د خوست یو شمېر قومي مشرانو او دیني عالمانو د دې ولایت په ګربزو ولسوالۍ کې غونډه کړې او په افغانستان کې د جګړې پر دواړو خواوو يې غږ کړی چې اوربند او د سولې لپاره خبرې وکړي.

په ګربزو کې پرون پنجشنبه د غونډې یوه ګډون‎وال، ملک حفیظ‎الله جان د سولې د تأمین لپاره د ولس هڅې مهمې وبللې.

ملک حفیظ الله جان وايي:

"هر افغان سولې ته تږی دی. ملت باید متحد شي اوسولې ته کار وکړي."

دا په‎داسې حال کې ده چې نن هم په کابل کې د امریکا د سفارت مخې ته د هلمند د سولې د کاروان د غړو پرلت روان دی.

د هلمند د سولې کاروان ویاند تېره شپه ازادي راډیو ته وویل چې د امریکا ولس ته سرخلاصی لیک استوي او بیا به پر خپلو راتلونکو حرکتونو غور کوي.

بي بي سي نن تایید کړه چې د طالبانو حکومت په افغانستان کې پر ایف اېم څپه د دوی راډيويي خپرونې ځنډولې دي.

د بي بي سي د مطبوعاتو څانګې په بیان کې راغلي چې «افغان چارواکو په ټول افغانستان کې پر ایف اېم باندې د بي بي سي راډیو خپرونې ځنډولې دي خو په لنډو او متوسطو څپو، سټلایټ او خواله رسنیو به خپرونې روانې وي.»

بي بي سي ویلي چې له چارواکو سره په دې اړه په تماس کې دي.

د طالبانو حکومت د اطلاعاتو او کلتور وزارت ویاند خیبب غفران ادعا کړې چې د :«بي بي سي فعالیتونه د یو لړ مکرر تخطیو له امله د اوس لپاره د هېواد په کچه ځنډیدلې دي.»

د طالبانو حکومت د ازادي راډیو، امریکا غږ او نورو نړیوالو رسنیو ایف اېم څپې هم بندې کړي او په پاڼو باندې یې وخت په وخت محدودیتونه لګولي.

نن د اکتوبر ۱۳مه، د طبیعي پېښو د خطرونو د کمولو نړیواله ورځ ده.

افغانستان د طبیعي پېښو له امله له ډېرو زیانګالو هېوادونو دی او د مرګژوبلو یو لوی عامل هم د خطرونو په اړه د عامه پوهاوي کمښت بلل کېږي.

ملګري ملتونه وايي چې د ۲۰۲۶ کال له پیل څخه د اګست تر لومړیو پورې، په افغانستان کې تر ۹۲ زرو ډېر کسان د طبیعي پېښو له امله اغېزمن شوي دي.

وروستۍ لویه پېښه په تېر جولای میاشت کې د نورستان د سیلابونو وه چې پکې ۲۴ کسان مړه او شاوخوا ۸۰ نور ټپيان شول.

د روغتیا نړیوال سازمان په افغانستان کې د ماشومانو د ګوزڼ یا پولیو د یوې بلې مثبتې پېښې خبر ورکړی.

دغه سازمان په خپل راپور کې ویلي چې د پولیو نوې پېښه د ننګرهار په سره رود ولسوالۍ کې رامنځته شوې.

په دې سره سږ ۲۰۲۶ کال تر دې دمه په افغانستان کې د پولیو مثبتې پېښې ۳۶ ته رسېدلي دي.

په افغانستان کې د پولیو پېښې د تېر ۲۰۲۵ کال په نسبت لوړې شوي ځکه تېر کال ۲۱ پېښې ثبت شوې وې.

د پولیو پېښې سره له دې چې څو واره واکسیناسیونونه هم وشول پورته تللي.

د طالبانو حکومت واکسینونه د کور په کور میتود پر ځای اوس په جوماتونو او نورو مرکزونو کې ترسره کوي چې ښايي ځینې ماشومان ترې بې برخې پاتې شي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وايي له ایران سره د جګړې هدف دا و چې دا هېواد اټومي وسلو ته لاسرسی پیدا نه کړي.

هغه چې د دوشنبې په ورځ په اوهایو کې یوې غونډې ته غږېده ټینګار وکړ چې جګړه به ډېر ژر خلاصه شي.

هغه دا هم وویل چې د تیلو بیې به هم راټيټې شي.

د امریکا ولسمشر یو وار بیا ایران د ترهګرۍ لومړی شمېر ملاتړی وباله.

ټرمپ تېره اوونۍ هم د ایران د جګړې د پای ته رسېدو خبره کړې وه او ګواښ یې کړی و چې د ایران اسلامي جمهوریت باید د واشنګتن غوښتنې ومني که نه نور به پاتې نه وي.

د پاکستان د خیبرپښتونخوا ایالت والي تور پورې کړ چې د دغه ایالت لپاره به تګلارې له کابل، کندهار او جلال اباده جوړېدې، چې په خبره یې نور به دا کار نه کېږي.

کنډي د خپلې دې خبرې په اړه د شواهدو له وړاندې کولو پرته د خیبرپښتونخوا ایالتي چارواکو له ترهګرۍ سره د مبارزې په برخه کې په ټګۍ هم تورن کړل او ویې ویل د هغو ترهګرو مخه یې نه نیوله چې د ده په ادعا له افغانستانه راتلل.

په خیبرپښتونخوا کې د بېړني حالت په اعلانېدو سره واک له ایالتي چارواکو والي ته لیږدول شوی او اعلی وزیر سهیل افریدي او د کابینې غړي یې نیول شوي.

هڅه مو وکړه چې د کونډي د دغو تورونو په اړه د تحریک انصاف ګوند د ویاندویانو نظر ولرو، خو هغوی تر دې دمه زمونږ پوښتنې نه دي ځواب کړي.

د راپورونو په اساس په خیبرپښتونخوا کې وضعیت کړکېچن دی او حکومت په انټرنیټ باندې محدودیتونه هم لګولي دي.

د طالبانو حکومت د خیبرپښتونخوا د والي د تازه څرګندونو په باب څه نه دي ویلي خو د طالبانو یوې معتبرې سرچینې ازادي راډیو ته وویل چې دوی په دې اړوند پرون نظر خپور کړی او هغه کفایت کوي.

د دوشنبې په ورځ د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد ویلي چې د پاکستان روانې ستونزې په ټولې سیمې منفي اغیزې کوي او د پاکستاني چارواکو لخوا په افغانستان د خپلو ناکامیو پړه اچول د هيڅ ستونزې حل نه ده.

ترکیې تأیید کړه چې د عراق د کردستان د کارګرانو د ګوند «پي‌کې‌کې» وسله‌وال د عراق په شمال کې له څلورو اډو وتلي دي.

د ترکیې دولتي خبري اژانس اناتولي د دې هېواد د استخباراتي ادارې له قوله د دوشنبې په ورځ «د تلې په ۲۰مه» وویل چې «پي‌کې‌کې» د عراق په شمال کې د متینا او بزه په سیمو کې خپلې څلور اډې تشې کړې دي.

دې اژانس د امنیتي سرچینو په حواله ویلي چې دغه اډې د اکټوبر تر اتمې نېټې پورې تشې شوې دي.

د کردستان کارګرانو ګوند تېره اوونۍ اعلان کړی و چې خپل وسله‌‌وال ځواکونه د ترکیې پولې ته له نږدې سیمو څخه باسي.

دا اقدام د سولې د هغو هڅو یوه برخه ده چې هدف‌یې د دغه ګوند او د ترکیې د حکومت ترمنځ د څو لسیزو جګړې پای ته رسول دي.

ترکیې دوه میاشتې وړاندې یو قانون تصویب کړ چې له مخې یې د کردستان کارګر ګوند غړو ته محدوده بخښنه په پام کې نیول شوې ده.

خو د دغه قانون عملي کېدل په دې پورې تړلي چې د دې ډلې بې ‌وسلې کېدل، د پوځي فعالیتونو درول او د وسلو او مهماتو سپارل‌یې تأیید شي.

ترکي چارواکو ویلي چې د دغو اډو تشول کولای شي د سولې د بهیر له پرمختګ سره مرسته وکړي.

د طالبانو حکومت د کورنیو چارو وزارت وايي چې سراج‌‌الدین حقاني د افغانستان لپاره د اروپايي ټولنې له نوي ځانګړي استازي توماس فریليسن سره د افغانستان د امنیتي وضعیت، له نشه‌‌يي توکو سره د مبارزې او د سیمې د ثبات په اړه خبرې کړې دي.

دغه وزارت د دوشنبې په ورځ «د تلې په ۲۰مه» پر خپله اېکس‌پاڼه لیکلي چې دواړو لورو د افغان کډوالو او راستنېدونکو د وضعیت، بشري مسایلو او د افغانستان او پاکستان ترمنځ د ستونزو د هواري لپاره د سیمه‌ییزو هڅو په اړه هم خبرې کړې دي.

توماس فریليسن چې د ځانګړي استازي په توګه له ټاکل کېدو وروسته‌یې دا افغانستان ته لومړنی سفر دی، تر اوسه د دې لیدنې په اړه څه نه‌دي ویلي.

نوموړي د اکټوبر په نهمه د خپلې ګومارنې د اعلان په مهال ویلي و چې د ښځو او نجونو د حقونو موضوع به د اروپايي ټولنې د پاملرنې په مرکز کې پاتې شي.

د پاکستان د صدراعظم مرستیال او د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار خبرداری ورکړی چې که د طالبانو حکومت د هغو ترهګرو پر ضد اقدام ونه‌کړي چې د ده په خبره د افغانستان له خاورې فعالیت کوي، له پایلو سره به‌یې مخامخ شي.

د پاکستاني رسنیو د راپورونو له مخې، ډار د دوشنبې په ورځ «د تلې په ۲۰مه» په اسلام‌اباد کې "په پاکستان کې د ترهګرۍ د بدلېدونکي وضعیت" په اړه یوې نړیوالې غونډې ته وویل چې پاکستان په وار وار له افغان چارواکو غوښتي چې اجازه ورنه‌کړي د افغانستان خاوره د ګاونډیو هېوادونو پر ضد د ترهګریزو بریدونو لپاره وکارول شي.

نوموړي وویل چې اسلام‌‌اباد په دې اړه له افغان چارواکو سره خبرې کړې دي، خو د ده په وینا، د طالبانو حکومت د ترهګرۍ پر ضد د مبارزې په برخه کې خپلې ژمنې نه‌دي عملي کړي.

اسحاق ډار ادعا وکړه چې په افغانستان کې د تحریک طالبان پاکستان یا «ټي‌ټي‌پي» او نورو وسله‌والو ډلو شتون د سیمې سولې ته ګواښ دی او د طالبانو له چارواکو یې وغوښتل چې له ترهګرو سره د وسلو او نورو مرستو برابرول بند کړي.

طالبانو تر اوسه د اسحاق ډار د دغو څرګندونو په اړه څه نه‌دي ویلي، خو تر دې وړاندې یې د پاکستاني چارواکو دا ډول څرګندونې رد کړي او ویلي و چې هېچا ته اجازه نه‌ورکوي د افغانستان خاوره د نورو هېوادونو پر ضد وکاروي.

طالبانو دغه‌راز ویلي چې پاکستاني چارواکي باید خپلې کورنۍ ناکامۍ پر افغانستان وانه‌چوي.

دوو امریکايي اقتصادپوهانو، رابرت هال او مایکل ووډفورډ، د دوشنبې په ورځ د ۲۰۲۶ کال د اقتصاد نوبل جایزه وګټله.

دوی ته دا جایزه د هغو څېړنو له امله ورکړل شوې چې د اقتصادي بدلونونو او بحرانونو په کنټرول کې د پولي او مالي سیاستونو پر رول‌یې کړې دي.

د سویډن د علومو شاهي اکاډمۍ د دوشنبې په ورځ «د تلې په ۲۰مه» اعلان وکړ چې د دغو دوو اقتصادپوهانو څېړنو د داسې اقتصادي ماډلونو په جوړولو کې مرسته کړې چې حکومتونه او مرکزي بانکونه ترې د اقتصادي رکود د مخنیوي او د اقتصاد د ثبات لپاره ګټه اخیستلی شي.

رابرت هال د سټنفورډ پوهنتون او مایکل ووډفورډ د کولمبیا پوهنتون استاد دی.

د اقتصاد نوبل جایزه هم د نورو نوبل جایزو په څېر، د ویاړ یو سند، د سرو زرو یو مډال او یو میلیون او ۲۰۰ زره امریکايي ډالر نغدي جایزه لري.

د اقتصاد د نوبل جایزې د ګټونکو په اعلانېدو سره د ۲۰۲۶ کال د نوبل جایزو د ګټونکو د معرفي کولو لړۍ پای ته ورسېده.

پاکستاني چارواکو له یکشنبې راهیسې د تحریک انصاف ګوند نږدې ۲۸۰ غړي نیولي دی.

دا وروسته له هغه چې د پاکستان مرکزي حکومت په خیبرپښتونخوا کې بیړنی حالت اعلان کړ.

د بیړني حالت له اعلان وروسته د خبیرپښتونخوا اعلی وزیر سهیل خان افریدی او د تحریک انصاف ګوند اړوند ځینې نور لوړپوړي چارواکي هم نیول شوي.

د پاکستان د کورنیو چارو د دولت وزیر طلال چودري ویلي چې اعلی وزیر او د کابینې غړي یې نیول شوي او که کوم یو دوسیه ولري نو محاکمه به شي او پاتې نور به خوشې شي.

د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر منظور احمد پښتین په خیبرپښتونخوا کې د بیړني حالت اعلان غندلی او ویلي یې دي چې د اعلی وزیر سهیل افریدي په شمول د تحریک انصاف د مشرانو نیول د ده په خبره د «پنجابي جنرالانو» د ناقانونه او غیر ډموکراټیکه کړنو پایلې دي.

په خیبرپښتونخوا کې د بیړني حالت له اعلان سره سم وضعیت کړکېچن بلل شوی او د تحریک انصاف ګوند او نورو مخالفو ګوندونو ګڼو پلویانو په څو سیمو کې مظاهرې پیل کړي خو امنیتي ځواکونه یې مخه نیسي.

اخوا د راپورونو په اساس د تحریک انصاف د ګوند د لوړپوړو مشرانو په کورونو باندې د پاکستان امنیتي ځواکونو چاپې هم وهلي که څه هم حکومتي چارواکو دا خبر لا نه دی تایید کړی.