د ايران مذهبي مشر ايت الله علي خامنه اي د دغه هېواد له قضائيه قوې غوښتنه وکړه، چې د خلکو د کار و بار او ژوند د خونديتوب لپاره لازم اقدامات وکړي.

دا غوښتنه په داسې حال کې کېږي چې د ايران په پلازمېنه کې د اقتصادي ستونزو له کبله مظاهرې شوې دي.

خامنه اي دا خبرې نن د قضائيه قوې د چارواکو په يوه غونډه کې کړې دي.

دا له تېرې اوونۍ راهيسې چې په تهران کې مظاهرې پيل شوي، د ده لومړۍ عامې څرګندونې ګڼل کېږي.

د امريکا د بهرنيو چارو وزير مايک پامپيو په همدې حال کې په ټويټر کې ليکلي: ايرانيان له اداري فساد، بېعدالۍ او د خپلو رهبرانو له بې کفايتۍ څخه ستړي شوي دي. ښاغلي پامپيو ويلي، چې نړۍ د ايرانيانو ږغ اوري.

په تهران کې د پارلمان د ودانۍ مخې ته د دوشنبې په ورځ مظاهره چيانو له امنيتي ځواکونو سره شخړه وکړه. پر دغو مظاهره چيانو اوښکي بهوونکي ګاز وکارول شول.

د هرات ولایت د اسلام‌قلعه په سرحدي سیمه کې نن ماښام شاوخوا اووه بجې اورلګېدنه شوې ده.

په اسلام کلا کې د طالبانو حکومت د کمیسارۍ یو مسئول، عبدالغني ازادي راډیو ته وویل چې دغه اورلګېدنه د شپې تر ۱۰:۳۰ بجو پورې روانه وه او اوس مهار شوې ده.

د هغه په وینا، په دې پېښه کې د تېلو یو شمېر ټانکرونه سوځېدلي او ډېر مالي زیانونه اوښتي دي، خو تر اوسه د ځاني تلفاتو په اړه کوم راپور نه‌دی ورکړل شوی.

دغه طالب چارواکي زیاته کړه چې د اور د مهارولو لپاره ایران هم د اور وژنې موټرې او امبولانسونه د پېښې ځای ته استولي وو.

د اور لګېدنې لامل تر اوسه نه‌دی معلوم.

د امریکا د پوځ مرکزي قوماندانۍ سینټکام د چهارشنبې په ورځ، د تلې په ۸ اعلان وکړ چې د عراق په شمال کې د اربیل له هوايي اډې څخه د امریکايي ځواکونو او پوځي تجهیزاتو د ایستلو بهیر بشپړ شوی دی.

دې قوماندانۍ ویلي، په دې سره په عراق کې د داعش پر ضد د "نه ماتېدونکي هوډ" په نوم د امریکا پوځي ماموریت پای ته رسېدلی او اوس د واشنګټن او بغداد اړیکې د دوه اړخیزو دفاعي همکاریو پړاو ته داخلېږي.

د امریکا د مرکزي قوماندانۍ په وینا، د کردستان د پیشمرګه ځواکونو په ګډون عراقي امنیتي ځواکونه اوس دا وړتیا لري چې په خپلواکه توګه د دغه هېواد امنیتي ګواښونه مدیریت کړي.

خو د "نه ماتېدونکي هوډ" ګډ عملیاتي ځواک خپل فعالیت ته دوام ورکوي او مرکز یې اردن ته لېږدول شوی دی. امریکايي ځواکونه به په سوریه کې له ائتلافي او د سوریې له ځواکونو سره یوځای د داعش پر ضد عملیاتو ته دوام ورکړي.

د اربیل هوايي اډه په عراق کې د داعش پر ضد د امریکايي او ائتلافي ځواکونو د عملیاتو له مهمو مرکزونو څخه وه او د شاوخوا ۱۵۰۰ امریکايي او ائتلافي سرتېرو یوه لویه برخه پکې مېشته وه.

د طالبانو د دفاع وزارت وايي، په نورستان ولایت کې د وسله ‌والو پر ضد د دوی عملیات د چهارشنبې په ورځ، د تلې په ۸ پای ته ورسېدل.

دغه وزارت پر اېکس شبکې په یوه خبرپاڼه کې ادعا کړې چې دا وسله‌ وال د پاکستان د پوځي رژیم په مرسته د ډیورنډ له "فرضي کرښې" اوښتي وو او د هغوی پر ضد عملیات نن د نورستان په کامدېش ولسوالۍ کې پای ته ورسېدل.

د پاکستان د اطلاعاتو وزارت د یکشنبې په ورځ د طالبانو دا ادعا رد کړې وه. خو د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د سې شنبې په ورځ په کابل کې د پاکستان سفارت شارژدافیر ورغوښتی و او په نورستان کې د شنبې ورځې د پېښې په تړاو یې ورته احتجاج‌ لیک سپارلی و.

د طالبانو د دفاع وزارت دا ادعا هم کړې چې په دغو عملیاتو کې ۴۱ یاغیان او د اسلامي دولت ډلې یا داعش غړي وژل شوي او ۶۲ نور نیول شوي دي.

بلخوا، "د افغانستان د ازادۍ جبهې" ادعا کړې چې د دوی وسله والو په نورستان کې د طالبانو له ځواکونو سره نښتي کړې هغوی ته یې مرګ ‌ژوبله اړولې ده.

د دواړو خواوو ادعاوې تر اوسه په خپلواکه توګه نه دي تایید شوې.

د کابل او اسلام‌ اباد ترمنځ اړیکې د تېر میلادي کال له وروستیو راهیسې ترینګلې شوې دي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د سې شنبې په ورځ د تلي په ۷ د ایران "ساها" هوايي شرکت او دوه روسي شرکتونه "یاکوفلف" او "اېم جي فلوټ" تحریم کړل.

دغه وزارت وايي، دا شرکتونه د ایران لپاره د پوځي تجهیزاتو په برابرولو او د وسلو په لېږد کې لاس لري.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت په وینا، روسي "یاکوفلف" شرکت یاک-۱۳۰ ډوله روزنیزې او جنګي الوتکې تولیدوي او د ایران لپاره یې د غوښتل شویو ۲۴ الوتکو نږدې ټولې سپارلې دي.

دغه راز، "اېم جي فلوټ" شرکت له ایران څخه روسیې ته د بالستیک توغندیو او د هوايي مدافعې له سیسټمونو سره د اړوندو تجهیزاتو په لېږد کې په لاس لرلو تورن شوی دی. د ایران "ساها" هوايي شرکت هم د وسلو او پوځي تجهیزاتو د لېږد له کبله د بندیزونو په نوملړ کې شامل شوی دی.

په ورته وخت کې د امریکا د خزانې وزارت په څو هېوادونو کې لس نور کسان او بنسټونه هم د ایران دفاع وزارت ته د وسلو او پوځي پرزو د برابرولو په تور تحریم کړي دي.

واشنګټن وايي، دا بندیزونه د ټرمپ ادارې د هغه کمپاین برخه ده چې هدف یې پر ایران د اقتصادي فشار زیاتول او له نړیوال مالي او سوداګریز نظام سره د تهران د اړیکو محدودول دي.

د طالبانو د ټولګټو وزارت وایي د کابل - جلال آباد لویه لاره د تنګ غارو په سیمه کې د غره ښویدنې له امله بنده شوې ده.

د طالبانو ترکنټرول لاندې د باختر خبري آژانس د راپورله مخې دغه لار د سې شنبې له ورځي راهیسې د ټولو موټرو د تګ راتګ پرمخ بنده ده او اوس هم په سیمه کې ډبرې را ښویږي. د غره ښویدو د علت په اړه څه نده ویل شوي خو د خبرله مخې دې وزارت له خلکو غوښتي دي چې له اړتیا پرته پردې لویه لاره سفرونکړي او د اړتیا په صورت کې له فرعي مسیر څخه کارواخلي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ یو ځل بیا ویلي چې له ایران سره جګړه به ډېر ژر پای ته ورسېږي او له هغې وروسته به د تېلو بیې هم راټیټې شي.

ټرمپ د سې شنبې په ورځ په واشنګټن کې په یوه وینا کې له ایران سره جګړه د خپل حکومت له مهمو اقداماتو وبلله او د ایران وضعیت یې "ډېر خراب" وباله.

په همدې حال کې د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي ویلي، تهران د جګړې د پای ته رسولو لپاره د خپل وړاندیز په اړه د امریکا رسمي ځواب ته منتظر دی.

د امریکا مرستیال ولسمشر جي‌ ډي ونس هم ویلي، له ایران سره یوې موافقې ته رسېدل ممکن دي، خو ټینګار یې کړی چې واشنګټن به په راتلونکو دوو میاشتو کې د تهران د څرګندونو پر ځای د هغه عملي اقدامات په پام کې نیسي.

د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ اداره په پام کې لري چې په قطر کې د شاوخوا زرو افغانانو د اوسېدو د کمپ موده نهه میاشتې نوره هم وغځوي.

لاس انجلس ټایمز ورځپاڼې د امریکايي چارواکو په حواله راپور ورکړی چې تمه ده چې د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو په دې اړه یو سند منظور کړي. ټاکل شوې چې د "السیلیه" کمپ د چهارشنبې په ورځ وتړل شي.

په دغه کمپ کې ۱۰۳۹ افغانان اوسي چې ډېرو یې د افغانستان د شل کلنې جګړې پر مهال له امریکايي ځواکونو سره کار کړی او یا د هغوی د کورنیو غړي دي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ویلي، په راتلونکو نهو میاشتو کې به هڅه وکړي چې د دغو افغانانو د رضاکارانه بیا مېشتېدو لپاره مناسبې لارې ومومي.

د "افغان‌ایواک" د معلوماتو له مخې، د دې کمپ له ۷۰ سلنه زیات اوسېدونکي یې ښځې او ماشومان دي.

د اوکراین چارواکي وايي، پر کییف او شاوخوا سیمو د روسیې د توغندیو او بې‌پیلوټه الوتکو په بریدونو کې لږ تر لږه درې کسان چې یو ماشوم هم پکې دی، وژل شوي دي.

د کییف والي تیمور تکاچینکو د چهارشنبې په ورځ د سپټمبر پر ۳۰مه وویل، د کییف په سیمه کې د روسیې تر یوه بل توغندیز او ډرون برید وروسته د یوه ماشوم مړی له کنډوالو را وایستل شو.

د هغه په وینا، په بریدونو کې شخصي کورونو، ګودامونو، موټرو او زیربناوو ته زیان رسېدلی او په ځینو ځایونو کې اورونه هم لګېدلي دي.

تکاچینکو خبرداری ورکړی چې پر کییف سیمه بریدونه لا هم روان دي او له خلکو یې غوښتي چې د هوايي برید خبرداری جدي ونیسي او په خوندي ځایونو کې پاتې شي.

د اوکراین هوايي ځواک ویلي، روسیې د شپې له خوا پر اوکراین څو بالستیک توغندي او ۱۸۸ بې‌پیلوټه الوتکې کارولې، چې د بریدونو اصلي هدف یې د کییف سیمه وه.

د طالبانو حکومت د بهرنیو چارو وزارت د سې شنبې په ورځ په کابل کې د پاکستان د سفارت شارژدافیر احضار کړ او په نورستان کې د وروستۍ پېښې په تړاو یې ورته خپل اعتراض‌لیک وړاندې کړ.

په هغې خبرپاڼه کې چې د دې وزارت په اېکس‌پاڼه خپره شوې ویل شوي چې د ډیورند پر کرښه د نورستان کامدېش ولسوالۍ ته را اوښتونکو عناصرو کوښښ وکړ چې په سیمه کې تخریبي فعالیتونه ترسره کړي، خو د دوی ځواکونو یې مخه ونیوله.

د طالبانو دفاع وزارت په سیمه کې په وروستیو نښتو کې د ۲۸ کسانو د وژل کېدو او ۳۲ نورو د نیول کېدو خبر ورکړی و.

د طالبانو مخالفې، د «افغانستان د ازادۍ جبهې» په نوم ډلې ادعا کړې وه چې وسله‌والو یې په نورستان کې د طالبانو له ځواکونو سره نښتې کړي او هغوی ته‌یې مرګ‌ژوبله اړولې ده، خو د دواړو لورو ادعاوې په خپلواکه توګه نه‌دي تأیید شوي.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د پاکستان د حکومت دغه اقدامات د افغانستان له حاکمیت او حریم څخه ښکاره سرغړونه او له اسلامي، نړیوالو، بشري او د ګاونډیتوب له اصولو سره په ټکر کې بللي او خبرداری یې ورکړی چې د ورته کړنو د دوام او د ناوړه عواقبو مسؤلیت به‌یې د پاکستان د پوځي رژیم په غاړه وي.

د پاکستان د اطلاعاتو وزیر عطاالله تارړ وایي، پاکستان له افغانستان سره د سولې لپاره هڅې وکړې، خو د ده په خبره ستونزه دا ده چې مقابل لوری سولې ته د رسېدو لپاره اراده نه‌لري.

نوموړي دغه څرګندونې د سې شنبې په ورځ په اسلام‌اباد کې د افغانستان په اړه په یوه کنفرانس کې وکړې.

تارړ وویل، د افغانستان له مؤقت حکومت سره د خبرو لپاره له اسلام‌اباده لوړپوړي پلاوي کابل ته لاړل او دغه‌راز په یو شمېر نورو دوستو هېوادونو کې هم خبرې ترسره شوې، خو نتیجهه‌یې ورنه‌کړه.

هغه تور پورې کړ چې اصلي ستونزه دا ده چې د افغانستان مؤقت حکومت باید له خپل اوسني "پوځي او جنګي ذهنیت" څخه لاس واخلي او د "دولت‌دارۍ او سیاست‌والۍ ذهنیت" خپل کړي.

هغه زیاته کړه چې دا مهال ټولې موجودې ستونزې د همدې "جنګي ذهنیت" له امله رامنځته شوې دي.

هغه بیا ادعا وکړه چې په پاکستان کې وروستي بریدونه د افغانستان له خاورې تنظیم شوي و چې دوی هم ورته ځواب ووایه.

د طالبانو حکومت سمدستي د تارړ د وروستیو څرګندونو په وړاندې غبرګون نه‌دی ښودلی، خو له دې مخکې یې د پاکستاني چارواکو دا ډول څرګندونې رد کړي او بې‌اساسه بللي دي.