې لغوه کړي دي.

د تاپي د ګازو د نل لیکې پروژه په هرات ولایت کې یوې نوې مرحلې ته رسېدلې او د دې نل لیکې ۹۱ کیلومتره اوږده کرښه د نلونو د ایښودو لپاره چمتو شوې ده. له منځنۍ اسیا څخه خپریدونکې د تریند ورځپانې د سې شنبې د ورځې د راپورله مځې دا خبره په افغانستان کې د تاپي پروژې مشر او د ترکمنستان جنرال قونسل، باتیر یولوف، د هرات له والي سره په لیدنه کې کړې ده.

چارواکو ویلي چې د دغې کرښې ترڅنګ څو کاري کمپونه هم جوړ شوي او تمه ده چې د دې پروژې د هرات د برخې چارې د روان کال تر پایه بشپړې شي. ترکمنستان د دې پروژې پلي کېدو ته لومړیتوب ورکړی دی.

د تاپي ۱۸۱۴ کیلومتره اوږده نل ‌لیکه به هر کال ۳۳ میلیارډ مکعب متره ګاز د ترکمنستان د ګلکینیش د ګازو له ساحې څخه افغانستان، پاکستان او هند ته ولېږدوي. د دې پروژې چارې چې د ۲۰۱۵ کال په ډسمبرکې په ترکمنستان کې پیل شوې، د افغانستان د برخې د رغولو چارې یې په ۲۰۱۸ کال کې پیل شوي چې د نا امنۍ له امله ډیرې ځنډیدلې دي خو پرافغانستان د طالبانو له بیا واکمنیدو سره د دې پروژې چارې بیا تیزې شوې دي.

د افغانستان لپاره د اروپایي ټولنې ځانګړی استازی ژیل برتراند وایي، که طالبان غواړي افغانستان بیرته له نړیوالې ټولنې او نړیوالو بنسټونو سره یوځای شي، باید هغه نړیوال مسولیتونه، په ځانګړې توګه د بشر د حقونو او د ښځو د حقونو په برخه کې چې دې هیواد کړي، پرځای کړي. نوموړي دغه څرګندونې د سې شنبې په ورځ له ازادي راډیو سره په ځانګړې مرکه کې وکړې او ویې ویل، د ښځو د حقونو ترڅنګ په ټوله کې په افغانستان کې د بشري حقونو وضعیت یوه لویه ستونزه ده. هغه زیاته کړه چې د طالبانو د مشرتابه له لوري ډیرې پریکړې په ناسم لوري دي، د بیلګې په توګه د نوي جزایي قانون په اړه چې واکمنو چارواکو تصویب کړې جدي اندیښنې راپورته کړې چې دوی هغه په دقیق ډول څیړي.

د افغانستان لپاره د اروپایي ټولنې ځانګړي استازي همدارنګه وویل چې پرښځو او نجونو د طالبانو له لوري د لګول شویو محدودیتونو موضوع له طالب چارواکو سره په هرولیدنو کتنو کې راپورته کیږي او دوی به د دغو محدودیتونو د لیرې کولو لپاره خپلو هڅو ته دوام ورکړي.

افغانستان کې دطالبانو د حکومت د ټولګټو چارو وزارت وايی د سالنګ لار پرانیستل شوه.

دوزارت ویاند محمد اشرف حق شناس د سې شنبې په ورځ، د فبروري په ۲۷مه په خپله ایکسپاڼه ولیکل چې دغه لویه لاره د ماسپښین له ۲:۰۰ بجو راهیسې د مسافر وړونکو موټرو پر مخ پرانیستل شوې ده.

وزارت یو ځل بیا له خلکو غوښتي چې د سالنګ په لویه لاره د سفر پر مهال له ډېر احتیاط څخه کار واخلي، د ترافیکو قوانین مراعات کړي، او د ژمي خوراکي توکي او ګرمې جامې، او همدارنګه د وسایطو تجهیزات او توکي لکه چینونه او دموټر غوړ له ځان سره ولري.

د سالنګ لویه لاره د درنو واورو له امله د ترافیکو پر مخ تړل شوې وه.

دا په داسې حال کې ده چې په دې وروستیو کې د افغانستان په مختلفو ولایتونو کې د واورې او بارانونو له امله یې مرګ ژوبله او مالي زیانونه اوښتي دي.

د طالبانو د حکومت د طبیعي پیښو سره د مبارزې د چمتووالي ادارې شمېرې ښيي چې د چهارشنبې راهیسې د واورې اورښت او باران له امله څه دپاسه ۶۰ کسان مړه او له ۱۰۰ څخه زیات نور ټپیان شوي دي.

افغانستان د نړۍ یو له هغو هېوادونو څخه دی چې د اقلیم د بدلون څخه ډېر زیانمنونکی دی.

دازادې اروپا / ازادي راډیو د ایراني څانګې ،راډیو فردا،د موندنو په اساس د یزدان تمنا په نامه یو ۱۸ کلن افغان ځوان په ایران کې د وروستیو لاریونو په مهال د مرغومې په اتلسمه په مشهد کې په سر په ګولی ویشتل شوی وژل شوی دی.

دغه ځوان او یو ایرانی ملګری یې ، د قاسم اباد سیمه کې د ایران د امنیتي ځواکونو یوې پوستې ته نږدې ویشتل شوي دي.

خو په ایران کې د وروستیو لاریونونو په ترځ کې د افغانانو د وژل کیدو دقیق شمیر تراوسه نه دی خپور شوی او ایراني چارواکو هم تراوسه په دې هکله څه نه دي ویلي.

خو فردا راډیو ته سرچینو ویلي چې یوشمیر افغانان د مشهد په ګډون دایران په بیلابیلو ښارونوکې وژل شوي دي.

ددغو لاریونونو په ترځ کې د وژل شویو کسانو شمیر زرګونو کسانو ته رسیږي.

نیویارک ټایمز رپوټ ورکوي چې د امریکايي چارواکو او طالبانو ترمینځ له څو میاشتو راهیسې پټې خبرې رواني دي چې تمرکز یې د بندیانو په خوشې کولو دی چې ولسشمر ټرمپ ته اولویت لري.

در پوټ په اساس، په داسې حال کې چې واشنګټن د لږترلږه دریو امریکايي بندیانو دخوشي کیدو غوښتنه کړې طالبان وايي دوی سره د دینیس والتر کویلې او پولینیسیس جاکسون په نومونو یواځې دوه امریکایان بندیان دي. طالبان وايي د محمود شاه حبیبي په نامه د دریم افغان الاصله امریکايي دبرخلیک په اړه معلومات نلري.

د طالبانو د حکومت ویاند ذبیح الله مجاهد نیویارک ټایمز ته ویلي : « مونږ غواړو دغه دوه امریکايي بندیان ازاد شي خو په عین حال کې په ګوانتانامو کې د مونږ دبندي برخلیک هم باید څرګند شي. »

ذبیح الله مجاهد CBS نیوز امریکايي شبکې سره خبرو کې هم ویلي چې امریکايي لوري سره د بندیانو د تبادلې په تړاو خبرې روانې دي خو تر اوسه نهايي نتیجې ته نه دي رسېدلي.

د رپوټونو په اساس تیرکال طالبانو لږترلږه ۵ امریکايي بندیان ازاد کړل خو د پاته بندیانو د خوشې کیدو په اړه خبرې له بند لارې سره مخامخ شوي دي.

طالبان وايی د خبرو پرمختګ اوس په ګوانتانامو کې د وروستي افغان بندي خوشې کیدو پورې ارتباط لري.

واشنګټن وايي طالبان دبندیانو له مسئلې د فشار د وسیلې په توګه کار اخلي خو طالبان دغه تور ردوي.

واشنګټن وايی په ګوانتانامو کې د محمد رحیم په نامه وروستی افغان بندي د بن لادن د ترجمان په توګه القاعده شبکه کې فعالیت کاوه.

په تبعید کې د افغانستان د المپیک د ملي کمیتې مشر حفیظ الله ولي رحیمي د اسیا د المپیک شورا د "لیاقت"جایزه ګټلي ده.

هغه ته دا جایزه د دوشنبې په ورځ د (جنوري۲۶مه) د ازبکستان په پلازمینه دوشنبې کې د دې شورا په۴۶مه عمومي ناسته کې ورکړه شوه.

رحیمي له ۲۰۱۸ کال راهیسې د افغانستان د المپیک د ملي کمیټې مشري په غاړه لري.

په ۲۰۲۱کال کې د تیر جمهوري نظام له پرځیدو وروسته دې کمیټې په تبعید کې په کار پیل وکړ چې مشري يې ښاغلی رحیمي کوي.

که څه هم د افغانستان دننه د طالبانو حکومت احمد الله وثیق د المپیک د ملي کمیټي د مشر په توګه ټاکلی، خو د المپیک نړیواله کمیټه او د دې شورا د اسیا برخه ښاغلی رحیمي په رسیمت پیژني.

په تبعید کې د افغانستان د المپیک ملي کمیټه نړیوالو لوبو ته افغان لوبغاړي معرفي کوي.