د امريکا ولسمشر او د اروپايي کمېسيون رئیس د اروپايي ټولنې او امریکا ترمنځ د سوداګريزو کړکېچونو د کمولو په برخه کې توافق ته رسېدلي او د سوداګريزې جګړې مخه‌يې نيولې ده.

ډونالد ټرمپ او ژان کلود یونکر د چهارشنبې په ورځ په سپينه ماڼۍ کې سره وکتل.

يونکر خبريالانو ته وويل:

"موږ یو شمېر برخې په نخښه کړي چې باید ګډ کار پرې وکړو. د صنعتي توکو په برخه کې د صفر تعرفې پر لور کار وکړو چې دا زموږ اصلي هدف دی. د انرژۍ په برخه کې هم همکاري زياتوو."

د جرمني د اقتصاد وزير پيترالت ماير دا موافقه ډېره مهمه بللې ده چې د ده په وينا د سوداګريزې جګړې مخه نيولای شي او میليونونه دندې ژغورلای شي.

د موافقې له مخې به امریکا د اروپايي ټولنې هېوادونو د موټر جوړوونکو پر وړاندې تعرفه نه‌وضع کوي او دواړه لوري به د امریکا د اوسپنې او المونيم د تعرفې پر ستونزه حلولو کار کوي.

اروپايي ټولنې ژمنه کړې ده چې د امریکا سویابين او طبيعي ګاز به پېري.

ټرمپ خبريالانو ته وويل چې دواړو لورو توافق کړی چې د اړيکو یو نوی فصل پيل کړي او د تعرفې د له‌منځه وړلو پر لور ګډ کار وکړي.

د امریکا مرکزي قوماندانۍ، سینټکام وايي چې د ایران پر بندرونو د سمندري محاصرې د پيل راهیسې یې تر اوسه ۵۸ سوداګریزې بېړۍ دې ته اړې کړې چې خپله لاره بدله کړي.

سینټکام د شنبې په ورځ په خپله ایکسپاڼه کې په یوه اعلامیه کې وویل چې امریکایي ځواکونو په منځني ختیځ کې د وري له ۲۴مې نېټې راهیسې تر اوسه څلور ایراني بېړۍ "غیرفعالې کړې څو د ایران بندرونو ته د هغوی د ننوتلو یا وتلو مخه ونیسي".

د ایران سمندري محاصره په داسې حال کې دوام لري چې ایران لا هم د جګړې د پای ته رسېدو لپاره د امریکا وړاندیز ته ځواب نه دی ورکړی. د امریکايي چارواکو په وینا ټاکل شوې وه چې دغه ځواب د جمعې په ورځ واشنګټن ته وسپارل شي.

د امریکا ولسمشرډونالډ ټرمپ ګواښ کړی چې که د ایران له لوري کوم مثبت پرمختګ ونه شي، امریکا ښايي یو ځل بیا "د ازادۍ پروژه" عملي کړي.

برتانیا اعلان کړی چې د هرمز په تنګي کې د بار وړلو د حفاظت لپاره له هر بل نړیوال ماموریت مخکې به منځني ختیځ ته یوه جنګي بېړۍ واستوي.

د برتانیا د دفاع وزارت یوه ویاند د شنبې په ورځ (د می ۱۹مه) فرانس پریس اژانس ته وویل چې د ( ایچ- ایم- ایس ډراګن) جنګي بیړۍ ځای پرځای کول د څو هیوادونو د ایتلافي پلان برخه ده چې مشري یې بریتانیا او فرانسه په مشترک ډول کوي.

د اپریل په میاشت کې په لندن کې په یوه دوه ورځنۍ غونډه کې چې له ۴۴ څخه زیاتو هیوادونو پکې ګډون کړی و، د فرانسې او بریتانیا په مشرۍ ایتلاف جوړ شو او پر دې بحث وشو چې څرنګه په هرمز تنګي کې کښتۍ ازادانه تګ راتګ کولی شي او دې ته زمینه برابریدلی شي.

د فبروري په اته ویشتمه پر ایران د امریکا او اسراییل له برید څخه مخکې د ټولې نړۍ له پنځو یوه برخه تیل د هرمز تنګي له لارې تیریدل، خو په وروستیو میاشتو کې له دې لارې د تیلو صادرات په بېسارې ډول کم شوې دي.

پر اوکراین د روسیې له بشپړ یرغل راهیسې، په اودیسا ښار کې دوه وترنران لیونید ستودیانوف او والنتانیا ستودیانوف خپل ژوند د جګړې له امله د ټپي شویو او پریښودل شویو څارویو ژغورنې ته وقف کړ.

لیونید او والنتینا د ازادي راډيو اوکرایني څانګې ته وویل چې د جګړې په پيل کې دوی ټي شوي او پریښودل شوي څاروي خپل کلینیک ته راوړل خو ډیر ژر د جګړې لومړۍ کرښې ته د څارویو د ژغورنې لپاره ولاړل.

دې جوړې د هغو بیزوګانو او زمریانو په ګډون چې په ژوبڼ کې ژغورل شوي وو، درملنه کړې او د ډیرو نورو څارویو غم یې خوړلی دی. همداراز یې هغه مرغان چې د سمندرغاړي په تیلو لړلو خټو کې بند پاتې و، ژغورلي دي. دوی له اوکراین څخه بهر د سلګونو څارویو لپاره نوي کورونه هم موندلي دي.

روسیې د دوه زره دوه ویشتم کال د فبروري په څلرویشتمه پر اوکراین بشپړ یرغل پيل کړ چې د دې جګړې له امله هم ډیرو انسانانو خپل ژوند له لاسه ورکړی، هم ډیر مالي زیانونه اوښتي او هم د جګړو په سیمو کې د څارویو او مرغانو ژوند یې سخت اغیزمن کړی دی.

ټرمپ: که د ایران له لوري کوم مثبت اقدام ونه شي، ښايي «د ازادۍ پروژه» بیا پيل کړي

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د جمعې په ورځ وویل چې ښايي تر شپې پورې د ایران له لوري د امریکا وړاندیزونو ته ځواب ترلاسه کړي.

تر دې مخکې د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو هم ویلي و چې واشنګټن تمه لري ایران به د جمعې په ورځ د جګړې د پای ته رسولو لپاره د امریکا وړاندیز ته خپل ځواب وسپاري.

روبیو ویلي و: «وګورو چې په دې ځواب کې څه شامل دي. زموږ هیله دا ده چې داسې څه وي چې موږ یوې جدي مذاکراتي پروسې ته داخل کړي.»

خو د شنبې تر غرمې پورې لا هم د امریکا د وړاندیز او د جګړې د پای ته رسولو په اړه د ایران د رسمي ځواب خبر نه و خپور شوی.

ټرمپ د جمعې په ورځ ویلي و: «داسي ښکاري چې نن شپه به یو لیک ترلاسه کړم، وګورو چې څه پېښېږي.»

د امریکا ولسمشر، چې د سپینې ماڼۍ په انګړ کې یې له خبریالانو سره خبرې کولې، ګواښ وکړ چې که د ایران له لوري کوم مثبت پرمختګ ونه شي، امریکا ښايي یو ځل بیا «د ازادۍ پروژه» عملي کړي.

سي‌اېن‌اېن تلویزیوني چاینل د امریکا د استخباراتي ارزونې پر بنسټ، راپور ورکړی چې مجتبی خامنه‌يي د اسراییل په برید کې سخت ټپي شوی، خو لا هم د جګړې د ستراتیژۍ په ټاکلو کې له جګپوړو چارواکو سره همکاري کوي.

د سي‌اېن‌اېن دا راپور، چې د شنبې په ورځ د غويي په ۱۹مه خپور شوی، د هغو امریکايي چارواکو له معلوماتو جوړ شوی چې د ایران د نوي مشرتابه په اړه د امریکا د استخباراتي ادارو له ارزونو خبر دي.

د دې استخباراتي ارزونې له مخې، که څه هم تر اوسه لا روښانه نه ده چې په اوسني حکومت کې وروستۍ پرېکړه د چا له‌خوا کېږي، خو مجتبی خامنه‌يي له امریکا سره د جګړې د پای ته رسولو د خبرو اترو په مدیریت کې «احتمالاً رول لري او مرسته ورسره کوي.»

د قطر د بهرنیو چارو وزارت د جمعې په ماښام تایید کړه چې د دغه هېواد صدراعظم او د بهرنیو چارو وزیر، شیخ محمد بن عبدالرحمن بن جاسم آل ثاني، په واشنګټن کې د امریکا د ولسمشر له مرستیال جي. ډي. ونس سره لیدلي دي.

تر دې مخکې رویټرز او فرانس پرس خبري اژانسونو، د خبرو سرچینو په قول، راپور ورکړی و چې د دوی خبرې د ایران او امریکا ترمنځ د جګړې د پای ته رسولو د خبرو اترو پر محور راڅرخېده.

د قطر د بهرنیو چارو وزارت په یوه خبرپاڼه کې ویلي چې جي. ډي. ونس او قطري چارواکي «د سیمې وروستي پرمختګونه او د پاکستان د منځګړیتوب هڅې وارزولې، څو د تاوتریخوالي د کمېدو او د سیمې د امنیت او ثبات د پیاوړتیا سبب شي.»

دا په داسې حال کې ده چې ایران وايي لا هم د امریکا د وړاندیز شوې هوکړې طرحه ارزوي او تر اوسه یې رسمي ځواب نه دی ورکړی.

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو مخکې ویلي و چې تمه ده تهران خپل ځواب د جمعې په ورځ واشنګټن ته وسپاري.

د امریکا پوځ وایي، د ایران د تیلو پر دوو بیړیو یې د جمعې په ورځ ډزې وکړې او د هغوی مخه یې ونیوله چې د امریکا له سمندري محاصرې تیرې شي.

د امریکا د مرکزي قوماندې( سنتکام) په وینا دوه کښتۍ یې چې د ایران بیرغ پرې رپیده، خو بار پکې نه و، وویشتلې او ایران ته یې د هغوی د داخلیدو مخه ونیوله.

امریکا د ایران د سمندري محاصرې له پیله د جمعې تر ورځې د څه باندې اویا ایراني کښتیو د مخنیوي خبر ورکوي.

امریکایي ځواکونه د اپریل له دیارلسمې راپه دې خوا د هند په سمندر کې هغه بیړۍ دروي چې د ایران بندرونو ته ننوځي یا ترې وځي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وايي، درې امریکايي پوځي کښتۍ له هرمز تنګي د تېرېدو پر مهال د ایراني توغندیو هدف ګرځېدلې دي.

ډونالډ ټرمپ په خپله ټولنیزه پاڼه Truth Social کې لیکلي چې "زموږ پر کښتیو راکټونه فیر شوي خو تر ډزو لاندې او په بریالیتوب له هرمز تنګي تېرې شوې دي"
هغه ویلي چې ایراني توغندي او ډرونونه د دوی له خوا شنډ شول.
ټرمپ خبرداری هم ورکړی چې که ایران ژر هوکړه لاسلیک نه کړي تر پخوا به لا په سختۍ تر برید لاندې راشي.

د امریکا د پوځ مرکزي قومندانۍ سنټکام هم د جمعې په ورځ خبر ورکړی چې دوی د ایران دننه پوځي اهداف ویشتي دي.

د بشري حقونو څار سازمان د ملګرو ملتونو له غړو غوښتي چې په ایران کې د اعدامونو مخه ونیسي.

د دغه سازمان یوې څېړونکې بهار صبا په یوه بیان کې ویلي چې تېر یو نیم میاشت لږ تر لږه ۲۸ تنه په ایران کې د سیاسي تورونو په خاطر اعدام شوي دي.

د بشري حقونو د څار سازمان په خبره دا کسان ټول د هغو محاکمو له خوا په اعدام محکوم شوي چې پکې د "د تورنو خلکو بنسټیز حقونه تر پښو لاندې شوي او له ټولو یې په زور اعتراف اخیستل شوی.

د ملګرو ملتونو سازمان هم خبر ورکړی چې د جګړې له پیله ایران لږ تر لږه ۲۱ کسان اعدام او ۴۰۰۰ تنه نیولي دي.

د امریکا د خزانې او د بهرنیو چارو وزارتونو د پنجشنبې په ورځ اعلان وکړ چې واشنګټن د ایران د حکومت د ملاتړ په تور د عراق د نفتو مرستیال وزیر او څوکسه شیعه ملېشو باندې بندیزونه لګولي دي.

د امریکا د خزانې وزارت، علي معارج البهادلي تورن کړ چې ګواکې له خپل مقام څخه یې د ایران او ددغه هیوادو له ملاتړه برخمنوملیشو په ګټه د خرڅلاو لپاره د تیلو په لیږد کې ناوړه استفاده کړې.

دغه وزارت همدارنګه ویلي چې د ایران پلوه ملېشو «کتائب سید الشهداء» او «عصائب اهل الحق» درې لوړپوړو مشرانو باندې یې هم بندیزونه لګولي دي.

د بندیزونو په اساس ،په امریکا کې د دغو کسانو هر ډول شتمني کنګل کیږي او امریکایان ورسره هیڅ ډول معامله نشي کولی.

امریکا،اسراییلو سره په ایران له ګډ برید راهیسې پر تهران اقتصادي فشارونه او بندیزونه پراخ کړي دي.